User:Sunilraj789

अमरनाथ यात्रा अमरनाथ यात्रा

हिमालयाच्या कुशीत वसलेले,अंगाला बोचणारी थंडी, उणे तापमान असलेले ,नेहमी अस्थिर सामाजिक व राजकिय वातावरण तापलेले असलेले,अखिल हिंदु धर्मिय लोकांचे पवित्र देवस्थान केदारनाथ जे बारा ज्योर्तिलिंग पैकी एक आहे.श्रिनगर पासुन १४१ किमी अंतरावर पहलगाम जवळ अमरनाथ गुफामध्ये महादेव यांचे शिवलिंग आहे.दरवर्षी बाबा बर्फानी (केदारनाथ) यांचे दर्शन घ्यावयास लाखो भाविक येत असतात.

या शिवलिंगाचा सर्वप्रथम शोध सोळाव्या शतकात एका मुस्लिम मेंढपाळास लागला.त्यामुळे आजही त्याच्या वारसांना दानाचा चौथा हिस्सा दिला जातो. या शिवलिंगाचे वैशिष्ट्य म्हणजे गुंफेत गळणार्या पाण्याच्या थेंबा पासुन हे शिवलिंग बर्फ स्वरुपात बनलेले आहे.गुंफेत पाझरणार्या पाण्यापासुन वातावरणामुळे बर्फ होतो.या गुंफेतील बर्फाला हातात दाबले  तर कुस्करुन जाते,पण  शिवलिंग हे पक्क्या बर्फाने बनलेले आहे.कशामुळे असे होते,याचा वैज्ञानिक आज पर्यत शोध लाऊ शकलेले नाही.या शिवलिंग चा आकार आषाढी पौर्णिमा पासुन आमवस्येपर्यत मोठ्याचा लहान होत जातो.जसा चंद्र पौर्णिमेला येतो व आमवस्येपर्यत नाहिसा होतो अगदी तोच प्रकार अपणास पहावयास मिळते.बहुतेक त्यामुळेच कदाचित स्वयंभू शिवलिंग असे म्हणतात.जेव्हा शिवलिंग पुर्णपणे आकारास येतो तेव्हा उंची १० फुटापर्यत असते.

अमरनाथ शिवलिंग बाबतीत काही अख्यायिका आहेत.

सर्व प्रथम भृगुरिषी यांना शिवलिंग दिसले व त्यांनी सर्वांना अवगत करुन दिले.

भगवान शंकराने पार्वतीला अमरकथा सांगितली होती.ती कथा दोन कबुतरांनी पण ऐकली व त्यामुळे ते अमर झाले.आजही तेथे दोनच कबुतर दिसतात .जर ते भाविकांना जोडीने दिसले तर साक्षात् महादेव-पार्वती दर्शन देऊन मुक्ती देतात.

तसेच शंकरजी पार्वतीला अमरकथा ऐकण्यासाठी घेवून जात होते तेव्हा त्यांच्याकडे लहान लहान अनंत असे नाग होते ते त्यांनी एका ठिकाणी सोडले. जेथे सोडले ते अनंतनाग झाले.कपाळावरील चंदनाला चंदनबावडी येथे उतरविले,गळ्यातील शेषनागला जेथे सोडले ते ठिकाण शेषनाग झाले.पहलगाम (बैलगाम) येथे नंदी बैल यांना सोडले. महागुनेस पर्वत येथे त्यांचा मुलगा भगवान गणेश यांना सोडले.पंजतारणी येथे पंचतत्व अग्नि,वायू,जल,पृथ्वी व आकाश हे सोडले .उपरोक्त वरिल सर्व ठिकाण हे अमरनाथ यात्रे दरम्यान येतात.

अमरनाथ यात्रा हि राज्य सरकार व श्री अमरनाथ श्राईन बोर्ड यांच्या सहकार्याने पार पाडली जाते.यात्रे दरम्यान अवश्यक अशा पाणी,संपर्क यंत्रणा ,निवास व्यवस्था इ.सोई पुरविल्या जातात.यात्रेचा एकुण कालावधी ४५ दिवसांचा असतो.पायी चालत गेले तर पाच दिवस लागतात .यात्रा ही दोन वेगवेगळया मार्गाने होते.पहिला मार्ग पहलगाम व दूसरा सोनमर्ग दोन्ही ठिकाणापर्यत वाहतूक व्यवस्था उपलब्ध आहे पण पुढिल प्रवास अपणास पायीच करावा लागतो.पैकि सोनमर्ग हा खडतर मार्ग आहे.सुरक्षिततेच्या बाबतीत सरकार जबाबदारी घेत नाही.पहलगाम हे लांब पडते पण रस्ता सोपा आहे व सरकारी द्रुष्टीने सुरक्षित .पहलगाम येथे बर्याच सोई सामाजिक संघटनेच्या वतीने करण्यात आल्या आहेत.येथे नियमित लंगर चालवली जातात. पहलगाम येथुन निघल्यावर पहिला मुक्काम चंदनबावडी येथे असतो.तेथे रहावयास कॕम्प लावला जातो.दुसर्या दिवशी पिस्सु कि बाडी पर्यत पोहचतो.पिस्सु कि बाडी ते शेषनाग हा पुढिल टप्पा कठिण व,खडतर जातो.शेषनाग येथे आजही शेषनागाचे अधिवास आहे असे मानले जाते.पुढिल टप्यात शेषनाग ते पंचतरणी दरम्यान असतो.हे ठिकाण समुद्र सपाटी पासुन १३ हजार फुटापेक्षा जास्त उंचीवर आहे .या टप्यात त्यामुळे आॕक्सिजनची गरज भासते.पंचतरणी पासुन अमरनाथ गुफा फक्त आठ किमी अंतरावर आहे.पंचतरणी पर्यत हेलीकाॕप्टरची सुविधा देण्यात येते.एकदा का बाबा बर्फानी चे दर्शन घेतले कि सर्व मरगळ झटकुन पडते.

हल्ले

सन १९९१ ते १९९५ या कालावधी दरम्यान अमरनाथ यात्रा दहशतवादी कारवाई मुळे बंद होती,सन १९९६ साली दहशतवादी गटाने यात्रेसाठी हस्तक्षेप करणार नाही हा विश्वास दिला.तदनंतर अमरनाथ यात्रा परत चालू करण्यात आली.सन २००० साली दहशतवादी गटाने विश्वासाला तडा देत यात्रेकरूवंर हल्ला केला.या हल्या दरम्यान ३० यात्रेकरु मृत्यूमुखी पडले. तसेच बर्याच वेळा यात्रे वर हल्ला करण्याच्या धमक्याही देण्यात आल्या.

सन २००८ साली भारत सरकार व जम्मु आणि कश्मिर राज्य सरकार यांनी मिळून करार केला.करार अंतर्गत सरकार श्री अमरनाथ श्राईन बोर्ड यांना १०० एकर जमिन तात्पुरत्या स्वरुपात भक्तांच्या निवास व ईतर सोईसाठी देण्याचे ठरले.पण विभक्तवादी गटाने त्यांना स्पष्ट नकार देवून कलम ३७० चे स्मरण करुन दिले.या अंतर्गत कोणत्याही भारतीय नागरिकाला जम्मु व कश्मिर मध्ये रहता येत नाही,तसेच जमिन घेवू शकतही नाही.विभक्तवाद्यांनी संपुर्ण राज्यात सरकार विरोधात निदर्शने घडवून आणली.त्यामुळे सरकारने हा प्रस्ताव थंड बासनात गुंडाळला.

पर्यावरणाचे नुकसान खुप मोठ्या संख्येने भाविक अमरनाथ यात्रेला जात असल्यामुळे तेथिल जैविक विविधता धोक्यात येण्याची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे.सरकारने त्यासाठी भाविकांना ठराविक कलावधी,सामान घेवून जाण्याची अट घातली आहे.