User:Swarsneh

$कोर्लई गावात बोलली जाणारी दुर्मिळ भाषा - नाॅ लिंग भाषा $

अलिबाग तालुक्यापासून २२ किलोमीटर अंतरावर कुंडलिका नदीच्या खाडीची निळीशार किनार लाभलेले आणि हिरव्यागार निसर्गाच्या कुशीत वसलेले कोर्लई हे सुंदर गाव...कोर्लईच्या किल्ल्यासाठी कोर्लई प्रसिद्ध आहेच परंतु ह्या गावातील विशिष्ट वस्तीत बोलली जाणारी विशिष्ट भाषा ही तितकीच ऐतिहासिक आणि वैशिष्ट्यपूर्ण आहे.विशेष म्हणजे ही भाषा कोर्लई गावा व्यतिरिक्त दीव दमण मधील अल्प परिसर वगळता इतरत्र कुठेही बोलली जात नाही. इथल्या स्थानिक ख्रिस्ती समाजात बोलली जाणारी ही भाषा कोर्लई क्रिओल बोली किंवा नाॅ लिंग भाषा या नावाने ओळखली जाते.

ही भाषा केवळ या गावात पुरतीच मर्यादित का राहिली आणि मुळात ती इथे कशी आली हे जाणून घेण्यासाठी कोर्लईच्या इतिहासाचा अभ्यास केला असता याची कारणं उलगडतात.


 * इतिहास* -

सन १५०५ मध्ये पोर्तुगीजांचे चौल मध्ये पदार्पण झाले.१५०८ च्या शेवटी अमीर हुसेनच्या (पर्सियन) अधिपत्याखाली इजिप्तचे नौदल व दिवचा गुजरात गव्हर्नर मलिक ईआज यांनी एकत्रितपणे पोर्तुगिजांवर हल्ला केला .या युद्धात पोर्तुगीज व्हॉईसरॉय चा मुलगा डाॅम अल्मेडा मारला गेला.त्यानंतर लगेच फेब्रुवारी १५०९ मध्ये येथे इजिप्तच्या नौदलाचा पराभव केल्यामुळे पोर्तुगीजांचा विजय होऊन समुद्रावरील त्यांचे प्रभुत्व सिद्ध झाले. सन १५१६ मध्ये अहमदनगरचा बुरहान निजामशहा (१५०८-१५५३) याने पोर्तुगीजांना रेवदंडा येथे वखार बांधण्यास परवानगी दिली. या बंदरात भारतीय किनार्‍यावरून नारळ ,मसाल्याचे पदार्थ, औषधे तसेच पोर्तुगाल मक्का व चीनमधून चंदन, रेशीम, रेशमी वस्त्रे, मखमल ,शेंदरी रंगाचे कापड ,चिनी मातीची भांडी इत्यादी वस्तू आयात केल्या जात होत्या. तसेच येथून लोखंड, बोरॅक्‍स, हींग ,धान्य ,नीळ, विविध प्रकारचे रेशीम ,शुभ्र व छापील रंगीत सुती कापड, कपडे इ.भारतातील इतर ठिकाणी तसेच मलाका, चीन ,ओमूर्ज, पूर्व आफ्रिका, पोर्तुगाल कडे निर्यात केल्या जात होत्या. त्यानंतर ज्ञात इतिहासावरून इसवी सन १३० पासून १७८३ पर्यंत अलिबाग तालुक्यातील चौल व रेवदंडा हे ऐतिहासिक घटनांचे केंद्र आणि आंतरराष्ट्रीय व्यापाराचे प्रसिद्ध बंदर होते. ४सप्टेंबर १५९४ रोजी अथक प्रयत्नानंतर शेवटी कोर्लईचा किल्ला पोर्तुगीजांनी जिंकला त्यामुळे स्थानिक लोकांमद्धे पोर्तुगीजांचे वजन वाढले त्याचा फायदा पोर्तुगीजांना मिळला.त्यांना पलीकडच्या कोरलई टेकडीवरून खाडीतून चौलमध्ये शिरणाऱ्या जहाजांवर नजर ठेवणे सोपे जाणार होते. पोर्तुगीजांची वस्ती त्या भागामध्ये त्या सगळ्या घडामोडींदरम्यान होऊ लागली. त्यांचा संपर्क स्थानिक मराठी लोकांशी येऊ लागला. पोर्तुगीज आणि स्थानिक मराठी जनता यांच्यामध्ये संवाद सुरू झाला. पोर्तुगीजांना भारतीय समाजातील गुलामांसोबतही संभाषणाची निकड वाटू लागली. त्यांनी नागरिक अधिकार व आपल्या इच्छेनुसार न्यायदानासाठी न्यायाधीश निवडण्याचा हक्क तेथील जनतेला दिला.

याच संपर्क संभाषणातून एका नव्या भाषेचा उगम झाला. पोर्तुगीजांचे अस्तित्व त्या भागात दीडशेहून अधिक वर्षें होते. त्यामुळे नवी भाषा दृढ होत गेली. खरे आश्चर्य यात आहे, की पोर्तुगीज सैन्य मराठ्यांशी झालेल्या तहामुळे १७४० साली निघून गेले म्हणजे जवळपास पावणेतीनशे वर्षांपूर्वी बोलली जाणारी भाषा आजही तशीच टिकून राहिलेली आहे. त्या काळात त्या भाषेचा प्रसार गावाबाहेरच काय पण गावाच्या अन्य भागातील ख्रिश्चनेतर समाजातही झाला नाही. त्यामुळे अन्यत्र त्या भाषेची दखल घेतली जाण्याचे कारणही नव्हते त्यामुळे ही भाषा सीमित राहिली. भाषा ही प्रवाही असते म्हणून जिवंत असते. काळानुरूप या भाषेवर मराठी, गुजराती, इंग्रजी या भाषेचा प्रभाव दिसून येतो त्यामुळे आता बोलली जाणारी नाॅ लिंग भाषा ही थोडीफार मिश्रित स्वरूपात दिसून येत असली तरीही तिचे वेगळेपण टिकून आहे. तिच्या उच्चारातील वेगळेपणा आणि बोलण्यातील हेल हा पूर्णपणे वेगळा दिसून येतो. अमेरिकेतील क्लेन्सी क्लेमेन्टस या व्यक्तीने प्रथम या भाषेबद्दल माहिती पसरवणे सुरू केले. क्लेन्सी क्लेमेन्ट्स कोर्लईमद्धे येण्यापूर्वी, जेरोम रोजारियो [एक स्थानिक, कोर्लई कॅथोलिक चर्चशी संबंधित]यांनी पोर्तुगालला जाऊन या भाषेविषयी ज्ञान पसरवण्याचा प्रयत्न केला होता.या भाषेला स्वतःची अशी वेगळी लिपी नाही ती देवनागरी लिपीमद्धेच लिहली जाते. कोर्लई गावातल्या केवळ ख्रिस्ती समाजाची ती मातृभाषा आहे.हे लोक बाहेर मराठी बोलतात परंतु घरात मात्र ही नाॅ लिंग बोलीच बोलतात.त्यामुळे जगातल्या दुर्मिळ होत चाललेल्या भाषांपैकीच ही एक दुर्मिळ भाषा..!!

●व्याकरण-

या भाषेचा व्याकरणीक दृष्टीने विचार केला असता मराठी प्रमाण भाषेशी काही साम्य दिसून येते.

ही भाषा सुरुवातीला मिश्र आकुंचित आणि आता मिश्र विस्तारित भाषा म्हणून अस्तित्वात आहे पोर्तुगीज मिश्र विस्तारित भाषेत मराठी मधले ट,ड,च,झ,थ,ध,ठ,ख,भ इ. पोर्तुगीज भाषेत नसलेले व्यंजन ध्वनी अस्तित्वात आहेत. मराठीतील काही स्वर ध्वनी ह्या भाषेत आहेत कोर्लई पोर्तुगीज मध्ये ध्वनी समूह एकक हे एकूण पाच वरील पर्यंत मोठे असलेले आढळते. उदाहरणार्थ - *व्यं व्यं स्व व्यं व्यं* दोन व्यंजने आधी मग एक स्वर आणि पुन्हा दोन व्यंजने शेवटी अशी त्यांची रचना असते परंतु या भाषेतील शब्द आघातांची स्थिती मात्र निश्चित करता येत नाही हा परिणाम मराठी भाषेचा असण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. क्लॅन्सी क्लेमेंट्स यांच्या अभ्यासानूसार - ही भाषा वर्षानुवर्षे इतरांपासून तुटलेली होती आणि ऐतिहासिक तसेच परिस्थितीजन्य पुरावे हेच सिद्ध करतात की ही भाषा केवळ मराठी पोर्तुगीज मिश्र भाषा आहे.

विविध भाषांचा प्रभाव जरी या भाषेत असला तरी त्यांचा उच्चार नाॅ लिंग भाषेमध्ये काही ठिकाणी वेगळा दिसून येतात तर काही शब्द जसेच्या तसे उच्चारले जात असले तरी देखील नॉ लिंग भाषेमध्ये त्याचा अर्थ हा वेगळा होतो.

जसे की मराठी मद्धे विशिष्ट फळभाजी साठी वापरला जाणारा 'आले /आल'हा शब्द नाॅ लिंग भाषेमध्ये सुद्धा वापरला जातो, परंतु त्याचा अर्थ नाॅ लिंग भाषेमध्ये 'लसुन' असा होतो.

तसेच मराठी मध्ये अग्नी साठी वापरण्यात येणाऱ्या 'आग' या शब्दाचा अर्थ नॉ लिंग भाषेमध्ये 'पाणी' असा होतो.

$ या भाषेत वापरली जाणारी काही सर्वनामे- मी - यो, ती - एल, तु- वॉ, आमची- नॉ, तुम्हाला- पॉरो तुमच्या- कवॉ, तुला/त्याला - पेल,अहो- वॉव, त्यातून,त्यातले, त्याच्यामध्ये- हदगद दयातसु

● या भाषेतील काही शब्दसमूह पुढील प्रमाणे

$ नातेसंबधी शब्द- आई -माय, बाबा -पाय, मुलगी-निगरी निगरी, मुलगा- ह्रापा, मुले- कॅसऱ्या, बहिण- इरमा, भाऊ - इरमाव, ताई- माना, आजी- अवाॅ, आजोबा-पायवाॅ, बायको- मुल्यार, नवरा- मारिद, मामा- पैथीव, काका- अंकल, सासु- सॉग, सुन - नॉर, जावई -झॅर, सासरे- सोग, नातू- नॅत, नात- नॅत,

$पक्षी, प्राणी

कावळा - ग्रॅल, चिमणी - चिरी, कबुतर - पॉम, मुंगळा - डिंगल्या, आळया/किड - बीच, बैल - बोय, गाय - वाक, वासरु - बिझॅर, डुक्कर - पोर्क, कुत्रा - काव काव,

$फळे, भाज्या

रताळ - बातात, कांदा - सेबॉल, लसुण - आल, आले - जिंजिर, वांगी - ब्रिंजाल, मुळा - -हाब, गवार - बोरी, बोर - मासाव, केळी - फिग, सीताफळ - आत, रामफळ - अनॉन, कलिंगड - पातॅक

$शेतीची हत्यारे

शेती - वार्ज, नांगर - अराद, फावडा - पावरॅ, कुदळ - कुदली, पारय - लावाक्, कु-हाड - माचाद, कोयता - कोयत, खुरपी - खराल, बिया-बियाणे - सिमॅत, माती - मात, बांध - वाळाद, कुंपण- सेरेक

$शेती संबंधित कामे शेती लावणे -वार्ज मुदो, शेती कापणी - वार्ज कोरतो, मळणी - झोरुकी, पेंढी - गुंडी, सुट्टा पेंढा - गुतारा

या भाषेतील वाक्यरचनांची काही उदाहरणे पाहूया-

¤तुझे नाव काय ? - "सु नॉम कि ?"

¤तु कुठे राहतो? - वाॅ उन तिका?

¤आमची परिक्षा झाली. - नॉ परिक्षा इको.

¤पर्यावरणाचे रक्षण करा. - पर्यावरणासु दानसाव नु हेजे.

¤पाण्यात पडल्या शिवाय पोहता येत नाही. - आगसुद्यात पेल नादा जमु नुपा.

¤ त्यातुन भाषा वेगळी झाली. -हदगद द्यातसु कोंबरॅस वेगला इको.

तर अशी ही वेगळ्या प्रकारची बोली आपल्या महाराष्ट्रात अलिबाग तालुक्यातील कोर्लई या गावी बोलली जाते. त्या भाषेत एक वेगळ्या प्रकारचा गोडवा आहे जो ती भाषा ऐकताना जाणवून येतो. प्रेम- आमोर, अग्नि- फोग, वारा-वॅत, जहाज - आलमदी, किल्ला- फ्रुत लेज, सुप्रभात - बोंदी, मनापासुन धन्यवाद- मुईत ओबरीगाद.. यांसारखे अनेक विविध सुंदर शब्द लाभलेली ही अनोखी भाषा... काही पुस्तके वगळता या भाषेतील साहित्य लिखित स्वरूपात उपलब्ध नाही. दुर्दैवाने या भाषेचे महत्त्व फारसं समजून न घेतल्यामुळे दुर्मिळ होत चाललेल्या भाषांमध्ये ती ची गणती होऊ लागली आहे.