User:Sureshmohapatra123/sandbox

"କବି ଦାମୋଦର ମହାପାତ୍ର" ଏକ ଅବିସ୍ମରଣୀୟ ସାରସ୍ବତ ପ୍ରତିଭା
ଯୁଗ ଚେତନାଠାରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ବରେ ରହି ଯେଉଁ କେତେଜଣ ସାହିତ୍ୟିକ ସାରସ୍ଵତ ସର୍ଜନାରେ ମନୋନିବେଶ କରିଥିଲେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କବି ଦାମୋଦର ଅନ୍ୟତମ। ୧୮୮୯ ମସିହାରେ କବିବିରିଙ୍ଗ ଗ୍ରାମରେ ପିତା ନୀଳମଣି ମହାପାତ୍ର ଓ ମାତା ସରସ୍ବତୀ ଦେବୀଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠପୁତ୍ର ଭାବେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ପରେ ପଦ୍ମପୁରରେ କିଛିଦିନ ରହି ଆଖୁସିଙ୍ଗ ଗ୍ରାମଠାରେ ସପରିବାର ଜୀବନ ବିଦେଇଥିଲେ। ବାଲ୍ୟ ଓ କିଶୋର ବୟସରୁ ହିଁ କବି ଓଡ଼ିଆ, ତେଲୁଗୁ, ବଙ୍ଗଳା, ହିନ୍ଦି ଆଦି ଭାଷା ଅଧୟନ କରି ନିଜର ଶିକ୍ଷାଗତ ପାରଦର୍ଶିତା ଦେଖାଇଥିଲେ। ପାରିବାରିକ ପାରମ୍ପରିକ ସୂତ୍ରରୁ ହିଁ ସାହିତ୍ୟସୃଷ୍ଟି କରିବା ନିମନ୍ତେ କବି ମନ ବଳାଇଥିଲେ। ନିଜର ଜୀବନ କାଳ ମଧ୍ଯରେ "ଧୃବ ଚରିତ","ରାଜା ହରିଶୂଦ୍ର" "ସମ୍ବରାସୁର ବଧ","ଦାନୀ କର୍ଣ୍ଣ","ବବୁ ବାହନ", "ମୀରାବାଇ ",ଆଦି ନାଟକ ରଚନା କରିଥିବା ସମୟରେ ଅନେକ ଚଉପଦୀ, ଚଉତିଶା, ଦାସକାଠି ଉପାଖ୍ୟାନ ଆଦି ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। "ସଚିତ୍ର ବନ୍ଧକାବ୍ୟ" ହେଉଛି କବିଙ୍କ ଦ୍ବାରା ରଚିତ ଏକ ଚିତ୍ରକାବ୍ୟ। କବି ଦାମୋଦର ମହାପାତ୍ର କବି ସମ୍ରାଟ ଉପେନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜଙ୍କ "ଚିତ୍ରକାବ୍ୟ ବନ୍ଧାଦୟ"ଗ୍ରନ୍ଥର ଅନୁସରଣରେ ଏହି ଚିତ୍ରକାବ୍ୟ ରଚନା କରିଥୁବା ସୃଷ୍ଠ ଅନୁମେୟ। ସେହିପରି କବି ଭକ୍ତ ଚରଣ ଦାସଙ୍କ ମନବୋଧ ଚଉତିଶାର ଛାୟାରେ କବିଙ୍କ ମନ ଚୈତନ୍ୟ ଚଉତିଶା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ଅନୁମେୟ କବିଙ୍କ କେତେକ ପଦ୍ୟ ରଚନା ମଧ୍ୟରେ ଇଂଜୀୟ ଶୈଳୀ ଅନୁସୃତ ହେବା ଲକ୍ଷ୍ୟ କରାଯାଏ ।

ଯେପରି :-

'''"ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ନିନ୍ଦା କରୁଛି ମୁଖ ହାସ କାନ୍ତି ସାରଙ୍ଗକୁ ନିନ୍ଦୁଛି ନୟନ ଭୁରୁପତି ଯେ "।।  (ଲାବଣ୍ୟବତୀ-କବି ସମ୍ରାଟ ଉପେନ୍ଦ୍ର ଇଂଜ)

'''"ନବୀନ ଘନବରନ ନିନ୍ଦା କରେ ଅପଘନ

ବିଲୋପନ ଚନ୍ଦ୍ର ଚନ୍ଦନ "।

(ସମ୍ବରାସୁର ବଧ ନାଟକ -ପଣ୍ଡିତ କବି ଦାମୋଦର ମହାପାତ୍ର ) ସେହିପରି ଉପେନ୍ଦ୍ର ରଂଜଙ୍କ ଲୋକପ୍ରିୟ ସଙ୍ଗୀତ 'ଆଜ ଦେଖୁଲିରେ ନବୀନ ବୟସୀ ବାଳା'ସଂଗୀତ

ଅନୁସରଣରେ ଏକ ଗୀତ ସଂଯୋଜିତ ହୋଇଛି - "ନବୀନ ବୟସୀ ବାଳା ଭଗତି ଭାବ ବିହ୍ବଳା ନୀଳ ନୀରବ କୁନ୍ତଳା

କୋମଳାଙ୍ଗି ଶାନ୍ତି ପ୍ରତି"। (ମୀରାବାଇ ନାଟକ-ପଣ୍ଡିତ କବି ଦାମୋଦର ମହାପାତ୍ର )

ଏତଦ୍ ଭିନ୍ନ କବିଙ୍କ କବିତା ମଧ୍ୟରେ କବି ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସଙ୍କ ଭାଗବତର ପ୍ରଭାବ ମଧ୍ୟ ହୃଦବୋଧ ହୁଏ । ଯେପରି -

ହେ କୁରୁବଲ୍ଲି, ନାଗେଶ୍ବର, ଚମ୍ପା,ପୁନ୍ନାଗ, କନିଅର ତୁମ୍ଭ ପୀରତି ଘେନି ଚିତ୍ତେ ଗୋବିନ୍ଦ ଗଲେକି ଏ ପଥେ ?

(ଭାଗବତ -ଭକ୍ତ କବି ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ )

"ହେ ମଲ୍ଲୀ, ମାଳତୀ, କନିଅର ଜୁଇ,ଜାଇ,ଚମ୍ପା,ନାଗେଶ୍ୱର ବଧୁଲି ,କେତକୀ,ନିଆଳି,ମନ୍ଦାର ଦେଖୁଥିଲେ କହ ମୋ କୁମାର ଆହେ ତରୁବର ଦେଖୁଛକି କହ ମୋ କୁମର" ମହାପାତ୍ର )

(ରାଜା ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ନାଟକ -କବି ଦାମୋଦର କବି ଦୀନକୃଷ୍ଣ ଦାସଙ୍କ "ରସ କଲ୍ଲୋଳ" କାବ୍ୟର ପ୍ରଭାବ ମଧ୍ଯ କବିଙ୍କ ରଚନାରେ ପ୍ରତିଫଳିତ ହୋଇଥିବା ଲକ୍ଷ୍ୟ କରାଯାଏ ।ଯଥା :-

"କାଳିନ୍ଦୀ ଜଳ କଲ୍ଲୋଳ ରଙ୍ଗିଆ କଦମ୍ବ ତରୁତଳ ତ୍ରିଭଙ୍ଗିଆ ।। କଳା କମଳ କଜ୍ଜଳ କାଳିଆ କେତକୀ ବିରହ କଳାପ ଚଳିଆ ।। କାନ୍ଥ କୁଣ୍ଡଳିଆ,କୁମୁଦ ବନ୍ଧୁ ମୁଖ ମଣ୍ଡଳିଆ ।। କୁଟିଳ ନୀଳ ଅଳକା ବଳିଆ କମନୀୟ ବନଫୁଲ ମାଳିଆ କଳ ଧଉତ କାନ୍ତି ଦୁକୁଳିଆ । କିଶୋର ବରଜ ସଂଘ ମେଳିଆ କୃଷ୍ଣଦାସ ମନ,କମଳ-ଉନିଦ୍ର କର ତପ ।।"

(ରସ କଲ୍ଲୋଳ - କବି ଦୀନକୃଷ୍ଣ ଦାସ )

ତ୍ରିଭଙ୍ଗୀ ଠାଣି କଦମ୍ବ ମୁଳିଆ ଗୋପ ସମ୍ପଦ ଗୋଧନ ପାଳିୟା ବନମାଳୀୟା ବାଙ୍କ ଚୁଳିୟା ବ୍ରଜଙ୍ଗନା ଚିତ୍ତହାରୀ ।।"

(ବବୁ ବାହନ - ପଣ୍ଡିତ କବି ଦାମୋଦର ମହାପାତ୍ର ) ଯଥା :-

କବିଙ୍କ ସାରସ୍ଵତ ସୃଜନୀରେ ବିଭୁ ପ୍ରେମର ଛିଟା ସର୍ବଦା ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇ ରହୁଥିଲା । କବିଙ୍କ ଜୀବନ ଆର୍ଥିକ ଅନାଟନ ଦେଇ ଗତି କରୁଥିଲେ ହେଁ, ଭଗବାନଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା ପୂର୍ବକ ଅନେକ ସାରସ୍ଵତ କୃତି ସମ୍ପାଦନା କରି ତତ୍କାଳୀନ ସାହିତ୍ୟାନୁରାଗି ରାଜା ଓ ଜମିଦାରମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ପଠାଉଥିଲେ । ବିଶେଷତଃ କବି ଦାମୋଦରଙ୍କ କାବ୍ୟକୃତି ଭକ୍ତିରସ ଭରା ହୋଇଥିଲେ ହେଁ ସେଥୁରେ କବିଙ୍କ ମର୍ମବେଦନା ପ୍ରସ୍ଫୁଟିତ ହେଉଥୁଲା। ଅତଏବ କବିଙ୍କ ଲେଖନୀରେ ସାମାଜିକ ତଥା ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନୀର ଦୈନନ୍ଦିନ ସମସ୍ୟା ଓ ତାହାର ସମାଧାନ ସମ୍ପର୍କରେ ନୂତନ ସନ୍ଦେଶ ଓ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରୁଥିଲା । *

ଖାଣ୍ଡବ ବିପକ୍ଷ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ପକ୍ଷ ଅରକ୍ଷ ରକ୍ଷ ବୋଲାଅ ମହାଆତଙ୍କ ମୁଁ ତାକୁଛି ଅଭୟ ପଦତଳେ ସ୍ନାନଦିଅ ଇନ୍ଦିରା ବଲ୍ଲବ ମୋ ଦୁର୍ଗତି ଦତି ନାସିବାକୁ ତୁମ୍ଭ ବିନୁ ହଟି ବସିଅଛି କାଳତମ ଉଦେ କରାଅ ମହିମା ଭାନୁ ."

କବି ଦାମୋଦର ମହାପାତ୍ର ସମଗ୍ର ଜୀବନ କାଳ ମଧ୍ୟରେ ସାରସ୍ବତ ସାଧନା କରି, ଯେଉଁ କୀର୍ତ୍ତିରାଜି ସ୍ଥାପନା କରିଛନ୍ତି ତାହା ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ନିମନ୍ତେ ଏକ ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ । ପଣ୍ଡିତ କବି ଦାମୋଦରଙ୍କ ସୃଜନ ସମ୍ଭାର ସାମାଜିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଆବେଦନ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ବେଶ ଗୁରୁତ୍ଵ ବହନ କରେ ।