User:Shojaee178/sandbox

با توجه به عبارت منتخب از خطبۀ 156، به پرسش‌های زیر پاسخ دهید. «وَعَلَيْكُمْ بِكِتابِ اللهِ فَإنَّهُ الْحَبْلُ المَتينُ وَالنُّورُ المُبينُ، وَالشِّفاءُ النّافِعُ، وَالرِّيُّ النّاقِعُ وَالعِصْمَةُ لِلْمُتَمَسِّكِ وَالنَّجاةُ لِلْمُتَعَلِّقِ، لا يُعْوَجُّ فَيُقامَ وَلا يَزيغُ فَيُستَعْتَبَ وَلا تُخْلِقُهُ كَثرَةُ الرَّدِّ وَوُلُوجُ السَّمْعِ. مَنْ قالَ بِهِ صَدَقَ، وَمَنْ عَمِلَ بِهِ سَبَقَ.» 1. ساختار صرفی واژه‌های «عَلَیْکُم، المَتین، المُبین، النّاقِع، النَّجاة، یَزِیغُ، یُسْتَعْتَبُ، لا تُخْلِقُ، الرَّدّ و وُلُوج» را بررسی کنید و معنای دقیق آن‌ها را بنویسید. عَلَیْکُم: اسم فعل به معنای امر که تقدیر آن «اِلْزَمُوا» است. «کُم» در انتهای این واژه، حرف خطاب برای جمع مذکر مخاطب است. «عَلَیکُم» یعنی ملازمت داشته باشید، بر شما باد. المَتین: اسم مفرد مذکر معرفه به «ال»، مشتق وصفی از ریشۀ «م ت ن» و صفت مشبّهه از آن است. «مَتین» صیغۀ «فَعیل» به معنای فاعلی و به معنای مستحکم و قوی است. المُبین: اسم مفرد مذکر معرفه به «ال» و اسم فاعل از «ب ی ن»، در باب اِفعال است. اصل آن «مُبْیِن» بوده كه پس از نقل حرکت یاء به حرف صحیحِ ساکن پیش از خود، به صورت «مُبِین» درآمده است: «مُبْیِن¬ مُبِین». «مُبین» به معنای روشن‌گر و آشکارکننده است. النّاقِع: اسم فاعل، مفرد مذکر معرفه به «ال»، از ریشۀ «ن ق ع» و تصریف فعل آن «نَقَعَ، یَنْقَعُ» و مصدر آن «نَقْع» به معنای سیراب کردن است. بنا بر این، «ناقِع» یعنی سیراب‌کننده. النَّجاة: اسم مفرد مذکر جامد مصدری، معرفه به «ال»، از ریشۀ «ن ج و» و تصریف فعل آن «نَجَا، یَنْجُو» است. اصل این واژه «نَجْوَة» بوده که پس از نقل حرکت واو به ماقبل آن، حرف علّه به الف بدل شده و به صورت «نَجَاة» در آمده است: «نَجْوَة ¬نَجَوْة¬ نَجَاة». یَزِیغُ: صیغۀ مفرد مذکر غایب از فعل مضارع معلوم ثلاثی مجرد از ریشۀ «ز ي غ» که مصدر آن «زَیْغ»، به معنای انحراف از راه حق و مستقیم است. بنا بر این، «یَزِیغُ» یعنی منحرف می‌شود. اصل این واژه «یَزْیِغُ» بوده که پس از نقل حرکت یاء به ما قبل به صورت «یَزِیغُ» درآمده است: «یَزْیِغُ¬ یَزِیغُ». یُسْتَعْتَبُ: صیغۀ مفرد مذکر غایب، از فعل مضارع مجهول باب استفعال، از ریشۀ «ع ت ب»، است. مصدر آن «اِستِعتاب» به معنای طلب «عُتْبَی» است و «عُتْبَی» مصدر ثلاثی مجرد این واژه به معنای دست کشیدن از انحراف و بدی است. بنا بر این «یُسْتَعْتَبُ» یعنی از او طلب رجوع به حق و دست کشیدن از انحراف و بدی می‌شود. لا تُخْلِقُ: صیغۀ مفرد مذکر غایب از فعل مضارع باب اِفعال، از ریشۀ «خ ل ق» و منفی به «لا» است. مصدر آن «إخْلاق» به معنای مندرس و کهنه کردن است. بنا بر این، «لا تُخْلِقُهُ» یعنی آن را پوسیده و کهنه نمی‌گرداند. الرَّدّ: اسم مفرد مذکر، جامد مصدری، معرفه به «ال»، از ریشۀ «ر د د» است. مصدر «رَدّ» در معانی گوناگونی به کار می‌رود؛ از جمله: باز گرداندن، رد کردن و تکرار نمودن که در این جا همین معنای اخیر، یعنی «تکرار نمودن»، مدّ نظر است. وُلُوج: اسم مفرد مذکر، جامد مصدری از ریشۀ «و ل ج» که و تصریف فعل آن «وَلَجَ، یَلِجُ» است. این واژه در معنای داخل شدن و فرو رفتن به کار می‌رود.