User:The great emperror/sandbox-BuddhaCh.7

วันแรกนาขวัญ เป็นเพลงลำดับที่เจ็ดของเพลงพระพุทธประวัติ ประพันธ์เนื้อเพลง/ เรียบเรียงโดย สมส่วน พรหมสว่าง ขับร้องโดย เพลิน พรหมแดน เพลงนี้มีเนื้อหากล่าวถึงเหตุการณ์ในวันแรกนาขวัญ (หลังจากเจ้าชายสิทธัตถะทรงประสูติแล้ว 7 พรรษา) ซึ่งวันนั้นเองที่ทำให้พระองค์ได้ปฐมฌาน (ฌานเบื้องต้น ประกอบด้วย วิตก, วิจาร, ปีติ, สุข, เอกัคคตา) เพลงนี้มีความยาว 5 นาที 26 วินาที

เนื้อเพลง

 * วันหนึ่งเป็นวัน พระราชพิธีวัปปมงคล

แรกนาขวัญเมื่อฝน หล่นโปรยเม็ดมาตามกาล

พระเจ้าสุทโธทนะ เสด็จออกงาน

พร้อมหมู่อำมาตย์ เหล่าราชบริพาร

โปรดเกล้าฯ เชิญพระกุมาร

เสด็จไปงานนั้นด้วยห่วงใย

เสด็จถึงยัง มณฑลพิธี พื้นที่เหมาะสม

สั่งพี่เลี้ยงนางนม เชิญพระกุมารพร้อมการถวาย

ประทับ ณ ที่ร่มหว้าเย็นยิ่งกิ่งใบ

ผูกม่านรอบทิศ อันวิจิตรทั้งนอกใน

ส่วนองค์พระภูวไนย ทรงจับคันไถแรกนา


 * ฝ่ายพี่เลี้ยงนางนมนั่น อยากจะชมงานพิธี

จึงจรลี หนีห่างพระกุมารมา

อบากจะดู ฝีพระหัตถ์ องค์พระราชา

ให้เต็มตา ทรงไถนานั้นใกล้ๆ

ปล่อยเจ้าชายอยู่องค์เดียว

หนึ่งประเดี๋ยวชั่วอึดใจ

แล้วค่อยมาดูแลใหม่ คอยใส่ใจเหมือนทุกครา

จึงพากันไปชม แล้วลืมเวลา

มิพากันรีบมา ดังที่ได้ปรารมภ์ เพลิดเพลินอุรา....

ทุกนางเริงร่า ดังหนึ่งว่าวเริงลม

มวลชนมากมายมี ต่างสุขศรีสราญ

แสนระรื่นชื่นบาน ดังสวรรค์ผสม

อุดม อุกฤษฏ์จิตใจ


 * ฝ่ายองค์พระกุมาร เมื่อกาลนั้นช่างเงียบงัน

เสด็จอุทธการ นั่งสมาธิทันใด

อานาปานสติพลัน ปฐมฌานเกิดแล้วแน่วแน่

ตะวัน ผันแปร บ่ายคล้อยเลื่อนลอยผ่านไป

ร่มไม้หว้า มิลาเลื่อนหลบหลีกหนี

ยังคงที่ แม้ดวงสุรีย์เคลื่อนย้าย

พี่เลี้ยง นางนมมา เห็นกับตาประหลาดใจ

เคารพนบไหว้ อย่างนอบน้อมโดยพร้อมกัน

รีบกราบทูลพระสุทโธทนะเรื่องพระกุมาร

องค์พระราชันย์ เสด็จไปไม่ช้า

ทอดพระเนตร เหตุอัศจรรย์

แล้วยกพระหัตถ์นั้นวันทา

ปิติโสมนัสล้น ในพระกมลจอมราชา

พร้อมเชิญพระกุมารมา สู่นคเรศนิเวศน์วัง

บทบรรยาย
บทบรรยาย : สมส่วน พรหมสว่าง

ผู้บรรยาย : เพลิน พรหมแดน (ผู้บรรยาย)

เมื่อเจ้าชายสิทธัตถะกุมาร เจริญพระชนมพรรษาได้ 7 พรรษา พระเจ้าสุทโธทนะ ทรงโปรดให้ขุดสระโบกขรณี 3 สระด้วยกัน คือ สระบัวหลวง สระบัวขาว และ สระบัวขาบ ให้เป็นที่เล่นสำราญพระทัย พร้อมพระสหายที่อยู่ในวัยเดียวกัน

เมื่อพระกุมารเจริญวัย อันสมควรจะได้การศึกษาศิลปะวิทยาแล้ว พระราชบิดา ได้ทรงพาไปมอบไว้ในสำนักครูชื่อ วิศวามิตร เพื่อทรงศึกษาศิลปศาสตร์ทั้งหมด 18 ประการ และพระราชกุมาร ก็ได้ทรงศึกษาศิลปวิทยาทั้งหมดนั้น จนเชี่ยวชาญแตกฉานในเวลาอันรวดเร็วมาก จนสิ้นความรู้ของครูอาจารย์ที่จะสอนต่อไป

ความหมาย และเนื้อหาของเพลง
ณ พิธีรัชชนังคลมงคล (หรือเรียกได้อีกชื่อว่า พิธีวัปปมงคล) เป็นพระราชพิธีจรดพระนังคัลแรกนาขวัญของประเทศอินเดียในสมัยโบราณ ซึ่งพิธีนี้จะจัดขึ้นในปลายฤดูร้อน อันเป็นฤดูของการเริ่มทำนา) พระเจ้าสุทโธทนะจะเสด็จไปประกอบพิธีด้วยพระองค์เอง ประชาชนจากทั่วพระนครต่างมาเฝ้าดูพิธี และพระองค์ก็ได้พาเจ้าชายสิทธัตถะ ราชกุมารพระองค์น้อยเสด็จไปในงานนี้ด้วย หากแต่ปล่อยให้พี่เลี้ยงเป็นคนคอยเฝ้าดูแล

เมื่อถึงเวลาประกอบพิธี พระเจ้าสุทโธทนะทรงจับคันไถทองคำ แล้วเริ่มไถพื้นดินในท้องนา

ในพระราชพิธีก็จะมีงานเลี้ยงฉลองอย่างสนุกสนาน เหล่าพระพี่เลี้ยง นางกำนัลของเจ้าชายต่างพากันทยอยมาบริเวณงานเลี้ยงฉลอง ละทิ้งเจ้าชายไว้ลำพัง เจ้าชายสิทธัตถะเมื่ออยู่แต่เพียงลำพังพระองค์เดียวก็ทรงรู้สึกสบายพระทัยอย่างยิ่ง จึงเสด็จดำเนินไปอย่างเงียบๆ จนกระทั่งถึงต้นหว้าใหญ่ มีใบดกหนาร่มเย็นจึงประทับนั่งลงใต้ต้นหว้านั้น

พระองค์ทรงนั่งสมาธิ ตั้งจิตดิ่งแน่วแน่ในสมาธิในขั้นที่โยคีเรียกว่า ปฐมฌาน

หลักจากที่พระเจ้าสุทโธทนะกล่าวถวายพระพรลาองค์พระเจ้าสุทโธทนะแล้ว จึงเดินทางไปบ้านของน้องสาวแห่งตน และได้บอกเล่าข่าวนั้นแล้วชักชวนนาลกะ หลานชาย ให้ออกบวชรอคอยไปจนกว่าจะได้ทราบข่าวพระกุมารนั้นตรัสรู้ธรรมเป็นพระพุทธเจ้า ฝ่ายหลานชายของกาฬเทวิลดาบส พอได้ฟังคำบอกเล่าจากลุงของตนแล้ว จึงเกิดความศรัทธาอย่างจริงใจ และได้ออกบวชไปบำเพ็ญสมณธรรมในป่าใหญ่ รอคอยจนกระทั่งได้ข่าวว่า เจ้าชายสิทธัตถะออกบวช และได้ตรัสรู้เป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแล้ว จึงได้เดินทางมาเฝ้าพระพุทธองค์ และได้ทูลถามธรรม พระพุทธองค์ทรงโปรดประทานพระพุทธโอวาท จนพระนาลกะได้สำเร็จเป็นพระอรหันต์

อสิตมุนี/ พระดาบสกาฬเทวิล คือใคร
อสิตมุนีนี้เป็นปุโรหิตของ พระเจ้าสีหนุ พระชนกของพระเจ้าสุทโธทนะ ได้เป็นอาจารย์สอนศิลปการต่างๆ นับแต่ครั้งพระเจ้าสุทโธทนะยังมิได้ครองราชย์ ครั้นครองราชย์แล้วพระเจ้าสุทโธทนะได้ทรงแต่งตั้งให้ท่านเป็นปุโรหิต เมื่ออสิตพราหมณ์เข้ามารับราชการในพระราชวังทุกเวลาเย็นและเวลาเช้า พระเจ้าสุทโธทนะก็มิได้ทรงทำความเคารพเหมือนเมื่อครั้งยังทรงพระเยาว์ ทรงกระทำเพียงยกพระหัตถ์ประนมเท่านั้น ซึ่งเป็นไปตามราชประเพณีของเจ้าศากยะทั้งหลายที่ได้อภิเษกแล้ว

ต่อมาอสิตปุโรหิตเบื่อหน่ายด้วยการรับราชการ จึงกราบทูลพระมหาราชว่า "ข้าแต่มหาราช ข้าพระองค์จะบรรพชาพระเจ้าข้า" พระราชาทรงทราบว่าอสิตปุโรหิตมีความแน่วแน่ที่จะออกบวช จึงตรัสขอร้องว่า "ท่านอาจารย์ ถ้าเช่นนั้น ขอให้ท่านอาจารย์อยู่ในอุทยานของข้าพเจ้าเถิด โดยที่ข้าพเจ้าจะไปเยี่ยมท่านอาจารย์เสมอ ๆ" ปุโรหิตรับกระแสพระดำรัสแล้วจึงบรรพชาเป็นดาบส โดยพระราชาทรงอุปถัมภ์อยู่ในสวนนั่นเอง ดาบสกระทำกสิณบริกรรมจนได้สมาบัติ 8 และอภิญญา 5 สำเร็จแล้ว ตั้งแต่นั้นมา อสิตดาบสนั้นก็ไปฉันในราชตระกูล แล้วไปพักกลางวัน ณ ป่าหิมพานต์ หรือบนสวรรค์ชั้นจาตุมหาราชิกา หรือในนาคพิภพเป็นต้น แห่งใดแห่งหนึ่ง

ลักษณะของพระมหาบุรุษทั้ง 32 ประการ
ลักษณะของมหาบุรุษมี ๓๒ ประการ คือ 1. มีพระบาทราบเสมอกัน 2. ลายพื้นพระบาทเป็นจักร (จักร = รูปลอยล้อรถ คือธรรมนำชีวิตไปสู่ความเจริญรุ่งเรือง ดุลล้อนำไป สู่ที่หมาย)

3. มีส้นพระบาทสยาย (ถ้าแบ่ง 4 ส่วน พระชงฆ์ตั้งอยู่ในส่วนที่ 3) (พระชงฆ์ = แข้ง) 4. มีนิ้วยาวเรียว (หมายถึงนิ้วพระหัตถ์) 5. ฝ่าพระหัตถ์และฝ่าพระบาทอ่อนนุ่ม 6. ฝ่าพระหัตถ์และฝ่าพระบาทมีลายดุจตาข่าย 7. มีพระบาทเหมือนสังข์คว่ำ อัฐิข้อพระบาทตั้งลอยอยู่หลังพระบาท กลับกลอกได้คล่อง เมื่อทรงดำเนินผิดกว่าสามัญชน 8. พระชงฆ์เรียวดุจแข้งเนื้อทราย 9. เมื่อยืนตรง พระหัตถ์ทั้งสองลูบจับพระชานุ (พระชานุ = เข่า) 10. มีพระคุยหะเร้นอยู่ในฝัก (พระคุยหะ = อวัยวะที่ลับ) 11. มีฉวีวรรณดุจสีทอง 12. พระฉวีละเอียด (พระฉวี = ผิว) 13. มีเส้นพระโลมาเฉพาะขุมละเส้น ๆ (พระโลมา = ขน) 14. เส้นพระโลมาดำสนิทเวียนเป็นทักขิณาวัฏ มีปลายงอนขึ้นข้างบน (ทักขิณาวัฏ = วนเลี้ยวทางขวาอย่างเข็มนาฬิกา) 15. พระกายตั้งตรงดุจท้าวมหาพรหม 16. มีพระมังสะอูมเต็มในที่ ๗ แห่ง (คือ หลังพระหัตถ์ทั้ง ๒ และหลังพระบาททั้ง ๒, พระอังสาทั้ง ๒, กับลำพระศอ) (พระมังสะ = เนื้อ, ชิ้นเนื้อ) 17. มีส่วนพระสรีระกายบริบูรณ์ (ล่ำพี) ดุจกึ่งท่อนหน้าแห่งพญาราชสีห์ 18. พระปฤษฎางค์ราบเต็มเสมอกัน 19. ส่วนพระกายเป็นปริมณฑล ดุลปริมณฑลแห่งต้นไทร(พระกายสูงเท่ากับว่าของพระองค์)(วา = เท่ากับ ๔ ศอก ประมาณ 2 เมตร) 20. มีลำพระศอกกลมงามเสมอตลอด 21. มีเส้นประสาทสำหรับรสพระกระยาหารอันดี 22.มีพระหนุดุจคางแห่งราชสีห์ (โค้งเหมือนวงพระจันทร์)(พระหนุ = คาง) 23.มีพระทนต์ ๔๐ ซี่ (ข้างละ ๒๐ ซี่) 24.มีพระทนต์เรียบเสมอกัน 25.พระทนต์เรียบสนิทมิได้ห่าง 26.เขี้ยวพระทนต์ทั้ง 4 ขาวงามบริสุทธ์ 27.พระชิวหาอ่อนและยาว (อาจแผ่ปกพระนลาฏใต้) 28.พระสุรเสียงดุจท้าวมหาพรหม ตรัสมีสำเนียงดุจนกการเวก 29.พระเนตรแจ่มใสดุจตาลูกโคเพิ่งคลอด 30. ดวงพระเนตรแจ่มใสดุจตาลูกโคเพิ่งคลอด

31. มีอุณาโลมระหว่างพระขนง เวียนขวาเป็นทักขิณาวัฏ (อุณาโลม = ขนระหว่างคิ้ว) 32. มีพระเศียรงามบริบูรณ์ดุจประดับด้วยกรอบพระพักตร์

พระสัพพัญญุตญาณ คืออะไร
สพฺพ ( ทั้งปวง ) + ญูต ( รู้แล้ว ) + ญาณ ( ความรู้ ) = ความรู้ที่รู้แล้วในสิ่งทั้งปวง

โดยรวมหมายถึง  พระปัญญาของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าซึ่งรู้ทุกสิ่งทุกอย่าง  ที่พระองค์ทรงปรารถนาที่จะรู้     พระสัพพัญญุตญาณนี้ เกิดจากการสะสมอบรมมานานถึง 4 อสงไขยแสนมหากัป ซึ่งเมื่อตรัสรู้เป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า  ก็มาพร้อมกับอรหัตตมัคคญาณ ซึ่งพระสัพพัญญุตญาณ เป็นจิตที่เป็น กิริยาจิต ที่ประกอบด้วยปัญญา ซึ่งเกิดขึ้นได้ด้วยการเจริญอภิญญา

คำศัพท์ควรรู้

 * ทัศนัง หมายถึง มอง (ความหมายเดียวกันกับ ทัศนา)


 * วิปฏิสาร (อ่านว่า วิ-ปะ-ติ-สาน) หมายถึง ความเดือดร้อน ความร้อนใจ(ภายหลังที่ได้กระทําผิด หรือเนื่องด้วยการกระทําผิด)