User:Rroni27

Levizja - Eshtrat dhe Muskujt
Njëri nga proceset jetësore te të gjitha qenjet e gjalla është lëvizja.Njeriu lëviz me anë të sistemit lokomotor (lat.locomotio – lëvizje). Sistemi lokomotor përbëhet nga eshtrat dhe muskujt.

Eshtrat ndërmjet veti lidhen me nyje, kurse muskujt me eshtrat lidhen nëpërmjet tejzave(tetivave).

Eshtrat e kanë rolin e levës, nyjet pika mbëtetëse nyjet dhe forca që e lëviz levën janë muskujt.


 * Eshtrat

Eshtrat përbëhen na: Periosti - është pjesa më e fortë e kockës që e mbështjell atë nga jashtë. substanca kompakte - është ndërtuar nga qelizat eshtërore, oristrocitet. substanca shpuzore - përmban enë të gjakuttë cilat e ushqejnë kockën. palca kockore - gjendet në kanalin eshtëror, i cili ndërkal qendet në qendrën e kockës. Te të rinjtë, palca eshtërore është e kuqe, sepse në të prodhonen rruazat e kuqe të gjakut. Me plakjen ajo zëvendësohet me indin yndyror, ndaj palca e kuqe bëhet e verdhë.

Pjesa e fortë e ashtit përbëhet nga pjesa organike dhe ajo inorganike. Pjesa organike: rrjeti i fijeve proteinore - matriks. Pjesa inorganike: kriprat joorganike(sidomos fosfati i kalciumit), të cilat deponohen në matriksin organik.

Funksionet e eshtrave janë: Funksioni mështetës: eshtrat e këmbës në bashkrëndim me eshtrat e komblikut dhe shtyllës kurizore i japin trupit mbështetje Mbrojtës:Eshtrat e kafkës dhe të kraharorit i japin mbrojtje organeve të mbrendëshme nga nikimet ose dëmtimet e jashtme. I prodhimit të gjakut(hemapoetike):palca e kockës prodhon qeliza të kuqe të gjakut, por ku gjindet edhe qeliza paraardhëse e leukociteve, si dhe tromocideve. I lëvizjes:eshtrat dhe muskujt janë organe bazë për lëvizje.

Nyjet ndahen: të lëvizëshme:gjenden më shpesh në kokë.Të tilla janë qepjet të cilat i lidhin me njëra-tjetrën eshtrat e kafkës. të palëvizëshme:i gjejmë xhdo kund nëpër skelet: nga nyja e nofullës së poshtme e deri tek nyjat e gishtave të këmbëve.


 * Muskujt

Muskujt i ndajmë në: Tërthorovijor: e përbëjnë pjesën më të madhe të muskulaturës tonë. E kanë marë emrin nga mënyra ndërtimit të fijeve të saj. të lëmuar: ndryshe nga muskujt tërthorovijor këto muskuj kanë pamje të lëmuar.Muskujt e lëmuar i gjejmë tek organete brenëshme, enët e gjakut,sktomaku,zorët etj. të zemrës: prej nga e kanë marë edhe emrin i hasim në zemër. Qelizaët e këtyre muskujve kryqëzohen në një rrjetë e cila quhet ninicium.

Muskujt kanë si funskion vetëm që të tkuren (kontraktohen) dhe të lëshohen(relaksohet).

Grupet muskulore: Boshtorë:zakonisht janë muskuj të gjymyrëve. Mund të kenë dy, tre ose katër koka. Të sheshtë: janë muskujt që ndërtojnë muret e zgavrave trupore: të kafazit të kraharorit dhe zgavrës barkore. Rrethorë:(lat.sphincter - sfinkter) janë muskujt që gjinder rreth vrimave natyrore të trupit: gojës, syryt, anusit.

Rreth 40% e masës së përgjithsme trupore e përbëjnë muskujt tërthorovijorë + 5-10% muskuj të lëmuar dhe muskuli i zemrës. Nga kjo arijmë në përfundimin se rreth 50% e përbërjes së trupit tonë janë muskuj