User:Yoonis Haji/sandbox

Samaale:Taariikhda Soomaaliya

Maxaad ka taqaan Odayga Samaale ee Soomaali badan ku abtirsadaan ?. Qoraa Yamani ah oo la oran jirey Axmed Annajdi wuxuu qorraalkiisa "Hijratul Jaziira Fii fajril-Islaam wa Laxaahu" ku xusey in Odayga Samaale ee abka Soomaalida qaar ku abtirsadaan in magaciisa rasmiga la oran jirey Cuthmaan Bin Maxammad bin Xambal bin Al-Mahdi bin Axmed bin Maxammed bin Caqiil bin Abii Dhaalib.

Cusmaan bin Maxammed bin Xambal wuxuu degganaa Waadi Soomaal oo ku yaal Waqooyiga Sanca. Qarnigii seddaxaad ee Hijrada ayuu u soo haajirey Afrika si uu ugu dabatago aabbihii oo ugu horreeyey qaaraddaas. Cusmaan gabar Reer Xaam (Soomaali) ah ayuu guursadey waxeyna u dhashey 9 wiil, kuwasoo ka sii faracameen qabaa'ilka Soomaaliyeed. Sagaalka wiil ee qorraaga ka hadlayo oo Cusmaan ( Samaale) dhaley waxey kala yihiin: Irir, Mayle, Gardheere, Yahaabur, Maqarre, Garre, Gariire, Xamarre, Xariire.

Xamarre iyo Xariire faracooda cid ku abtirsataa hadda lama hayo laakiin 7 kale beelo badan oo ilmo Samaale ah baa ku abtirsada. Kitaab uu qorey Shariif Caydaruus Bin Sheekh Shariif 1954, waxaa isna ku xusan in Odayga Samaale magaciisa rasmiga ahaa Cuthmaan Bin Muxammad. In aabbihiis, Muxammad ka soo hayaamey Masar, asagoo la socda ciidan oo dowladda Masar gargaar ahaan ugu soo dirtey Muslimiinta Bariga Afrika oo la dagaalamayey gaalada. Muxammed dagaalkaas ayuu ku geeriyoodey wuxuuna ku aasan yahay Yukud ( gobolka Bakool meel u dhaxeyso Baydhabo iyo Luuq). Wiilkiisa Samaale (Cuthmaan) markii uu maqley geeridii aabbihii ayuu isna Bariga Afrika u soo hayaamey qarnigii 3-aad ee Hijriyada, halkaas oo uu ku guursadey gabar u dhashey 9 wiil, kuwaasoo looyaqaan 9 ilmo Samaale. Waxaa kaloo jira qoraal uu ka tagey Allaha u naxriisto Sheekh Cabdiraxman Cumar Celi wuxuu Odayga Samaale magaciisa rasmiga ku sheegey Cusmaan Maxamed oo ahaa nin ka soo jeeda faracii Caqiil bin Abii Dhaalib. Prof. Maxamed X. Mukhtaar buugiisa " Intishaarul Islaam fis-Soomaal" boga 14 ku xusey in koox faraceeda ka soo jeedo Caqiil bin Abii Dhaalib ay soo gaareen xeebaha waqooyi ee Soomaaliya degtayna carriga Saylac.