User talk:Kalyani 97 Jena

== सस्क ृतशिक्षणणस्यग ु णवत्तावर्धन- कक्षायााःप ु वधक्रिया ,कक्षान्ताःक्रिया ,कक्षाउत्तरक्रिया च । ==

सस्कृतशिक्षणणस्यगुणवत्तावर्धन- कक्षायाःपुर्वक्रिया ,कक्षान्तःक्रिया ,कक्षाउत्तरक्रिया च ।

संस्कृत भारतीयसमाजस्य एका प्रधान भाष ।

दैनन्दिनप्रयोगे अस्याः व्यापकता ,व्यवहारिकता च प्रायः विरला

वर्त्तते।अपि च प्रयोग सीमितः अस्ति । संस्कृत भाषा रचना, तस्या

शैली च अन्यभाषाभ्यः काचन विशिष्टा भवति । संस्कृत व्याकरण

प्रधानं भवति । शुद्धसंस्कृतस्य अवगमने भाषणे लेखने च वाकरणं

अनिवार्यं भवति । भारते  संम्पर्कभाषारुपेण , अन्तराष्ट्रियभाषा

रुपेण  च  आङ्गलभाषाशिक्षं  प्रचलत्येव । तदहि भारते  संस्कृत

अध्ययनस्य परिधिः न्युनो  वर्त्तते  ।  तथापि संस्कृताध्ययनस्य महत्वं

आङ्गलभाषा अध्ययनस्य महत्वं अधिकं भवति ।

छात्राःसंस्कृतशिक्षणे माध्यमेन संस्कतवाख्यानां ,काव्यनां

संस्कतनाटकानां, संस्कतकवितां  च पवितुं समर्थाः स्युः । संस्कृतात्

मातृभाषा, मातृभाषातः  संस्कृतेन च अनुवादं कर्तुं क्षमता । सरल

संस्कृतेन निवन्धलेखनस्य योग्यता भवेत् । अपितु अधितविषयाणा

सारांशं, कथाकवितादीनां संस्कृतेन लिखितुं क्षमता ।

(१)

संस्कृतशिक्षणस्य गुणवत्तावर्धनम् --

कक्षाशिक्षणस्य तिस्त्रः अवस्ताः सन्ति । यथा-

(१)कक्षायाः पुर्वक्रियाः

(२)कक्षान्तक्रियाः

(३)कक्षाउत्तरक्रियास्चेत्

स़स्कृतभाषाशिक्यणे गुणवत्तावर्धनाय तिस्त्रणां क्रियायां आयोजनं नित्यान्तं आवश्यकम् ।

(१)कक्षायाः पूर्वक्रियाः -

इदं अवस्ता अध्यापकेन सम्बन्धाः भवन्ति । अस्या चिन्तनं एव प्रमुखं । पठनात् पूर्वं अस्यां अवस्तायां वहुनि कार्याणिं करणियानि । यथा-

(क) छात्राणां रुच्यानुगुणान् स्तरानुगुणं च संस्कृतशिक्षणस्य

उद्धेश्यानां निर्धारणं करणीय ।

(ख) छात्राणां रुच्यानुगुणं पाठ्यवस्तु संग्रहः विद्यातव्यः ।

(ग) विषयवस्तुनि छात्राणां अभिरपचिः उत्पादनाय

अभिप्रेरणाप्रदानाय च रचनाकौशलानि शिक्षण विधयः च निर्धारिणीयः ।

(घ) निर्धारिता निष्पत्तिस्तरस्य प्राप्त्यर्थं समुचित युक्तिनां

चयनं विधातव्यम् ।

(ङ) विषयवस्तुनां अनुगुणां आकर्षणानि शिक्षण उपकरणानि

निर्मितव्यानि ।

(च) छात्ताणां रुच्यानुपूर्णं पाठ्यवस्तु संग्रहः विद्यीतव्यः ।

(छ) अपेक्षिताया पाठ्ययोजनायाः निर्माणम् ।

(२)कक्षान्तक्रियाः -

इदं अवस्था शिक्षकशिक्षार्थीं सम्बन्धः अस्यां शिक्षणकार्यं  परस्परं अन्तः क्रियाद्वारा सततां क्रिया एव  सफलशिक्षणस्य महत्वपूर्णपक्षः अतः सफलशिक्षणस्य आयोजनाय एव प्रमुखं क्रियायां अधोलिखितानि कार्याणि संस्कृताध्यापकेन करणियानि ।

(क) पाठ्ययोजनानुगुणं संस्कृतं पठनम् ।

(ख) संस्कृतेन एव प्रभावपूर्णः शिक्षणशिक्षार्थी सम्बदः ।

(ग) आकर्षण सम्प्रेषणं शिक्षकस्य भाषाप्रभव पूर्णं च स्यात्

(घ) पाठ्यक्रमस्य गतिशीलता अर्थात् पठनसरलत्वया  सम्पादनीयम् आकर्षणशैल्या च निर्वदणीयम् ।

(ङ) शिक्षणकाले एव छात्रेभयः प्रति दृष्टिप्रदानम्।

(च) छात्राणां जिज्ञासां समाधानम् ।

(छ)विषयसम्बन्धः जिज्ञाषायाः तथाव्याकरणगत जिज्ञासायाः

समाधानः ।

(३)कक्षाउत्तरक्रियाः -

इदं अवस्था शिक्षकेण सम्बधाः वर्त्तते । शिक्षणस्य सफलत्वयाः असफलत्वया च मुल्याङ्कनं कक्षात्तोरक्रियामेव भवति । सः एव शिक्षकस्य शिक्षणकौशलानां प्रभावस्य ज्ञानमपि अस्यामेव क्रियायां भवति । अतः संस्कृतशिक्षकेण अधोलिखितानि कार्याणि निरुपेक्षताया करणीयानि ।

(क) पाठ्यस्य शिक्षणक्रियाः च मुल्याङ्कनं येन   सफलत्वयाःसम्यक् ज्ञानम् भवेत् ।

(ख) मुल्याङ्कनेन ज्ञानदोषाणां परिष्कारः येन येन

आगामिनी कक्षादोषरहिता भवेत् ।

(ग) उद्धेश्यप्राप्ति चिन्तनं निर्धारिताणां उदेश्यानां प्राप्तिः

क्रियते  जाता इति विश्लेषणम् ।

(घ) अग्रिमकालाशस्य सफलतायैः च निर्देशकरुपरेखायाः

र्निमाणम् ।

(ङ) येन पठ्यशिक्षणस्य च सर्वे महत्वपर्णः विन्दवः अध्याप

-कस्य पुरतः भवेयुः ।

(च) शिक्षणविधिषु परिवर्तनं एकस्य विधेः असफलतायांसत्यां  अन्ये विधेः प्रयोगार्थं विचारणविधयः।

(५) Kalyani 97 Jena (talk) 07:25, 12 July 2021 (UTC)