User talk:Dwiptimoy

सृष्टेः मूलकारणं प्रकृतिः

चेतनाचेतनरूपेण मुख्यतः तत्त्वद्वयमङ्गीकुर्वन्ति सांख्याः । तत्र यत् चेतनतत्त्वं पुरुषः यः खलु साक्षी नित्यमुक्तः, मध्यस्तः, द्रष्टा अकर्त्ता च । परन्तु अचेतनतत्त्वं प्रकृतिः प्रधानम्, अव्यक्तं वेति नाम्ना भवत्यभिहितम् । प्रकृष्टा कृतिः अस्या अस्तीति प्रकृतिः । प्र उपसर्गपूरवकात् कृ धातोः क्तिन् प्रत्यये प्रकृतिपदं निष्पद्यते । प्रकर्षेण करोति इति प्रकृति । प्रकरोतीति प्रकृतिः इति व्युत्पत्त्यनुसारं पद्धति पदं सर्गावस्थां द्योतयति । प्रकर्षेण व्यीयते स्थाप्यते अत्राखिलमिति प्रधानम् इति व्युत्पत्तिस्तु प्रलयावस्थां वोधयति । तथा अव्यक्त पद्मव्यमुमेवार्थं प्रकारयति । प्रकृतिः महदादितत्त्वानां मूलकारणम् । विषयेस्मिन् सूत्रकारस्य सूत्रं यथा— साम्यवैषम्याभ्यां कार्यद्वयम् । महदादीनि त्रयोविंशतितत्त्वानि प्रकृतिसकाशादुत्पन्नानि भवति तत्रैव परिशेषे लीयन्ते च । प्रकृतेः कार्यो महान् महत्तत्त्वम् । महतश्च कार्योऽहङ्कारः । अहङ्कारस्य कार्यद्वयं तन्मात्राण्यूभयमिति च । तत्रोभयमिन्द्रियं वाह्याभ्यन्तरभेदेनैकादविधम् । तन्मात्राणां कार्याणि पञ्चस्थूलभूतानि । स्थूलशब्दात् तन्मात्राणां सूक्ष्मभूतत्वमभ्युपगतम् । पुरूषस्तु कार्यकारणातिस्तु इति । असम्न् विषये सूत्रकारेण प्रथमाध्याये सूत्राणि सूत्रितानि यत्— सत्त्वरजस्तमसां साम्यवस्था वर्तते प्रकृतिः प्रकृतेर्महान् महतोऽलङ्कारोऽहङ्कारात् पञ्च तन्मात्राण्युभयमिन्द्रियं तन्मात्रेभ्यः स्थूलभूतानि पुरूष इति पञ्चविंशतिर्गणः। विषयेस्मिन् ईश्वरकृष्णेन सांख्यकारिकायां रतिपादिनं यत् मीलप्रकृतिरविकृतिर्महदाद्याः प्रकृतिविकृतयः सज ।