User:Thind.guri0077/sandbox

ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਾ ਨਿਕਾਸ

ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਾ ਨਿਕਾਸ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ brain drain) ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਬੋਹਤ ਹੀ ਗੰਭੀਰ ਮੁੱਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ ੧੪੦ ਕਰੋੜ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਆਪਣੀ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਬਾਹਰਲੇ ਮੁਲਕਾਂ ਵੱਲ ਨੂੰ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚੋ ਵਿੱਦਿਆ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੁਨਰ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਜਾਂ ਹੁਨਰ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ਾਂ, ਉਦਯੋਗਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕੀਮਤੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਗੁਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਵਿਚ ਦੇਸ਼ ਵਿਚੋ ਡਾਕਟਰਾ, ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾ ਦਾ ਬਾਹਰਲੇ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚ ਜਾਕੇ ਵੱਸਣਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਸਿਆਸੀ ਗੜਬੜ ਜਾਂ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਵਧੀਆ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਮੌਕਿਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਿਹਤ ਦੇਖ ਰੇਖ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਦੀ ਕਮੀ ਵੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਵਧੀਆ ਜੀਵਨ ਪਧਰ ਵੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਵਧੀਆ ਜੀਵਨ ਪੱਧਰ ਲਈ ਦੂਸਰੇ ਮੁਲਕਾਂ ਵੱਲ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਅਪਣਿਆ ਆਣ ਵਲਿਆ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਕਣ।

ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੀ ਨਿਕਾਸੀ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬੋਹਤ ਜਿਆਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਹੁਨਰ ਉਸ ਨੂੰ ਛਡ ਕੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਈਵ ਤਾਂ ਇਹ ਤਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਬੋਹਤ ਜਿਆਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਸਾਮਨਾ ਕਰਨਾ ਪਏਗਾ।

ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਜਲਦ ਤੋ ਜਲਦ ਕੋਈ ਨੀਤੀ ਅਪਨਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਅਕਸਰ ਡਾਕਟਰਾਂ, ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ, ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ, ਜਾਂ ਵਿੱਤੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਸਮੇਤ ਕੁਝ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਦੇ ਜਾਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਅਕਸਰ ਵੱਡੀਆਂ ਤਨਖਾਹਾਂ ਕਮਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਇਸਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਉਸ ਖੇਤਰ ਜਾਂ ਸਮੁੱਚੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਖਰਚੇ ਘਟਦੇ ਹਨ।

ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਨੁਕਸਾਨਾਂ ਤੋ ਹਟ ਕੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਕਰ ਵੀ ਘੱਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋ ਵੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਪਿੱਛੋ ਉਹਨਾ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਸਾਂਭਣ ਲਈ ਹੁਨਰ ਦੀ ਕਮੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਬ੍ਰੇਨ ਡਰੇਨ ਲਈ ਕੋਈ ਆਸਾਨ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕੁਝ ਅਜਿਹੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ ਜੋ ਕਾਰੋਬਾਰ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨੇਤਾ ਇਸ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਜਾਂ ਘੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

- ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਧਾਉਣਾ। - ਤਨਖਾਹ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ। - ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਰਾਹ ਪੱਧਰਾ ਕਰਨਾ। - ਜੀਵਨ ਪੱਧਰ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ। - ਕਿਫਾਇਤੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਹੱਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ।

ਪਤੇ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਲਈ ਬੋਹਤ ਹੀ ਵੱਡਾ ਸੰਕਟ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸਨੂ ਜਲਦ ਤੋ ਜਲਦ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਪਹਿਚਾਨਣ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਹੁਨਰ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਹੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਸਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਸਕੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਉਣ ਵਾਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਬਾਹਰਲੇ ਮੁਲਕ ਦੇ ਲੋਕ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਲਈ ਆਉਣ।