User:Prachayaporn Vorananta/sandbox

Creativity-based learning

การเรียนการสอนแบบความคิดสร้างสรรค์เป็นฐาน

ในยุคศควรรษที่21นี้ สังคมมนุษย์โลกมีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ทั่วโลกมีการกระจายข่าวสาร เหตุการณ์ และความรู้อย่างต่อเนื่อง แต่ในขณะเดียวกันระบบการเรียนการสอนในหลายๆที่ยังคงใช้ รูปแบบวิธีการสอนแบบดั้งเดิม (Traditional learning approach) ซึ่งเป็นวิธีการถ่ายทอดความรู้ด้วยการ “เล่าเรื่อง” หรือการเลคเชอร์ (Lecture) ทุกวันนี้สถาบันการศึกษาทั่วโลกส่วนใหญ่ยังคงใช้วิธีการสอนแบบนี้อยู่ หลายประเทศในโลกจึงได้ใช้ความพยายามเพื่อที่จะให้คุณครูปรับเปลี่ยนการสอน เพื่อสร้างให้ผู้เรียนได้มีทักษะที่จำเป็นในยุคศตวรรษที่21 ซึ่งล่าสุดได้มีการนำเสนอ “21st century skills” เช่น เปลี่ยน เป้าหมายจากความรู้ไปสู่ทักษะ เปลี่ยนจากครูเป็นหลัก เป็นนักเรียน เป็นหลัก เรียนด้วยปฎิบัติเป็นหลัก จากการรวบรวมแนวคิดของนักการศึกษาระดับแนวหน้าของอเมริกาเพื่อเป็นแนวทางในการเปลี่ยนแปลงการสอนอย่างจริงจัง

สมมุติฐานของการสอนแบบความคิดสร้างสรรค์

1. ครูสามารถสอนเนื้อหาได้ครบ จบทุกบท แต่เด็กแต่ละคนอาจเรียนรู้ สนใจไม่เท่ากัน และยังเบื่อการเรียน 2. ปัจจุบันการใช้วิธีการบังคับให้เด็กสนใจเรียน เช่น การตักเตือน ดุ บ่น ตัดคะแนน หรือเชิญผู้ปกครองมาพบ อาจไม่ใช่วิธีที่ดีที่สุดที่จะทำให้เด็กสนใจเรียนในห้องเรียน 3. เด็กยุคปัจจุบันมีความสนใจในเรื่องเทคโนโลยี ไม่ว่าจะเป็นการเล่นเกมส์ เทคโนโลยี ข่าวสาร หรือสังคมออนไลน์ ก็จะสามารถแสดงความคิดเห็น และแบ่งปันได้โดยการกด like และ share 4. ทุกคนสามารถหาความรู้ ข้อมูล ข่าวสารต่างๆได้ง่ายขึ้น และ มีบุคคลมากมายที่มีความสามารถทางการสอนจากทุกมุมโลกแบ่งปันร่วมกัน 5. ผู้เรียนสามารถหาความรู้เองได้ ถ้าเกิดสนใจอยากเรียนรู้ 6. หลักสูตรที่ใช้สอนในสถาบันการศึกษาทุกระดับชั้น เป็นเพียงบันทึกหลักการ ทฤษฎี ตัวอย่างทางวิชาการ ที่ปัจจุบันมีการเปลี่ยนแปลง พัฒนาอย่างรวดเร็วตลอดเวลา 7. นอกจากความรู้ทางวิชาการแล้ว สิ่งที่การสอนในปัจจุบันคาดหวัง คือ การปลูกฝังทักษะที่จำเป็นต่อการดำเนินชีวิตในอนาคต เช่น ความรับผิดชอบ ความซื่อสัตย์ และมีน้ำใจ 8. การสอนในรูปแบบเดิมอาจไม่สอดคล้อง และ ไม่ได้ผลกับความเปลี่ยนแปลงของโลกและความสนใจ ใฝ่รู้อยากเรียนของผู้เรียนในโลกปัจจุบัน 9. บุคคลากรทุกฝ่าย มีความต้องการที่จะปรับปรุง และ พัฒนาวิธีการสอนเพื่อให้ผู้เรียนมีศักยภาพที่ดี อนาคตจะสามารถเติบโตเป็นผู้ใหญ่ ที่สามารถสร้างคุณค่าให้กับสังคม ให้กลายเป็นสังคมที่ดีขึ้นกว่าที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน

หลักการการสอนแบบ สร้างสรรค์เป็นฐาน Creativity-based learning Model

รูปแบบการสอนนี้ได้ทำการวิจัยต่อยอด มาจาก Problem -based Learning (PBL) ซึ่งเป็นหนึ่งในแนวทางการสอนแบบผู้เรียนเป็นศูนย์กลางซึ่งใช้ได้ผลดีในหลายประเทศ เป็นการสอนแบบ active learning คือการจัดการสอนให้ผู้เรียนตื่นตัว ในการค้นคว้า แทนที่จะเป็นการเรียนจากการฟังบรรยายเพียงอย่างเดียว ปัจจุบันบุคลากรทางการศึกษาได้นำวิธีการนี้มาปรับใช้ในสถาบันการศึกษาหลายคณะ หลายมหาวิทยาลัย ซึ่งมักจะใช้ผสมผสานกับการสอนแบบดั้งเดิมคือการเลคเชอร์

ขั้นตอนการสอนแบบ Problem-based Learning

1.แบ่งกลุ่ม ผู้เรียนกลุ่มละประมาณ 6-10คน

2.ให้ค้นคว้า เพื่อแก้ปัญหาที่ ผู้สอนจัดหามาให้

3.ผู้เรียน จะได้ฝึกการวิเคราะห์และแก้ปัญหา ฝึกความร่วมมือ

4.ผู้เรียนจะได้รับความรู้ใหม่ๆจากการค้นคว้า

5.ผู้สอนจะลดบทบาทในการสอนมาเป็นผู้อำนวยการ ส่งเสริมให้เกิดการเรียนรู้

6.ผู้เรียนจะได้นำเสนอแนวคิด และแนวทางในการแก้ปัญหานั้นๆ

ส่วนการวัดผลนั้นจะแตกต่างจากการวัดผลแบบเดิมมาก ผู้สอนจะทำการวัดผลแบบค่อยเป็นค่อยไป ไม่ได้วัดผลจากการทำข้อสอบ เพื่อวัดว่าผู้เรียนรู้อะไรบ้าง แต่จะวัดผลออกมาหลายครั้งและหลายด้าน (multi-dimensional assessment ) เช่น วัดการนำข้อมูลมาใช้อย่างมีเหตุผล วัดการนำเสนอผลงาน การทำงานเป็นร่วมมือ และจะวัดหลายครั้งเพื่อช่วยให้ผู้เรียนพัฒนาทักษะในด้านที่ตนยังขาดไป ซึ่งผู้เรียนเองจะมีโอกาสพัฒนาตนเองในด้านทักษะต่างๆและยังเก็บเกี่ยวความรู้ที่ได้จากการค้นคว้าและทำโครงงาน ในการวัดผลครั้งสุดท้าย ผู้สอนจะประเมินผล ออกเป็น ผลการเรียนที่ไม่ได้มีแค่เกรด แต่รายงานผลด้านอื่นๆด้วย และอาจจะให้กรรมการภายนอกเป็นผู้ประเมินผลในการสอบนำเสนอผลงานเพื่อจบการเรียนในวิชานั้นๆ Problem-based Learning จึงเป็น รูปแบบการเรียนรู้ที่เหมาะกับยุคสมัยที่ข้อมูลความรู้ง่ายต่อการเข้าถึงอย่างทุกวันนี้ และได้มีการนำไปใช้อย่างกว้างขวางในโรงเรียนทั่วไปเพราะทำให้ผู้เรียนได้ฝึกทักษะต่างๆแทนที่จะได้แต่เนื้อหาความรู้แบบเดิม

สำหรับประเทศไทย การวิจัยกับกลุ่มนักเรียนโดยใช้ Problem-based Learning นั้นสามารถทำได้ดี แต่สิ่งที่ยังขาดหายคือทักษะในเรื่องความคิดสร้างสรรค์ อาจเป็นเพราะวัฒนธรรมและสังคมบ้านเรา มักเน้นให้เด็กอยู่ในกฏระเบียบที่ต้องทำอะไรเหมือนกัน แต่งตัว เข้าแถว เรียน และการสอบก็มุ่งเน้นให้นักเรียนทำข้อสอบชุดเดียวกัน และเลือกตอบคำตอบที่ถูก ซึ่งมักจะมีคำตอบเดียว  ซึ่งทำให้ทุกคนต้องตอบข้อเดียวกัน นักเรียนของเราจึงคุ้นเคยกับ ความเหมือน และขาดทักษะในเรื่องความคิดสร้างสรรค์ เพราะความคิดสร้างสรรค์เกิดจากความแตกต่าง จากการวิจัยเมื่อผู้เรียนเรียนด้วยPBL ความคิดสร้างสรรค์ก่อนเรียนและหลังเรียนมีความแตกต่างกันน้อยมาก

ทางผู้ทำการวิจัยจึงได้นำเอา ทฤษฎี ความคิดสร้างสรรค์ เข้ามาใช้ร่วมกับPBL เพื่อสร้างรูปแบบการเรียนใหม่ที่น่าจะเหมาะกับการศึกษาของประเทศไทย งานวิจัยประกอบไปด้วยสามขั้นสอน ขั้นแรกเพื่อจะหาว่ามีกระบวนการ(Process)และ บรรยากาศ(context)อะไรบ้าง ที่จะช่วยให้ผู้เรียนนอกจากจะมีทักษะต่างๆเช่นเดียวกับPBL แล้วยังมีทักษะในการคิดสร้างสรรค์อีกด้วย ขั้นที่สอง ทดองใช้กระบวนการนี้ ในกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุมเพื่อวัดผลความแตกต่าง และขั้นตอนที่สาม นำไปใช้ทั่วไปในหลายวิชา เพื่อวัดประสิทธิภาพ

รูปแบบการสอนแบบ Creativity-Based Learning

บทบาทของผู้สอนจะเปลี่ยนจากการบรรยายเนื้อหาเป็นผู้อำนวยการให้ เกิดการเรียนรู้

1.กระตุ้นความอยากรู้ และ สร้างแรงบันดาลใจ (Inspiration)

2.เปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้ค้นคว้า รวบรวม แยกแยะข้อมูล เกิดการเรียนรู้ด้วยตนเอง

ในการสอนแบบเดิม ผู้สอนจะมีกำหนดการสอนที่ชัดเจน ตั้งแต่บทที่1 ไปเรื่อยๆ จนจบเนื้อหาในหลัก สูตรนั้นๆ ลักษณะการสอน แยกออกเป็นวิชาอย่างชัดเจนแต่ในCBL ผู้สอน จะเปลี่ยนบทบาทจาก การ เป็นผู้บรรยายเนื้อหาต่างๆอย่างละเอียด มาเป็นผู้อำนวยการให้ ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ แปลงจาก lecturer มาเป็น facilitator

กระบวนการสอน 8 ข้อ

1 สร้างแรงบันดาลใจ กระตุ้นความอยากรู้ Inspiration

2 เปิดโอกาสให้ค้นหา รวบรวมข้อมูล แยกแยะและนำมาสร้างเป็นความรู้ Self study

3 การสอนมักจะทำเมื่อมีคำถาม เป็นการสอนแบบรายคนหรือรายกลุ่ม มากกว่าการสอนรวม

4 ให้ผู้เรียนได้มีโอกาสหาทางแก้ปัญหา ด้วยตนเอง individual problem solving

5ใช้เกมส์ให้มีส่วนในการเรียนรู้ในห้องเรียน game-based learning

6 แบ่งกลุ่มทำโครงงาน team project

7 ให้นำเสนอผลงาน ด้วยวิธีการต่างๆ creative presentation

8 ใช้การวัดผล ที่เป็นการวัดผลด้านต่างๆออกมา ตามเป้าหมายที่ ได้ออกแบบไว้ Informal assessments and multidimensional assessment Tools

บรรยากาศของ Creativity-based Learning

1 ครูควรเหลือเวลาให้เด็กค้นคว้ามากๆ คุยมากๆ นำเสนอมากๆ ใช้เวลาในการสอนให้น้อยลงและมัก จะเดินสอนตามกลุ่มมากกว่าสอนรวม

2 หลีกเลี่ยงการอธิบายอย่างละเอียด แต่จะพยายามให้เด็กค้นหาคำตอบเอง ครูจึงมักจะตอบคำถาม ด้วยคำถามเพื่อให้เด็กสนใจต่อ

3 .ในการสอนแบบเดิม ผู้เรียนมักกลัวผิด เพราะผู้สอนมักจะมีคำตอบที่ถูกเอาไว้แล้ว ดังนั้นใน CBL ครูจะหลีกเลี่ยงการตัดสินแบบเด็ดขาด เช่น ถูกต้อง ผิด แต่จะใช้วิธีถามว่า แน่ใจหรือ ทำไมคิดอย่าง นั้น หรือ เพื่อนๆคิดเห็นอย่างไรในเรื่องนี้

4 บรรยากาศของ CBL ที่สำคัญมากๆคือ การสนับสนุนให้คิด

5 ใช้เรื่องที่เด็กสนใจเป็นเนื้อหานำ และการค้นคว้า และเนื้อหาวิชาความรู้ตามตำราเป็นตัวตาม

6 ช่วงเวลาเรียนควรยาวกว่า 90นาที และอาจเรียนหลายวิชาพร้อมๆกัน ขึ้นกับปัญหาที่ตั้งเกี่ยวโยง กับวิชาใดบ้าง ครูอาจสอนพร้อมๆกันทั้งสองสามวิชาในห้องเรียนเดียวกัน

7 CBL จะเน้นให้เด็กสนใจพัฒนาการตนเองในด้านต่างๆ จึงไม่จำเป็นต้องวัดผลครั้งเดียว ควรมีการ วัดผลและรายงานผลให้เด็กรู้และพัฒนาตนเองในแต่ละด้าน

8 CBL จะได้ผลดี จากความสมัครใจ ความสนใจของเด็ก และความร่วมมือ มากกว่า การบังคับให้รู้ ดังนั้นการตัดคะแนนและลงโทษ เป็นสิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง

9 ครูจะเป็นผู้ รับฟังเรื่องราวที่เด็กคิด และนำเสนอ และเรียนรู้ไปพร้อมๆกับเด็ก ครูอาจมีการติติง และ แสดงความคิดเห็นในจังหวะที่เหมาะสม และสิ่งที่จำเป็นมากๆคือการให้กำลังใจ

แหล่งที่มาของข้อมูล

http://www.jsfutureclassroom.com/

http://www.eduzones.com/