User talk:Benediktos

Hækkandi sjávarborð er það þegar sjávarborð hafana hækkar. Getur það haft mörg og mismunandi áhrif.

Sjávarborð hefur hækkað um 130 m frá því að hámark síðustu ísaldar var fyrir um 18.000 árum. Hraðast reis það fyrstu 12.000 árin eftir. Fyrir 3.000 árum og fram á 19 öldina var sjávarborð nánast stöðugt, en sjávarborð reis þá með 0,1 til 0,2 mm/ári.[1] Frá 1900 hefur sjávarborð hækkað um 1 til 2 mm/ári. Árið 1993 var byrjað að fylgjast með sjávarborðsbreytingum með gervitungli, samkvæmt mælingunum frá því er sjávarborð að hækka um 3,1 ± 0,7 mm/ári.[2] Church og White (2006) telja að sjávarborð hafi hækkað á tímabilinu janúar 1870 til desember 2004 um 195 mm, sem samsvarar 1,7 ± 0,3 mm/ári. Telja þeir, útfrá þessum tölum, að sjávarborðs hækkunin eigi eftir að aukast með 0,013 ± 0,006 mm/ári. Ef þetta stenst á verður sjávarborðshækkunin næstu 100 árin milli 280 til 340 mm.

Sjávarborðshækkanir stafa af hækkandi hitastigi á yfirborði jarðar. Hitinn hefur tvennskonar áhrif, annars vegar bræðir hann ísinn í jöklum og jökulbreiðum og hins vegar þenst vatn út við hitaaukningu og nær hámarki við 4°C. Þar sem hitastig hafana er yfirleitt hærra en 4°C hefur þensla vatnsins ekki svo mikil áhrif, en bráðnun jökla hefur mikil áhrif á sjávarborðið. Ef allir jöklar heimsins myndu bráðna eins og staðan er í dag þá myndi sjávarborð hækka um 68,8 m. Suðurskautslandið er að mestu hulið jökli og telja menn að ef allur sá ís myndi bráðna, myndi sjávarborð hækka um 61,1 m. Grænlandsjökull er næst stærsti jökull heimsins, ef hann myndi bráðna, hækkar sjávarborð um 7,2 m. Allir aðrir jöklar í heiminum hækka sjávarborð aðeins um 0,5 m. Eins of flestir taka eftir hef ég ekki nefnt Norðurskautið, en bráðnun íshellunar á Norðurpólnum hefur ekki áhrif á sjávarborðið því þar er stærstur hluti ísins er hafís sem flýtur á sjónum.

Vísindamenn fylgjast vel með skriðjöklum á Grænlandi og á vesturhelming Suðurskautslandsins. Núna á allra síðustu árum hefur skriðhraði þessara jökla aukist og því brotnar meiri ís í hafið. Hefur þessi aukni skriðhraði jökla valdið mönnum heilabroti og deila menn á um hvað valdi þessu aukna skriði. Sumir telja þetta stafa af aukni ákomu á jökulinn og því vegna þrýstings eykst hraði skriðjöklanna. Aðrir telja að yfirborðsvatn á jöklinum sem hverfur inn í jökulinn í svokölluðum svelgum, nái allaleið á botn jökulsins og þannig virki eins og smurning á undirlag jökulsins, sem endurspeglast í auknu skriði. Það þýðir að jöklarnir eru að bráðana hraðar heldur en menn búast við, sem veldur því að sjávarborðshækkun eykst með ári hverju.

Reiknilíkön sem menn nota til að áætla sjávarborðsbreytingar sýna að árið 2100 verður sjávarborð 9 til 88 cm hærra en það er í dag. Á það eftir að hafa mikil áhrif á borgir og bæi nálægt sjávarmáli, t.d. London, Bangladesh og Mekong. Einnig eiga eyjar í Kyrrahafinu eftir að fara í kaf eða nánast í kaf, t.d. Tuvalu og Maldives.

Sjá einnig
Sea level rise

Heimildir

 * 1) Climate Change 2001: The Scientific Basis. Retrieved on 2005-12-19.
 * 2) Church, John & White, Neil (January 6, 2006), "A 20th century acceleration in global sea-level rise", Geophysical Research Letters 33, L01602, doi:10.1029/2005GL024826, 

--Benedikt Óskar (talk) 11:49, 27 March 2008 (UTC)