User:Thytruongngh/sandbox

= Chico Mendes = Francisco Alves Mendes Filho, được biết đến với tên gọi là Chico mendes ( 15.12.1994 - 22.12.1988), là một thợ cạo mủ cao su người Brazil, lãnh đạo công đoàn và là một nhà môi trường học. Ông đã chiến đấu để bảo tồn rừng nhiệt đới Amazon, và ủng hộ nhân quyền của nông dân Brazil và những người bản địa. Vào ngày 22 tháng 12 năm 1988, ông đã bị ám sát bởi một chủ trang trại. Viện bảo tồn đa dạng sinh học Chico Mendes ( Instituto Chico Mendes de Conservação da Biodiversidade), một cơ quan thẩm quyền của Bộ Môi trường Brazil, được đặc tên để vinh danh ông.


 * 1) Thời niên thiếu

Thời niên thiếu
Francisco "loco" Alves Mendes Filho sinh ngày 15 tháng 12 năm 1944, ở một khu vườn bảo tồn cao su tên là Bom Fruto, ngoại ô Xapuri, một thị trấn nhỏ ở bang Acre. Ông la con trai của một thợ cạo mủ cao su thế hệ thứ hai, Francisco Mendes, và vợ ông, bà Iracê. Chico có 17 anh chị em - chỉ sáu người trong số đó là còn sống sót từ thời thơ ấu.

Vào những năm 80, những người cạo mủ cao su phải đối mặt với tình trạng thiếu giáo dục trầm trọng. Trường học bị cấm mở tại hoặc gần các đồn điền, vì chủ sở hữu không muốn công nhân biết đọc và tính toán. Vì lí do này, Mendes đã không được đọc được cho đến năm 18 tuổi, khi ông tìm cách để hiểu được các hóa đơn của mình.

Mendes được dạy đọc và viết bởi một người tên Euclides Fernando Távora, một nhà hoạt động làm nghề cạo mủ cao su. Hầu hết việc luyện tập của ông là từ những mẩu giấy báo về các vấn đề xã hội và chính trị ở Brazil. Những bài báo nãy đã giúp Chico mở rộng tầm mắt về những bất công tràn lan trong xã hội.

Sau khi học được những gì có thể từ Távora, Mendes làm giáo viên dạy chữ với hi vọng được dạy cho đồng bào của ông. Khi những người đồng nghiệp của ông dần nhận thức rõ hơn về việc đối xử bất công, họ đã thành lập Liên minh Công nhân Nông thôn, và Liên minh thợ cạo mủ cao su Xapuri tại địa phương. Cả hai tổ chức đều hoạt động thông qua các cuộc biểu tình ôn hòa để ngăn chặn việc khai thác và đốt rừn nhiệt đới vốn là kế sinh nhai của họ.

Vào những năm 1980, Chico được biết đến như một đoàn viên công đoàn độc lập vừa là một nhà hoạt động, mặc dù ông cũng tranh cử một số vị trí chính trị ở địa phương như phó bang và ủy viên hội đồng thành phố

Hoạt động tích cực
Lần đầu tôi nghĩ mình đứng lên để bảo vệ cây cao su, nhưng rồi tôi nghĩ mình phải chiến đấu để cứu rừng Amazon. Bây giờ tôi nhận ra tôi đang chiến đấu cho cả nhân loại.

— Chico Mendes

Để bảo vệ rừng nhiệt đới, Chico Mendes và công đoàn công nhân cao su đã yêu cầu chính phủ thiệt lập các khu bảo tồn vì họ muốn mọi người sử dụng rừng mà gây tổn hại cho nó. Họ cũng sử dụng kĩ thuật rất hiệu quả mà họ họi là 'chỗ trống' nơi những người cạo cao su chặn đường vào các khu dự trữ cao su, nhằm ngăn chặn sự tàn phá của họ.

Liên minh Công nhân Cao su được thành lập vào năm 1975 ở thị trấn Brasileia gần đó, với Wilson Pinheiro được bầu làm chủ tịch công đoàn và Mendes làm thư kí.

Mendes cũng góp một vai trò trung tâm trong việc thành lập Hội đồng Quốc gia về thợ cạo mủ cao su giữa những năm 1980. Nhóm của Mendes cũng đã thắt chặt mối quan hệ với Chiến dịch Quốc gia Bảo vệ và Phát triển Amazon, và đã hỗ trợ việc kêu sự hỗ trợ của Đảng Công nhân ( local Workers' Party) địa phương.

Khi cuộc họp đầu tiên của công đoàn mới được tổ chức vào năm 1985 tại thủ đô Brasilia, những người cạo mủ cao su từ khắp cả nước đã đến. Cuộc thảo luận mở rộng từ việc đe dọa đến với sinh kế của họ đến các vấn đề lớn hơn như mở đường, chăn nuôi gia súc và nạn tàn phá rừng. Cuộc họp cũng đã thu hút sự chú ý của phong trào bảo vệ môi trường quốc tế, làm cho những người cạo mủ cao su có nhiều khán giả hơn để lắng nghe những bất bình của họ. Nhóm đã chấp nhận một liên minh hớn hơn với chủ nghĩa môi trường, thay vì chủ nghĩa Mác nghiêm ngặt, bất chấp các hiệp hội tư sản trước đây. Một kết quả khác của những cuộc thảo luận này là việc hình thành khái niệm và thuật ngữ "dự trữ khai thác". Vào tháng 11 năm đó, Adrian Cowell, một nhà làm phim người Anh, đã quay phần lớn diễn biến của cuộc họp như một phần của bộ phim tư liệu mà anh ta làm về Mendes, được phát sóng vào năm 1990.

Mendes tin rằng chỉ dựa vào cạo mủ cao su là không bền vững và các seringueiros cần phải phát triển nhiều hơn các hệ thống hợp tác, tổng thể, sử dụng nhiều loại lâm sản , như các loại hạt, trái cây, dầu, và sợi; và họ cần tập trung vào việc xây dựng cộng đồng vững mạnh với chất lượng cho con cái họ.

Vào tháng 3 năm 1987, Quỹ Phòng vệ Môi trường và Liên đoàn Động vật Hoang dã Quốc gia đã mời Mendes tới Washington, D.C nhằm nổ lực thuyết phục Ngân hàng Phát triển Liên Mỹ, Ngân hàng Thế giới và Quốc hội Hoa Kì để ủng hộ việc tạo ra các khu dự trữ mở rộng.

Mendes đã thắng rất nhiều giải thưởng, bao gồm Giải thưởng Danh dự toàn cầu của Chương trình Môi trường Liên hợp quốc 500 năm 1987, và Giải thưởng Thành tựu Bảo tồn quốc gia của Liên đoàn Động vật Hoang dã Quốc gia năm 1988.

Năm 1988, một người đàn ông tên Darly Alves da Silva đã mua một phần khu bảo tồn cao su tên là Cachoeira, nơi họ hàng của Mendes sống, và được liên kết với Liên minh Công nhân Nông thôn địa phương ở Xapuri. Trong khi việc bán khu đất bị tranh chấp bởi gia đình của người bán hàng, người cho thằng anh ta không có quyền hợp pháp nào để bán nó, Silva đã cố gắng đuổi họ ra khỏi mảnh đất của họ và tăng tài sản trang trịa của mình. Những người cạo mủ cao su của Cachoeira đã đứng lên và thiết lập các chốt chặn đường để ngăn chặn Silva.

Năm 1988, Mendes đã thực hiện chiến dịch nhằm ngăn chặn Silva khai thác gỗ khu vực mà cư dân ở đây muốn phân giới làm khu dự bảo tồn khai thác. Mendes không chỉ nổ lực ngăn chặn kế hoạch phá rừng và tạo ra khu bảo tồn, mà còn ra lệnh bắt giữ Darly vì một vụ giết người ở bang khác, Paraná. Ông đã giao lệnh cho cảnh sác liên bang, nhưng nó không bao giờ được thực hiện.

Sự ám sát
Mendes đã nhận được nhiều lời đe dọa đến tính mạng trong nhiều năm trước khi ông bị giết. Tuy nhiên, trong nhiều tháng trước khi ông qua đời, nhiều cặp tay súng được Silva thuê đã theo dõi Mendes từ một quảng trường gần nhà và hội trường thị trấn.

Vào tối thứ Năm, ngày 22 tháng 12 năm 1988, Mendes đã bị ám sát tại nhà riêng ở Xapuri bởi Darci, con trai của Darly Alves da Silva. Vụ nổ súng diễn ra đúng một tuần sau sinh nhật lần thứ 44 của Mendes khi anh dự đoán rằng mình sẽ "không sống được đến Giáng sinh".

Vào khoảng sinh nhật của ông, những tay súng theo dõi ông đã biến mất hoàn toàn. Sự vắng mặt của chúng đã khiến cộng đồng có cảm giác về sự diệt vọng sắp diễn ra, vì chúng đã liên tục có mặt kể từ tháng 5 năm đó. Thời điểm chúng biến mất đã khiến nhiều người tin rằng chúng đã cố giết Mendes vào ngày sinh nhật của anh ta nhưng thất bại vì có rất nhiều vị khách có mặt tại nhà anh ấy.

Mendes là nhà hoạt động nông thôn thứ 90 bị ám sát vào năm đó ở Brazil. Nhiều người cảm thấy rằng mặc dù phiên tòa được tiến hành chống lại những kẻ giết Mendes, nhưng vai trò của liên minh chủ trang trại, Liên minh Dân chủ Nông thôn và Cảnh sát Liên bang Brazil đã bị bỏ qua.

Vào tháng 12 năm 1990, Silva, con trai Darci, và nhân viên của họ Jerdeir Pereira bị kết án 19 năm tù giam vì tham gia vụ ám sát Mendes. Vào tháng 2 năm 1992, họ trắng một cuộc tái thẩm, cho rằng nhân chứng chính của bên công tố ( vợ của Mendes) đã thiên vị. Lời kết tội được giữ nguyên, và họ vẫn phải ở tù. Năm 1993, họ cùng với 7 tù nhân khác đã trốn trại, bằng cách cưa song sắt cửa sổ nhà tù. Tất cả đều đã bị bắt, bao gồm cả Darly Jr., người đã chấp hành phần án còn lại của mình cùng với những kẻ giết người khác trướng khi trở về Xapuri.

Vụ sát hại Mendes đã trở thành tiêu điểm trên toàn quốc và đưa đến sự ủng hộ mạnh mẽ đối với các phong trào khai thác cao su và môi trường. Vào tháng 3 năm 1989, một cuộc họp thứ ba đã được tổ chức cho các Hội đồng Quốc gia của những những người khai thác cao su, và Liên minh những người có rừng được thành lập để bảo vệ những người cạo mủ cao su, công nhân nông thôn và người bản địa khỏi sự xâm phạm đất đai.

Tác động sau vụ ám sát
Cái chết của Chico Mendes đã hợp pháp hóa cuộc đấu tranh bảo tồn và thống nhất ở Amazon cho khán giả toàn cầu, và sự ủng hộ cho các phong trào đổ dồn ngay sau khi ông qua đời. Các bước tiến về phía trước của các nhà hoạt động sau cái chết của Mendes là nhiều phía, bao gồm chủ quyền và liên minh của Người bản địa, sự hình thành các khu bảo tồn khai thác và sự hổ trợ của chính phủ đối với hoạt động của Mendes.

Tổ chức cơ sở
Hội đồng quốc gia về thợ cạo mủ cao su đã được thành lập năm 1985 bởi Mendes và các thành viên công đoàn khác; vào tháng 3 năm 1989, 3 tháng sau cái chết của Mendes, hội đồng đã tổ chức cuộc họp thứ ba. Họ đã đưa ra 27 yêu cầu bảo vệ môi trường và nhân quyền. Họ cũng đã đưa ra tuyên bố sau, có tựa đề Tuyên bố của các Dân tộc trong Rừng:"'Các dân tộc truyền thống ngày nay theo dõi trên bầu trời Amazon của Liên minh các Dân tộc trong Rừng mong muốn lãnh thổ của họ được bảo tồn. Họ biết rằng sự phát triển tiềm năng của người dân ở đây và của các khu vực họ đang sống sẽ được tìm thấy cho nền kinh tế tương lai của cộng đồng họ, và phải được bảo tồn cho cả dân tọc Brazil như một phần bản sắc và lòng tự trọng của họ. Liên minh các Dân tộc trong Rừng này, tập hợp người da đỏ, người khai thác cao su, và cộng đồng ven sống, đã được thành lập tại Acre, bao gồm tất cả nỗ lực để bảo vệ và bảo tồn hệ thống sống bao la nhưng mong manh này bao gồm rừng, hồ, sông và suối, nguồn gốc của sự giàu có của chúng tôi và nền tằng của các nền văn hóa và truyền thống của chúng tôi.'"Điều này cho thấy sự gia tăng về việc ủng hộ được nhận thức và sự gia tăng sau đó về nhu cầu của Hội đồng Quốc gia, đáp ứng với bối cảnh cái chết của Mendes. Năm 1986 đã đánh dấu sự thành lập của Liên minh những người có rừng, có nhiệm vụ bảo vệ những người khai thác cao su, công nhân nông thôn và người dân bản địa khỏi sự xâm chiếm các vùng đất truyền thống, và nhóm này cũng đã tìm được chỗ đứng mới sau vụ sát hại Mendes. Đòn bẩy chính trị đã giúp giúp người dân trong rừng (đa số là những người khai thác cao su và dân bản địa) đến với những chiến thắng quan trọng. Một trong số đó là việc phân định ranh giới vùng đất Kayapo và Yanomami vào tháng 11 năm 1991, do chính quyền Collor giám sát. Tuy nhên, mặc cho những thành công mà người bản địa đã trải qua trong việc công nhận đất đai trong thời gian này, các quốc gia có chủ quyền đã phải trải qua các bạo động dữ dội nơi biên giới của họ bởi những kẻ bên ngoài trong suốt năm tháng sau đó.

Những thay đổi của chính phủ Brazil
Nhiều năm sau sau khi Mendes mất đã chứng kiến sự tập trung vào các dự án vận động chính sách cá nhân của Mendes. Một trong những ý tưởng chính của ông, và tác động lâu dài trong cuộc đời và hoạt động của ông, là khu bảo tồn khai thác của Brazil - đất rừng được chính phủ Brazil dành để quản lí hợp tác bởi người dân địa phương, những người giữ cho nó tươi tốt trong lúc thu hái cao su, quả hạch và các loại sản phẩm khác để bán. Các nguồn dự trữ khai thác này được tài trợ một phần bởi Ngân hàng Thế giới, ngân hàng đã từng tài trợ cho các con đường giúp Amazon dễ dàng chặt đốn hơn. Sự thay đổi trong trái tim của họ có thể là do Mendes trực tiếp vận động hành lang rộng khắp của tổ chức. Sau áp lực gia tăng của cộng đồng đa quốc gia trong bối cảnh bạo lực diễn ra, chính phủ Brazil đã đồng ý tạo ra các khu bảo tồn khai thác và phân giới các vùng đất của Ấn Độ. Sự ủng hộ ngày càng tăng của địa phương đối với hoạt động của Mendes cũng đã cho thấy một số nhà vộng động của Mendes được bầu cử vào các văn phòng chính phủ quan trọng trong thập kỉ tới. Hơn nữa. chính phủ Brazol đã tuyên bố ông là Người bảo trợ Môi trường Brazil. Các tổ chức được đặt theo tên của ông, bao gồm cơ quan chính của nhà nước phụ trác bảo tồn - Instituto Chico Mendes de Conservação da Biodiversidade.

Loài chim
Vào năm 2013 một loài chim, Chico's tyrannulet (Zimmerius chicomendesi), được đặt theo tên của ông.

Khu bảo tồn khai thác Chico Mendes
Sau khi ông mất, Khu bảo tồn khai thác Chico Mendes được thành lập vào ngày 12 tháng 3 năm 1990 với mục đích duy trì bền vững của nguồn tài nguyên thiên nhiên trong rừng Amazon. Khu bảo tồn khai thác Chico Mendes là khu bảo tồn lớn nhất ở Amazon, được bao quanh bởi gần một triệu ha đất. Việc tạo ra nó đã đánh dấu một sự thay đổi đối với các nguồn dự trữ trong rừng Amazon, sau đó nhiều khu dự trữ khai thác đã được thành lập. Hiện chúng đang chiếm xấp xỉ 13% tổng diện tích rừng Amazon.

Âm nhạc
Những bài hát được lấy cảm hứng từ Mendes là:


 * "Wise and Holy Woman" Christy Moore và Wally Page đề cập đến Chico Mendes
 * "Cuando los Ángeles Lloran" (1995) của nhóm nhạc Rock người Mexico Maná, trong album Cuando los Ángeles Lloran (1995).
 * "How Many People" của Paul McCartney, trong album Flowers in the Dirt (1989).
 * "Sacred Ground" của nhóm nhạc hard rock Living Colour, trong album Pride (1995).
 * "Xapurí" của Clare Fischer, trong album Lembranças (Remembrances) (1990) (bài hát được đặt tên là Xapuri, quê nhà của Mendes).
 * "Ambush" của ban nhạc Brazil, Sepultura, trong album Roots (1996).
 * "The Tallest Tree" của Roy Harper, trong album Death or Glory (1992)

Phim

 * Hình ảnh Mendes đã được khắc họa bởi Raul Julia trong phim truyền hình The Burning Season năm 1994.