User:SalkarNMS

भाविकांना माहिती देण्यास अत्यंत आनंद होतो की, श्री.क्षेत्र जांबुवंत महाराज हे मंदिर अत्यंत प्राचीन व ऐतिहासिक वारसा लाभलेले भारतातील एकमेव मंदिर आपल्याला जामखेड या ठिकाणी पहावयास मिळते.

नगरीचे आराध्य दैवत श्री जांबुवंत  महाराज हे सत्य  व द्वापार ह्या  दोन  युगातील भगवंताच्या अवतार कार्यात सहकार्य करणारे महान भक्त जामखेड नगरीच्या ईशान्य भागाला विराजमान असून अखंड पणे आपल्या भक्तावर कृपादृष्टी ठेवुन  आहेत.

श्री जांबुवंत महाराज हे ब्रह्मदेवाचा अवतार असून तसा उल्लेखही आढळतो.

बहात्तर कोटी रिस गणित। त्याचा नुप एक जामुवंत।। जेणे गगनावरून उडी अकस्मात। पृथ्वीवरी घातली।। ते वेळी सुर्यथाचेचक्र। मांडीत झगडले अणुमात्र।। तो भगवंताचा अवतार। राम कार्यास सहाय झाला।।

या व्यतीरीक्त अनेक प्राचीन धर्म ग्रंथातूनही श्री जाबुवंत महाराजांची कार्याची माहिती आपणास मिळते.यात प्रामुख्याने रामायण,हरिविजय, प्रतिष्ठान महात्म्य,तुलसी रामायण, इत्यादींत सांगता येतील.

सत्य युगात भगवंताने वामन अवतार घेतला होता .बटुवामनाने बळीराज्याला तीन पावले जमीन दान मागीतली त्या वेळेस बळीराज्यास भगवंताने आपले विराट रूपाचे दर्शन दिले. भगवंताच्या विराट रुपाला जांबुवंत महाराजांने प्रदक्षिणा घातल्या कारण या रुपाला पाहण्याचे सामर्थ्य जबुवंत महाराजांकडेच होते आणि यामुळे जांबुवंत महाराजांना काही कल्प आयुष्य प्राप्त झालेले आहेत.

द्वापार युगातील प्रभू श्री रामाच्या कार्यकर्तृत्वाला झळाळी श्री जांबुवंत महाराजांच्या संबंधाने आली असे म्हटले तर वावगे ठरणार नाही कारण माता सीतेच्या हरणा नंतर व्यथित झालेल्या प्रभू श्री रामाला सीता शोधण्यासाठी सतत मदत करणारे श्री जांबुवंत रामायणात एक ज्येष्ठ मार्गदर्शक,एक उत्तम प्रेरक,प्रगल्भ, विचारवंत, थोर मत्सधी,तसेच चांगला सेवक आशा विविध भूमिकेत पहावयास मिळतात.

श्री जांबुवंत हे महाराज सुग्रीव यांचे महामंत्री म्हणून काम पहायचे, सीता शोधण्यासाठी भगवान मारुतीला आपल्या शक्ती सामर्थ्याची व शापमुक्त करण्याचे काम श्री जांबुवंतरायांनी केले.

भगवान श्री रामाच्या सेनेला समुद्र सेतू बांधण्यासाठी श्री जाबुवंतांनी नळ व नीळ यांना प्रेरणा दिली.

राम-रावण युद्धात भगवंताने विजय प्राप्त केल्यानंतर आपल्या सगळ्या सहकार्याचा गौरव करून त्यांच्या ईच्छा व्यक्त करण्यास सांगितले तेव्हा भगवंता समोर जांबुवंत रायांनी मल्ल युद्धाची ईच्छा व्यक्त केली भारतीय युद्ध कलेतील मल्ल युद्धाचे जनक म्हणूनही जांबुवंतरायास संबोधले जाते.

रावण कुंभकर्ण तुम्ही वधीते। बहू राक्षस आम्ही मर्दिले।। परंतु मजसी मल्ल युध्दाशी मिसळले। ऐसा वीर मी न देखा।। जांबुवंत म्हणे कोशल्य आत्मजा। तुजविण वीर नसे दुजा।। तुझशी झोंबि ग्यावी ऐसा। मनोरथ माझा पूर्ण करी पे।।

प्रभू श्री रामाने जांबुवंत रायाची ही इच्छा पुढील अवतार कार्यात पूर्ण करण्याचे वचन दिले. द्वापार युगात भगवंताने श्रीकृष्ण अवतारात-जांबुवंतराची ही इच्छा सीमंतक नावाच्या मण्यांच्या उद्देशाने पूर्ण केले. अभयंताचे जांबुवंत गडाजवळ 28 दिवस मल्ल युद्ध झाले. या युद्धा दरम्यान जांबुवंतास थकवा आला आणि त्यानंतर त्यांनी भागवंतास आपण कोण आहात अशी विचारणा केली तेव्हा श्रीकृष्णानी आपल्या राम अवतारात दिलेल्या वचनाची आठवण करून दिली. या युद्धात उभयंताच्या घामातून घामवंती तीर्थांचा जन्म झाला.

राम अवतारी युद्ध वरदान। ते पावले तुज लागून।। ऐसा बोलून जगत जीवन। जाबुवंतांशी  भेटला।।

या ईच्छा युद्धानंतर जाबुवंतांनी आपली मुलगी जाबुवंती दिली व सीमंतक मणी श्री कृष्णाला अर्पण केला. भगवंताने जांबुवंती चा पत्नी म्हणून स्विकार केला तसेच या विवाह सोहळ्यात नारदाच्यागायन कलेचाही गर्वहरण याच ठिकाणी झाले अशी अख्यायिका  आहे.

या कन्यादान विधी नंतर श्री श्रेत्र कडेठाण या ठिकाणी कृष्ण कमलजा तिर्थ म्हणून प्रसिद्ध आहे.

या कन्यादान विधी नंतर श्री श्रेत्र कडेठाण या ठिकानी लक्ष्मीपूजन  केले. कृष्ण कमलजा तिर्थ म्हणून प्रसिद्ध आहे. त्या ठिकाणी श्री कृष्ण ज्या शिळेवर विराजमान झाले होते ती शिळा आजही पहावयास मिळते. तसेच महानुभाव पंथीय भावीक या शिलेची नित्यनेमाने पुजा करतात. भगवंताने पुढे पैठणनगरी येथे जाबुवंतीस दिव्य रूप प्रदान केले. हे ठिकाण कृष्ण कमलजा तिर्थ म्हणून प्रसिध्द आहे.

वरील प्रमाणे युगानुयुगे आपल्या सामर्थ्यातून जनकल्याणाचे कार्य करणारे जांबुवंत नगरीचे आराध्य दैवत श्री जांबुवंतरायासस कोटी कोटी दंडवत........