User:Sadananda panda

बाल्यावस्थाया: विकास: बाल्यावस्था बालस्य व्यक्तित्वनिर्माणावस्था वर्तते | ६ वर्षस्य आयुषा किशोरावस्थाया: आरम्भपर्यन्तं बाल्यावस्था कथ्यते | मानवविकासस्य अवस्थासु बाल्यावस्थाया: विशिष्टमहत्वमस्ति । अस्यामेव अवस्थायां विभिन्नाभ्यासाणां रूचीणाम् इच्छानाञ्च निर्माणं भवति । व्यक्ते: दृष्टिकोणस्य, मूलस्य, आदर्शनाञ्च निर्माणं बाल्यावस्थायामेव भवति । अत एव बाल्यावस्थाया: शिक्षाव्यवस्थायां प्रमुखं स्थानमस्ति । षड्वर्षस्य वयसि बालकस्य मानसिक विकास: भवति । अत: बालकस्य औपचारिकशिक्षा आरब्धुं शक्यते । बाल्यावस्था प्रारम्भिकशिक्षाया: काल: अपि कथ्यते । 	बाल्यावस्थाया: विशेषताः •	शारीरिक मानसिकस्थिरता - एष: शारीरिकमानसिकस्थिरताया: समय: भवति । अस्मिन् समये प्रतीयते यत् बालकस्य मस्तिष्कं परिपक्वं भूत्वा प्रौढतां अग्रे सरति । •	 मानसिकयोग्यतासु वृद्धि - अस्मिन् समये बालकस्य इन्र्दियाणां विकास: पूर्णतां प्रति याति । अस्मिन् समये एव तर्कशक्तिरपि क्रियाशीला भवति । •	वास्तविकजगता सम्बन्ध - शैशवावस्थाया: काल्पनिकसंसारं त्यक्त्वा बालक: वास्तविकजगति प्रविशति । •	रचनात्मककार्येषु आनन्द - अस्यामवस्थायां बालक: रचनात्मककार्ये आनन्दमनुभवति । सामान्यत: बालक: गृहस्य वहि: इष्टिकाभि: प्रस्तरैश्च गृहनिर्माणं कुर्वन् दृश्यते । •	सामाजिकगुणानां विकास: - बालक: श्व सदस्यान् प्रति स्नेहस्य, प्रेम्ण:, सहयोगस्य च भावनामुत्पादयति । •	नैतिकगुणानां विकास: --  बाल्यावस्थायां बालके नैतिकगुणानां विकासः प्रारभ्यते । शिष्टाचारस्य प्रवृत्ति: वर्धते । वालक: पित्रो: अध्यापकानां च समक्षं मिथ्याकथने संकोचं न करोति। •	बहिर्मुखिव्यक्तित्वस्य विकास: - अस्यामवस्थायां बालकस्य रूचि: गृहात् वहि: कार्येषु वर्धते । •	संग्रहप्रवृते: विकास: -अस्यामवस्थायां नवीनवस्तुनि बालक: प्राप्नोति तेषां संग्रहणं करोति । बालकस्य मुख्यत: काचस्य गोलिकाणां, प्रस्तरणां, अङ्कनीनां । बालिका: - पाषाणखण्डानां, वलयानां, संग्रहंकुर्बन्ति । •	निरूद्येश्यभ्रमणप्रवृत्ति: - बालके भ्रमणस्य प्रवृत्ति: अधिकतया अस्याम् अवस्थायां विकसिता भवति । स: इतस्ततः निरुद्येस्यं भ्रमणेन आनन्दितो भवति । •	सामुहिकप्रवृत्ते: प्रबलता - बालका: श्वस्य अधिकांश समये समवयस्कबलकानां मध्ये यापयितुमिच्छन्ति । बालकेषु सामुहिकताया: प्रवृत्ति: परिपक्वा भवति । •	सामूहिकक्रीडासु रुचि -  बालबालिका: श्वसमुहस्य बालकबालिकाभि: सह क्रिडितुम् इच्छन्ति ।बालका: साहसयुक्तकार्यं कर्तुम् इच्छन्ति । किन्तु बालिका: सरल कार्याणि कर्तुमिच्छन्ति । •	रूचिषु परिवर्तनम् – वाल्यावस्थायां बालकस्य रुचय: परिवर्तिता: भवन्ति । वयस: परिवर्तनेन वातावरणस्य परिवर्तनेन सह बालकस्य अभिरुचिषु अपि परिवरत्तनं भवति । 	बाल्यावस्थायां शिक्षाया: स्वरुपम् बलकस्य औपचारिकशिक्षाया: प्रारम्भ: बाल्यावस्थायां प्रारभ्यते । रचनात्मक कार्येषु हस्तकौशलेषु च बालकस्य रुचि: उत्पादयितुं शक्यते । •	जिज्ञासाया: सन्तुष्टि : - बालकेषु जिज्ञासाया: प्रवृति: प्रबलता भवति। पाठनसामग्रीणां क्रियाणां च चयनं बालकानां जिज्ञासनां सतुष्टिकरणस्य दृष्ट्या करणीयम् । नैतिकताया: विकासार्थं बालकस्य प्रशंसा करणीया । •	अध्यापकानां व्यवहार: - बालक: अनुकरणेन बहु शिक्षते । अस्यामवस्थायां दमनात्मकानुशासनं तस्य श्वच्छन्दतायां बाधामुत्पादयति । •	सामाजिकगुणानां विकास: - विद्यालये क्रीडया, सांस्कृतिककार्यक्रमेण, शिक्षणविधिभिश्च बालकेषु सामाजिकगुणानां विकासाय यतनीयम्