User talk:Adivasi mashal

आदिवासी इतिहास

आदिवासी कविता
लोकशाहीची मुशाफिरी

माणुस का अचानक बदलला? माणुसकिचा चेहरा हरवला क्रांतिकारक वाटले आम्ही इतिहास जात पाहून रेखाटला दाबला गळा श्रमिकांचा धनिकांनी भ्रष्टाचार जोपासला जन्मदात्री बेसहारा कशी ? वृध्दाश्रमाचा आसरा गवसला

शेतातल्या घामाची फुले जळाली घराच्या अंगणातली मुले पळाली गंगेच्या प्रवाहाला प्रदूषणाचे ग्रहण शाही स्नानासाठी सरकारी धोरण वसंत ऋतूचा बहर कसा संपला पानगळती विचारांची सुरु झाली

माझीच सावली आता मला स्वस्थ बसु देत का नाही? आत्महत्या करणा-या जीवांची आम्ही जबाबदारी स्वीकारत नाही एकाच देशातली माणसं आता जातीसाठी भांडू लागली आहेत स्वातंत्र्याची चादर ओढून कशी लोकशाही मुशाफिरी करत आहे आपलं फाटलेलं शिवायचं सोडून जगाला अंगडं टोपडं करत आहे

-राजू ठोकळ ©www.rajuthokal.com

Adivasi mashal (talk) 03:36, 28 October 2015 (UTC)

आदिवासी मेळावा, खेतेवाड़ी
भव्य आदिवासी समाज मेळावा खेतेवाडी, ता.अकोले,(नगर) रविवार, दि.25 ऑक्टो.2015. 🌿🌿

ज्या गावात एक प्राथमिक शाळा सोडली तर दूसरी कोणतीच सुविधा शासन व भूरटे पुढारी अज्जुन पोहोचवू शकले नाहीत. रस्ते, वीज, पाणी या प्राथमिक गरजांची पूर्तता शासन करू न शकलेल्या 'खेतेवाडी' या गावात आजचा आदिवासी बांधव सुंदर जीवन सजवतोय. ज्या गावात पावसाळ्यानंतर एक माहिन्यातच माहिलाच काय तर पुरुष व लहान मुले पिण्याचे पाणी अर्धा-एक किलोमीटर चालत जावून डोक्यावर वाहून आणतात अशा गावात रात्री 3 वाजता चहाचे फर्मान केल्यावर केवळ 10-15 मिनिटांत चहा मिळावा खरोखरच वंदन त्या गावातील आदिवासी बांधवांना व त्यांच्या पाहुणचाराला.

स्वतंत्र्यानंतर 68+ वर्षानंतर आजही आपले आदिवासी अस्तित्व जपून निसर्गाची पूजा करून शासन सुविधांवर अवलंबून न राहता निसर्गाच्या सानिध्यात डोंगरदऱ्यात दडलेले खेतेवाडी गावातील ग्रामस्थ व  आयोजकांनी केलेला हा भव्य मेळावा म्हणजे पालतू पुढारी आणि निष्क्रिय शासनाला दिलेली सणसणीत चपराकच होती. ग्रामस्थ, आयोजक व महाराष्ट्रातील कानाकोपऱ्यातुन आलेले आदिवासी कार्यकर्त्यांचे व त्यांच्या असाधारण कामगिरीचे कौतुक करावे तितके कमीच.

खेड्या-पाड्यात असे जाणीवजागृती मेळावे होणे आजच्या घडीला गरजेचे आणि आवश्यकच आहे. समाजऋण फेडण्यासाठी याहून वेगळा मार्ग नाही.

🔵 पेसा कायदा व वनकायद्याचे ग्रामप्रशासनात असणारे योगदान यांविषयी माहिती व मार्गदर्शन करताना डॉ.पऱ्हाडजी यांनी शासन व्यवस्था कशी दिशाभूल करत आहे हे उदाहराणांसह विशद केले. सरकार क्षुल्लक/मारक योजना राबवून स्वतःचिच पोळी भाजण्यात व्यस्त आहे. तसेच वनवासी, जंगली अशा शब्दांनी अदिवासींना हिनवून/नावे ठेवून देशाच्या मूळ मालकास हिनवण्याचे काम सरकार करत आहे, गावातील आदिवासी देवता, वाघबरस, गावदेवी, वाघोबा आदि देवतांना पूजून सर्वांनी आदिवासी अस्तित्व जपावे.असा मोलाचा संदेश दिला.

आपल्यावर होणाऱ्या अन्यायाचे एकट्या आदिवासीबरोबरच समुहाने विरोध व वेळप्रसंगी विद्रोह करावा आणि आपली आदिवासी एकता तसेच ताकत दाखवून देण्याची आज खरोखरच गरज आहे असेही या मेळाव्यात तमाम आदिवासी बांधवांस आवाहन केले.

अतिक्रमणाद्वारे स्वतःच्या गावातून गरीब+अशिक्षित आदिवासी कसा बेदखल होतो. याचे सुद्धा विविध उदाहराणांतून समञ्जसपणे मार्गदर्शन केले. हे सारे सांगत असताना जल-जमीन-जंगल यांचे खरे मालक आपणच आहोत वहिवाटेची, वडिलोपार्जित, पूर्वजांपासूनची ही आपली जमीन असून या संपत्तीचे वेळोवेळी रक्षण करा असाही संदेश दिला. गावागावांत ग्रामपंचायतींनी पेसा लागू करा आम्ही निधि उपलब्ध करून देवू असे जरी शासन म्हणत असले तरी निधिद्वारे विकास कसा होऊ शकतो? एका बाजूला पेसा लागु करून दुसऱ्या बाजूला 17 जमातींचे जात सर्वेक्षणाची भाषा करून आदिवासी जनतेची दिशाभूल करत आहे. जल-जमीन-जंगल यांवर ताबा करून शासन/सरकार अदिवासींचे अस्तित्व संपुष्टात आणण्याचे कारस्थान करायला लागले आहे, तसे न करता त्यांनी 'वनहक्क कायद्याची' प्रखर अंमलबजावणी करावी जेणेकरून माझा आदिवासी बांधवाला रोजगार्निर्मिती मिळेल असाही उलगडा केला. आणि यासाठी खेड्यापाड्यात जनजागृती महत्वाची आहे.

🔵  आदिवासी लोकशाहिर मा.श्री.ढवळा ढेंगळे यांनी सदर मेळाव्यात पोवाड्याद्वारे  सादर केलेला विचार समाजबांधणीसाठी बहुमोल ठरला. आजच्या पिढीला वडीलोपार्जित संस्कार जरी मोलाचे असले तरी त्यातून उलगडणारा इतर धार्मिक पगडा आदिवासी समाज्यास मारक आहे. खेड्यापाड्यात असे मेळावे होणे गरजेचे आहे.

खेतेवाडीतील या मेळाव्यामध्ये शाहीर ढेंगळा यांनी तरुणांच्या मनावर रूजेल असा विचार शाहीरी आवाजात तमाम उपस्थितांमध्ये रुजवला. आदिवासींची विटंबना करून रामायण-महाभारतातील पात्रांचे इतिहासकारांनी केलेले वर्णन आपल्या आदिवासी समाज्यास किती मारक आहे आणि यात आपला समाज कसा गुरफटत गेला आणि देव-तांडव कसे अंगवळणी पडत गेले ...? या सर्वांचे स्पष्टीकरण गाव-खेड्यात/परिसरात निरंतर नावारूपाला असणाऱ्या आदिवासी देव-देवतांच्या ओळखीतुन आणि विविध दाखल्यांतुन उदाहराणांसह केले. उपास्थित सर्व आदिवासी बांधवांना संबोधताना शाहीरांनी भारदस्त आवाजातील पोवाड्यांतून समाजवर्णन व रक्तरंजित आदिवासी  क्रांतिकारकांच्या साहसकथा सुरेख रेखाटल्या. त्यांचा आदर्श, वारसा व विचार आदिवासी मनांत सतत तेवत रहावेत यासाठी तरुणाईला एक संदेशच दिला.

🔵  हरहुन्नरी कलाकार श्री.ठका बाबा गांगड पंचक्रोशीतील हरहुन्नरी कलाकार, राज्य-राष्ट्र स्तरावर ख्याती मिळवून विविध ठिकाणच्या व्यासपीठांवर आदिवासी ठसा उमटवणारे 85+ वयातील ठकाबाबा गांगड यांच्यातील कलाकाराने तमाम उपस्थितांची मने जिंकली. त्यांनी स्वतःमध्ये जपलेला दुर्मिळ कलेचा झरा रसिक प्रेक्षकांमध्ये खुला करून कालाकाराला वयाची अट नसते असा संदेश दिला. Inttelectual Property जी जतन करण्यासाठी अथवा मिळवण्यासाठी त्यांना कुठलेच कोचिंग क्लास, ट्रेनिंग,शिक्षण, टुशन्सची आवश्यकता भासलि नाही.

निसर्ग हाच शिक्षक आणि तारक असे ब्रीद जपणारे वयोव्रूद्ध  ठकाबाबा यांनी सादर केलेली मिमिक्री/ अदाकारी, अनेक पशुपक्षांचे हुबेहुब आवाज, शरीर ठेवणीतील लाजवाब अदाकारी, शरीर लवचिकतेतून योगासने, स्वतःचा चेहरा हावभाव व ताण आणून बदलणे यांसारखे सारेच कलाविष्कार सादर करताना इतक्या वयातही त्यांनी जपलेला कलेचा ध्यास अबाधित ठेवून तरुणांना लाजवेल असा अदाकारिचा प्रत्यय या खेतेवाडीच्या मेळाव्यात दिला. त्या कलातपस्वीचे अभिनंदन करावे तेव्हडे कमीच. आयोजकांनी त्यांना दिलेली संधी खरोखरच कार्यक्रमाची शोभा वाढवून गेली. त्यांना इतरत्रही विविध कार्यक्रमात व्यासपीठ मिळावे, जेणेकरुन आदिवासी हरहुन्नरी कलाकार व त्याची कला जीवंत राहील.

🔵 विविध स्तरांवर ख्याती मिळवलेल्या लेझीमपथक व ढोलपथक व कलाकारांनी या मेळाव्यात अनोखा नजराणा पेश करून उपस्थितांची दाद व शाबासकी मिळवली. team work कसे असावे? या बाबतीचा जणू त्यांनी संदेशच दिला. 🔹लेझीम पथक 🔹ढोल पथक व 🔹शाहीरांचे एकलव्य कलापथक हे मनोरंजनातून एक वेगळी शिकवण देण्यात जराही उणे पडले नाहीत वा मागे हटले नाहीत. त्यांचे हे योगदान अनन्य साधारण असे होते. त्यांच्या या मेळाव्यातील सक्रीय सहभागाला व समाजप्रेरणेला आयोजकांचे लाभलेले सहकार्य खूपच प्रशंसनीय ऐसे होते.

🔵  महाराष्ट्राच्या कानाकोपऱ्यातून विविध जिल्ह्यातूनआलेल्या शेकडो सक्रीय आदिवासी कार्यकर्त्यांच्या विशेष सहकार्यातून तसेच आयोजक व  आदिवासी मित्रांच्या तळमळीतून आणि खेतेवाडी-सातेवाडी ग्रामस्थांच्या सक्रीय सहभागातून सदर भव्य आदिवासी मेळावा रविवार, दि.25 ऑक्टोबर, 2015 रोजी मौजे खेतेवाडी (ता.अकोले,जि.नगर) येथे संपन्न झाला. या आदिवासी मेळाव्याच्या आठवणी सर्व उपस्थितांच्या स्मरणात चीरकाल तेवत राहतील यात कणभरही शंका नाही.

जय जय जय आदिवासी.

-दिनेश भोईर (रेवणशिष्य)🌿 वाडा, जि.पालघर. Adivasi mashal (talk) 03:39, 28 October 2015 (UTC)

संरक्षण आणि सर्वेक्षणाच्या राजकारणात आदिवासींचा बळी
संरक्षण आणि सर्वेक्षणाच्या राजकारणात आदिवासींचा बळी

सर्वेक्षण करून आदिवासी असल्याची खोटी कागदपत्रे किंवा नामसादृशाचा फायदा घेवून ज्यांनी आदिवासी समाजाच्या नोक-या लाटल्या त्यांचा शोध घेवून त्यांच्यावर कड़क कारवाई करणे अत्यावश्यक होते. परंतु या गुन्हेगारांच्या पाठीशी उभी राहून सरकारने जातीयवादी रंग दाखवत या बोगस लोकांना संरक्षण घोषित केले.

आदिवासी समजावर अलीकडच्या काळात अत्याचाराच्या घटनांत वाढ झालेली आहे. विकासाच्या नावाखाली सरकार, प्रवाहात आणण्याच्या नावाखाली NGO व संघटना यांनी अत्याचार केले. वन संरक्षण किंवा eco sensitive zone चा बहाना करून वनविभागाने जंगलातून हाकलले. पोटाची खळगी भरण्यासाठी मजूरी करताना मालकाने अत्याचार केले. जमिनीवर काना डोळा ठेवून असणा-या भांडवलदारवर्गाने घरातून हाकलले. न्यायाची परखड मागणी करणा-या आदिवासींना नक्सलवादी म्हणून मारले. आजही पोलिसांपासून आमच्या संरक्षण व्हावे म्हणून आमच्या कुमारी बहिनी मंगळसूत्र घालून झोपतात. आश्रमशाळेत जाणीवपूर्वक कुचकामी शिक्षण व अपु-या सुविधा देवुन आमच्या पिढ्या बरबाद केल्या जात आहेत. वसतिगृहातील अनेक मूली वाममार्गाला जात आहेत. आदिवासी क्षेत्रात लव्हासा सारखे प्रकल्प उभारून संस्कृती नष्ट केली जात आहे. या सर्व अत्याचारातून आदिवासींना न्याय मिळावा व त्यांचे संरक्षण व्हावे म्हणून सरकारी प्रयत्न होणे गरजेचे होते.

गुन्हेगाराला एकीकडे संरक्षण दिले जात आहे व एकीकडे 17 जमातींच्या सर्वेक्षणाचा कुटिल डाव खेळून आदिवासी एकतेला तोडून सर्व आदिवासींचे घटनात्मक संरक्षण काढून घेण्याचा डाव आखला जात आहे. घटनेतील तरतुदींची ही पायमल्ली आपणास राजकीय अराजकतेकडे घेवून जात आहे.

अराजकतेत फोड़ा आणि राज्य करा या नितिचा डाव खेळला जात आहे. आमचे भले सरकार आरक्षण काढून घेवो परंतु आमच्या पदासाठी लाचार नेते मुग गिळून गप्प आहेत.

खरच सरकारला आदिवासींचे सांस्कृतिक सर्वेक्षण करायचे असते तर त्यांनी आदिवासींना विश्वासात घेतले असते. परंतु तसे झाले नाही. आदिवासी लढ़े भविष्यात पाचव्या आणि सहाव्या अनुसूचिच्या अम्मलबजवनीसाठी न्याय्य मागणी करू शकतात याची जाणीव बहुतेक या राजकीय कुत्र्यांना झाली असावी म्हणून त्यांनी एकीकडे पेसाचे गाजर दाखविले व दुसरीकडे सर्वेक्षणाचा कट रचला आहे.

रात्र नव्हे तर इथे काळच वैरी बनला आहे. म्हणून आपण एकत्रित येवून संगटन मजबूत करण्याची गरज आहे.

Raju Thokal

www.rajuthokal.com Adivasi mashal (talk) 03:42, 28 October 2015 (UTC)

आदिवासींच्या जमिनीचे हस्तांतरण
आदिवासींच्या जमिनीचे हस्तांतरण

ऍड. लक्ष्मण खिलारी, पुणे

राज्यातील बऱ्याच जिल्ह्यांमध्ये आदिवासींच्या जमिनी आहेत. आदिवासी अज्ञानी असतात. त्यांना त्यांच्या अधिकारांची जाण नसते. ते करत असलेली जमीन नक्की महसूल खात्याच्या रेकॉर्डला कोणाच्या नावे असेल याचा त्यालाच पत्ता नसतो. शासनाने बऱ्याच आदिवासींना मोठ्या प्रमाणात जमिनी वाटल्या आहेत. याशिवाय महाराष्ट्र शेतजमीन कमाल धारणा कायदा 1961 मध्ये सुधारणा करून उपलब्ध झालेल्या अतिरिक्त जमिनीच्या 50 टक्के जमीन आदिवासींना राखून ठेवण्यात आली. आदिवासींना सामाजिक, आर्थिक न्याय मिळावा म्हणून केलेल्या प्रयत्नात राज्य शासनाला असे आढळून आले, की महाराष्ट्र महसूल अधिनियम 1966 कलम 36 चा भंग करून बेकायदेशीरपणे आदिवासींच्या जमिनीचे हस्तांतरण होत होते व आदिवासी जमीन गमावत चालले होते. ज्या ठिकाणी आदिवासी हे मानलेले खरेदीदार झाले त्यांना चिथावणी देऊन, लालूच किंवा धाकदपटशा करून पूर्वीच्याच जमीनमालकांना सदर जमीन भाडेपट्ट्याने देण्यास प्रवृत्त करण्यात आले. त्यानंतर सदर जमिनीस कुळ कायद्याचे कलम 32 ओ/एफ मधील तरतुदीचा गैरफायदा घेऊन जमिनी खरेदी करण्यात आल्या. बऱ्याच मोठ्या प्रमाणात बिगर आदिवासींची जमीन आदिवासी करत असल्याचेही आढळून येते.

...असा आहे सुधारित कायदा आदिवासींवरील अन्याय दूर करण्याकामी शासनाचा कायदेशीर प्रयत्न 15 मार्च 1971 ला महसूलमंत्र्यांच्या आधिपत्याखाली एक कमिटी नेमण्यात आली. त्या महाराष्ट्र महसूल अधिनियमातील तरतुदींनी आदिवासींच्या जमिनीला कितपत संरक्षण मिळाले याचा ऊहापोह करण्यात आला. योग्य त्या सुधारणा करण्याची कामगिरी या समितीकडे देण्यात आली. आदिवासींचे जमिनीचे बेकायदेशीर हस्तांतरण होऊ नये म्हणून व भविष्यात त्यांच्या जमिनींना संरक्षण मिळावे म्हणून पूर्वी बदललेला भोगवटा बेकायदेशीर असे जाहीर करण्यात आले व सदर जमिनीचा कब्जा पूर्ववत आदिवासींना वा त्यांच्या वारसांना पूर्ववत देण्यात यावा म्हणून कायद्याचा वटहुकूम काढण्यात आला. याच वटहुकमाच्या तरतुदीनुसार कायद्यात रूपांतरण करण्यात आले, पूर्वीच्या कायद्यात सुधारणा करण्यात आल्या. याप्रमाणे मुंबई शेतजमीन व कुळवहिवाट कायदा 1948 च्या सुधारणा अधिनियम 1974 मध्ये रूपांतरण करण्यात आले. तसेच 1 एप्रिल 1957 ते 6-7-1974 च्या दरम्यान झालेले बेकायदेशीर हस्तांतरणाचे कायदेशीररीत्या करण्यासाठी व वेगवेगळ्या कायद्याचा भंग होऊ नये म्हणून स्वतंत्र कायदाच करण्यात आला. त्याचे नाव महाराष्ट्र अनुसूचित जमातींना जमीन पुनर्प्रस्थापित करणे अधिनियम 1975 हा कायदा 1 नोव्हेंबर 1975 रोजी अमलात आला. त्यापुढे त्यात 1976, 1977 सुधारणा करण्यात आल्या.

जमीन आदिवासींकडे पुनर्प्रस्थापित करण्याच्या तरतुदी - हस्तांतरणामुळे मूळ आदिवासींची जमीन बिगर आदिवासींच्या ताबे वहिवाटीत असेल आणि आदिवासीने अदलाबदलीने स्वीकारलेली जमीन कमी असेल आणि हस्तांतरित झालेली अशी जमीन बिगर आदिवासीच्या कब्जात असेल आणि ती 6 जुलै 1974 पर्यंत बिगर कृषी उपयोगासाठी वापरली नसेल, तर जिल्हाधिकारी यांनी अशा जमिनींबाबत चौकशी करावयाची आहे. ही चौकशी स्वतःहून किंवा हा कायदा अमलात आल्यापासून तीन वर्षांच्या आत हस्तांतरित केलेल्या आदिवासीने अर्ज केला तर करावयाची आहे. यानुसार कोणत्याही अधिनियमात काहीही तरतुदी असोत किंवा एखाद्या कोर्ट निवाड्यात/ हुकूमनाम्यात काहीही असले तरी चौकशी करावयाची आहे व त्याप्रमाणे हुकूम करावयाचे आहेत. यामधील मुद्दे....

1) आदिवासी आणि बिगर आदिवासी अदलाबदलीने हस्तांतरित केलेल्या जमिनींचा कब्जा ज्याचा त्यास पुन्हा द्यावयाचा आहे वा जमीन किमतीच्या व जमीन सुधारणांमधील फरकाची रक्कम ठरल्याप्रमाणे द्यावयाची आहे.

2) सदर जमीन आदिवासींकडे पुनर्स्थापित करताना ती बोजारहित होणार आहे व बोजांची रक्कम आदिवासी हस्तांतरण करून घेणारे बिगर आदिवासीने द्यावयाची आहे. 6 जुलै 1974 पूर्वी आदिवासींकडे देताना संबंधित जमीन भूसंपादित झाली असल्यास व बिगर आदिवासी भूमिहीन होत असल्यास मात्र त्याकडील निम्म्या जमिनीचा कब्जा पुनर्प्रस्थापित करावयाचा आहे.

3) जमीन स्वतः लागवड करीन तसेच जिल्हाधिकारी यांनी ठरवलेली भरपाई रक्कम भरीन अशी हमी आदिवासीने दिली तरच त्यास जमीन कब्जा पुनर्स्थापित करावयाचा आहे. मात्र अज्ञान आदिवासीच्या वतीने त्यांच्या पालकांनी अशी हमी द्यावयाची आहे.

अशा बाबतीत दरम्यानच्या काळात जमिनीमध्ये सुधारणा मोठ्या प्रमाणात झाली असेल तर अशा सुधारणांवर झालेली रक्कम जिल्हाधिकारी निश्‍चित करतील व अशी रक्कम किमतीपेक्षा जास्त असेल तर ती एकमेकांना द्यावयाची आहे.

4) ज्या हस्तांतरित जमिनीचा कब्जा आदिवासींना पुनर्स्थापित करण्याचा हुकूम झाला आहे त्याबाबतीत जमीन धाऱ्याच्या 48 पट रक्कम किंवा भूसंपादनासाठी बिगर आदिवासीने भरलेली जी कमी असेल ती रक्कम अधिक ठरवलेली जमीन सुधारणा रक्कम आदिवासीने बिगर आदिवासींना द्यावयाची आहे Adivasi mashal (talk) 03:46, 28 October 2015 (UTC)

आदिवासी समाजकार्याची शिल्परेषा
आदिवासी मित्रानो !

तुम्हाला आणि तुमच्या समाजाला, तुमचा अभ्यासच वाचवू शकतो. धनगराच्या विरोधात या वेळी आपण रस्त्यावर उतरलो हे ठीक आहे. जेव्हा जेव्हा अशी संकटे येतील तेव्हा तेव्हा आपणास रस्त्यावर उतरावेच लागेल. परंतु रस्त्यावरची लढाई नेहमीच यशस्वी होतेच असे नाही. या विश्वात विविध समाजात आपल्या समाजाचे वर्चस्व सिद्ध करण्यासाठी एक छुपे शीत युद्ध सुरु आहे. या युद्धातले सर्व आयुधं बौद्धिक आहेत. ज्या समाजाकडे जितके जास्त बौद्धिक सामर्थ्य तितका तो समजा बलवान असणार आहे.

आपल्या शेजारचा दलित समाज कसा विकसित झाला ह्याचा काधी आपण साकल्यान्ये विचार केला का ?.बाबासाहेबाचा माणूस किती वाचन करतो. वाचनातून त्यांच्या बुद्धीचा प्रचंड विकास झाला. ग्रंथातून प्राप्त केलेले ज्ञान समाजातल्या प्रत्येक व्यक्तीपर्यंत ते पोहचवितात. त्यासाठी ते कित्येक वर्षापासून साहित्य चळवळ राबवितात. अलीकडच्या काळात ते धम्म परिषदांचे आयोजन करू लागले. यवतमाळ येथून सुरु झालेल्या समता पर्वाच्या चळवळीने आता सर्व महाराष्ट्र व्यापला. जगभरातले विद्वान वक्ते त्यांच्या मंचावर येतात. समाजाच्या अनेक प्रश्नावर सखोल चिंतन होते.आपल्याकडे अशी चळवळ आहे का? चळवळीला जिवंत ठेवण्यासाठी ......ती चालविण्यासाठी वैचारिक रसायन हवे असते....... ते आहे का आपणाकडे ? आपल्या चळवळीतले ९०% कार्यकर्त्ये राजकारणात शेटल होण्याच्या हेतुनेच चळवळीशी नात ठेवतात. चळवळीचे सोंग करतात. मला वाटते आपण असे करू नये. ह्यामुळे समाजाची दिशाभूल होते.

माझी मनापासून कामना आहे. काही लोकांनी राजकीय हेतू मनात न ठेवत निखळ भावनेनी समाजासाठी काम करावे. समाजाच्या प्रश्नावर चिंतन करावे. त्यासाठी वैचारिक चळवळ उभी करावी.समाजात वाचन संस्कृती रुजवावी. दलित समाजात जशी विद्वानाची विचारवंताची फळी तयार झाली तशी आदिवासीमध्ये तयार झाली पाहिजे.म्हणून माझी आदिवासी युवकांना विनंती आहे कि खरेच त्यांना समाजासाठी काम करायचे असेल तर त्यांनी रेतीवर ताजमहाल बांधण्याचे सोडून द्यावे. समाज कार्याची एखादीच शिल्परेषा पाषाणावर कोरावी. ती येणा-या पिढ्यांसाठी दिशादर्शक ठरू शकेल. रेतीचे कितीही उंच मनोरे उभे केल तर ते वा-याच्या एका झुळकीसरशी भुई सपाट होतील. करा थोडा विचार. धन्यवाद !

जय आदिवासी

-प्रा.माधव सरकुंडे

Adivasi mashal (talk) 03:48, 28 October 2015 (UTC)

रामा किरवा- आदिवासी क्रांतिकारक
रामा किरवा

आदिवासी क्रांतीकारकांची लढत अहमदनगर जिल्ह्यातील अकोले नेरात प्रचंड प्रमाणात वाढत चालली होती. इंग्रजांच्या दृष्टीने ही चिंतेची बाब होती. क्रांतीची ठिणगी पडून त्याचा वणवा होवून इंग्रजी सत्तेची राखरांगोळी तर करणार नाही? अशी भीती गो-या कातडीला वाटू लागली होती. काहीही झाले तरी हे बंड दडपले नाही तर सम्पूर्ण परिसरावर असणारी हुकूमत गमवावी लागेल याची भीती त्यांना होती.

बंडखोरांची कोंडी करण्यासाठी काही स्थानिक फितुरांच्या मदतीने पोलिसांनी बंडखोरांची सर्व गुप्तस्थळे, वाटा, पाण्याची ठिकाणे गस्तीच्या गराड्यात आणली होती.

पोलिसांच्या वाढत्या पहा-यामुळे आदिवासी बंडखोर अधिक संतापले होते. विद्रोहाची आग धगधग करत होती. जर वेळीच ही आग बाहेर पडली नाही तर स्वताला जाळते की काय असे वातावरण निर्माण झाले होते. सम्पूर्ण परिसरात भयाण शांतता होती. कधी कुठून कोण येईल आणि काय घडेल याचा अंदाज कोणालाच बांधणे शक्य नव्हते.

शेवटी क्रांतीचा तो दिवस उजाडला. फक्त दोन नाईकान्च्या नेतृत्वाखाली अहमदनगरवर बंडखोरांनी चाल केली. या विद्रोहाचे नेतृत्व करणारा आदिवासी छावा होता 'रामा किरवा'.

स्वातंत्र्याकडे घेवुन जाणारी अनेक पावले होती. त्यात अकोले नेरातून पुढाकार घेणा-या पावलात 1829-30 च्या सुमारास रामा किरवा यांचे नाव अग्रस्थानी होते.

रामा दिसायला पहाडासमान भक्कम...निसर्गाने जणू या पुत्राला लढ़ण्यासाठीच जन्माला घातले होते की काय म्हणून मर्दानी ताकद होती. डोंगर कुशीत झोपडीत जन्माला आला असला तरी दिसायला अगदी रुबाबदार. नेतृत्वाचे गुण बालवयातच संवगड्यांसोबत आत्मसात केलेले.

अहमदनगर हल्ला केल्यावर अपु-या मनुष्यबळ आणि इंग्रजांच्या अद्ययावत शस्त्रधारी सैनिकान्मुळे रामाला दक्षिणेकडे पळ काढावा लागला. चढ़ाईमध्ये विजय मिळाला नसला तरी चाल करण्याचे धाडस व मनोबल इतरही बंडखोर योद्धयांना देण्याचे काम त्याने केले होते.

जुलै 1830 मध्ये काही भील्ल टोळ्या रामा किरवाला येवून मिळाल्याने रामाची ताकद अधिक वाढली होती. त्यांच्या बंडखोर कारवायान्मुळे इंग्रजान्ना सळो की पळो करून सोडले होते.

शेवटी नियतीच्या मनात काही वेगळेच होते. 11 व्या रेजिमेंटचा ले. लॉईड व 13 व्या रेजिमेंटचा ले.फॉरबेज यांनी प्रयत्नांची शिकस्त केली. अनेकदा फितूरीच्या मार्गाचा अवलंब करून रामा किरवा व त्याच्या टोळीची माहिती काढ़ण्याचा प्रयत्न केला. याच झटापटित दोन महिन्यांच्या कालावधीत सुमारे 80 महादेव कोळी बंडखोरांना अटक करून अहमदनगरला आणले होते. इतरही आदिवासी बंडखोरांना अटक करून पुणे व ठाणे येथे पाठविण्यात आले होते. आदिवासींच्या उठावाला खुप मोठे खिंडार पाडण्याच्या कामात इन्ग्रजान्ना यश आले होते.

रामा किरवा याच्या विषयी जनमाणसात सहानुभूतिची भावना होती. त्याचा समाजातील आदर संपुष्टात आणून लोकांच्या मनात भीती निर्माण करण्याच्या हेतूने इंग्रजांनी रामा किरवा व त्याच्या इतर काही साथीदारांना अहमदनगर येथे फाशी देण्यात आली.

©www.rajuthokal.com Adivasi mashal (talk) 03:52, 28 October 2015 (UTC)