User:Xoshimov Fayzullo102/sandbox

Mavzu: Ichki turizm.

Ichki turizm-turistlarning o’z doimiy yashash muhitidan tashqarida, ammo yashayotgan mamlakati doiorasida uzluksiz bir yil davomida sayohat qilish faoliyatidir. Bunday kishilar ichki tashrif buyuruvchilar deyiladi va o’z uyidan chiqib boshqa manzilda tunab qoladigan (ichki turistlar) va boshqa boshqa joyda tunamasdan o’z uylariga qaytadiganlar (bir kunlik ichki tashrifchilar)ni o’z ichiga oladi. Ichki turizm xam davlatning iqtisodiy rivojlanishiga hissa qo’shadi, chunki ishtirokchilar o’zlarini vositalari sayohat davomida respublika tashkarida emas, balki ichkarisida sarflaydilar. Ayrim ma’lumotlarga ko’ra O'zbekistonda ichki turizm xalqaro turizmga nisbatan 20-25 martaga yuqori. Shuning uchun xam u ayrim xududlarning iqtisodiy hayotida muhim ahamiyatga ega. Sanoat jihatidan zaifroq rivojlangan, resurslarga serob bo’lmagan xududlarga ichki turizm muqobil bo’lishi mumkin. Ichki turizm boylikni qayta taqsimlash mexanizmi vazifasini bajarayapti, chunki hamyoni baquvvat sayoxatchilar, ziyoratchilar ovqatlanish, joylashish, har xil tomoshalar uchun mahsulotlarni sarflab kam rivojlangan, lekin jozibali bo’lgan, masalan tog’li dengiz va ko’loldi zonalariga, tabiy xududlarga qoldiradilar. Ichki ziyoratchilar turizm bilan bog'liq bo’lgan ko’pgina firmalar, misol uchun aviakompaniyalar, mexmonxonalar, restoranlar, attraksion va turagentliklar uchun muhim daromad hisoblanadi. Ular turizm sanoati bilan bog'liq bo’lmagan ammo sayohat zonasida joylashgan kiyim kechak va oziq ovqat paketi do’konlari, mahalliy transport va aloqa vositalari, yordam prokatga beruvchi firmalar, go'zallik salonlarining mijozlari bo’lib xizmat qiladi. Nihoyat ichki turizm joylaridagi ijtimoiy infratuzilmani unga xam uz hissasini sinab ko'rishi mumkin. Tashrif buyuruvchilar soni xaqidagi ma'lumotnomalarni qanday olish mumkin? Foydalanuvchilarning statistikasi qanday yuritiladi ? Bu savollarga oddiy javob topish ancha qiyin. Uzbekistonda mexmonxona va boshqa joylashtirish vositalarida mexmonlarni qabul qilinadi. Shuningdek ichki turistlar xaqida ma’lumotlarni jamoa joylashtirish vositalari (motel, sog’lom foydalanish vositalari, dam olish lagerlari, kongres markazlar va turistik kampinglar) reestridan ham olish mumkin. Ammo bu usulning uchta kamchiligi bor. *bir kunlik kelib-ketuvchilarni hisobga olmaydi: *joyning registratsiya qilinmaydigan turlari, masalan qarindosh va tanish bilishlarining uylarida to’xtashni qamrab olmaydi: *qayta hisoblashga olib kelishi mumkin, chunki turist bir sayohat davomida turli muassasalarda to’xtab o’tish mumkin. Ichki turistlar statistikasini yo’lovchilarni ro’yxatda olish reestridan yoki chiptalar sotishdan olingan ma'lumotlar asosida xam yuritish mumkin. Bu usulni xam bir qator kamchiliklari bor,masalan: *cheklangan ma’lumotlar olinadi: *ichki tashriflarni chet elliklardan ajratish qiyin: *bunda o’z shaxsiy avtomobili va boshqa transport vositalaridan foydalanilganlar hisobdan tashkarida koladi. Mamlakatimizda ichkI turizmni rivojlantirishda "Uzbekiston Respublikasida ichki va ziyorat turizmini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari tugrisida"gi o’zbekiston Prezidentning 2021 yil 9 fevraldagi farmoni muhim ahamiyatga ega bo’ldi. Respublikada turizm bozorining turli segmentlariga yo’naltirilgan turizm maxsus xizmatlarini diversifikatsiya qilish, olib tashlash raqobatbardoshligini yanada oshirish, maqbul va qulay ichki va xalqaro ziyofat turizmi muxitini yaratish, transport yo’nalishlarini kengaytirish, transport xizmatlari sifatini, turizm mahsulotlarini ishlab chiqarishni keng targ’ib qilish, davlatimizning sayohat va dam olish uchun xavfsizliksiz manzil sifatidagi imijini mustahkamlash maqsadida: O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021 yil 3 fevraldagi "2017-2021 yillarda O'zbekiston respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo’nalishi b’yicha Harakatlar strategiyasini "Yoshlarni qullab-quvvatlash va aholi salomatliligini mustahkamlash yili”da amalga oshirishga oid davlat dasturi to’grisida" gi PF-6155-son Farmoniga muvofiq ravishda o’zbekiston bo’ylab sayohat qilish uchun harajatlarning bir qismini qaytarish tartibi joriy qilindi. Ichki va ziyorat turizmini rivojlantirish doirasida Farg’ona-Urganch-Farg’ona, Termiz-Urganch-Termiz hamda Qarshi-Urganch-Qarshi aviareysi yo’lga qo’yish va Andijon-Xiva-Andijon temiryo’l qatnovi sonini oshirish qaror qilindi. Termiz-Qarshi-Xiva, Xiva-Urganch-Nukus va Termiz-Qarsh-Samarqand yo’nalishlari bo’yicha doimiy temir yo’l qatnovini yo’lga qo’yish harakati belgilandi. O’zbekiston bo’ylab sayohat qilish uchun harajatlarning bir qismini qaytarish tartibini ishlab chiqib, tasdiqlash. Bunda, avizreyslarni va temir yo’l qatnovlarini, shuningdek, Toshkent shahridan Buxoro, Nukus, Termiz va Urganch shaharlari hamda Farg’ona vodiysiga qatnov yonalishlari bo’yicha aviareyslar subsidiyalash nazarda tutildi. Turoperatorlar, sayohat agentlari, shuningdek, sayohat uchun foyda soligi stavkasini belgilangan stavkaga nisbatan 50 foizga kamaytirish. Turoperatorlar, sayohat agentlari va turizm sohasida mehmonxona xizmatlari (joylashtirish xizmatlari) ko’rsatuvchi mavzularga yuridik shaxslardan yordamgan yer solig’i va yuridik shaxslarning mulkiga solinadigan soliqni to’lashdan ozod qilish, ular tomonidan to’lanadigan ijtimoiy soliqlarni kamaytirilgan stavada 1 foiz miqdorida belgilash ko’zda tutildi. Navro'z umumxalq bayrami, Mustaqillik kuni va Yangi yil bayrami hamda Ramazon hayti (Iyd al-Fitr) va Qurbon hayti (Iyd al Adha) diniy bayramlarini nishonlash davrida qo’shimcha va ko’chirish hisobiga ishlanmaydigan kunlar uch kundan kam bo’lmagan muddatga belgilandi: Ota-onalar, qarindoslar, qariyalar va ustozlar bilan birgalikda sayohat qilishni nazarda tutuvchi besh ish kunidan kam bo’lmagan "Oilaviy sayohat ta’tili" tizimi joriy qilinmokda. Bunda, "Oilaviy sayohat ta'tili" yillik umumiy ta'til hisobidan taqdim etilgan va jamoaviy shartnomalarga muvofiq ish beruvchining roziligi bilan amalga oshiriladi; 2021yil 1-mardan boshlab O'zbekiston Respublikasi fuqarolari va O'zbekiston Respublikasida doimiy yashovchi fuqaroligi bo’lmagan shaxslardan joylashtirish vositalarida, ular yashagan har bir kun uchun Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan mikdorda turistik (mehmonxona) yig’im undiriladi. Bunda turistik (mexmonxona) yig’im ichki turizm targ’ib qilish va rag’batlantirish, turizm mavsumi past bo’lgan davrda joylashtirish vositalarining bandligining ta’minlashga qaratilgan chora-tadbirlarni moliyalashtirishga yo’naltiriladi.

Tayyorladi: Toshkent davlat sharqshunioslik unversiteti talabasi XOSHIMOV FAYZULLO.