User:RÖB. BIRG/sandbox

King-Crane sendinefndin.

King-Crane sendinefnidn (King-Crane Commission), var opinber rannsóknarnefnd á vegum Bandaríkjastjórnar sem skoðaði hvernig ráðstafa ætti svæðum innan fyrrum Ottoman-veldisins sem ekki væry tyrknesk. Skýrslan átti að upplýsa stjórnvöld í Bandaríkjunum um hagi fólksins sem þar byggi og hverjar óskir þeirra væru fyrir framtíð sína í ljósi þess að Ottoman veldið hafði liðast í sundur. Sendinefndin heimsótti landssvæði sem í dag tilheyra Palestínu, Sýrlandi, Lebanon og Tyrklandi (Anatólía) þar sem hún kannaði skoðanir fólks og lagði mat á þær leiðir sem mögulegar væru fyrir framtíðaruppbyggingu svæðisins. Nefndin var skipuð af Woodrow Wilson Bandaríkjaforseta og samanstóð af Henry Chruchill King og Charles R. Crane. Nefndin hóf störf í júní 1919 og lagði fram skýrslu sína þann 28. ágúst sama ár, en skýrslan var ekki byrt opinberlega fyrr en 1922.

Skýrslan skilaði takmörkuðum árangri. Á friðarráðsstefnunni í París 1919 voru örleg svæðisins að mestu ráðin og þar sem skýrslan kom ekki út fyrr en 1922 hafði hún lítl sem engin áhrif á það ferli. Sendinefndin var skipuð einhliða af Bandaríkjunum þar sem önnur ríki studdu ekki framtakið nema að litlum hluta. Einnig höfðu Frakkar og Bretar samið sýn á milli um skiptingu svæðisins (Sykes-Picot samkomulagið).

Niðurstöður.

Helstu niðurstöður nefndarinnar voru þær að ríkin á svæðinu sem skoðað var væru ekki tilbúin til þess að takast á við sjálfstæði en á sama tíma myndi nýlendustjórn ekki henta ríkjunum vel. Lagt var til að Bandaríkin myndu hernema svæðin og leiðbeina og undirbúa ríkin á svæðinu fyrir sjálfstæði. Aðrar niðurstöður voru meðal annars að nefndin lagðist gegn stofnun ríkis gyðinga í Palestínu og töldu nefndarmenn að ómögulegt væri að stofna og viðhalda slíku ríki nema með hervaldi. Nauðsynlegt væri að skoða málefni Palestínu og Jerúsalem (þar sem helgustu staði Kristindóms, Íslam og Gyðingdóms er að finna), sérstaklega þar sem taka þyrfti tillit til allra trúarbragaða, engin ein trúarbrögð mættu ákvarða einhliða örlög helgustu staða þriggja stærstu trúarbragða heimsins.

Skrif skýrslunnar höfðu á endanum afar lítil áhrif að örlög ríkja á svæðinu. Gömlu heimsveldin Bretland og Frakkland sömdu sín á milli án þess að taka hagsmuni eða óskir fólksins sem bjó á svæðinu með í reikninginn.