User:Zargol parsa/sandbox

چرا کشور ایران برای پیشرفت در مسیر توسعه از علم کمک نمیگیرد ؟
برای بررسی این موضوع باید ابتدا ببینیم منظور از توسعه چیست؟

مفهوم "توسعه کشور" یا "توسعه اقتصادی" اشاره به فرآیند بهبود و پیشرفت در سطوح مختلف اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، و فناوری یک کشور دارد. این فرآیند در جهت ارتقاء کیفیت زندگی افراد، افزایش توانمندی‌ها و امکانات اجتماعی، و افزایش تولید و توزیع ثروت و درآمد در یک جامعه انجام می‌شود. اصطلاح "توسعه کشور" به معنای پیشبرد و بهبود اجتماعی-اقتصادی کشورها و بهبود شرایط زندگی مردم است.

توضیح دادن دلایل دقیقی که ممکن است ایران از تجربه کشورهای توسعه یافته به میزان کافی استفاده نکند و راهکارهای ناکارآمد را اجرا کند، موضوع پیچیده‌ای است که تحت تأثیر عوامل گوناگون اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی قرار دارد. در اینجا چند عامل احتمالی آورده شده است:

تحریم‌ها و فشارهای بین‌المللی:
تحریم‌ها و فشارهای بین‌المللی می‌توانند مانع از انتقال فناوری، همکاری‌های اقتصادی، و دسترسی به بازارهای جهانی شوند، که این ممکن است روند رشد و توسعه را کاهش دهد.

مسائل سیاسی و نظامی:
شرایط سیاسی و نظامی می‌توانند اعتماد سرمایه‌گذاران را زیر سؤال ببرند و برنامه‌های توسعه را مختل کنند. عدم پایداری در این حوزه‌ها می‌تواند از جذب سرمایه‌گذاری و اجرای راهبردهای توسعه جلوگیری کند.

مدیریت اقتصادی:
مدیریت اقتصادی کمبودهایی می‌تواند داشته باشد. مشکلاتی نظیر فساد، نظام مالی ضعیف، و عدم شفافیت می‌توانند اثرگذاری بر روند توسعه داشته باشند.

تفاوت‌های فرهنگی و اجتماعی:
تفاوت‌های فرهنگی و اجتماعی میان ایران و کشورهای توسعه یافته ممکن است سطح تطابق را کاهش دهند. این تفاوت‌ها ممکن است به یک نحوه‌ی تداوم اجتماعی و اقتصادی متفاوت منجر شوند.

تعهد به خودکفایی:
برخی کشورها تعهد زیادی به خودکفایی دارند و تمایل دارند تا به عنوان یک کشور مستقل به توسعه بپردازند. این ممکن است موجب شود که یک کشور تصمیم بگیرد به‌جای کپی کردن مدل‌های دیگر، خودش را توسعه دهد.

که در این گفتار قصد داریم به طور کلی این مشکل را با توجه به دیدگاه عجم اوغلو و رابینسون ریشه یابی کنیم.

نهاد های سیاسی
نهادهای سیاسی مؤسسات، سازمان‌ها، و ساختارهایی هستند که در یک جامعه برای مدیریت و اداره امور سیاسی و اجتماعی وجود دارند. این نهادها نقش اساسی در تعیین سیاست‌ها، تصمیم‌گیری‌ها، و اجرای قوانین و مقررات دارند. نهادهای سیاسی به صورت گسترده شامل اقدامات، قوانین، اصول، ساختارها و سازمان‌هایی هستند که به یک جامعه کمک می‌کنند تا امور اجتماعی و سیاسی خود را تنظیم کند.

منازعه بر سر سیاست ها حالتی ایستا دارد و به آنچه اتفاق می افتد مربوط است اما بازیگران عقلایی به آینده نیز فکر می کنند. این همان جایی است که نهاد های سیاسی وارد بحث می شود. نهاد های سیاسی با دوام هستند و با این حساب، ظرفیت تاثیرگذاری بر اقدامات سیاسی و تعادل های سیاسی در آینده را دارند.

با توجه به کتاب «چرا کشور ها شکست می خورند: ریشه های قدرت، شکوفایی و فقر» دو نوع نهاد داریم، نهاد های بهره کش و نهاد های فراگیر.

نهادهای بهره‌کش
نهادهایی هستند که به نفع یک گروه کوچک از افراد یا نخبگان قدرتمند (فرادستان) عمل می‌کنند و منافع عمومی را نادیده می‌گیرند. این نهادها مانع از رشد اقتصادی و توسعه اجتماعی می‌شوند و باعث افزایش فقر و نابرابری می‌شوند. مثال‌هایی از نهادهای بهره‌کش می‌توانند نظام‌های استعماری، دیکتاتوری، فساد، مالیات‌های نامنصفانه و قوانین مالکیت نامشخص باشند..

نهادهای فراگیر
نهادهایی هستند که به نفع تمام اعضای جامعه عمل می‌کنند و حقوق و آزادی‌های شهروندی را تضمین می‌کنند. این نهادها شرایط لازم برای رشد اقتصادی و توسعه اجتماعی را فراهم می‌کنند و باعث کاهش فقر و نابرابری می‌شوند. مثال‌هایی از نهادهای فراگیر می‌توانند نظام‌های دموکراتیک، حاکمیت قانون، حق رای، قوانین مالکیت مشخص و عدالت اجتماعی باشند.

عجم‌اوغلو معتقد است که نهادهای فراگیر یا بهره‌کش نتیجه‌ی تاریخی، فرهنگی یا جغرافیایی نیستند، بلکه نتیجه‌ی انتخاب‌های سیاسی و اقتصادی هستند. او می‌گوید که تنها راه تحقق توسعه، تغییر نهادهای بهره‌کش به نهادهای فراگیر است که این تغییر نیازمند توانمندسازی و مشارکت مردم در فرایند تصمیم‌گیری است.

مسیر توسعه
مسیر توسعه، به مجموعه‌ای از راهبردها و فرآیندهایی گفته می‌شود که برای رسیدن به اهداف توسعه‌ای، در نظر گرفته می‌شود. برای طی کردن مسیر توسعه کشور ها نیاز به برابری سیاسی دارند. برابری سیاسی باعث میشود که شهروندان عادی قدرت بیشتری هم در زمان حال و هم در زمان آینده داشته باشند چرا که در فرایند سیاسی مشارکت می ورزند.

ملت‌ها زمانی شکست می‌خورند که نهادهایشان بهره‌کش باشند. حامیان قدرت‌های اقتصادی و سیاسی که درصد کمی از نخبگان هستند و درآمد را از سایرین می‌گیرند. نهادهای سیاسی فراگیر به مفهوم توزیع وسیع‌تر قدرت سیاسی هستند؛ ولی در عین حال برای آن قدرت، محدودیت تعریف می‌کنند. همانند انتخابات دموکراتیک و قانون اساسی مکتوب. قوانین و نهادهای اقتصادی فراگیر، حقوق مالکیت، اجرای قراردادها، ‌سهولت تاسیس شرکت‌ها، بازار‌های رقابتی و آزادی برای شهروندان به‌منظور ورود به مشاغل و صنعت مورد انتخابشان را دربرمی‌گیرد.

چرخه های فضیلت و رذیلت
چرخه‌های فضیلت و چرخه‌های رذیلت از دیدگاه عجم‌اغلو مفاهیمی هستند که در کتاب‌های او درباره نقش نهادها در تعیین سرنوشت ملت‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند. به طور خلاصه، چرخه‌های فضیلت و چرخه‌های رذیلت به این معنا هستند که نهادهای فراگیر یا استثماری با ایجاد بازخورد مثبت یا منفی، تأثیرات خود را بر روی اقتصاد، سیاست و جامعه تقویت یا ضعیف می‌کنند.

به عبارت دیگر، چرخه فضیلت یک فرآیند است که در آن نهادهای فراگیر با تضمین حقوق مالکیت، حاکمیت قانون، آزادی سیاسی و اقتصادی و مشارکت مردمی، شرایط لازم برای توسعه، نوآوری، تغییر و دموکراسی را فراهم می‌کنند. این شرایط باعث می‌شوند که افراد بتوانند بهره‌وری، درآمد و رفاه خود را افزایش دهند و از طریق رقابت و همکاری، منافع مشترک خود را تأمین کنند. این امر نیز بازتاب مثبتی بر روی نهادها دارد و آن‌ها را محکم‌تر و مقبول‌تر می‌کند.

به طور مشابه، چرخه رذیلت یک فرآیند است که در آن نهادهای استثماری با برداشت منافع یک گروه کوچک به حساب سایرین، شرایط لازم برای فقر، سرکوب، اندک‌سالاری و ناکارآمدی را ایجاد می‌کنند. این شرایط باعث می‌شوند که افراد نتوانند بهره‌وری، درآمد و رفاه خود را افزایش دهند و از طریق تعارض و خشونت، منافع مخالف خود را زیر سوال ببرند. این امر نیز بازتاب منفی بر روی نهادها دارد و آن‌ها را ضعیف‌تر و نامحبوب‌تر می‌کند.

نتیجه گیری
می توان گفت استفاده از علم "به روز" و "جهانی" و استفاده از راهکار هایی که کشور های موفق و توسعه یافته برای حل مشکل استفاده می کنند باعث ایجاد و تحکیم دموکراسی می شوند.

دموکراسی به شدت اهمیت اقتصادی دارد. قدرت سیاسی قادر است قاعده گذاری و تنظیم گری کند و در هر مقطع زمانی که جامعه یا دولت تصمیم سیاسی اتخاذ می کند به طور ضمنی و پوشیده جانب گروهی را می گیرد و به طور ضمنی و پوشیده تعارض سیاسی موجود در بطن مسئله را به نفع یکی از گروه ها فیصله می دهد و با توجه به اینکه هر تصمیمی برندگان و بازندگانی دارد! در کشور هایی که نهاد های سیاسی بهرکش باشند سیاست تمام تلاش خود را برای ایجاد نشدن دموکراسی بکار میگیرد.

منابع
کتاب ریشه های اقتصادی دیکتاتوری و دموکراسی (دارون عجم اوغلو، جیمز رابینسن)

نقش نهادهای بهره‌کش و چرخه رذیلت در کاستی های فرآیند (um.ac.ir)

رضا سرحدی (ensani.ir)

بازخورد مثبت و چرخه فضیلت (donya-e-eqtesad.com)

نقش نهادهای بهره‌کش و چرخه رذیلت در کاستی های فرآیند توسعه در ایران (1304- 1320) (ihcs.ac.ir)

توسعه از دیدگاه دارون عجم اوغلو - پویش فکری توسعه (pooyeshfekri.com)

دارون عجم‌اوغلو: در نهایت هیچ‌چیز به اندازۀ مشارکت مردم به نفع اقتصاد نیست (tarjomaan.com)

نهاد بهره کش (ensani.ir)

جانمایی رشد فراگیر در برنامه توسعه (donya-e-eqtesad.com)

عامل توسعه‌نیافتگی (tejaratefarda.com)