User:Sgl2141/sandbox

Vodou se yon relijyon melanje ke moun pratike an Ayiti ak nan dyaspora Ayisyen an. Yon "sèvitè" oubyen yon "vodouyzian" se yon moun ki pratike vodou.

Sèvitè yo kwè nan yon sèl kreyatè ki rele Bondye. Selon Vodouyizan yo, Bondye se yon kreyatè byen lwen e li pa entèvni nan zafè imen. Donk yo dirije adorasyon yo vè lespri ki sèvi Bondye, ki rele lwa. Yo se reprezantasyon yon melanj zansèt, dye Afriken ak kreyòl, ak sen katolik. Ant diven e imen an, lwa yo sèvi kòm yon pon. Chak lwa se responsab pou yon aspè patikilye nan lavi, e chak genyen yon pèsonalite ki aktif epi ki chanje. Chak lwa se yon refleksyon sou tout posibilite nan plizyè aspè ke yo responsab nan lavi. Anplis, li pa genyen yon otorite ou legliz santral, donk lwa yo kapab varye ant chak kominote. Vodouyizan kiltive relasyon pèsonèl ant yo menm e lwa yo, pou navige lavi toulejou. Kòm pèsonalite lwa, sa kapab varye ant kèk kominote tou, suivan kisa chak vle e bezwen. Kèk fason enkli prezantasyon ofrann, kreasyon lotèl pèsonèl ak objè devosyonèl, e partisipasyon nan detay seremoni mizik, dans, ak posesyon lespri. An retou, lwa yo bay Vodouyizan yo èd ak konsèy. Relasyon an ant sèvitè e lwa se yon relasyon donan donan. Vodou se yon relijyon ki baze sou kominote. Se poutèt sa yon sèvitè rele yon "sèvitè" e li di ke li sèvi lwa yo. Se kominote a sou endividi a.

Vodou soti nan peyi ki rele Benen kounyeya. Li te devlope nan anpi kolonyal franse nan 18yèm syèk pami pèp lwès Afriken ki te esklav. Se te yon tan lè pratik relijyon Afriken te vrèman siprime e Afriken yo ki te esklav, yo te fòse yo konvèti nan Krisyanis. Pratik relijye Vodou kontanporen se desandans epi gen rapò avèk Vodou lwès Afriken ke moun Fon ak Ewe pratike. Li genyen eleman ak senbòl ki soti nan lòt pèp Afriken ki enkli moun Yoruba ak Kongo; tankou relijye kwayans Taíno, Roman Katolik ak espirityalite Ewopeyen an ki enkli mistik ak lòt enfliyans.

Vodou genyen yon wòl vrèman esansyèl nan istwa Ayiti. Se te yon seremoni vodou ke yon gwo lagè te kòmanse. Nan nò Ayiti, nan yon forè ki rele Bwa Kayiman, kèk pè vodou—"ougan" pou yon nonm e "manbo" pou yon fanm— kòm Cècile Fatiman ak Boukman Dutty te fè yon seremoni pami lòt moun yo ki te esklav. Toutmoun te fè yon rityèl e lapriyè nan lwa yo pou revòlte e reyisi kont mèt esklav. Revolisyon Ayisyen an te fini avèk abolisyon esklavaj epi Ayiti devni premye repiblik nwa lib nan mond lan. Men akòz laviktwa sa a, tout peyi yo ki te genyen esklav te devni pè pouvwa vodou epi yo te fè yon gwo demonizasyon sou relijyon sa. Peyi yo, menm nan jou sa a, penti yon imaj negatif, ak yon asosyasyon ak maji e zonbi. Men Vodou se yon relijyon, yon sistèm kwayans tankou lòt nan mond lan.