User:Umed1508/sandbox

Вешаб — деҳа дар маркази ҷамоати деҳоти Шамтучи ноҳияи Айнӣ. Аз Вешаб то маркази ноҳия 48 км. Аҳолиаш 1936 нафар (2017), тоҷикон. Деҳаи зебою хушманзари Вешаб мисли аксари шаҳру деҳоти Тоҷикистони маҳбуби мо таърихи қадими беш аз ҳазорсола дорад. Номи ин деҳа дар катибаҳои маъруфи суғдӣ, ки солҳои сиюми асри гузашта ҳангоми ковишҳои бостоншиносӣ аз қалъаи Муғ ба даст омадаанд, дар ду шакл — Вешаб ва Вешак ба мушоҳида расида, ба фаровонии обу гиёҳ дар ин мавзеи файзбори кӯҳистон далолат мекунад. Таърихшинос Ю. Ёқубов дар китоби «Ёдгори­ҳои болооби Зарафшон» овардааст, ки «Вешаб 1300 сол боз мавқеашро иваз накардааст». Дар маркази деҳа мазорест, ки бо номи марқади Шамси Табрезӣ маъруф буда, зиёратгоҳи сайёҳон аст. Сарвари мамлакат зимни суханронӣ ҳангоми зиёрати оромгоҳи Шамси Табрезӣ, аз ҷумла, чунин зикр намуданд: «Яке аз шахсиятҳои бузургу камназири олами ирфон — Мавлоно Шамсиддин Муҳаммад ибни Алӣ ибни Маликдоди Табрезӣ мебошад, ки ҳа­нӯз шахсияташ ба таври комил шинохта нашудааст ва оқибати кору фарҷоми тақдири асрорангезаш ҳам чандон равшан нест. Дар кишварҳои Туркияву Эрон барои ин орифи бузург гӯрхона таъйин кардаанд, ки мардум барои зиёрат ба ин шаҳрҳо мераванд. Мардуми кӯҳистони Тоҷикистон, гӯрхонаи Шамси Табрезиро ба ҳамин деҳаи Вешаб эҳтимол медиҳанд. Шахсиятҳои зиёди таърихӣ, аз ҷумла бунёдгузори давлати Темуриёни Ҳинд — Мирзо Бобур, шоҳи Афғонистон Абдурраҳмонхон ва дигар шахси­ятҳои маъруф дар давраҳои гуногун мазори ба истилоҳ Шамси Табрезии ин деҳаро зиёрат кардаанд. Амирони Бухоро низ ба ин мазор таваҷҷуҳ доштанд, аз ҷумла бо фармони амир Насруллоҳ дар болои гӯрхонаи ин бузургвор хонақоҳ сохтаанд, ки Абдурраҳмони Мустаҷир бунёди онро дар соли 1842 эҳтимол додааст. Мувофиқи нақлу ривоятҳои мардумӣ дар ҳамин хонақоҳ то айёми Инқилоби Октябр "Куллиёти Шамси Табрезӣ" — маъруф ба "Девони Кабир"-и Ҷалолуддини Балхӣ нигаҳдорӣ мешуд, ки бар асари китобсӯзиҳои даврони инқилоб эҳтимол аз байн рафтааст