User:Saaid Ugas Bede

Taariikhda Degmada Iimeey (qayb ka mid ah taariikhda deegaanka 2bada Iimeey ) Imi Iimeey Iimeey, waa magaalo ku taal gobolka Soomaali-galbeed. Waxay hadda u qaybsan tahay laba magaalo oo kala ah. Degmada Imi bari iyo degmada Iimey galbeedka. [West and East ] Waxaana dhexdooda mara webi shabeele. Oo aad wada garanaysaan waana halka uu ugu weyn hayay, waa degmooyin aad barwaaqo sooran u ah. Iimeey waxay ku taal meel sare oo 442 mitir ka sarreysa heerka badda. Hay'adda dhexe ee tirakoobka ma aysan daabicin qiyaasta saxda ah ee dadka ku nool tuulooyinkan hoos yimaada weligeed, laakiin odayaasha ku nool labadan magaalo ayaa rumeysan qiyaasta tirada saxda ah inay ka badan tahay boqol iyo soddon kun oo qof (130,000). IMEI waxay leedahay garoon diyaaradeed >> ICAO code HAIM >> Waxay u badan tahay in sahamiyahii ugu horreeyay ee reer Yurub ee booqda Iimey uu ahaa Arthur Rimbaud, kaasoo xilligaas wakiil ka ahaa shirkadda Mazeran, Vinnay ee Harar. Warbixin ku saabsan safarkiisa Soomaali galbeed, oo ku taariikhaysan 10-ka Disember 1883, Rimbaud wuxuu soo jeediyay in laga sameeyo goob ganacsi magaalada Iimeey galbeed, halkaas oo ah meel ay dad fara badan ku nool yihiin ahna deegaan barwaaqo ah, sida xoolaha, beeraha iyo macdanta kala duwan IWM. Waxaa ah halkaas tuulooyin waaweyn oo 2bada dhinac ee webi shabeele (Webi-cillaan) hareerahiisa ah, sida uu Arthur Rimbaud ku xusay qoraalkiisa, waxaa deggan halkaas dadka ama beesha deggan Harar (Adari) iyo hareeraheeda ee Karanle Hawiye, sidoo kale wuxuu qoray sidan:- safar siddeed maalmood qaatay laga soo bilaabo Harar ilaa Iimeey. Meel u dhow Iimey, ciidamadii Ras Makonnen Wolde Mikael waxay la kulmeen guuldarro ba'an kedib dagaallo xooggan oo ah gumaysi diid oo ay kala kulmeen beelweynta Karanle Hawiye (Karanle Empire) ee uu hoggaaminay Boqor Nuur Mahad oo ah kan keliya oo ah Soomaali oo gaaray darajada QIYAASHMAASH  oo dhulkaas 2bada iimeey ka talisay.

Sidaas oo kale, sanadkii 1893. Ugaarsade u dhashay Ingriiska oo la oranjiray Korneel Swayne, oo booqday Imi (Iimeey) bishii Febaraayo 1893, ayaa la tusay hadhaagii dhufaysyada ee ciidamadii Xabashida oo laga adkaaday laba ama saddex sano ka hor ("the remains of the bivouac of an enormous Abyssinian army which had been defeated some two or three years before.) Si la mid ah Saraakiil Talyaani ahaa oo booqday Iimeey, horaantii 1891 waxay arkeen tuullooyin aad barwaaqo u ah balse uu ka muuqday faquuq iyo jahwareer sababtoo ah weerarada kaga imaanayay ciidamada Xabashida dhanka Harar iyo Baali. Waxaa kale oo ay arkeen qabrigii Moxammad Cabdulle Xasan, oo loo yaqaan "Mad Mullah"; Sayidka wuxuu dhintay 1921, laakiin ilaa 1930-maadkii xabaashiisii waxay noqotay mid baaba'day oo aan lahayn muuqaalkii qabrinimo sababta oo ah burburka dhagxaan iyo darbiyo ku soo daatay.

FG. Sayidka mid ka mid ah gabadhiisa waxaa guursaday Suldaan Muxammuud (Heebaan) Ugaas Bede balse waxba uma ay dhalin waayo Isaga oo aroos ku ah ayaa waxaa billowday khillaafkii dhexmaray sayidka iyo Ugaas Bede Ugaas Mahad [Boqor ka Karanle Hawiye] khilaaf kaas oo sababay dagaalkii lagu soo afjaray taariikhdii daraawiishta Sayidka. Halkaas oo dhammaan wixii hub iyo agab kaleba ay wateen ay kala wareegeen ciidankii Karanle ee imey. 'Wuxuu ahaa 1920/1921. Halkaasna waxaa lagu soo afmeeray halgankii sayidka iyo daraawiishtii uu hogaanka u ahaa kedib daggaallo is xigxigay oo ay ku qaadeen ciidamadii Karanle ee halkaas degganaa ee uu hoggaaminay Ugaas Bede Ugaas Mahad ee beesha Karanle Hawiye Ugaas Bede wuxuu haystay ciidamo daggaal yahanno ah oo fardo fuulka iyo ku dagaalanka fardahana aad ugu xeel-dheeraa kuwaasoo ay isku hayb ahaayeen Immaam Axmed Ibraahim Muxammad Gazi(Axmed Gurey) Sooyaalka taariikhda waxaad ka baran kartaa in 2bada Iimeey ay ka jireen dagaallo aan kala go'in abid oo salka ku hayay quudhisi iyo gumaysi diidnimo.' Sidaas oo kale sanadkii 1964 Jabhadii Karanle ee ku soo tababartay xerada Xalane oo ku taal Xamar kedibna deegaanka dib ugu soo laabtay waxay weeraro ku dhufo oo ka dhaqaaq ah [gorilla wars] ku qaadeen degmooyin waaweyn, sida El-Kare iyo 2bada Iimeey, halkaas oo ay dhibaato ba'an ugu gaysteen ciidamadii xabashida ee ku soo duulay deegaanka, waxayna dilleen saraakiil waaweyn oo ka mid ah ciidamada gumeystaha xabashida, dagaalladaas oo ay ugu danbayntii kula wareegeen gacan ku hayntooda  2bada Iimeey jabhaddii Karanle Hawiye ee uu hogaaminayay Ugaas Adam [Raaxeey] Ugaas Bade.

Si la mid ah taariikhdaas hore  waxaa markale  dagaal xoogan kula wareegay magaalooyin waaweyn iyo tuulooyin fara badan  oo ay ka mid yihiin kuunyo,  majabe, macaruuf, Doobeey, Dibuguur, Araarso, 2bada, Iimeey illaa Odaa iyo Gindhir jabhaddii Karanle ee loo yaqaanay GUUTADA YAXAAS oo uu hoggaaminayey Ugaas Faarax-Mahad Ugaas Ibraahim Ugaas Bede weerarkii ka dhacay Imei bishii Oktoobar 1976/1977. Intii lagu jiray Dagaalkii Soomaali galbeed(Somali Westen war), jabhaddii hubaysnayd ee Karanle ayaa hareereeyay labada magaalo ee Iimeey kedib markay ka soo qabsadeen dhammaan tuulooyinkii kale ee hoos imaanayay 2badaas degmo. Waxayna u sii socdeen hore illaa Odaa Iyo Gindhir oo ay la wareegeen inkastoo  ay kaga shahiideen saraakiil sar sare oo aad loo jeclaa oo geesiyaal ahaa waxaa ka mid ahaa naftii korneel C/llaahi Kaynaan Cali Allah u naxariisto.