User:SAJJAD/sandbox

پيرسائين پٽ ڌڻي جي زندگيءَ تي هڪ نظر.. اسم گرامي: سيد محمد بقا شاهه “شهيد” ولد سيد محمد امام شاهه. لقب: پٽ ڌڻي، ميان سائين، شاهه جيو. ولادت جو وقت:1 شعبان المعظم 1135 هه، 7 مئي 1723 ولادت جو هنڌ: ڳوٺ رحيم ڏنو ڪلهوڙو (ننڍي سائيدي). شاديون: ٻه، هڪ خاندان مان ۽ هڪ نومسلم حرم. اولاد: سيد عبدالرسول شاهه.سيد محمد سليم شاهه ، سيد محمد راشد “روزي ڌڻي” (خانداني حرم مان) ۽ سيد مرتضى علي شاهه (نومسلم حرم مان). سلسلي نقشبندي ۾ بيعت: مخدوم محمد اسماعيل پريان لوي. سلسلي قادري ۾ بيعت: حضرت سيد عبدالقادر شاهه آخرين گيلاني. شجره نسب: سيد محمد بقا بن سيد محمد امام بن سيد فتح محمد بن سيد شڪر الله بن سيد عثمان بن سيد کٽڻ بن سيد سنجر بن سيد بولڻ شاهه بن سيد حسين بن سيد مير علي بن سيد ناصر الدين بن سيد عباس بن سيد فضل الله بن سيد شهاب الدين بن سيد بها الدين بن سيد محمود بن سيد محمد بن سيد حسين بن سيد ڇڪن شاهه بن سيد علي مڪي ( سيد علي مڪي عرب مان سيوهڻ وٽ لڪي ۾ اچي رهيو. ان جي ڪري هن سلسله نسب وارن کي لڪياري سڏيو ويو ) بن سيد عباس بن سيد زيد بن سيد اسد الله بن سيد عمر بن سيد حمزه بن سيد هارون بن سيد عبدالله بن سيد شاهه حسين بن امام سيد علي رضا بن امام سيد موسى ڪاظم بن امام سيد جعفر صادق بن سيد امام باقر بن امام سيد زين العابدين بن سيد الشهدا حضرت امام حسين بن سيدنا اميرالمومنين حضرت علي ڪرم الله وجهه. شهادت جو وقت:10 محرم الحرام 1198 هه1779 ء شهادت جو هنڌ: کهڙن جي ڀرسان يا ڳڙهي ياسين طرف مدفن: شيخ طيب (خيرپور) درگاهه شريف کان ڏکڻ طرف. خدا رحمت کند اين عاشقان پاک طينت را

حضرت پيرسائين پٽ ڌڻي قدس سره (1135هه _1198هه)

هن خاندان جو سرواڻ ، عارفن جو اڳواڻ، سالڪن جو سرتاج پيرسائين سيد محمد بقاشاه بن سيد امام شاهه عرف پيرسائين پٽ ڌڻي قدس سره 1135هجري ۾ ڄاوا. سندن ولادت جي سعادت ڳوٺ رسول پور عرف ننڍي سائيدي کي ملي.اهو ڳوٺ ابل واهه جي اولهندي طرف خيرپور ضلع ۾ واقع آهي. پروفيسر لطف الله بدوي جي تحقيق موجب پيرسائين پٽ ڌڻي مختلف جاين تي وڃي علم پرايو آهي. (تذڪره لطفي 283 ج 1) استاد ۽ مدرسن جي تفصيل معلوم نه هجڻ باوجود سندن تعليم بهر صورت هڪ ثابت ٿيل حقيقت آهي. پيرسائين پٽ ڌڻي جو گهراڻو ظاهري خواهه باطني طرح بزرگي، شرافت ، نجابت ۽ وجاهت جو مالڪ هو، خانداني عظمت سبب سندن بزرگن کي مغلن بطور نذر جي هڪ جاگير پيش ڪئي هئي، سندن والد بزرگوار صاحب ڪمال ۽ فيض جا مالڪ هئا.بزرگن جون پاڪيزه روايتون ۽ خوبيون حضرت پيرسائين پٽ ڌڻي ۾ بدرجه اتم (پوري طرح) هيون، ننڍپڻ ۾ ئي دنيا جي دوستي کان نفرت ۽ خدا جي واٽ جو شوق کين ورثي ۾ مليوهو ، سندن ئي زباني هڪ روايت (جيڪا خليفي محمود فقير ڪڙئي واري ملفوظات ۾ آندي آهي) مان سندن ننڍپڻ جي پاڪيزه زندگي تي ڪافي روشني پوي ٿي. فرمائن ٿا شروع ۾ عادت هئي ته پنج وقت نماز، شب خيزي ، تهجد ، اشراق جا نفل ۽ درود شريف ۾ پوري طرح مشغول هوندو هئس، باک ڦٽڻ تائين وظيفن ۽ وردن جي مشغولي ، باک ڦٽڻ تي فجر جي سنت ، فرض جي ٽائيم تائين درود پاڪ پڙهڻ ، بعد ۾ فرض ، اتي ئي سج اڀرڻ بعد اشراق پڙهي مسجد مان نڪرندو هوس ، عرض ڪندو هئس خدايا! تنهنجو شڪر آهي جو تو عبادت جي توفيق بخشي آهي، دروازي تي هڪ مجذوب، مٿي پيرين اگهاڙو ، دونهن دکايو رات ۽ ڏينهن ويٺو هوندو هو ، مونکي ڏسي چوڻ لڳو : “بابا! هنوز دلي دور است.”(بابا! اڃان دهلي پري آهي.) مجذوب جي انهيءَ “طنز” تي تڏهن حيرت پئي ٿي ، پر جڏهن مولى تعالى جي طلب ۾ همت جو قدم رکيوسون تڏهن خبر پئي ته برابر مجذوب سچ چوندو هو ، بيشڪ الله تعالىٖ جي عشق بغير سڀ ڪم اجايا آهن. سندن طلب ۽ تڙپ وقت جي غوث پيردستگير عارف بالله سيد عبدالقادرحسني رضي الله (سوڍاڻو ضلع جهنگ پنجاب) وٽ پهچايو. بظاهر سندن پهچائڻ ۾ حضرت مخدوم محمد اسماعيل پريالوي قدس سره جن وسيلو ثابت ٿيا. جيئن ته حضرت پير سائين سيد محمد بقا شاه ، مخدوم محمد اسماعيل صاحب وٽ صحبت لاءِ ويندا هئا، سندن دستِ بيعت جي درخواست تي مخدوم صاحب فرمايو ته توهان جي بيعت قادري طريقي جي هڪ ڪامل پير سان مقدر ٿيل آهي، جنهن جي هٿان پڪل مڇي جيئري ٿيندي. مخدوم صاحب جي ان اشاري تي پيرسائين پٽ ڌڻي جو شوق ويتر وڌيو “جنهن ڳوليو،تنهن لڌو.” هيڪر حضرت پيرسيد عبدالقادر گيلاني سفر ۾ هئا ته پيرسائين جن جي روهڙي شريف ۾ وار مبارڪ جي زيارت لاءِ بزرگ دعوت قبول فرمائي ۽ هٿ ڌوئي پاڻي جا ڇنڊا مڇي تي اڇلايائون ته مڇي جيئري ٿي پئي. بس طالب کي مطلوب ۽ مرشد کي سچو مريد ملي ويو. (اها روايت استاد العلماءِ مولانا محمد صالح سائين جي آهي.) اهڙي طرح پيرسائين پٽ ڌڻي کي وقت جي ڪامل غوث جي هٿ تي بيعت جي سعادت حاصل ٿي .ا ن بعد پيرسائين پٽ ڌڻي پنهنجي مرشد جي خدمت ۽ نظر ۾ رهي طلب جي واٽ طئه ڪرڻ لڳا. استاد مولانا محمد صالح سائين جي روايت موجب پيرسائين پٽ ڌڻي غوث ڪامل جي درتي ڪو وقت گاهي ٿي خدمت ڪئي. ڪمال اهو آهي جو فيض جي حصول لاءِ پنهنجو علم ۽ فضل سمورو نظر ۾ ئي ڪونه رکيائون. هڪ ڀيري غوث ڪامل حضرت سيد عبدالقادر حسني قدس سره جو صاحبزادو هڪ مشڪل تحرير (جيڪاسندن استاد محترم کان حل نه ٿي سگهي هئي) حل ڪرائڻ لاءِ وٽن کنيو ٿي ويو، واٽ تي حضرت پيرسيد محمد بقاشاهه (انهيءَ وقت گاهي) بيٺل مليا. صاحبزادي کان پڇيائون “جناب دي دست مبارڪ وچ ڪيها ڪاغذ هي” صاحبزادي فرمايو “فقيرصاحب! تحرير دا سوالي پرچه هي جيڪا استاد ڪنون حل نه ٿئي ، جواب خاطر حضرت ابي سائين ڏي موڪليا هي.” تنهن تي پيرسائين پٽ ڌڻي عرض ڪيو “اهو پرچه سانون هڪ رات خاطر عنايت فرمايو.” گهڻي اصراربعد صاحبزادي اهو سوالي پرچو کين ڏئي محفوظ رکڻ لاءِ چيو. وقت جي متبحر عالم حضرت پيرسائين پٽ ڌڻي اولڙ وارا ڪانا ٻاري رات جو ئي تحرير جو جواب بنا ڪتاب جي لکي رکيائون. صبح جو سويري حضرت صاحبزادو ته سوال کڻڻ جي ارادي سان آيو پر فتوى لکيل ڏسي حيرت وچان پڇيائين: “فقيرصاحب! جواب تسان لکيا هي.” پيرسائين پٽ ڌڻي چيو هائو، صاحبزادي اها سموري حقيقت پيردستگير ۽ غوثِ وقت والد صاحب کي ٻڌائي. پاڻ صاحبزادي جي استاد سڳوري کي گهرائي تحرير حوالي ڪيائون ۽ فرمايائون : “اٿو هوڻ عالم صاحب دي زيارت ڪرون” سبحان الله ! ڪيڏو نه عظمت ڀريو مقام ، جذب ۽ ربط جو ڪيڏو نه گهرو تعلق آهي، جو مرشد مريد ڏي، مطلوب طالب ڏي ۽ پاڻي اڃي وٽ وڃي۽ اڃ وسائي سون سالن جي واٽ گهڙين ۾ طئه ڪرائي ڇڏي. هي روايت استادي مولانا محمد صالح مهر رحمة الله کان آهي ته حضرت سيد عبدالقادر کي پنهنجي ۾“گاهي” مريد جي علم ۽ فضل جي انهيءَ ڪمال وري ڪسر نفسي ۽ ايثار جو خيال آيو ته قرب ۽ ڪرم جي اهڙي نظرسان نوازيائون جو سالن جي واٽ لمحن ۾ پوري ڪرايائون، اهڙي منزل تي پهچڻ کان پوءِ شايد صادق مريد جي جدائي مرشد ڪامل کي ڏکي لڳندي آهي. هڪ ڀيري بزرگ صاحب ڪشمير ڏانهن سفر جو ارادو ڪيو ، پيرسائين پٽ ڌڻي کي به ڳوٺان نڪتي ڪو وقت گذري چڪو هو، تنهن ڪري ڳوٺ جي اجازت عرض ڪيائون. حضرت غوث الوقت اجازت ته ڏني مگر اڻ گهري دل سان (جيڪا شايد بي اختيار محبت سبب هوندي ئي آهي) پيرسائين سيد محمد بقاشاهه کي واپسي تي اهو معلوم ڪري سخت صدمو به پهتو ، آئينده لاءِ پڪو ارادو ڪيائون ته سندن رضا بغير ڪڏهن به غيرحاضر نه ٿبو. خليفو محمود لکي ٿو ته : “محقق حقائق اسرار الاهي حضرت شيخ عبدالقادر قدس سره استعداد سفر کشيد فرمودند حضرت ميان صاحب قدس سره اجازت وطن خواستند باري بگراني رخصت داند. مفهوم نمود اختيار سفر بهمراهي جناب هموار داشتند تا اجازت فرموده اجازت داندا”. (قلمي ملفوظات اختصار ص 19_43) هڪ ڀيري پيرسائين پٽ ڌڻي کي ڳوٺ جي اجازت ملي ته حضرت پيردستگير کين فرمايو ته روهڙيءَ جا ڏندڻ (مسواڪ) سٺا ٻڌبا آهن، اسان لاءِ موٽ تي ڏندڻ آڻجانءِ. واپسي تي مسواڪن جي يادگيري تڏهن آئي جڏهن خيرسان سوڍاڻي جي قريب پهچي چڪا هئا. باصفا ۽ صادق مريد پنهنجي مرشد جي حڪم جي تعميل کي جهڙوڪه فرض سمجهي اتان پٺتي واپس ٿيا ، سفر پرڪٺن سفر کي دائمي سڪون جو سهارو سمجهي ڏندڻن لاءِ روهڙي آيا، ڏندڻ کڻي حضرت غوث زمان پيردستگير سيد عبدالقادر حسيني جي حضور ۾ حاضر ٿيا.صادق طالب جي اخلاص ڀري ادا روشن ضمير پير کان ڪيئن ٿي لڪي سگهي. حضرت غوث ان وقت بي اختيار ۽ بيحد مٿن راضي ٿيا،راضي ٿيڻ تي قدوة العارفين ، باصفا سالڪن کي ڪهڙا انعام ڏيندا آهن، سا ڳالهه نه پڇڻ جي نه ٻڌائڻ جي. بلڪه مشاهدي ۽ ذوق سان ئي معلوم ٿي سگهي ٿي. بخدا لذت باده نداني تا نچشي فيض جو درياءُ جوش ۾ آيو، صادق طالب کي هميشه جي لاءِ سيراب ڪرڻ جو وقت اچي ويو، غوثِ وقت حضرت سيد عبدالقادر حسيني ، پيرسائين پٽ ڌڻي ڏانهن متوجهه ٿيو، فرمايائون حضور نبي ڪريم ﷺ اسان جي ڏاڏي محبوب سبحاني قطب رباني قدس سره جي ڪلهي تي قدم مبارڪ رکي امتيازي انعام سان نوازيو، پشت بپشت اهو قدم مبارڪ مون تي به آيو، اسان به متابعت (فيض ۽ برڪت بخشڻ ) خاطر اهو قدم رکندا آهيون، پر اڃا تائين اهو قدم مبارڪ ڪنهن مريد تي رکيو نه اٿئون، اسان جي مرضي آهي ته اهو قدم اوهان جي ڪلهن تي رکون، اهڙي طرح پيرسائين پٽ ڌڻي تي سلسليوار قدم مبارڪ رکيو ويو. انهيءَ موقعي تي سورة “ياسين” جي زڪوات جي اجازت ڏنائون. (ياسين جو وظيفو قادري گنج جو بهترين تحفو ۽ خزانو آهي.) پڻ “يا عزيز” جي اسم جي اجازت ڏنائون( جيڪو طاقتور هٿيار آهي) ۽ رخصت ڪيائون. (قلمي فارسي ملفوظات ص43) هڪ زباني مگر صحتمند روايت موجب غوث ان وقت فرمايو: هن کانپوءِ توهان تي خواهه توهان جي اولاد کي اسان وٽ اچڻ جي تڪليف معاف آهي. هاڻي اسان جو ۽ اسان جي اولاد جو توهان وٽ اچڻ ٿيندو. حضرت استاد مولانا محمد صالح سائين رحمة الله فرمائيندو هو پيرسائين محمد بقاشاهه پنهنجي مرشد حضرت سيد عبدالقادر گيلاني کي ڪنهن موقعي تي “شهادت” جي مقام ملڻ لاءِ دعا جي درخواست ڪئي ، بزرگن فرمايو: “شاهه صاحب! اهو مقام مون فقط پنهنجي لاءِ ٿي رکيو، مگر توهان جي درخواست تي توهان کي به اهو مقام وٺي ٿا ڏيون.” بزرگ صاحب آخري صحبت ۾ اجازت ڏيڻ کان اڳي حضرت مخدوم محمد اسماعيل پريان لوي قدس سره جي صحبت لاءِ تاڪيد ڪندي فرمايائون ته مخدوم صاحب رحمة الله جي صحبت کي غنيمت ڄاڻجو. (فارسي ملفوظات ص 430) پيرسائين پٽ ڌڻي (جيڪي قادري طريقي ۾ رنگجي چڪا هئا) حڪم جي تعميل خوب طرح سان ڪئي. نقشبندي سلسلي لاءِ مخدوم صاحب رحمة الله جي خدمت ۽ حاضري پنهنجي لاءِ لازم ڄاتائون. طالب سلوڪ جي واٽ ۾ مرشد جي هٿ تي وڪيل هوندو آهي، اشاري تي لبيڪ چوڻ ۾ ديرنه ڪندو آهي. هڪ ڀيري مخدوم صاحب رحمة الله کين فرمايو ته : “شام جي (زمين جو) تپو به هڪ قسم جو تپ آهي.” (فارسي ملفوظات ص 354) انهن لفظن ۾ حضرت مخدوم صاحب انهيءَ جاگير جي جنجهٽ کان آزادي جو اشارو فرمايو. جيڪا سندن بزرگن کان بطور ورثي جي ملي هئي ۽ سندن بزرگن کي مغلن بطور نذراني جي پيش ڪئي هئي. پيرسائين محمد بقا شاهه بغير ڪنهن دير جي اهو تپو خيرات ڪري ڇڏيو ، وري خيال به ڪونه آندائون. پيرسائين سيد محمد بقا شاهه شهيد، حضرت مخدوم صاحب قدس سره جي درگاهه تي خالص خدمت ، صحبت ۽ استفاضي جي غرض سان حاضري ڏيندا هئا، حضرت مخدوم صاحب تي ڪيترا دفعا استغراق ۽ بيهوشي جي پرجلال ڪيفيت طاري ٿيندي هئي ته پيرسائين پٽ ڌڻي هڪ خدمتگار مريد وانگر پکو کڻي هوا هڻندا هئا، اهڙي موقعي تي حضرت مخدوم صاحب هوش ۾ اچڻ تي مريدن کي فرمائيندا هئا ته: “ابا شاهه صاحب کان پکو نه ٿا وٺو.” (فارسي ملفوظات 354) هڪ ڀيري پيرسائين پٽ ڌڻي حاضري ڏيئي واپسي جي لاءِ اجازت ورتي ته مخدوم صاحب ڏوراپو ڏنو : “شاهه صاحب! هن ڀيري توهانجو اچڻ اسان لاءِ ڪونه هو.” (فارسي ملفوظات ص 354) پيرسائين کي ڏاڍو فڪر ٿيو ته ڪهڙي لغزش ٿي. سندن خدمت ۾ حاضر فقير عرض ڪيو ته سائين! مان شهر مان سئي وٺڻ ويو هئس ، تنهن تي پيرسائين پٽ ڌڻي کيس سخت جهڻڪيو ته زورآور تنهنجي سئي اسان جي حاضري بيڪار بنائي ڇڏي. درحقيقت حضرت مخدوم صاحب وٽ پنهنجي صادق طالب ۽ صحبتي کي خالص پارس بنائڻو هو، تنهن ڪري ڪنهن به قسم جي فروگذاشت برداشت ڪرڻ روا نه سمجهندا هئا. سندن مقام ۽ مرتبو حضرت مخدوم صاحب وٽ ڇا هو، تنهنجو اندازو انهيءَ مان لڳائجي ته حضرت مخدوم صاحب جو پيرسائين پٽ ڌڻي سان ملاقات ۽ توجهه جو معاملو ٻين کان مختلف هو، پيرسائين محمد بقا شاهه سان اٿي ڀاڪر پائي ملڻ ، خيرو عافيت پڇڻ ، انتهائي مسرت ۽ فرحت سان کيڪارڻ مخدوم صاحب جي عادت مبارڪ هئي. هڪ ڀيري مخدوم صاحب تي سڪر جو حال طاري هو ، پيرسائين پٽ ڌڻي دست بوسي ڪئي ، مخدوم صاحب هوش ۾ آيا ته فرمايائون: “شاهه صاحب ! ملو به نه ٿا.” اهو سڀ ڪجهه طالب جي باڪمال عظمت ۽ محبت جو سبب هيو. حضرت ميان صاحب تپي (جاگير) جي ترڪ بعد نه فقط سمورا دنياوي معاملا ڦٽي ڪري ڇڏيا، پر مريدن کان نذر وغيرهه به قبول نه ڪندا هئا. حضرت مخدوم صاحب کان اها ڳالهه ڪٿان تي لڪي سگهي. جيئن ته هڪ دفعي حضرت ميان صاحب ، سندن خدمت پرسعادت ۾ آيا ته مخدوم صاحب پنج پيسا آڻي سندن چادر جي پلوَ (دامن يا پلاند) ۾ ٻڌي ڇڏيا ۽ فرمايائون ته : هي پنج پيسا پير دستگير (محبوب سبحاني) جي لاءِ نذر مڃيل هئا، اسان جي اهليه (بي بي صاحبه) نذر (باس) ڪيو هو ته “جيڪڏهن سندن ڳئون گابي ڏني ته پنج پيسا پير دستگير جي نذر ۾ ڏيندس.” اهي پنج پئسا پير دستگير بادشاهه جي نذر جا آهن. (فارسي ملفوظات ص 218) پيرسائين روزي ڌڻي قدس سره فرمائن ٿا انهيءَ اشاري يا امر کان پوءِ حضرت ميان صاحب قدس سره نذر قبول فرمائيندا هئا، مختصر ته حضرت ميان صاحب ، حضرت مخدوم صاحب جي فيض بخش صحبتن ۾ پاڻ کي ڀرپور طريقي سان رنڱيو ۽ اجاريو. حضرت پيرسائين روزي ڌڻي انهيءَ ڪامل فيض جو مظهر هو. پيرسائين پٽ ڌڻي ۽ صحبت: مجمع البحرين ( قادري ۽ نقشبندي سلسلي وارو) حضرت پيرسائين پٽ ڌڻي پنهنجي ڪامل مرشد (حضرت سيد عبدالقادر گيلاني ۽ مخدوم محمد اسماعيل پريان لوي جي مبارڪ زندگيءَ ۾ ) جي صحبت ۾ رهيا. انهن صحبتن ۾ دنيا ۽ دين، ظاهري ۽ باطني نعمتون حاصل ٿينديون رهيون. جڏهن هڪ ٻئي پٺيان ٻئي ڪامل مرشد ۽ وقت جا غوث جهان ڇڏي فراق جو داغ ڏين ٿا ، تڏهن قيمتي صحبت جون گهڙيون هڪ هڪ ٿي ڪري ياد اچن ٿيون. مطلوب گل بلبل کي ڏسڻ ۾ نه اچي ته پوءِ باغ ويران ئي لڳندو آهي. اهڙي وقت خدا ڄاڻي بلبل جي زخمن جو ڪهڙو حال هوندو اهو اندازو ڪنهن ڦٽيل دل کي ئي ٿي سگهندو. اهڙي وقت حضرت پيرسائين پٽ ڌڻي صحبت لاءِ هر انهيءَ مقام تي ويا ، جتي نسبت جي خوشبو آئي، جتي گهاريل گهڙين جي لذت محسوس ٿي. چونکه گل رفت و گلستان شد خراب بوءِ گل را که از جويم و از گلاب گهڻو ڪري فراق جي زخمن سبب ئي صوفي صاحبڏني فاروقي رحمة الله وٽ ڪچهريءَ لاءِ آيا، حضرت ميان صاحب ، فقير صاحب کان پڇيو ته جيڪڏهن خدا جو ڪو طالب ، طالب وٽ اچي ته ڇا ڪرڻ گهرجيس؟ صوفي صاحب جواب ڏنو ته دل حاضر ڪرڻ گهرجيس. ميان صاحب فرمايو جي دل نه هجيس ته پوءِ ڇا ڪري؟ تنهن جو جواب صوفي صاحب ڪونه ڏنو ۽ اهو دل وڃائي ويٺل خود حضرت ميان صاحب هو. مرشد جي ظاهري وڇوڙي “بي دل” ۽ بي اختيار بنايو هئن. دل ۽ اختيار جي دوا لاءِ درازن ۾صحبت جي واسطي آيا، اتي پتونه پيو ته اڳتي ڪوٽڙي ڪبير ۾ آيا جتي هڪ مجذوبه ، مگر ڪامل عارفه عورت کين ڏسندي ئي هڪ پٿر هنيو ۽ چيائين : “پهاڄ! رڄ پيتو اٿئي ، اڃان ٿي اتي کڙي ڇنڊين.” (مترجم ملفوظات 1+170) خدا ڄاڻي انهن لفظن ۾ ڪهڙي معنويت هئي جو اهي اکر ٻڌندي ئي سندن دل کي سڪون مليو. مجذوبه عورت گويا ميان صاحب کي چيو ٿي ته “فيض جي ٻن دريائن مان ڍؤ تي پاڻي پيئڻ کان پوءِ توهان کي ٻي پاسي وڃڻ جي ڪهڙي ضرورت آهي؟” انهي کان پوءِ ميان صاحب طلب جي ارادي سان ڪاڏي به نه نڪتا. اهڙي طرح پاڻ باقي زندگي سير و سياحت ۽ صحبتن جي بجاءِ گهر ويهي خدا جي خلق کي فيض پهچائڻ ۾ گذاريائون. حضرت پيرسائين پٽ ڌڻي مرشد مربي جي حيثيت ۾ : پيرسائين پٽ ڌڻي جنهن طريقي سان فيض جا موتي ميڙيا ، سو هو خدمت، صحبت ۽ سنت پاڪ جي سخت پابندي ، تواضع، پاڻ وسارڻ ، ادب ۽ انڪساري جو طريقو. انهيءَ ئي طريقي سان فيض پهچائڻ جو فرض سر انجام ڏنائون، کانئن فيض حاصل ڪندڙڻ ۾ مريدن سان گڏ سندن صاحبزاده به شامل آهن. پنهنجي پير ڀائي حضرت مخدوم عبدالرحمان جي صلاح تي صاحبزادن کي تعليم جي دؤران ئي نقشبندي ۽ قادري سلسلي ۾ ارشاد، تلقين ۽ توجهه سان نوازيائون. حضرت پيرسائين روزي ڌڻي جي زباني مٿن توجهه جو تفصيل هن طرح سان آهي: “مان ۽ برادرم سيد مرتضى علي شاه ڪوٽڙي ڪبير ۾ حضرت استاد مخدوم يار محمد وٽ زيرتعليم هياسين ته حضرت ميان صاحب تشريف فرما ٿيا ۽ فرمايائون ته بابا اڄ مخدوم عبدالرحمان سان ملاقات لاءِ آيو هئس ، انهن جي صلاح تي توهانکي طريقي جي سلسلي ۾ داخل ڪرڻ آيو آهيان. اهڙي ريت اسان کي نقشبندي سلسلي ۾ داخل ڪري شغل ٻڌائي ويا. برادرم مرتضى علي شاه ۾ ته خاص ڪيفيت پيدا ٿي پر پاڻ کي ڪوبه اثر معلوم نه ٿيو. ٻئي ڀيري حضرت ميان صاحب قدس سره ڪيفيت معلوم ڪرڻ آيا ته مون تي ڪوبه اثر ظاهر نه ٿيو، تڏهن قادري طريقي جي تلقين فرمايائون، بس قادري طريقي ۾ ذڪر جهري (ڏاڍيان) ۾ مشغول ٿيڻ شرط وار وار ذڪر ۾ مشغول ٿي ويو.” (فارسي ملفوظات ص 291) پيرسائين پٽ ڌڻي امانت کي ان جي اهل ڏي پهچائڻ ۾ پوري توجهه ۽ سعي کان ڪم ورتو. ذڪر ۾ مشغول ڪرڻ ، بعد ۾ انهيءَ جي خبر چار لهڻ ، ڪيفيت تي مطمئن ٿيڻ وغيرهه سڀ انهيءَ حقيقت جي ڪڙي سمجهڻ گهرجن. پيرسائين روزي ڌڻي قدس سره جو ئي بيان آهي ته ڪوٽڙي ڪبير ۾ اسان جي تعليم واري زماني ۾ هڪ ڀيرو حضرت ميان صاحب تشريف وٺي آيا ۽ فرمايائون “بابا! اسان جي دل جو لاڙو سڀني فرزندن کان وڌيڪ توهان ڏي آهي، پوءِ ( مشائخ قادريه جي طريقي موجب) منهنجي ڪنڌ تي قدم رکيائون.” حضرت پيرسائين پٽ ڌڻي کان فيض حاصل ڪندڙ جماعت ڪافي وسيع آهي، حضرت خليفو الهه رکيو وڏي ڪمال، ڪرامتن جو صاحب به سندن مريد هو. خليفي محمود جي گڏ ڪيل ملفوظات شريف جي مطالعي مان سمجهه ۾ اچي ٿو ته پيرسائين روزي ڌڻي کي ارشاد ۽ تلقين جي خلافت بخشڻ تائين ته فيض رساني جو فرض سرانجام ڏنائون،پر جڏهن مشائخ ڪرام ۽ حضرت مخدوم محمد اسماعيل جي بشارت موجب امانت جو وارث حضرت مرشد پيرسائين سيد محمد راشد “ڄمندي ڄام” ڄائو ته “ارشاد” ۽ “تلقين” جي مسند به آهسته آهسته اوڏانهن منتقل ڪيائون. حضرت پيرسائين سيد محمد راشد فرمائيندو هو ته حضرت ميان صاحب جي عادت مبارڪه هوندي هئي ته نماز تيار ٿيڻ تي مونکي امامت جي واسطي حڪم ڪري ، فرمائيندا هئا ته تنهنجي جماعت جي صف جي ڏکڻ طرف مان، اتر طرف حضرت مخدوم صاحب آهن ۽ تون سندن امام آهين، ان شاءَ الله تنهنجي جماعت کي سلامتي سان پهچائينداسين. (فارسي ملفوظات ص 291) هڪ ٻئي مقام تي پيرسائين روزي ڌڻي قدس سره جو بيان آهي ته مون ڪڏهن به سندن امر جي ابتڙ ڪم نه ڪيو تنهن ڪري مونکان بيحد راضي ۽ خوش رهندا هئا ، پڻ دعا ڏيندي فرمائيندا هئا ته الله جل جلاله توکي ڪنهن جو محتاج نه فرمائيندو بلڪه تنهنجا ٻيا محتاج هوندا. (فارسي ملفوظات ص 415) حضرت پير سائين پٽ ڌڻي جي فياضي جو اهو عالم هو جو راضي ٿيڻ تي مهينن ۽ سالن جي واٽ گهڙين ۾ طئي ڪرائي ڇڏيندا هئا. پنهنجي سچي مريد ۽ اديب صاحبزادي سيد محمد راشد روزي ڌڻي کان ڏاڍو خوش هوندا هئا، وڌ کان وڌ سندن خدمت ۾ حاضري به حضرت روزي ڌڻي جي حصي ۾ آئي. هڪ دفعي حضرت ميان صاحب قدس سره جي پويان حويلي شريف ڏي ويا ته دروازي وٽ حضرت ميان صاحب فرمايو ته بابا! توهين اتي بيهو! ائين چئي اندر حويلي ۾ اسريا “امر” جي پيش نظر سياري جي سڄي رات دروازي تي بيٺو رهيس. صبح جو حضرت قدس سره کين اتي بيٺل ڏسي شفقت وچان ڀاڪر پائي باطني (روحاني ) انعام ۽ اڪرام سان نوازيائون. حضرت روزي ڌڻي ڪمال ذوق ۽ شوق وچان اها مهرباني ياد ڪري فرمائيندا هئا “ جيڪي انهيءَ رات فقير کي عطا فرمايائون سا ساري حياتي لاءِ غنيمت هئي، بلڪه اهڙي عطا نه اکين ڏٺي نه ڪنن ٻڌي.” جڏهن ته قرآن ۽ حديث جي ڄاڻ به فرض آهي ، تنهنڪري سلوڪ جي مقامن طئي ڪرائڻ کان اڳ ۾ ئي ظاهري علمن کان واقفيت ضروري آهي. حضرت پيرسائين پٽ ڌڻي ، صاحبزادن کي ارشاد ۽ تلقين سان نوازڻ کان اڳ ۾ قرآن پاڪ، تفسير، حديث، فقه ۽ ظاهري علوم جي بهتر کان بهتر عالمن وٽ تعليم جو انتظام ڪيائون. تعليم جي دؤران پوري طرح صاحبزادن جي نظر رکڻ ، نشست برخواست ۽ کائڻ پيئڻ ۾ سادگي ۽ مسڪيني جي رعايت ضروري ڄاڻندا هئا ۽ حضرت پيرسائين پٽ ڌڻي کين فرمائيندا هئا اها تعليم اوهان کي قاضي ، عالم يا ماڻهن ۾ نام و نمودخاطر نه ٿي ڏني وڃي ، بلڪه فقط هن مقصد لاءِ ته سنت نبوي على صاحبها الصلوٰة والسلام کان واقفيت ۽ انهيءَ تي عمل ڪرڻ جي استقامت ٿئيوَ! ڇو ته ٻنهي جهانن جو مقصد حاصل ڪرڻ جو رستو فقط اهو آهي. (مترجم ملفوظات 1+203) ساڳي وقت بزرگن سان صحبت جي وصيت ۽ ظاهر دار ڳالهين جي مٿيرن کان بچڻ جي به سختي سان وصيت رهندي هئي. پيرسائين روزي ڌڻي قدس سره جو بيان آهي ته حضرت ميان سائين فرمائيندا هئا “بزرگن سان صحبت ڪندا ڪريو ۽ انهن کان دعا گهرائيندا رهجو.” (مترجم ملفوظات 1+173) پاڪيزه صورت ۽ سيرت: حضرت پيرسائين پٽ ڌڻي حسني ، حسيني سراپا سان سينگاريل روشن منهن ، خوبصورت مگر پرجلال اکيون، قد اڀريل ، ماٺيڻي طبيعت ، دل نور ۽ تجلين جي پرتو جو مرڪز ، زبان ذڪر ۽ اضافي سان مشغول ، بردباري، سادگي، صبر ۽ ضبط ڄڻ سندن پوشاه هئي. حضرت ميان صاحب تي پرهيزگاري ۽ سنت پاڪ جي متابعت سبب سنجيدگي ، سڪون ۽ نور سان گڏ وقار ۽ جلال جي ڪيفيت جاري رهندي هئي. وصال شريف: ولي ڪامل ، عالم باعمل ۽ سنڌ ۾ قادري ۽ نقشبندي طريقي جو وسيع پئماني تي ناشر (جنهن جو مثال سابق خواهه هاڻوڪي دؤر ۾ ملڻ مشڪل آهي.) (مقدمو بذل القوة ، مخدوم امير احمد ص 75) پنهنجي پوري زندگي مبارڪه حق جي ڪلمي جي سربلندي ۽ خلق جي صراط مستقيم ڏانهن رهنمائي ۾ بسر ڪري 1198 هجري ۾ شهادت جو پيالو پيتو. استاد مخدوم امير احمد خواهه استاد مولانا محمد صالح رحمةالله جي تحقيق مطابق پيرسائين پٽ ڌڻي ڪتاب کنيو ٿي آيا ، رستي ۾ ڪن بدبخت چورن سمجهيو ته سندن مٿي مبارڪ تي مال ملڪيت جي هڙ يا ڳنڍ آهي ، تنهن ڪري اوچتو حملو ڪري کين سخت زخمي ڪيو، پاڻ انهيءَ جي نتيجي ۾ شهيد ٿيا. سندن مزار مبارڪ “شيخ طيب” جي مقام تي (ضلع خيرپور ۾ ) آهي. مزار زيارت گاهه عام خاص آهي.

پيرسائين سيد محمد راشد روزي ڌڻي قدس سره نالو ۽ نسب سندن نالو سيد محمد راشد بن محمد بقا شاه لقب روضي ڌڻي ۽ ڪُنيت اَبو ياسين آهي. سندن جَدِ اعلى سيد علي مڪِّي هاشمي رحمة الله عليہ چوٿين صدي هجريءَ ۾ اسلام جي دعوت خاطر عرب ملڪ کان سنڌ ۾ آيا هئا. سندن سڪونت سنڌو درياءَ جي ڪناري سيوهڻ ويجهو جبلن جي دامن ۾ هئي، جيڪو بعد ۾ لڪِ علي / لڪِ علوي جي نالي سان سڏجڻ لڳو. سندس پشت ۾ هڪ عارف، ڪامل ولي، وقت جو غوث ڇهين، ستين هجريءَ ڌاري پيدا ٿيو، جنهن جو نالو سيد محمد احمد هو. هيءُ ئي اهو بزرگ آهي جنهن جو لقب صدرالدين عرف شاه صدر آهي ۽ هن الله تعالى جي پياري ٻانهي جو اهو مقام آهي، جو چشتي سلسلي جو اڳواڻ حضرت خواجه معين الدين اجميري رحمة الله عليہ جڏهن پنهنجي مرشد خواجه عثمان هاروني رحمة الله عليہ سان گڏ سيوستان جي سفر دؤران وٽن لڪِ عليءَ ۾ آيو آهي، ته سندن مقام ۽ مرتبت کي ڏسي اتي ئي ڪجھ ڏهاڙا سندن صحبت، خدمت ۾ گذاري فيض ۽ برڪت جو ڀاڱو وٺي پوءِ اڳتي روانو ٿيو آهي. ان بزرگ هستيءَ سان سترهين واسطي تي حضرت پير سائين قدس سرھ جن جو سلسلهء نسب ملي ٿو ۽ ويهين واسطي سان سيد علي مڪي قدس سرھ سان ۽ اوڻٽيهين واسطي سان امام علي رضا بن امام موسى ڪاظم بن امام جعفر صادق بن امام محمد باقر بن امام علي زين العابدين بن امام حسين ابنِ سيده فاطمة الزهراء رضوان الله تعالى عليهم بنتِ سيدنا ونبينا مُحَمَّدنِ الۡمصطفى صلي الله عليہ وآلہٖ وسلَّم سان وڃي ملي ٿو. ولادت سلسلي قادريه راشديه جو سالارُ هدايت ۽ حقيقت جو چمڪندڙ سج پهرين شعبان/ رمضان سنه 1171 هجريءَ ۾ هن سرزمين تي جلوھ افروز ٿيو. سندن ولادت ڳوٺ رحيم ڏني ڪلهوڙي ۾ ٿي. روايت آهي، ته پاڻ اڃا هڪ مهيني جا هئا، ته ماهِ رمضان آيو، يا ماه رمضان ۾ ئي سندن ولادت ٿي، ته رمضان شريف ۾ سڄو ڏينهن امڙ سانئڻ جو کير ڪونه پيئندا هئا. غالباً انهيءَ ئي سندن ٻارائپ جي ڪرامت سبب کين ”روزي ڌڻيءَ“ جو لقب مليو، جيڪو اڳتي هلي سندن مزار مبارڪ تي نئين روضي تعمير ٿيڻ سان ”روضي ڌڻيءَ“ جي لقب ۾ مشهور ٿيو. سندن ولادت جي حوالي سان هڪ ٻئي روايت ۾ آهي، ته جڏهن پاڻ ڄاوا ته سندن والد گرامي حضرت سيد محمد بقا شاه شهيد رحمةالله عليہ پنهنجي مرشد حضرت مخدوم محمد اسماعيل پريان لوئي (پريالوءِ) رحمةالله عليہ جن کي دعوت ڪري پنهنجي ڳوٺ وٺي آيا. جڏهن مخدوم سائينءَ جن وٽ ننڍڙي صاحبزادي کي دعا طلبيءَ واسطي پيش ڪيو ويو، ته مخدوم سائينءَ رحمة الله عليہ جن نظر پوڻ سان ئي ڏاڍا سرها ٿيا ۽ خوشيءَ مان فرمايائون، ته ”هي اهو يار آهي، جنهن کان دنيا جو هڪ وڏو حصو فيضياب ٿيندو.“ يقيناً حضرت مخدوم سائين جن جي اها پيش گوئي حرف به حرف سچي ثابت ٿي. تعيلم ۽ تربيت جڏهن پاڻ تعليم پرائڻ جهڙا ٿيا، ته پنهنجي شفيق ۽ مهربان والد بزرگوار جي حڪم جي تعميل ڪندي، پوري شوق ۽ دلچسپيءَ سان علم جي حصول ۾ لڳي ويا. پاڻ ابتدائي تعليم حضرت حافظ زين الدين مهيسر رحمة الله عليہ ۽ حضرت ميان محمد اڪرم گهمرو رحمة الله عليہ وٽ حاصل ڪيائون، بعد ۾ وقت جي نامور عالم، ڪامل ولي، عارف بالله، حضرت حاجي فقيرالله علوي رحمة الله عليہ وٽ شڪارپور ۾ پڙهيا. اتان پوءِ ڪوٽڙي ڪبير ضلعو نوشهرو فيروز ۾ مخدوم العلماء حضرت مخدوم ميان يار محمد رحمة الله عليہ وٽ علم جي تحصيل ڪيائون. مقرر نساب جي تڪميل کان پوءِ لاڙڪاڻي لڳ آريجن ۾ ان زماني جي محدثِ اعظم حضرت مخدوم محمد آريجوي رحمة الله عليہ جن وٽ حديث پاڪ جا مٿيان ڪتاب مڪمل ڪري دستاربندي ڪيائون. طريقت ۾ قدم پاڻ جڏهن اڃا ڪوٽڙي ڪبير ۾ حضرت مخدوم ميان يارمحمد رحمة الله عليہ وٽ (ظاهري علم) جي تحصيل ۾ مشغول هئا، ته هڪ دفعي سندن والد حضرت سيد محمد بقا شاه شهيد رحمة الله عليہ ملاقات لاءِ اتي آيو. هن ڀيري سندن تعليمي حال احوال کان آگاهي وٺڻ بعد سلسلي نقشبنديه جي ذڪر جي تلقين ڪري کين طريقت جو سبق ڏئي ويا. پوءِ جڏهن ٻئي ڀيري پاڻ آيا، ته ذڪر جي مشغولي ۽ ڪنهن ڪيفيت حاصل ٿيڻ بابت پڇا ڪيائون ان تي کين عرض ڪيائون، ته مون تي ڪا اهڙي ڪيفيت يا اثر ظاهر ڪونه ٿيو آهي، البته سندن ڀاءُ سيد علي مرتضى شاه، جيڪو ساڻن گڏ پڙهندو هو، تنهن تي خاصو اثر ۽ ڪيفيت تاري ٿي هئي. ان تي حضرت محمد بقا رحمة الله عليہ کين وري سلسلي قادريءَ جو ذڪر ڏئي ويا، پاڻ فرمائين ٿا، ته ان ذڪر کان طبيعت تي اهڙو اثر ٿيو، جو مٿي کان پيرن تائين وار وار ذڪر سان معمور ٿي ويو. انوارِ الٰهي ۽ تجلياتِ قدسي سان ظاهر ۽ باطن روشن ٿي پئي. خاص مهرباني حضرت سيد محمد بقا شاه شهيد رحمة الله عليہ کي سدائين اهو اونو رهندو هو، ته ظاهري علم جي تحصيل ۾ ڪا ڪسر نه رهجي وڃي ۽ غالباً انهيءَ خيال سان پڙهڻ دؤران وٽن پيا ايندا هئا. ۽ سندن علمي صلاحيتن کي پيا جانچيندا هئا، پر هاڻي جيئن ته طريقت جي راه گامزن ڪيو هيائون، تنهن ڪري انهن سبقن تي به خاص توجه ٿي ڏنائون. آخر انهن ڏهاڙن ۾ جڏهن سندن ظاهري علم سان گڏ باطني عرفان جي حصول ۾ محويت شوق کي ڏٺائون، ته هڪ ڏينهن مٿن ڏاڍا راضِي ٿيا ۽ خاص خلوت ۾ کين گهرائي فرمايائون: بابا! اسان جي سلسلي ۾ ”قدم رکڻ“ جي روايت آهي، جيڪا حضرت غوث الاعظم محي الدين سيد عبدالقادر جيلاني قدس سرھ الاقدس کان هلندي آئي آهي، جو پنهنجن مريدن مان جنهن کان گهڻو خوش ۽ راضي ٿيندا آهن، ته سلسلي جي فيض ۽ برڪت جو قدم سندس مٿان رکندا آهن ۽ جيئن ته اهو قدم پنهنجي مرشدن حضرت سيد عبدالقادر آخرين (پير ڪوٽ سڌانا، ضلع جهنگ) چناه وارن رحمة الله عليہ کان اسان تي آيل هو، هاڻي اسان جي دل جو لاڙو وري اوهان ڏانهن سرس آهي، تنهنڪري پنهنجي گردن ڏيو، ته اها امانت اوهان جي حوالي ڪيون. پوءِ پير سائين حضرت روضي ڌڻي قدس سرھ سندن آڏو پنهنجو ڪنڌ جهڪايو، ته پاڻ رحمة الله عليہ مٿن قدم رکي، خُدائي امانت جو اهو بار سندن سپرد ڪيو. فيض جي پالوٽ حضرت پير سائين قدس سرھ جن جڏهن ظاهري ۽ باطني عرفان جون منزلون طي ڪري، رُشد و هدايت جي مسند تي رونق افروز ٿيا، ته شريعت ۽ طريقت، حقيقت ۽ معرفت جي ان روشن شمع جي قدمن ۾ هزارين پروانن ۽ پتنگن اچي سر جهڪايا. فيض ۽ فضل جو هڪ اهڙو آبِ حيات ڦٽو، جنهن لکين اڃايلن کي ابدي زندگي بخشي ڇڏي. سعادت ۽ سيادت جي هڪ اهڙي مُکڙي ٽڙي، جنهن جي هٻڪار کان هر هنڌ واسجي ويو. بلا شبه نه صرف سرزمينِ سنڌ، بلڪه ڪڇ ۽ ڪاٺياواڙ کان قلات ۽ قندار تائين، جيسلمير ۽ گجرات، ملتان ۽ مڪران سميت مُلڪان ملڪ سندن عقيدت ۽ ارادتمنديءَ ۾ بي حساب خلق جو پنهنجي خالقِ حقيقيءَ سان ناتو جڙي ويو ۽ پوءِ اها علم و عرفان جي آبياري رڳو پاڻ تائين محدود نه رکيائون، بلڪه سوين اهڙا ڪامل اڪمل، عارف عالم بڻايائون، جن سندن تعيلم ۽ فيض جون اهي درسگاهون ۽ خانقاهون آباد ڪيون، جيڪي اڄ سوڌو هزارين ڀٽڪيلن لاءِ روشنيءَ جو مينار آهن. رِوايت آهي، ته سندن اهڙن ڪامل خليفن جو تعداد تيرهن سَوَنِ کان به مٿي آهي، جيڪي سڀ ارشاد ۽ تلقين جا صاحب هئا، جن ۾ سندن مَسنَد نشين صاحبزادا حضرت سيد صِبۡغَتُ الله پير سائين تَجَرَ ڌڻي قدس سرھ جيڪي خليفة الله جي لقب سان مشهور آهن، حضرت سيد محمد ياسين شاه قدس سرھ درگاه ٺَلاه شريف، صاحبزادا حضرت سيد حسن شاه درگاه بکري شريف، خليفو حضرت سيد محمد حسن شاه درگاه سوئي شريف، جتان وري درگاه ڀرچونڊي شريف آباد ٿي. خليفو حضرت محمود فقير نظاماڻي رحمة الله عليہ جامع (ملفوظات شريف)، خليفو محمد حسين مهيسر جامع (ملفوظات صغير)، حضرت خليفو سارنگ ڪلهوڙو، حضرت خليفو ميان الهرکيو ڪلهوڙو، حضرت خليفو اميد علي آمري وارو، حضرت خليفو محمد پناه، حضرت خليفو محمد لقمان ٽالپر، حضرت خليفو سيد خان ماباڻ وارو، حضرت خليفو نبي بخش لغاري عليه رحمة الباري سرِ فهرست آهن. وصال مبارڪ سندن وصال مبارڪ ٽيهٺ سالن جي عمر ۾ پهرين شعبان سنه 1234 هجري اڳوڻي درگاه رحيم ڏنو ڪلهوڙو ۾ ٿيو ۽ اتي ئي سندن روضو مبارڪ هو، پر پوءِ حضرت سيد علي گوهر شاه اول پير سائين بنگلي ڌڻي قدس سرھ وصال کان تقريباً ٻاونجاه سال پوءِ اتان هجرت ڪرائي نئين درگاه شريف تي آندو. روايت آهي، ته حضور صلي الله عليہ وآلہٖ وسلَّم جن جي طرفان خواب ۾ کين اهو حڪم مليو هو. ملفوظات شريف ۾ آيل آهي، ته حضرت پير سائين روضي ڌڻي رضي الله عنہ جن جي وصال وقت حاويليءَ جا صاحب ۽ صاحبزادو ميان محمد صادق شاه بيهوش ٿي ويا. حاضرين کي اها پڪ ٿي ويئي، ته شايد اهي به رحلت ڪري ويا، گهڻي دير کان پوءِ جڏهن هوش ۾ آيا، تڏهن ظاهر ڪيائون، ته اسان جو روح پير سائينءَ جن سان الله جل جلالہٗ جي درٻار تائين گڏ ويو هو، اسان ڏٺوسين ته حضرت مرشد مربي الله جل جلا لہٗ جي درٻار ۾ سجدو ڪيو. درٻارِ خداوندي مان آواز آيو، ته اسان بي ادب ۽ ناشڪر دنيا وارن وٽ اوهان جو وڌيڪ رهائڻ پسند نه ڪيو ۽ پاڻ وٽ گهرايو. پير سائينءَ جن جي روح مبارڪ الله جل جلا لہٗ جو حمد ۽ ثناء ڪئي ۽ پوءِ عرض رکيو، ته مولاڪريم! ٽي عرض قبول پون، پهريون ته زمين وارن تي ڏڪر جي تڪليف دور ڪرڻ لاءِ برسات جي عنايت ٿيندي رهي. ٻيو ته منهنجي مسند تي ويهندڙ منهنجي اولاد حضورصلي الله عليہ وآلہٖ وسلَّم جن جي سنت جي متابعت سان گڏ فيض واري هجي. ٽيون ته منهنجي ابن ڏاڏن ۽ حق جي واٽ جي طالبن جا رُوحَ مون سان گڏجن، پوءِ الله جل جلا لہٗ پنهنجي خاص مهربانيءَ سان ساڻن سندن عرض قبول ڪرڻ جو واعدو فرمايو. تصنيف ۽ تاليف پاڻ بيشڪ وعظ، نصيحت، تعليم و تربيت، عبادت و رياضت پنهنجي فياض توجه ۽ نظر سان ارادت ۽ عقيدت وارن سچن طالبن، مريدن جي ضرور رهبري ڪئي اٿن. نه صرف درگاه شريف، بلڪه سموري زندگي مسلسل سال جا نو مهينا سفر ڪري دور دراز انتهائي مشڪل ماڳن تي پهچي حضرت حبيب ڪريم صلي الله عليہ وآلہٖ وسلَّم جن جي امت کي نيڪي ۽ خير جي دعوت ڏيندا رهيا آهن ۽ اهو فيض جنهن محبت ۽ شفقت، جذبي ۽ جهد سان پاڻ نڀايو اٿن، اهو سندن ذات سان ئي خصوصيت رکي ٿو. پر وري جڏهن سندن تصنيف ۽ تاليف ٿي ڏسجي، ته ان ميدان ۾ پاڻ سڀني کان اڳتي ۽ يڪتا نظر ايندا. پاڻ رحمة الله عليہ ڪيترو لکيو اٿن، ان جو صحيح اندازو ته ڪونهي، جو حضرت پير سائين تجر ڌڻي قدس سرھ جي عظيم ڪتب خاني ۾ روايت موجب موجود چاليھ هزار ناياب ۽ قيمتي ڪتاب انگريزن نابڪارن جي ڦرلٽ ۾ ضائع ٿي ويا. ان هوندي به جيڪي ڪجھ هن وقت تائين معلوم ٿي سگهيو آهي، ان (ملفوظات شريف) آڌار ست ڪتاب سندن يادگار مليا آهن: مجمع الفيوضات صحبت نامه مڪتوبات شريف آداب المريدين شرح اسماءُاللهِ الحُسنى جامع الجوامع جامع سنڌي ڪلام

حضرت پيرسائين علي گوهر شاه (اول) اصغر قدس سرھٗ ”بنگلي ڌڻي“ ٻيون پاڳارھ حضرت پيرسائين صبغة الله شاه (اول) قدس سرھٗ کي ست (7) صاحبزادا هئا. انهن مان (3) ٽيون نمبر پيرسائين ”بنگلي ڌڻي“ جمعي ڏينهن 4 رجب 1231 هجري مطابق سنه 1847ع ۾ ڳوٺ رحيم ڏنو ڪلهوڙو ۾ پيدا ٿيا. سندن تعليم و تربيت جو ڪم پنهنجي ولد صاحب جي نگراني هيٺ فاضل استادن جي هٿان ٿيو. استادن جي محنت ۽ توجه سان کين فارسي توڙي عربي علوم و فنون تي وڏو ملڪو حاصل هو. پاڻ پنهنجي والد صاحب حضرت پيرسائين صبغة الله شاه (اول) قدس سرھٗ جن کان پوءِ 15 سالن جي عمر ۾ درگاه شريف جي مسند تي رونق افروز ٿيا. پاڻ جيڪي اهم ڪم سرانجام ڏنائون انهن ۾ نئين درگاه جو بنياد رکڻ، اڳين بزرگن جي روضن کي منتقل ڪرائي موجودھ درگاه تي آڻڻ، انگريز حڪومت ۽ ان جي ڇاڙتن خلاف جهاد ڪرڻ، جماعت جي سنڀال، انهن ۾ اسلامي غيرت ۽ آزاديءَ جو جذبو پيدا ڪرڻ، ادبي، علمي ۽ فڪري تحريڪ جي اڳواڻي ۽ پٺڀرائي ڪرڻ تصنيف ۽ تاليف ۾ بي مثال خدمت سرانجام ڏيڻ شامل آهن. سندن دؤر انگريز نابڪار جي تسلط سبب انتهائي پرآشوب رهيو. مقامي سطح تي خيرپور جي ميرن سان انگريزن جي چُرچ تي ڇڪتاڻ رهي. ان ئي سبب کان پاڻ ڪجهه وقت هجرت ڪري درياءَ جي هن پار وڃي ويٺا هئا. آخر جماعت ۽ متعلقين جي پريشانين سندن نازڪ مزاج ۽ پردرد طبيعت مبارڪ تي ناڪاري اثر ڇڏيا جنهن سبب پاڻ ڦوه جوانيءَ 32 سالن جي عمر ۾ وصال فرمايائون.