User:Rina Rani Sahu

वैयक्तिक भिन्नता- Individual Differences :- बालकेषु मानसिक शारीरिक संवेगात्मकरूपेण अनेकाः विभिन्नता भवन्ति । बालकस्य वैयक्तिक भिन्नता शिक्षणे अनेकाः समस्याः उपादयति । द्वौ व्यक्तव्यां विद्यमानः परम्परा अन्तरं वैयक्तिक भिन्नता इति कथ्यते । प्रत्येक जनः कथन गुणेन कश्चन आकारेण एवं च कश्चन प्रकृत्याम् अन्य जनात् भिन्नः भवति । वैयविकभिन्नता माध्यमेन बालकानां वैर्यातकयोग्यता ज्ञात्वा तेषामरुचित विकासः कर्तुं शक्यते स्किनरमहोदयानुसारेण:- मानवयोग्य व्यक्तित्वस्य प्रत्येकं भागः वैयक्तिक भिन्नतायाः अशोस्ति । टायलरमहोदयानुसारेण:- शरीरस्य आकारे तथा संरचनायां शारीरिक कार्येषु गतिसम्बन्धिक्षमतासु बुद्धौ उपलब्धौ ज्ञानं रुचिषु विभिन्न नैव वैयक्तिकभिन्नता कथ्यते । प्रकाराः :- (१) शारीरिक भिन्नता:- शारीरिकभिन्नतया तात्पर्यं वर्णस्य शारीरिकपरिपक्वताश्च भेदेन वर्तते । उच्चताया लघुः भर्वात कः एव च दीर्घ ? पुनः कस्य शरीरस्य आकारः स्थुल एवं कस्य शरीरस्य आकारः दुर्वलकारः वर्तते । इत्यादयः शारीरिकभिन्नता प्रकाश्यन्त । (२) मानसिक भिन्नता:- प्रत्येक मानवस्य मानवशक्ति भिन्ना भर्वति । एकः वृध्यां न्यूनं वर्तते । अन्यः वृध्याम् उन्नतं वर्तते । एकस्मिन् मानवे शैशवावस्था, वाल्यावस्था, किशोरावस्थाम् अन्यावस्थायाश्च मानसिकयोग्यता भिन्न भवति । (३) व्यक्तित्वे भिन्नता:- प्रत्येकं मानवस्य व्यक्तित्वं स्वरोव्या तु पूर्ण भवति । परन्तु तेषां गुणेषु परम्परा समानता न भवति । कश्चन अधिक प्रभावशाली तु कश्चन अल्पः । (४) स्वभावे भिन्नता:- प्रत्यक मानवस्य स्वभावं समानरुपेण न भवति । स्वभावस्य विशेषताः एव मानवे भेदान् इत्यादयान्ति । (५) रुच्यां दृष्टिकोणे च भिन्नता:- प्रत्यक मानवस्य रुचिः भिन्ना भवति । समस्याः प्रति दृष्टिकोणः भिन्नो भवति । इत्यमेव भिन्नता मानव- मानवं प्रति पृथक् करोति ।