User:WhiteBry/sandbox

Utangulizi
Awali ya yote, tufahamu maana ya Mitandao ya kijamii, ambapo Mitandao ya kijamii ni jukwaa ambalo watu mbalimbali wanaunganishwa kwa pamoja kwa malengo ya kuwasiliana na kubadilishana mawazo. Inaweza kuhusisha watu wenye mahusiano, marafiki, ndugu na familia, biashara, kazi na mengineyo.

Kutokana na kukua kwa kasi na kuimarika kwa intaneti na teknolojia, imepelekea idadi ya watumiaji kuongezeka kwa kiasi kikubwa. Tukiangalia kwa mfano kwa nchi ya Tanzania, taarifa zinaonesha kutoka juni hadi septemba 2022 idadi ya watumiaji wa Mtandao iliongezeka kwa asilimia 6.7% Kutokana na taarifa iliyotolewa na taasisi ya kudhibiti mawasiliano ya taifa. Jambo hili linadhihirisha uongezekaji wa matumizi ya Mitandao ya kijamii kwa kiasi kikubwa ambapo kumekuja na athari hasi na chanya kwa jamii. Wimbi la kukua kwa idadi ya watumiaji wa Mitandao ya kijamii imepelekea kuongezeka kwa matukio mbalimbali ya kihalifu mitandaoni pia kuongezeka huko kumepelekea kuwepo kwa taarifa mbalimbali za watu mitandaoni kama picha, na nyinginezo ambazo zimekuwa mchango mkubwa sana kwa Uchunguzi wa matukio ya kihalifu pale yanapotokea. Kutokana na hali hiyo umekuwepo umuhimu mkubwa wa uchunguzi wa kina yanapotokea matukio mbalimbali ya kihalifu mitandaoni ili kulinda haki na uhuru wa watu ulimwenguni.

Maana ya Uchunguzi wa Kitaalamu wa Mitandao ya Kijamii
Kwaiyo, Uchunguzi wa kitaalamu wa Mitandao ya kijamii ni mchakato wa kuchunguza na kuelewa shughuli zinazofanyika kwenye majukwaa ya mitandao ya kijamii kwa kutumia mbinu na vifaa mbalimbali  vya kitaalamu. Lengo kuu la uchunguzi wa kitaalamu wa mitandao ya kijamii ni kukusanya, kuchambua, na kuelewa data inayohusiana na shughuli za watumiaji kwenye mitandao ya kijamii kwa madhumuni ya kisheria, uchunguzi wa makosa ya mtandaoni, Usalama wa Mtandao, au utafiti wa masuala ya jamii unaoweza kuleta matokeo chanya kwa jamii.

Kuna wakati Uchunguzi huu wa kitaalamu wa Mitandao ya Kijamii Unaweza kutumika katika kusaidia kubaini ushahidi ambao unaweza kutumika mahakamani kuamua kesi, au unaweza kutumika katika kutafuta taarifa mbalimbali ambazo zinaweza kutumika kufanya maamuzi katika taasisi au jumuiya Fulani .Kwenye andiko hili tutajikita zaidi katika kufahamu namna ambavyo tunaweza kufanya Uchunguzi wa Mitandao ya Kijamii ili Kubaini matukio ya kihalifu, Kupata Ushahidi unaoweza kutumika kuamua kesi, mfano mwaka 2015 nchini Canada lilitokea tukio la mauaji ambapo baada ya miaka mitatu polisi walipata ushahidi wa picha kutoka kwenye mitandao ya kijamii ambayo ilitumika kupata ushahidi juu ya kesi hiyo ya mauaji.

Vifaa mbalimbali vinaweza kutumika katika kukusaidia kufanya uchunguzi huu wa mitandao ya kijamii kuanzia katika hatua za awali kabisa kama kukusanya na kuhifadhi data mpaka kufanya majaribio na mwisho kupatikana matokeo ya uchunguzi ambayo yanaweza kutumika kwa matumizi mbalimbali. Mfano wa vifaa hivyo ni HTTrack, WebPreserver, Pipl, Makeawebsitehub, TinEye, na vinginevyo ambavyo vipo vya kulipia na vipo pia ambavyo vinaweza kutumika bila malipo.

Hatua Maalumu za Kufuata Kufanya Uchunguzi
Kuna hatua tano za muhimu za kufuata ili kuweza kufanya uchunguzi wa kitaalamu wa mitandao ya kijamii, ambazo hatua hizo ni kama zifuatazo


 * 1) Utambulisho wa tukio: Hapa kunafanyika Utambulisho wa tukio husika ikiambatana na upangaji wa mpango mkakati wa jinsi ambavyo tukio zima la uchunguzi litafanyika kuanzia mwanzo mpaka mwisho pia kukusanya taarifa muhimu zitakazosaidia kipindi chote cha uchunguzi.
 * 2) Ukusanyaji na Uhifadhi ushahidi: Pia hapa kunafanyika ukusanyaji wa taarifa mbalimbali, inaweza kuwa kwa kutumia vifaa vya kielektroniki kama vilivyoainishwa sehemu ya juu (TinEye, WebPresenter, HTTrack na vinginevyo), au pia inaweza kuwa taarifa wazi zilizopo kwenye mitandao ya kijamii kama picha zilizopo Facebook, na mitandao ya kijamii mingine. Taarifa hizi zinaweza pia kukusanya kwa namna ya ufatiliaji kwa mhusika au wahusika fulani juu ya tukio lengwa. Taarifa hizi ndizo zinazoweza kutumika kama ushahidi mahakamani, hivyo ni muhimu kutumia njia za kitaalamu ili kuzikusanya na kuzihifadhi kwenye namna iliyo salama ili zikubalike kuamua kesi mahakamani ambapo unaweza kutumia (hashes, lugha ya Kiingereza) au (kufuata chain of custody na kuidocument vizuri, pia ni lugha ya Kiingereza ili kutokuharibu maana).
 * 3) Uchunguzi: Baada ya uwepo wa taarifa zile taarifa husika zinapelekwa, inaweza kuwa kwenye maabara ya uchunguzi au sehemu iliyoandaliwa kufanyiwa uchunguzi kwa ajiri ya uchunguzi wa kina ambao unafanyika kwenye huo ushahidi kulinganisha na kesi inayochunguzwa ili mwisho ushahidi uweze kukamilika kwa ajili ya kuamua kesi iliyopo au kutatua changamoto iliyopatikana.
 * 4) Uchambuzi: Pia baada ya uchunguzi ni Uchambuzi wa kina juu ya ushahidi uliopatikana, na hapa kesi husika au changamoto husika inayohitaji ufunguzi inaweza kuhusishwa na ushahidi uliopatikana na kupiwa kama vina uwiano ili hatua za mwisho za kuamua kesi ziweze kukamilishwa . Hapa hii sehemu ni muhimu sana na inahitaji watu wenye ufahamu na uelewa wa juu katika eneo hili la uchunguzi wa mitandao ya kijamii ili kuweza kufahamu kila kitu kutokana na tukio husika na kuliandikia kwenye taarifa maalumu kwa ajiri ya kuripoti mahakamani.
 * 5) Ripoti: Hii ni hatua ya mwisho ambapo, mchakato mzima wa uchunguzi wa mitandao ya kijamii unaandikwa na kuwa katika namna ambayo unaeleweka na mtu yoyote hata ambaye hajui kabisa kuhusu Mitandao ya kijamii (TEHAMA) anaweza kuelewa na kufahamu, pia ina ambatanishwa na ushahidi uliopatikana wakati wa tukio zima la uchunguzi, hatua zilizopitiwa, taarifa zilizokusanywa na ujumbe pendekezwa kutoka kwa mhusika wa uchunguzi. Ripoti hii inaweza kutumika mahakamani kuamua kesi au inaweza kutumika pia kutatua changamoto mbalimbali nyinginezo zinazohusiana na mitandao ya kijamii.