User talk:Kalyani Jena 97

संस्कृतशिक्षणस्य गुणवत्तावर्धनम्- कक्षायाः पूर्वकक्रियाः, कक्षान्तक्रियाः, कक्षाउत्तरक्राः च ।
सस्कृतशिक्षणणस्यगुणवत्तावर्धन- कक्षायाःपुर्वक्रिया ,कक्षान्तःक्रिया ,कक्षाउत्तरक्रिया च ।

संस्कृत भारतीयसमाजस्य एका प्रधान भाष । दैनन्दिनप्रयोगे अस्याः व्यापकता ,व्यवहारिकता च प्रायः विरला वर्त्तते।अपि च प्रयोग सीमितः अस्ति । संस्कृत भाषा रचना, तस्या शैली च अन्यभाषाभ्यः काचन विशिष्टा भवति । संस्कृत व्याकरण प्रधानं भवति । शुद्धसंस्कृतस्य अवगमने भाषणे लेखने च वाकरणं अनिवार्यं भवति । भारते संम्पर्कभाषारुपेण , अन्तराष्ट्रियभाषा रुपेण च  आङ्गलभाषाशिक्षं  प्रचलत्येव । तदहि भारते  संस्कृत अध्ययनस्य परिधिः न्युनो वर्त्तते  ।  तथापि संस्कृताध्ययनस्य महत्वं आङ्गलभाषा अध्ययनस्य महत्वं अधिकं भवति ।

छात्राःसंस्कृतशिक्षणे माध्यमेन संस्कतवाख्यानां ,काव्यनां संस्कतनाटकानां, संस्कतकवितां च पवितुं समर्थाः स्युः । संस्कृतात् मातृभाषा, मातृभाषातः संस्कृतेन च अनुवादं कर्तुं क्षमता । सरल संस्कृतेन निवन्धलेखनस्य योग्यता भवेत् । अपितु अधितविषयाणा सारांशं, कथाकवितादीनां संस्कृतेन लिखितुं क्षमता । (१) संस्कृतशिक्षणस्य गुणवत्तावर्धनम् -- कक्षाशिक्षणस्य तिस्त्रः अवस्ताः सन्ति । यथा-

(१)कक्षायाः पुर्वक्रियाः (२)कक्षान्तक्रियाः (३)कक्षाउत्तरक्रियास्चेत् स़स्कृतभाषाशिक्यणे गुणवत्तावर्धनाय तिस्त्रणां क्रियायां आयोजनं नित्यान्तं आवश्यकम् ।

(१)कक्षायाः पूर्वक्रियाः - इदं अवस्ता अध्यापकेन सम्बन्धाः भवन्ति । अस्या चिन्तनं एव प्रमुखं । पठनात् पूर्वं अस्यां अवस्तायां वहुनि कार्याणिं करणियानि । यथा-

(क) छात्राणां रुच्यानुगुणान् स्तरानुगुणं च संस्कृतशिक्षणस्य उद्धेश्यानां निर्धारणं करणीय । (ख) छात्राणां रुच्यानुगुणं पाठ्यवस्तु संग्रहः विद्यातव्यः । (ग) विषयवस्तुनि छात्राणां अभिरपचिः उत्पादनाय अभिप्रेरणाप्रदानाय च रचनाकौशलानि शिक्षण विधयः च निर्धारिणीयः । (घ) निर्धारिता निष्पत्तिस्तरस्य प्राप्त्यर्थं समुचित युक्तिनां चयनं विधातव्यम् । (ङ) विषयवस्तुनां अनुगुणां आकर्षणानि शिक्षण उपकरणानि निर्मितव्यानि । (च) छात्ताणां रुच्यानुपूर्णं पाठ्यवस्तु संग्रहः विद्यीतव्यः । (छ) अपेक्षिताया पाठ्ययोजनायाः निर्माणम् ।

(२)कक्षान्तक्रियाः - इदं अवस्था शिक्षकशिक्षार्थीं सम्बन्धः अस्यां शिक्षणकार्यं परस्परं अन्तः क्रियाद्वारा सततां क्रिया एव  सफलशिक्षणस्य महत्वपूर्णपक्षः अतः सफलशिक्षणस्य आयोजनाय एव प्रमुखं क्रियायां अधोलिखितानि कार्याणि संस्कृताध्यापकेन करणियानि ।

(क) पाठ्ययोजनानुगुणं संस्कृतं पठनम् । (ख) संस्कृतेन एव प्रभावपूर्णः शिक्षणशिक्षार्थी सम्बदः । (ग) आकर्षण सम्प्रेषणं शिक्षकस्य भाषाप्रभव पूर्णं च स्यात् (घ) पाठ्यक्रमस्य गतिशीलता अर्थात् पठनसरलत्वया सम्पादनीयम् आकर्षणशैल्या च निर्वदणीयम् । (ङ) शिक्षणकाले एव छात्रेभयः प्रति दृष्टिप्रदानम्। (च) छात्राणां जिज्ञासां समाधानम् । (छ)विषयसम्बन्धः जिज्ञाषायाः तथाव्याकरणगत जिज्ञासायाः समाधानः ।

(३)कक्षाउत्तरक्रियाः - इदं अवस्था शिक्षकेण सम्बधाः वर्त्तते । शिक्षणस्य सफलत्वयाः असफलत्वया च मुल्याङ्कनं कक्षात्तोरक्रियामेव भवति । सः एव शिक्षकस्य शिक्षणकौशलानां प्रभावस्य ज्ञानमपि अस्यामेव क्रियायां भवति । अतः संस्कृतशिक्षकेण अधोलिखितानि कार्याणि निरुपेक्षताया करणीयानि । (क) पाठ्यस्य शिक्षणक्रियाः च मुल्याङ्कनं येन  सफलत्वयाःसम्यक् ज्ञानम् भवेत् । (ख) मुल्याङ्कनेन ज्ञानदोषाणां परिष्कारः येन येन आगामिनी कक्षादोषरहिता भवेत् । (ग) उद्धेश्यप्राप्ति चिन्तनं निर्धारिताणां उदेश्यानां प्राप्तिः क्रियते जाता इति विश्लेषणम् । (घ) अग्रिमकालाशस्य सफलतायैः च निर्देशकरुपरेखायाः र्निमाणम् । (ङ) येन पठ्यशिक्षणस्य च सर्वे महत्वपर्णः विन्दवः अध्याप -कस्य पुरतः भवेयुः । (च) शिक्षणविधिषु परिवर्तनं एकस्य विधेः असफलतायांसत्यां अन्ये विधेः प्रयोगार्थं विचारणविधयः।

(५) Kalyani Jena 97 (talk) 14:05, 10 July 2021 (UTC)