User:Rrezarta.hajrizi/sandbox

Sistemet ekonomike Shtetet në botë karakterizohen me sisteme të ndryshme ekonomike, varësisht nga mënyra se si organizohet, se si koordinohet dhe se si funksionon ekonomia bashkëkohore. Kështu, sistemet ekonomike ndahen në tre grupe: 1.	Ekonomia e tregut; 2.	Ekonomia e centralizuar dhe 3.	Ekonomia mikse (e përzier). Ekonomia e tregut – element kryesor i kësaj ekonomie është prona private (makinat, fabrikat, dyqanet, fermat, burimet natyrore etj). Element tjetër i rëndësishëm është dëshira për të fituar, që i nxit ndërmarrjet për të prodhuar me shpenzime më të ulëta dhe të jenë më konkurruese në treg. Gjithashtu edhe e drejta për të lëviz lirshëm nga një degë e veprimtarisë në tjetrën është një element shumë i rëndësishëm. Këtu tregu përcakton metodat e prodhimit, shprëndarjen e burimeve dhe vendosjen e çmimeve, qeveritë zgjidhen në mënyrë demokratike dhe vendosin rregulla për ta stabilizuar ekonomin dhe zhvillimin industrial. Ekonomia e centralizuar – mjetet e prodhimit, fabrikat, makinat, dyqanet, femrat dhe burimet natyrore janë që të gjitha në duart e shtetit, shpëndarja e burimeve, metoda e prodhimit dhe vendosja e çmimeve bëhet nga një organizëm qendror planifikues nga ana e shtetit. Kjo lloj ekonomie ishte karakteristikë për Bashkimin e Republikave Socialiste Sovjetike dhe vendet që i pushtoj ky Bashkim, edhe në Shqipëri ishte dukuri gjatë kohës së Enver Hoxhës. Mirëpo pas vitit 1985 filluan ndryshimet duke hyrë këto vende në periudhën e tranzicionit me drejtim nga ekonomia e tregut. Ky sistem ende vepron në vendet si Kuba, Korea e Veriut, Nikaragua dhe Angola, ndërsa Kina është më pak vend i centralizuar. Tranzicioni është procesi i kalimit nga ekonomia centraliste kah ekonomia e tregut, tranzicioni përfshin zhvillimin e demokracisë, të mbështetur në sistemin shumë partiak dhe lirinë e plotë të popullit. Kosova e filloi këtë proces pas çlirimit të vendit (1999). Ekonomitë e përziera (mikse) – ekonomistët e ndryshëm, ekonominë e shumë vendeve e quajnë ekonomi e përzier apo mikse, për arsye se rreth 50% të minierave zotërohen nga qeveritë, pastaj shtetet janë pronar të tokave, parqeve kombëtare, pajisjeve ushtarake, ndërtesave qeveritare, hekurudhave, postave etj.