User talk:Dilrangaperera.drama

නාට්‍යයක් නරඹන්නේ කෙසේද?
ප්‍රේක්ෂකයන්ගෙන් තොරව නාට්‍යයක සේම සමස්ත ප්‍රාසාංගික කලාවන්හිද පැවැත්මක් නොමැත. එමෙන්ම යම් නිර්මාණයක් සම්පූර්ණත්වයට පත්  වන්නේ ප්‍රේක්ෂකයා අභිමුඛයෙහිය. ප්‍රේක්ෂකයා   සැබෑ ප්‍රේක්ෂකයෙකු ලෙස සැලකීමට අවශ්‍ය මූලික කොන්දේසි කිහිපයක් ඇත.. ප්‍රේක්ෂකයා යනු නාට්‍යකරුවාගේ අත්දැකීම් පිළිගැනීමේ හැකියාවකින් යුක්ත සහෘදයෙකි. එසේම ප්‍රේක්ෂකයා සහෘදයෙකු බවට පත් වන්නේ නාට්‍යය සමස්ථයක් වශයෙන් රසවිදීමට ඔහුට ඇති හැකියාව මතයි. එ බැවින් සමස්ථයක් වශයෙන් රසවිදීමට ඇති හැකියාව හොද ප්‍රේක්ෂකයෙකු වීමට සුදුසුකමකි. නාට්‍ය යනු ශ්‍රව්‍ය හා දෘශ්‍ය සංකලනයකි. එනිසා ප්‍රේක්ෂකයාගේ ඇස, කන, මනස වැනි ඉන්දීය ක්‍රියාකාරිත්වය හොද මට්ටමක පැවතීම මනා ලෙස නාට්‍යය නැරඹීමට මූලික ලෙසම අවශ්‍ය වේ. තවද නාට්‍ය දෙස බලා සිටීම හෝ අසා සිටීම පමණක්ම ප්‍රමාණවත් නොවේ. නාට්‍යය මගින් ප්‍රකාශිත දේ වටහා ගැනීමට (අවබෝධයට) ශක්තියක් ප්‍රේක්ෂකයා තුළ තිබිය යුතුය. මෙහිදී ප්‍රේක්ෂකයාට පරිකල්පන ශක්තිය අවශ්‍යය. මන්ද යත් නාට්‍යයක් නරඹන විට බොහෝ දේ පරිකල්පනය කර ගැනීමට සිදුවේ. එක් සිදු වීමකින් අනෙක් සිදුවීමටත්, එක් ජවනිකාවකින් අනෙක් ජවනිකාවටත් ආදී ලෙස නාට්‍යයේ සිදුවීම්හි අන්තර් සබදතාව අප විසින් ගොඩනගා ගනු ලබන්නේ පරිකල්පනය මුල් කොට ගෙනය. මේ සදහා ප්‍රේක්ෂකයා තුළ ඇති බුද්ධිමය අංශය හා බාහිර ඉන්ද්‍රීය අංශයද යහපත් තත්ත්වයක තිබිය යුතුය. නාට්‍යයක් රසවිදීමේදී ප්‍රේක්ෂකයාට නාට්‍ය මාධ්‍ය තුළ ඇති දෙ ආකාර මූලධර්ම පිළිබඳ අවබෝධයක් තිබිය යුතුයි. එනම්, *නාට්‍යමය භාෂාව පිළිබඳ අවබෝධය *නාට්‍ය කලාවේ මූලධර්ම පිළිබඳ අවබෝධය ලෙසය. ශෛලීගත නාට්‍ය වලදී මේ වනාන්තරයක්, මේ රාජ සභාවක්, මේ සිංහයාගේ ගල් ගුහාව ආදී වශයෙන් පොතේ ගුරු විසින් විවිධ අවස්ථා හා ස්ථාන මවා පෙන්වන විට අප එම දේවන් නිසැකයෙන්ම පිළිගන්නේ නාට්‍ය මාධ්‍යය පිළිබඳ ඇති අවබෝධය නිසාවෙනි. නාට්‍ය නරඹන කාලය තුළත් ඒ කෙරෙහි මුළු අවධානය යොමු කළ හැකි භාවමය සංයමයක් ද අවශ්‍ය වේ. මෙබදු සංයමයක් අවශ්‍ය වන්නේ ප්‍රේක්ෂකයාට භාව හා රස අතර වෙනස හදුනා ගැනීමටය. විවෘත බුද්ධියකින් යුතුව ප්‍රෙක්ෂකයා නාට්‍ය නැරඹිය යුතුය. තමන් මනසින් කිසිම සම්බන්ධයක හෝ සීමාවක පැටළී නොසිටිය යුතු අතර හැකි තරම් නිදහස්ව හැසිරීමට බුද්ධියට ඉඩ සැලසිය යුතුය. තවද රංගශාලාවකට ඇතුළත් වූ පසු එහි වූ විනය නීති ඒ ආකාරයෙන්ම පිළිපැදීමටත්, අනෙකාගේ රසවින්දනයට බාධා නොවන පරිදි හැසිරීමටත් වගබලා ගත යුතු වේ. "ප්‍රේක්ෂකයා භාවමය වශයෙන් සමවැදී සිටින ධ්‍යානයෙන් මුදවා රංග ශාලාව තුළ රග දක්වනු ලබන නාට්‍ය වෙතට යොමු කිරීමට"       බර්ටෝල්ට් බ්‍රෙෂ්ට් ප්‍රයත්න දරා ඇත. එය එක් රංග ක්‍රමයක් බවද (Alienation Effect Theory) අප සිහි තබා ගත යුතුය. ප්‍රේක්ෂක තෘප්තිය රදා පවතින්නේ පුද්ගල ආකල්ප මත බව පෙනේ. තම ආකල්ප තෘප්තිමත් නොවූ කළ ඇතිවන්නේ අතෘප්තියකි. කලාකෘති මෙන්ම නාට්‍යයන්ද නිරන්තර විවේචනයට ලක් වන්නේ එබැවිනි. අභිවාහකයාට මෙම සෑම වර්ගයකම ප්‍රේක්ෂකයන් තෘප්තිමත් කිරීමේ හැකියාවක් නැත. එහෙත් තම කලාවේ අභිෘද්ධිය ප්‍රේක්ෂක තෘප්තිය මත රදා පවතින හෙයින් අභිවාහකයාට ඒ පිළිබඳ අවධානය යොමු නොකර සිටීමටද නොහැක. ප්‍රේක්ෂකයා හා ප්‍රේක්ෂකාගාරය පිළිබඳව සෑම නාට්‍යවේදියෙක්ම පාහේ අදහස් දක්වා ඇත්තේ ප්‍රේක්ෂක තෘප්තියට අදාළවය. නිදසුන් ලෙස, ප්‍රේක්ෂකයා ගේ දෙනෙත් නළුවන්ගේ දනහිස් දෙස යොමුවීම වැළැක්වෙන සේ ප්‍රේක්ෂකාගරයේ භූමිය උස්කොට සකස් කිරීම අවශ්‍ය බව ඕගුස්ට් ස්ට්‍රින්බර්ග් (1902) පවසා ඇත. තවද ප්‍රේක්ෂක තෘප්තිය තකා ප්‍රේක්ෂකාගාරය කුඩ විය යුතු බව ද ඔහු පවසයි. අන්තෝනි අර්තු (1932) පෙන්වා දෙන්නේ ප්‍රේක්ෂකයා භූමියෙහි මැද හිදුවා, රග දැක්වීම සිව් කොනෙහි සිදු කළ යුතු බවයි. යම්කිසි නාට්‍යයක් රසවිදීමේදී එම නාට්‍යය තුළින් ඉදිරිපත් කරන තේමාව (දෘෂ්ටිය) කුමක්දැයි යන්න වටහා ගත යුතුය. නැතහොත් නාට්‍යයේ මතුපිට කතාවට පරිබාහිරව යටිපෙළ දෘෂ්ටියක් ඉදිරිපත් වේද යන්න දැනගත යුතුය. තවද නාට්‍යයක විවිධ අංශ පිළිබඳ අවබෝධය ද ප්‍රේක්ෂකයාගේ පූර්ණ රසවින්දනය සදහා අවශ්‍ය වේ. නාට්‍යයක බුද්ධිමය අංශය හා භාවමය අංශය එකිනෙකට ඉස්මතු වීමට නොදී සමතුලිතව පවත්වා ගනු ලබන්නේ සෞන්දර්ය අංශය මගිනි. සෞන්දර්ය අංශය පෝෂණය වන්නේ නාට්‍යයේ විවිධ අංග අතර අනෞන්‍ය ගැළපීම මගිනි. එබැවින් නාට්‍යයක මෙන්ම සමස්ත ප්‍රාසාංගික කලාවේම ඉතාම වැදගත් සාධකය වන්නේ ප්‍රේක්ෂකයා බව පැහැදිලි වේ.

ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ;


 * අබේපාල රෝලන්ඩ්, මේඝ (වීමංසා හා ආවර්ජනා), සාර ප්‍රකාශන, කොට්ටව, 1991
 * ජයතුංග මංගලිකා, ප්‍රාසාංගික කලා, ලොකුපෝතාගම ප්‍රකාශන, ගිරිඋල්ල, 2020

සැකසුම- ඩිල්රංග පෙරේරා Dilrangaperera.drama (talk) 11:26, 16 September 2021 (UTC)