User talk:Adrian.krasniqi

Protokoli IPv6
Hyrje Përparimi i jashtëzakonshëm i teknologjive të reja dhe veqanërisht zbatimet e reja në verzionin e 6 të IP-ve (IPv6) hap rrugët e mundësive të shumta ,aktiviteteve ,të punës ,të blerjes ,si dhe mënyrat e ndryshme të komunikimit ,me një fjalë kryerjen e një serie aktivitetesh nga jeta jonë e perditshme. Në këtë kuptim IPv6 zotron përparime të dukshme përderisa në IPv4 ekzistonin kufizime të shumta të cilat pengojnë një zbatim më të mirë të aktiviteteve të tilla dhe operimin e tyre efektiv .Në këtë limitim mund të cekim si : specifikat teknike të cilat nuk lejojnë edhe aq leht një shtrirje efektive ,pastaj numri i limituar i IP adresave etj. Edhe pse objektivi kryesor i përparimeve të reja të zbatuara në IPv6 është përmirsimi i shërbimeve ndaj shfrytëzuesit, gjithashtu synimi kryesor është edhe përkujdesja ndaj avancimit të teknologjisë .Së dyti është e nevojshme që të sigurohemi se përdorimi I IPv6 është legal dhe i pajtueshëm me aplikacionet legjislative ,si dhe është e rëndësisë së veqant se të drejtat e konsumatorit nuk do të mohohen. Në përgjithsi IPv6 nuk po shikohet si një projekt por si një realitet icili gjithnjë e më shumë po afekton çdo sfer të jetës tonë të përditshme ,apo edhe si një epokë e re në internet. Çka është IPv6 ? Më 1994 pas një procesi mjaft të gjatë dhe mjaft të përfolur IETF(The Internet Engineeing Task Force) hodhi në qarkullim verzionin e dytë të IP I njohur si IPv6 i cili është pauses i verzionit të parë IPv4. 3 IPv6 qëndron për Internet Protokol version 6 .Në të shumtën e rasteve mund ta gjejmë edhe si IPng (Internet Protokol next generation.IPv6 ishte i dizajnuar në atë mënyrë që të zgjedh problemet e IPv4. Dallimi më I madh në mes IPv6 dhe IPv4 eshtë I përcaktuar kryesisht në pesë fusha : adresimi dhe rutimi ,siguria ,network address translation dhe mbështetja ndaj paisjeve telefonike . Që nga 1994 kan qenë të publikuara deri në 30 IPv6 RSF-sh .Ndryshimi I IP do të thotë ndryshim i konventave dhe protokoleve të internetit ,duke filluar nga ajo se si IP adresat janë të depozituara në DNS (domain name system ) pastaj si datagramet janë të dërguara dhe rutuara nëpër Ethernet ,PPP,Token Ring ,FDDI apo edhe qfardo mediumi tjetër ,deri tek ajo se si programerët i thërasin funksionet në rrjet. Është e vlefshme të ceket se përkundër atributeve më të avancuara të IPv6 të gjitha njohurit e zotruara në IPv4 mund të zbatohen pa problem në IPv6. IPv6 është gradim më i lartë i protokolit të internetit (IP) ,që paraqet edhe bërthamën e funksionimit normal të internetit .IETF gjatë viteve të 90 pas një garimi të gjatë rrethë fazave të dizajnimit të IPv6, vendosi që të bëjë zgjedhjen më të mirë. Motivimi kryesor dhe diskutimi kryesor rreth dizajnimit të IPv6 ka qenë qështja e zgjerimit të hapsirës së adresimit .Kjo nevoj erdhi si pasojë e shtimit të numrit gjithnjë e më të madh të konsumatorëve të rrjetit të internetit si dhe kyqja e një numri të madhë të paisjeve të reja. Përderisa protokoli ekzistues IPv4 ka hapsirën e adresimit prej 32-ditësh (2 që do të thotë se numri i adresave unike është përafërsisht 4 bilion ).Ky numër edhe pse i madh në dukje ,nuk e plotsonte numrin e kërkesave për IP.Kjo tregon se IPv4 kishte numër të kufizuar të IP meqenëse numri i paisjeve dhe numri i konsumatorëve që kyqeshin në internet gjithnjë zmadhohej.Shih fig 1.1

NAT zgjati jetën e IPv4 edhe për një kohë por sido që të jetë nuk arrinte ti plotësonte të gjitha kërkesat. Për një zgjedhje të këtij problemi këtu ishte IPv6 I cili në vendë të adresave 32-bitëshe përdor hapsirë adresimi prej 128-bitëve .Kjo len të kuptohet se numri I adresave unike globale të IP-ve është i pa kufizuar.Shih fig 1.2 4



Dallimet kryesore në mes IPv4 dhe IPv6 Siq e cekëm edhe më lartë IPv6 ishte dizajnuar me qëllimin kryesor që të kishte numër të mjaftueshëm të IP adresave. Natyrisht se kishte edhe alternativa të tjera të mundëshme siq ishte NAT por prap nuk mund ti përmbushte me aq lehtësi kërkesat e mëdha për kyqje në rrjet.Për aq më tepër kjo alternativë e bënte rrjetin edhe më të komplikuar si dhe gjithsesi vinte edhe deri te rritja qmimeve të paisjeve që duhet të kishin qasje në rrjet .Përderi sa të gjitha këto IPv6 mund ti kryej me një efikasitet më të madh ,qmim më të ulët si dhe mund të japë numët të pakufizuar adresash unike të IP-ve të internetit ,kursim të energjisë e cila nuk është e rëndësishme vetëm për ambientin por edhe për kohëzgjatjen e shfrytëzimit të baterisë së paisjeve lëvizese që i përdorim në jetën e përditshme si :llaptopët, celularët etj.

Siguria në IPv6 Zhvillimi i mëtutjeshëm i kërkesave të internetit është i atillë që po paraqet një arkitekturë globale të pashmangshme, revolucionare me qëllim të akomodimit sa më të madhë të teknologjive të reja që mbështe edhe rritjen e numrit të shfrytëzuesve ,aparateve ,shërbimeve dhe aplikacioneve të ndryshme .IPv6 është i dizajnuar në atë mënyrë që ti plotësoj të gjitha këto kërkesa. Siguria ka qenë gjithmonë një nga aspektet më të përfolura të shërbimeve të prezantuara me IPv6 ,të paktën teoritikisht. Kur flasim për sigurin e rrjetit në sistemet komunikuese të IPv6 duhet ti referohemi në rend të parë teknologjisë së IPsec-ut (Internet Protocol security) .Ky është protokol i prezantuar dhe dizajnuar nga IETF dhe i pranuar nga komuniteti ndërkombëtar si një standard i përhapjes së sigurisë në IP. Këtë e bënë edhe më të arsyeshme fakti që : • Ndihmon bllokimin e disa kërcënuesve të nuvelit të ulët siq janë mashtrimi me adresa të IP-ve si dhe packet sniffing .Kjo paraqet një hap shumë të rëndësishëm drejt përparimit të sigurisë në rrjetin e IP-ve. • I jep një mbështetje të fortë bashkësisë së mekanizmave bazikë të sigurisë deri te niveli më i lartë i shërbimeve dhe aplikacioneve.Kjo mund të ndihmoj në zgjidhjen e shumë problemeve të kohës të cilat na okupojnë ditëve të sotme ,ku shërbime dhe aplilacione të ndryshme të cilat i përcaktojnë dhe zbarojnë zgjedhjet e veta të mundshme të sigurisë, të cilat në përgjithsi nuk janë edhe aq profitabile dhe kërkojnë një seri intervenimesh të shumta(dhe trajtime në qështjen e sigurisë)nga shfrytëzuesit. Në fakt IPsec përdor kontrollin e integritetit ,autenticitetin,enkriptimin dhe një mbrojtje përgjegjëse ndaj komunikimeve të IP-se. Atributet e sigurisë në IPsec kanë qenë të drejtuara kryesishtë në dy komponente:The Authentication Header (AH) dhe Encrypted Security Playload (ESP). Në njërën anë AH Heder është përdorur që të mbështes integritetin dhe autenticitetin e paketeve të IP-ve Replay Protection është gjithashtu e mundshme edhe 7 pse përdorimi i saj është opcional.Prania e Replay Protection paraqet mrojtjen kryesisht ndaj packet spoofing dhe modifikimin e fushave të sigurisë. Nga ana tjetër ESP përdoret për të mbështetur kontrollin e integritetit, autenticitetit si dhe enkriptimin e paketeve të IP. Tranzicioni në IPv6 Një qështje me rëndësi që nga koha e dizajnimit të IPv6 ka qenë edhe qështja e tranzicionit të rrjetit kompjuterik nga IPv4 në IPv6 gjë që është ditur se nuk do të ndoshë edhe për një kohë shumë të shkurtër.Kjo e mbështet faktin se në rrjet kanë qenë dhe vazhdojnë të jenë të kyqura me miliona paisje të ndryshme ,aplikacione të cilat nuk mund edhe të qkyqen brenda vetëm një nate. Interneti është shëndrruar në një infrastrukturë mjaft të ndërlikuar dhe kritike të cilën nuk do të mund ta ndalnim së funksionuari qoft edhe vetëm për një natë që të vihet në funksion IPv6.Është e qartë të kuptohët se edhe po që se do të mund të bënim një gjë të tillë shumë paisje të cilat janë të kyqura në rrjet nuk do të mund të funksiononin simbas standardeve të IPv6. Për këtë arsye IPv6 është e dizajnuar përmes një bashkësie mekanizmash tranzicional të cilët do të mundësojnë jetesën e përbashkët të IPv4 dhe IPv6 për një periudhë të gjatë.Për më tepër këta mekanizma e lehtësojnë integrimin e IPv6 në vendë të IPv4 në rrjetin e Internetit .Mund të themi se IPv6 është përmirsuar edhe më shumë që nga koha e dizajnimit të tij dhe me të mund ti kryejm të gjitha punët që më parë i kemi kryer në IPv4 edhe më mirë .Me tranzicionin e plotë të internetit në IPv6 do të kthehet ripërtrirja e Internetit e cila ishte fundosur nga NAT (Networ Access Translation) dhe IPv4. 8