User:PsychoFotimakhon/sandbox

Ong Hodisalarni idrok qilish va ong. Psixologiya ilmida ilk tadqiqotlar qatoridan joy olgan mavuzlardan biri "ong" edi.. Psixologiya fani 1800 - yillardan boshlab, sekin astalik bilan falsfadan ajralib, aql ilmi o'laroq shakllana boshladi.. Psixologiya fanida yetarlicha o'ringa ega bo'lgan olimlardan Wundt ve Titchener, aqlning ong bilan qanday aloqalari borligi haqida tadqiqod o'tkazayotgan bir paytta, Williemm James o'zining "ong va uning mazmuni" sarlavhasi ostidagi izlanishlarini allaqachon boshlab yuborgandi. Aslida W.James, 1892- yilda yozilgn mumtoz asari bo'lmish "Psixologiya" kitobining ilk sahifalarida, psixologiya ilmining ta'rifini "ong holatlari va mazmuni" deb boshlaydi. Odatda,"ONG " uyg'oq bo'lgan holatingizda ma'lum bir qisqa vaqt ichida , sizning tasvvurlaringizni , fikrlaringizni , tuyg'ularingzni , ko'rgan va orzu qilganlarngizni , diqqatingizni qaratayotgan barcha aqliy faoliyatlarni o'z ichiga oladi. Siz biroz oldin nima qilganingiz va ayni damda nima qilayotgningizni bilib turasiz. Ba'zan esa, siz boshqalar tomonidan kuzatilayotganingizni va sizga nisbatan ularning munosabatlarini bilib turasiz. Ushbu o'ziga xos "ichki kuzatuv " pozitsiyasi - sizga o'zingiz haqingizda ma'lumot beradigan kichik tajriba deya olamiz. Bu turdagi aqliy faoliyatlar ongingizning mazmunini tashkil qiladi: bu mazmun har qanday vaqtda ham (ongli ravishda ) vaziyatlarning farqiga borishingizga sabab bo'ladi. Ma'lum bir zamonda va ma'lum bir joyda, ongda ro'y beradigan umumiy ma'lumotlar haqida qisqacha tasavvurga ega bo'ldik, ammo, ong bilan sodir bo'ladigan holatlarni nimalar keltirib chiqarishini aytib o'tmadik... Misol tariqasida shuni keltirib o'taylik: shu on nafas olayotganingizni farqiga borayotganmidingiz? Katta ehtimol bilan, yo'q javobini berasiz. Nafas olmoq ongosti (ongsiz) jarayonlardan biridir. Yohud oxirgi ta'til kuningiz yo bo'lmasam Gamlet asarining muallifi haqida o'ylayotganmidingiz? Bu kabi fikrlarning nazoratini xotiraning foydalanilmayotgan "ong" qismining bir parchasi nazorat qiladi. Yana bir misol keltiraylik, orqa tarafingizdan kelayotgan tovushlarning, soat millarining tiq tiqlashi, mashinalarning tirbandlikdagi signal ovozlarining farqidamisiz?! Bunlarning barchasini farqiga borish va ayni vaqtda bu mavzuga doir har ma'lumotlarni bir onda anglash juda qiyin aqliy jarayondir.

Ong - insonning ichki holatida yuz berayotgan funksiyalar (jarayonlar) va tashqi muhitda sodir bo'layotgan hodisalarning farqiga borish(habardor bo'lish)dir. Qisqacha qilib aytganda, har qanday holatning farqiga borish va anglashdir.

"Psychology and life " kitobidan tarjima. Fotimakhon Saidrasuliy.