User talk:Chinmayee Dixit

″ज्येष्ठाश्रमो गृही″

शतायुर्वै पुरुषः इति श्रुति वचनात् मानवजीवनं शतवार्षिकमिति पुरा लोकधारणासीत् । तस्मिन् दीर्घजीवने मानवः सततश्रमेणैवात्मनः सर्वोच्चसुखमभ्युदयं च साधयति । तदर्थमेव मानवानां कृते आश्रमाणां व्यवस्था विद्यते । तत्र आश्रमशब्दस्थर्थो भवति । ‘आ’ समन्तात् श्रमोऽत्रेत्याश्रमशब्दस्य व्याख्या । आश्रमसोपानेन आजीवनमधिकाधिकः श्रमः क्रियते । श्रमप्रवृत्तीरधिकृत्यैव मानवजीवनस्य चत्वारः भागाः  परिकल्पिताः सन्ति । तेषु प्रत्येकं पञ्चविंशति-वर्षात्मकं कृतम् । इमे भागा एवाश्रमाः । तद्यथा अध्ययनात्मकः ब्रह्मचर्याश्रमः, सर्जनात्मको गृहस्थाश्रमः, तपस्यात्मको वानप्रस्थः योगात्मकस्तु संन्यास एव । एतेषु चतुर्षु आश्रमेषु गृहस्ताश्रमः ज्येष्ठः अन्यतमश्च वर्तते । अयं च गृहस्थाश्रमः षडविंशतिवर्षात् आरभ्य पञ्चाशत् वर्षाणि यावद् भवति । गृहस्थस्य कालोविषये मनुना उक्तं यत्— वेदानधीत्य वेदौ वा वेद वाऽपि यथाक्रमम् । अविप्लुतब्रह्मचर्यो गृहस्थाश्रमवसत् ।। (म. स्मृ.3/2) विवाहसंस्कारात् पश्चात् स्नातकाः गृहस्थाश्रमे प्रविशन्ति । अयं च गृहस्थाश्रमः सर्वेषु आश्रमेषु श्रेष्ठाश्रमत्वेन परिगण्यते । गृहस्थाश्रमस्य धर्माः नियमाः ता समाजस्य कल्याणार्थमुद्दिष्टाः । तेषु नियमेषु गृहस्थानां कृते यज्ञादिकर्म प्राधान्यं भजते । यज्ञेषु प्रथमं तावत् पञ्चमहायज्ञानां परिपालनं परमकर्त्तव्यम् । पञ्चमहायज्ञानां विषये यथाह मनु अतीव सुन्दरतया उक्तवान्— अध्यापनं ब्रह्मयज्ञः पितृयज्ञस्तुतर्पणम् । होमो दैवो वलिर्भौतो नृयज्ञोऽतिपूजनम् ।। (म.स्मृ. 3/7) अनेन प्रमाणीक्रीयते यत् सर्वेषु आश्रमेषु गृहस्थाश्रमः ज्येष्ठः, श्रेष्ठः, गरिष्ठः इति निर्विवादस्य विषयः । Chinmayee Dixit (talk) 17:39, 24 February 2018 (UTC)