User talk:Jitendra L. Kulkarni

Bio-data of Late Freedom Fighter Padmvibhushan Govindbhai Shroff
जीवन दर्शन गोविंददास मन्नूलाल श्रॉफ (गोविंदभाई श्रॉफ) जन्म - 24 जुलै, 1911 निधन 21 नोव्हेंबर, 2002 24 जुलै, 1911 ः जन्म - विजापूर (कर्नाटक) येथे आजोळी प्राथमिक शिक्षण - गुजराथी पाठशाळा, औरंगाबाद माध्यमिक शिक्षण- शासकीय हायस्कूल, औरंगाबाद 1916- वडील श्री.मन्नुलालजी यांचे निधन. 1927- चादरघाट हायस्कूल, हैद्राबाद येथून मॅट्रीक उत्तीर्ण. प्रथम श्रेणीत सर्वप्रथम. पुढील शिक्षणासाठी गोखले शिष्यवृत्ती मिळाली. 1930- निजाम कॉलेज, हैदराबाद येथून इंटरमिजिएट(सायन्स) परीक्षा प्रथम श्रेणीत उत्तीर्ण. 1930-31	-शिक्षण सोडून स्वातंत्र्य चळवळीत सक्रिय सहभाग. भारतीय राजकारणात गांधी- आयर्विन करार झाल्यानंतर औरंगाबादी परत आले. मुंबईहून ठाण्यापर्यंत पदयात्रा. 1933- बी.एस्सी.(ऑनर्स) गणित परीक्षा उत्तीर्ण, स्वामी विवेकानंदांच्या बंधूशी संबंध. त्यांच्या कॉलेजात सशस्त्र क्रांतीकारकांशी परिचय. 1935-पुण्याच्या फर्ग्युसन महाविद्यालयातून एम.एस्सी.(अप्लाईड मॅथेमॅटिक्स) उत्तीर्ण. 1936- पुण्यालाच एल.एल.बी. परीक्षा उत्तीर्ण व नंतर औरंगाबाद येथील शासकीय हायस्कूलमध्ये सुमारे दीड वर्षे शिक्षक. 1937-मुरादाबाद येथील मेहता घराण्यातील सत्याबेन यांच्याशी विवाह. राजकीय कार्याला समर्पित. स.कृ. ऊर्फ भाऊसाहेब वैशंपायन, व्ही.डी.देशपांडे व स्वामी रामानंद तीर्थांशी परिचय. 1938-हैदराबाद येथे सत्याग्रह सुरू झाला. औरंगाबाद येथेही सत्याग्रहाची चळवळ सुरू केली. सत्याग्रहींच्या तुकडया पाठवल्या. श्री.माणिकचंद पहाडे, गुलाबचंद नागोरी, इत्यादी. गोविंदराव नानल, श्रीनिवासराव बोरीकर, जनार्दनराव देसाई, रविनारायण रेड्डी व रामकिशन धूत ही हैदराबादच्या सत्याग्रहींची पहिली तुकडी होती. 1939-40	- औरंगाबादच्या सरस्वती भुवन विद्यालयाच्या अर्धवर्तुळाकार इमारतीच्या कामाला सुरूवात. वर्षप्रतिपदेच्या मुहूर्तावर देणग्या मिळवण्यास प्रारंभ. स.भु.चा प्लॅन तयार केला. सामाजिक, शैक्षणिक कार्यात सहभाग. व्यायामशाळा जोमाने चालविल्या. डिसेंबर, 1940- राजकीय कार्याबद्दल अटक- प्रारंभी हर्सूल कारागृहात नंतर बिदरला हलविले. 22 महिने तुरूंगवास. नोव्हें.1942 मध्ये सुटका. 1942-‘चलेजाव’ आंदोलनात औरंगाबादला फारसे काही घडले नाही. हैदराबादला काही घटना घडल्या. गोविंदभाई, वैशंपायन हैदराबादला गेले. फ्रीडम संपादक म्हणून कार्य. चंद्रपूर येथील कॅम्पला उपस्थिती. स्टेट काँग्रेसतर्फे विविध ठिकाणी कॅम्पस, त्यावर देखरेख. 1943- औरंगाबाद येथे महाराष्ट्र परिषदेचं अधिवेशन झालं. गोविंदभाई व त्यांचे सहकारी मवाळ म्हणवले गेले. काशीनाथराव वैद्य वगैरे मंडळी जहाल मानली गेली. महाराष्ट्र परिषदेची घटना बनवतांना गोविंदभाईंनी व्यापक दृष्टीकोन ठेवला. म्हणून त्यांना मवाळ ठरवण्यात आले. 1944- उदयपूर येथे स्टेट पिपल्स कॉन्फरन्स झाली. येथून पं.जवाहरलाल नेहरू संस्थानी संघटनेचे प्रश्न हाताळू लागले. त्या अगोदर म.गांधी हैदराबादच्या संघटनेला मार्गदर्शन करत श्री.शेख अब्दुल्ला या कॉन्फरन्सला उपस्थित होते. 1944-1947- दुसरं जागतिक महायुध्द संपलं. हैदराबाद संस्थानची ब्रिटीशांना मदत करण्याची भूमिका. आंध्र, कर्नाटक व महाराष्ट्र या विभागात कार्य करणार्या तिन्ही परिषदांचे एकत्रिकरण करण्याचा प्रयत्न. संघटनेच्या उभारणीत सहभाग. 15 ऑगस्ट 1947 ला भारताला स्वातंत्र्य मिळाले. संस्थानातील मंडळींनी अॅक्शन कमिटी स्थापन केली. अध्यक्ष दिगंबरराव बिंदू, चिटणीस प्राणेशाचारी, गोविंदभाई, वैशंपायन, डॉ.मेलकोट सभासद होते. आ.कृ.वाघमारे, बाबासाहेब परांजपे यांचाही सहभाग होता. ‘फ्रिडम’ चे संपादक म्हणून कार्य. स्टेट काँग्रेसतर्फे विविध ठिकाणी जे कॅम्प्स स्थापन झाले होते त्यावर देखरेख. 1948- स्टेट काँग्रेसच्या अध्यक्षपदी स्वामी रामानंद तीर्थ. सत्याग्रहात सहभागी नसलेल्या बी.रामकृष्णराव प्रभृती नेत्यांवर शिस्तभंगाची कारवाई. स्टेट काँग्रेसच्या कार्यकारिणीचे सदस्य. हैदराबादवर पोलीस अॅक्शन 13 ते 17 सप्टेंबर, 1948. पोलीस अॅक्शनच्या वेळी गोविंदभाई, वैशंपायन, दिगंबरराव बिंदू दिल्लीमध्ये होते. अॅक्शन यशस्वी झाल्यानंतर व निझामानं शरणागती पत्करल्यानंतर ही मंडळी मनमाडहून सरळ हैदराबादला गेली. गोविंदभाई, स्वामीजी मतभेद. स्टेट काँग्रेसच्या निवडणुकांना सरदार वल्लभभाई पटेल अनुकूल नव्हते. उमरी बँकेचा प्रश्न. ऑडिट करून घेण्याची सूचना. 1950 - गोविंदभाईंचा स्टेट काँग्रेसचा त्याग. 1952-पहिली सार्वत्रिक निवडणूक. लीग ऑफ सोशालिस्ट वर्क्सची स्थापना. 1952 पासून पहिली पंचवार्षिक लागू. त्यात हैदराबादच्या वाटयाला अवघे 42 कोटी रूपये ठेवण्यात आले होते. मराठवाडयासाठी फारच अल्प तरतूद. या विरूध्द सर्व राजकीय पक्षांनी एका व्यासपीठावर येऊन मागणी केली. गोविंदभाईंच्या पुढाकाराने हैदराबादला सर्वपक्षीय अधिवेशन. मराठवाडयासाठी विधी, वैद्यकीय, अभियांत्रिकी व कृषी महाविद्यालये मागण्यात आली. 1953-1956- स्वामी रामानंद तीर्थांनी हैदराबाद राज्याचे त्रिभाजन करून संबंधित भाग त्या-त्या भाषिक राज्यात सामिल करण्याची निःसंदिग्ध मागणी केली. फाजल अली कमिशनची भाषावार प्रांतरचनेसाठी नियुक्ती. 1956-राज्य पुर्नरचना झाली. मराठवाडा संयुक्त द्वैभाषिक मुंबई राज्याला जोडला गेला. संयुक्त महाराष्ट्र समितीची स्थापना. संयुक्त महाराष्ट्राच्या स्थापनेसाठी समितीतर्फे संघर्षात्मक चळवळीत मराठवाडा विभाग सहभागी. 1957- दुसर्या सार्वत्रिक निवडणुका. यशवंतराव चव्हाण यांची हैदराबादला भेट घेऊन मराठवाडा विद्यापीठ व अन्य मागण्यांबाबत चर्चा. पळणीटकर कमिशनची नियुक्ती. 1958- मराठवाडा विद्यापीठाची स्थापना, पंतप्रधान पं.जवाहरलाल नेहरू यांच्या हस्ते उद्घाटन. गोविंदभाईंची विद्यापीठाच्या पहिल्या सिनेटवर व कार्यकारिणीवर नियुक्ती. मराठवाडा विद्यापीठाच्या कारभारात सहभागी, विविध समित्यांवर 1970 पर्यंत कार्य. मराठवाडा खादी ग्रामोद्योग समितीचे सेक्रेटरी. 1960- संयुक्त महाराष्ट्राची स्थापना 1 मे. मराठवाडा विद्यापीठ, खादी समिती, स.भु.शिक्षण संस्थेच्या कार्यात सहभागी. 1962 - तिसरी सार्वत्रिक निवडणूक गोविंदभाईंनी अपक्ष उमेदवार म्हणून लढवली. या  निवडणूकीनंतर गोविंदभाईंनी राजकीय कार्याऐवजी सामाजिक व शैक्षणिक कार्याला वाहून घेतले. 1963-सरस्वती भुवन कला, वाणिज्य व विज्ञान महाविद्यालयाची स्थापना, स.भु. कार्यकारिणीवर सदस्य. नंतर 1967-76 सेक्रेटरी आणि 1976 पासून अखेरपर्यंत अध्यक्ष. 1964 - मराठवाडा विकास परिषदेत घटनेच्या कलम 371 प्रमाणे स्वतंत्र वैधानिक विकास मंडळाची मागणी. 1967-76 - स.भु.शिक्षण संस्थेच्या सरचिटणीस पदी. 1968 - हिंदू मुस्लिम दंगलीनंतर फोरम फॉर सेक्युलॅरिजम अँड नॅशनल इंटिग्रेशन मंचाची स्थापना. 1970 - मराठवाडा जनता विकास परिषदेची स्थापना. गोविंदभाई अध्यक्ष, भाऊसाहेब वैशंपायन, व्ही.डी.देशपांडे आदींचा सहभाग. मराठवाडयाचे विकासविषयक प्रश्न, मागास विभागाचा अनुशेष भरून काढण्याची, रेल्वे रूंदीकरणाची सातत्यानं मागणी. 1972 -स्वामी रामानंद तीर्थ यांचं निधन. 1974- मराठवाडयाच्या विकासासाठी विद्यार्थ्यांनी सुरू केलेल्या आंदोलनात नेतृत्व. 1976-2002- स.भु.शिक्षण संस्थेच्या अध्यक्षपदी. 1976 - स.भु.शिक्षण संस्थेचा हीरक महोत्सव. स.भु.महाविद्यालयात पदव्युत्तर वर्ग सुरू. स्वामी रामानंद तीर्थ यांच्या स्मरणार्थ स्थापन करण्यात आलेल्या संस्थेचे सेक्रेटरी. नांदेड एज्युकेशन सोसायटीचे अध्यक्ष. 1977 - मराठवाडा विद्यापीठ नामांतराच्या प्रश्नांत राजकारण नको व लोकांच्या संमतीशिवाय नामांतर लादू नये अशी सडेतोड भूमिका. 1983- हैदराबाद मुक्तिसंग्रामात सहभागी झालेल्या स्वातंत्र्य सैनिकांची सन्मान वेतनासाठी निवड करण्यासाठी स्थापन केलेल्या अखिल भारतीय स्क्रिनिंग कमिटीचे अध्यक्ष. 1991- हार्ट ब्लॉकवर उपचार व पेस मेकर बसविले. 1992- गोविंदभाईंचा अमृत महोत्सव. पंतप्रधान श्री.पी.व्ही.नरसिंहराव यांच्या अध्यक्षतेखाली जानेवारी 1992 मध्ये संपन्न. आधुनिक मराठवाडयाच्या शिल्पकारात ते अग्रभागी होते. 21 नोव्हेंबर, 2002 - निधन. - गोविंदभाई श्रॉफ यांना मिळालेले पुरस्कार • मा.राष्ट्रपतींच्या हस्ते ‘पद्मविभूषण’ पुरस्कार-मार्च, 1993 • ‘नंदिनी’ पुरस्कार- 1996 • ‘अण्णासाहेब उंडाळकर’ पुरस्कार - 1996 • मराठवाडा विद्यापीठातर्फे ‘डी.लिट.’ पदवी प्रदान -1972 • ‘रामशास्त्री प्रभुणे’ पुरस्कार • पुणे विद्यापीठातर्फे सुवर्ण महोत्सवानिमित्त पुरस्कार • महाराष्ट्र राज्य प्राथमिक शिक्षण संस्थेतर्फे पुरस्कार- 2000 • आदर्श कार्यकर्ता गौरव समितीतर्फे ‘आदर्श कार्यकर्ता’ पुरस्कार- 2001 • पुण्याच्या गांधीवादी संस्थेतर्फे ‘बापू’ पुरस्कार- 2001 • परभणी कृषी विद्यापीठातर्फे ‘डॉक्टर ऑफ सायन्स’ पदवी प्रदान- 2001 • ‘भाऊराव पाटील’ पुरस्कार • मानवसेवा परुस्कार (मरणोत्तर) -