User:Virgini.fer/sandbox

ශ්‍රී ලංකාවේ තොරතුරු සුරක්ෂිතතාවයට අදාළ නීති

ශ්‍රී ලංකාවේ අන්තර්ජාලය ආශ්‍රිතව වැරදි බහුතරයක් නීතියෙන් දඩුවම් ලැබිය හැකි ඒවා වේ. ඉන් සමහරක් තොරතුරු සුරක්ෂිතතාවය උල්ලංඝනය කිරීමට අදාළ වේ. සයිබර් අපරාධ, දිනෙන් දින වෙනස් ආකාරයෙන් සිදුවන අතර විශේෂයෙන්ම කාන්තාවන් හා ළමුන් ඉලක්ක කරමින් සිදු කෙරෙන අපරාධ වැඩි වෙමින් පවතී. මෙවැනි ගැටළු සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කිරීම සඳහා 2006 දී ශ්‍රී ලංකාවේ දණ්ඩ නීති සංග්‍රහයට සංශෝධනයක් ඉදිරිපත් කරන ලදී (2006 අංක 16 දරන දණ්ඩ නීති සංග්‍රහ (සංශෝධන) පණත). ඒ අනුව පරිගණක සේවා සපයන පුද්ගලයකු (උදා: සයිබර් කැෆේ) ළමයකු අපයෝජනයට ලක්වීමෙන් වැළක්වීමේ සුපරීක්ෂණ යුතුකම ඇති පුද්ගලයකු ලෙස හඳුනාගෙන ඇත. තවදුරටත් විශේෂිත වශයෙන් ගත් කල 286ඊ (1) හා 286ඊ (2) වගන්ති අනුව තමා විසින් සපයනු ලබන පරිඝනක පහසුකම් හරහා ළමයකු ලිංගික අපයෝජනයට භාජනය කිරීමේ වරද වැලක්වීමට අවශ්‍ය සියලු පියවර තමා විසින් ගතයුතු බවත්, එවැනි වැරදි ගැන දැනගන්නට ලැබුනහොත් වහාම ළගම ඇති පොලිස් ස්ථානයට වාර්තා කළ යුතු බවටත් සඳහන් වේ. මෙම නිතිය උල්ලංගනය කිරීමේ වරදට වසර දෙකක සිර දඬුවමක් හෝ දඩයක් හෝ ඒ දෙකම නියම කරනු ලැබිය හැකිය. මෙහි ඉහත සඳහන් කරුණු වලට අමතරව මෙහි පහත සංක්ෂිප්ත වශයෙන් විස්තර කර ඇති මාර්ගගත (Online) ලෙස සිදුකරන අපරාධයන් සම්බන්ධ වෙනත් නීතින්ද තිබේ. 1.	2007 අංක 24 දරණ ශ්‍රී ලංකා පරිඝනක අපරාධ පණත මෙම පණත ප්‍රධාන වශයෙන්ම යොමු වන්නේ අපරාධයක් කිරීම සඳහා පරිඝනකයක් යොදා ගැනීම සඳහා වන අතර පරිඝනකයන්ට හා පරිඝනක පද්ධතීන් තුළ ගබඩා කර ඇති තොරතුරුවලට අනවසරයෙන් ප්‍රවේශ වීම ද ඊට ඇතුලත් වේ. කෙසේ වුව ද (මෙවලමක් වශයෙන්) පරිඝනකයක් ආශ්‍රිතව සිදුකරනු ලබන හිරිහැර කිරීම් සඳහා මින් ආරක්ෂණයක් නොලැබේ. 2007 අංක 24 දරණ ශ්‍රී ලංකා පරිඝනක අපරාධ පණත බලාත්මක කරන ලද්දේ 2008 ජුලි 15 වැනි දින සිටය. විෂය පථය අනුව පණත පහත අවස්ථාවන්ට අදාළ වේ. •	ශ්‍රී ලංකාවේ සිටියදි හෝ ශ්‍රී ලංකවෙන් බැහැරව සිටියදී පුද්ගලයකු මෙම පණත යටතේ වරදක් සිදු කිරීම. •	මෙම පණත යටතේ වරදක් වන ක්‍රියාව නිසා බලපෑමට හසුවූ පරිඝනකය, පරිඝනක පද්ධතිය හෝ තොරතුරු අදාළ කාලය තුළ ශ්‍රී ලංකාව තුළ හෝ ශ්‍රී ලංකාවෙන් පිටත තිබීම. •	මෙම පණත යටතේ වරදක් වන ක්‍රියාව සිදු කිරීමට යොදාගත් පරිඝනක ගබඩා හෝ තොරතුරු සැකසුම් සේවාව ඇතුළු පහසුකම හෝ සේවය ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටා තිබීම. •	මෙම පනත යටතේ වරදක් වන ක්‍රියාවක් සිදු කිරීමෙන් ශ්‍රී ලංකාවේදී හෝ ඉන් පිටතදී රජයට හෝ ශ්‍රී ලංකාවේ හෝ ඉන් පිටත පුද්ගලයෙකුට පාඩුවක් හෝ හානියක් සිදුවීම.

ශ්‍රී ලංකා පරිඝණක අපරාධ පණත පුළුල් පරාසයක වැරදි ආවරණය කරන අතර ඒවා පුළුල් වශයෙන් පහත සඳහන් වැරදි වර්ග දෙක යටතට වැටේ.

I.	පරිඝනක අදාළ අපරාධ (සොරකම්, වංචා ආදී සාපරාධි ක්‍රියාවන් සඳහා මෙවලමක් වශයෙන් පරිඝනක භාවිතා කිරීම) II. පරිගණක පද්ධතියක පරිපුර්ණත්වයට, සුලභාතාවයට හා රහස්‍ය භාවයට බලපෑම් ඇති කරන දත්ත සොරකම් (හැකින්/Hacking) වැරදි (වෛරස හා වර්ම්ස්/Warms ඇතුළු කිරීම මෙයට ඇතුලත් වේ)

පනතින් ආවරණය වන ප්‍රධාන වැරදි පහත සඳහන් වේ. •	පරිඝනකයකට හෝ පරිඝනකයක ඇති තොරතුරු වලට ප්‍රවේශ වීමට තමන්ට නිත්‍යානුකුල අයිතියක් නැති බව හොදින් දැන දැනම පරිඝනකයකට හෝ එහි ඇති තොරතුරුවලට අනවසරයෙන් ප්‍රවේශ වීම. •	(පරිඝනක අපරාධ පණත හෝ වෙනත් නීතියක් යටතේ) වරදක් කිරීමේ අපේක්ෂාවෙන් (ඉහත සඳහන් කර ඇති පරිදි) ප්‍රවේශ වීම. •	පරිඝනකයකට, පරිඝනක පද්ධතියකට හෝ පරිඝනක වැඩසටහනකට අනවසර ප්‍රතිසැකසුමක් හා හානියක් වන පරිදි පරිඝනකයකට ක්‍රියා කිරීමට සැලැස්වීම. •	පරිඝනකයක් යොදාගෙන කරන ලද ආර්ථිකයට හා ජාතික ආරක්ෂාවට අදාළ වැරදි. •	පරිඝනකයකින් හෝ ගබඩා කරන මාධ්‍යයකින් නීති විරිධි ලෙස ලබාගත් තොරතුරු මිලයට ගැනීම, ලබා ගැනීම, පද්ධතියට ඇතුළු කිරීම හෝ බාගත කිරීම. •	පරිඝනකයකට, පරිඝනකයකින් හෝ පද්ධතියක් තුළ ග්‍රාහක තොරතුරු, ට්‍රැෆික් දත්ත හෝ ඕනෑම සන්නිවේදනයක් නීති විරෝධී ලෙස බාධා කිරීම. •	පරිඝනක අපරාධ පණත යටතේ වන වැරදි කිරීම සඳහා භාවිත කල හැකි පරිඝනක, පරිඝනක වැඩසටහන්, පරිඝනක මුරපද, හෝ ප්‍රවේශ කේතයන් නිපදවීම, විකිණීම, ආනයනය කිරීම, අපනයනය කිරීම හා බෙදා හැරීම. •	සේවාවකට ප්‍රවේශ වීමට හැකිවන පරිදි අනවසරයෙන් තොරතුරු හෙළි කිරීම. මෙම පණත යටතේ ඉහත සඳහන් වරදක් සිදු කිරීම පමණක් නොව වරදක් කිරමට උත්සහ කිරීම හෝ වරදක් කිරීමට කුමන්ත්‍රණය කිරීමද වරදකි. ඉහත සඳහන් අපරාධයන්ට අදාළ දඩුවම් වශයෙන් (රුපියල් එක් ලක්ෂයක සිට තුන් ලක්ෂයක දක්වා වූ පරාසයක විහිදෙන) දඩයක් හා (මාස හයේ සිට අවරුදු පහක් දක්වා වූ) සිර දඩුවමක් හා ඒ දෙකම නියම විය හැකිය. සිදුවන පාඩු හෝ හානි සම්බන්ධයෙන් වන්දි ලබාදීමේ ප්‍රතිපාදන ද පණතේ අඩංගු වේ. නඩු නීති උදාහරණය : අනවසර ප්‍රවේශය ආර් එදිරිව වයිට්ලි (1991) - චුදිතයා ශාස්ත්‍රීය ජාලයකට අනවසරයෙන් පිවිස ඔහුගේ තත්වය පද්ධති කළමනාකරු වශයෙන් ස්ථාපිත කරගෙන එම පද්ධතිය තුළ යම් යම් ආරක්ෂක විධිවිධාන යොදා තිබියදීත් ගොනු මැකීම හා ඇතුළු කිරීම මුරපද මාරු කිරීම ආදිය කළේය. ඔහුගේ ක්‍රියාකාරම් නිසා ජලයට බරපතල බාධාවන් සිදු වූ අතර ඔහුගේ මෙහෙයුම තුළදී පරිඝනක තැටි වලට සාපරාධි හානි සිදුකිරීම සම්බන්ධයෙන් ඔහු වරදකරු විය.

2. 	2003 අංක 36 දරණ බුද්ධිමය දේපල පණත 2003 අංක 36 දරණ බුද්ධිමය දේපල පණතේ 6 (1) (අ) වගන්තිය අනුව පරිගණක වැඩසටහන් වලට ප්‍රකාශන හිමිකම් ලැබෙයි. පේටන්ට් හා සැලසුම් නිර්මාණ හිමිකම් ද මෙම පණත මගින් ආරක්ෂා කිරීමට නියමිතය. මෙම පනතට අනුව මෙම හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරිම සාපරාධි වරදකි. සේවකයා සේවයේ යොදවා සිටියදී කරන ලද වරද පිළිබදව සේව්‍යයකු (නොසැලකිලිමත් අධ්‍යක්ෂකවරයකු හෝ කළමනාකරු හෝ සමාගම) ප්‍රතිකාරී ආධිනතාව මත අභිචෝදනා ලැබිය හැකිය.

3. 	2006 අංක 19 දරණ ඉලෙක්ට්‍රොනික් ගණුදෙණු පණත ඉලෙක්ට්‍රොනික් ගණුදෙණු පණත ඉලෙක්ට්‍රොනික් මාර්ගයෙන් කරනු ලබන ව්‍යාපාර හා වාණිජ ගණුදෙණු සඳහා අදාළ වේ. මෙම පණතේ විෂය පථයෙන් බැහැරකොට ඇත්තේ අන්තිම කැමති පත්‍ර, ඇටර්නි බලය, නිශ්චල දේපළ විකුණුම් හෝ පැවරුම්, භාරයන් (නිර්මාණාත්මක, ප්‍රතීයමාන හා ප්‍රතිපාලිය විශ්වාසයන්) විනිමය බිල්පත්, හා විදුලි සංදේශ බලපත් ඇතුළු දේ ආදියයි.

පහත දැක්වෙන්නේ පණත යටතේ ආවරණය වන තොරතුරු සුරක්ෂිතතාවයට අදාළ ප්‍රධාන ක්ෂේත්‍රයන් ය. •	පනතට අනුව ගිවිසුම් පිළියෙළ කිරීමේදී පිරිනැමීම් හා පිරිනැමීම් පිළිගැනීම් ඉලෙක්ට්‍රොනික ලෙස කළ හැකි අතර එසේ කිරීම නීතිමය ලෙස වලංගු වේ. •	දත්ත පණිවුඩ, විද්‍යුත් සටහන්, විද්‍යුත් ලේඛන හා වෙනත් සන්නිවේදනයන් පණත නිත්‍යානුකුලව පිළිගනියි. නඩු නීති උදාහරණය : කෙටි පණිවුඩ සන්නිවේදනය සී/ස මැරයින් ස්ටාර් (පෞද්ගලික) එරෙහිව සී/ස අමන්දා ෆුඩ්ස් (පෞද්ගලික) නඩුවේදී කෙටි පණිවුඩ සාක්ෂි වලට උසාවිය අවසර දුන්නේය. පණතේ 21 වැනි වගන්තිය අනුව සන්නිවේදන යන යෙදුමට කෙටි පණිවුඩ ද ඇතුලත් වේ. මෙම නඩුවේදී පැමිණිලිකරු කෙටි පණිවුඩ කිහිපයක ජායා පිටපත් ඉදිරිපත් කළේය. ඒවා ලැබුණ මුල් පණිවුඩ නොවුන නිසා ඒවා දෙවැනි පෙල සාක්ෂි ලෙස ඉදිරිපත් කිරිමට විනිසුරුතුමා අවසර දුන්නේය.

4. 	2006 අංක 36 දරණ ගෙවීම් උපකරණ වංචා පණත මෙම පණතේ විධිවිධාන ප්‍රධාන වශයෙන් යොමු වන්නේ විකුණුම් ස්ථානයේ යන්ත්‍ර, ස්වයංක්‍රිය ටෙලර් යන්ත්‍ර, බැර/හැර කාඩ්පත් වැනි ගෙවීම් කිරීමේ උපකරණ මාර්ගයෙන් කරන වංචාවන් කෙරෙහිය. උදාහරණයක් වශයෙන්; කිසියන් තැනැත්තෙක් විකුණුම් ජාලයේ හෝ ස්වයංක්‍රිය ටෙලර් යන්ත්‍ර ජාලයේ උපයනාගේ ස්ථානය හරහා ගමන් කරමින් තිබෙන බලය දීමේ දත්ත හසුකර ගැනීමේ පරමාර්ථයෙන් නීතිමය බලයකින් තොරව කටහඬ හෝ දත්ත පටිගත කරන උපකරණයක්, ඇතුලත් දුරකතනයන්ට සවන් දීමේ උපකරණයක් භාවිත කලහොත් ඔහු/ඇය මෙම පණත යටතේ වරදකට වරදකරු වේ.

5.	 2011 අසභ්‍ය ප්‍රකාශන පණත මෙම පනතට අනුව කුමන පරමාර්ථයක් සඳහා හෝ මුද්‍රිත හෝ විද්‍යුත් ඕනෑම සන්නිවේදන මාර්ගයක් හරහා අසභ්‍ය දෙයක් ප්‍රසිද්ධ කිරීම, ප්‍රදර්ශනය කිරීම, මුද්‍රනය කිරීම, රූපවාහිනියෙන් ප්‍රචාරය කිරීම, ගුවන් විදුලියෙන් විකාශනය කිරීම, කුලියට දීම, දැන දැන විකිණීම හෝ බෙදා හැරීම හෝ කුමන ආකාරයකින් හෝ සංසරණයට මුදා හැරීම, හෝ ආනයනය කිරීම හෝ අපනයනය කිරීම, සැදීම, නිෂ්පාදනය කිරීම, මුද්‍රණය කිරීම හෝ දැන දැන සම්ප්‍රේෂණය කිරීම , ප්‍රවාහනය හෝ සතුව සිටීම තහනම් වේ. ඉලෙක්ට්‍රොනික් සන්නිවේදන මාධ්‍ය ද මෙම පනතට ඇතුලත් වන බව සලකන්න. වර්තමානයේ ළමා ගානික්‍ය වැනි වෙනත් පැතිකඩයන් වෙනත් නිතිකෘත්‍යන්ගේ ආවරණය කෙරේ. උදාහරණයක් වශයෙන්; ළමා ගානික්‍ය රචනයන් ගබඩා කර තබාගැනීම  හෝ විද්‍යුත් තැපැල් මගින් හෝ අන්තර්ජාලය හරහා සම්ප්‍රේෂණය කිරීම 1995 අංක 22 දරණ (සංශෝධිත) දණ්ඩ නීති සංග්‍රහයේ 286 (ඇ) වගන්තිය යටතට වැටෙන වරදකි.

කෙසේ වුවද 2016 පනතට සිදු කිරීමට යෝජිත සංශෝධනයන් මගින් දරුවන්ට අදාලව අසභ්‍ය ප්‍රකාශනයන් යන කොටස ආවරණය කෙරේ. ඕනෑම මාධ්‍යක් යොදා ගනිමින් දරුවකු ලිංගික වශයෙන් කිසියම් කටයුත්තක යෙදී සිටිනු දැක්වෙන ආකාරයක් පෙන්නුම කෙරෙන දෙයක් ප්‍රසිද්ධ කිරීම, ප්‍රසිද්ධියේ ප්‍රදර්ශනය කිරීම හෝ බෙදා හැරීම ද නීතියෙන් දඩුවම් ලැබිය හැකි වරදකි. පණතේ 4 වැනි කොටස පරිඝනක පද්ධති භාවිත කරමින් කෙරෙන ළමා ගානික්‍ය ආවරණය කරයි. පරිඝනකයක් භාවිත කරමින් ළමයකු ලිංගිකත්වය ප්‍රකාශ කෙරෙන ද්‍රව්‍යයක් නිෂ්පාදනය කිරීම, සන්තකයේ තබා ගැනීම හා ළමයකු එවැන්නකට නිරාවරණය කිරීම මෙම පණත යටතේ වරදකි. මෙහි ඉහත සඳහන් වැරදිසඳහා දඩ, සිර දඩුවම් හෝ ඒ දෙකම ලැබිය හැකිය.

ජාලය හරහා ළමයින් ලිංගික සුරාකෑම පිලිබඳ නඩු උදාහරණය

සුනාමියෙන් විපතට පත් දරුවන්ට උදව් කිරීමේ යෙදී සිටි එක්තරා ජාත්‍යන්තර රාජ්‍ය නොවන සංවිධානයක කැපී පෙනෙන දේශීය හා විදේශීය සාමාජිකයින් විසින් දරුවන් යොදා ගනිමින් විවිධ ලිංගික දර්ශන නිපදවා බෙදා හරිමින් සිටියදී හසු විය. ඔහු මෙම ළමයි රටේ විවිධ ප්‍රදේශවලින් කූට පුද්ගලයන්ගේ සහයෙන් ලබාගෙන ඇත. 2013 දී ජාතික ළමා ආරක්ෂණ අධිකාරිය ප්‍රංශ රජයේ ද උදව් ඇතිව මොවුන් අත්අඩංගුවට ගත් අතර විදෙස්ගත සේවාදායකයින් සඳහා ළමයින්ගේ ලිංගික ජායාරුප හෝ වීඩියෝ බෙදාහැරීම පිළිබදව ඊට වගකිව යුත්තන්ට නඩු පවරන ලදී