User talk:Kientt01411

=Chapter1: A brief history of computing=

abacus
bản đồ tính, bàn tính Bàn tính gẩy, là công cụ tính toán ra đời sớm nhất. Theo nhiều tài liệu thì nó được ra đời ở Trung Quốc. Chinese abacus: bàn tính Trung Hoa

assembly language
ngôn ngữ assembly

ngôn ngữ kết hợp

Ngôn ngữ assembly (còn gọi là hợp ngữ) là một ngôn ngữ bậc thấp được dùng trong việc viết các chương trình máy tính. Ngôn ngữ assembly sử dụng các từ có tính gợi nhớ, các từ viết tắt để giúp ta dễ ghi nhớ các chỉ thị phức tạp và làm cho việc lập trình bằng assembly dễ dàng hơn. Mục đích của việc dùng các từ gợi nhớ là nhằm thay thế việc lập trình trực tiếp bằng ngôn ngữ máy được sử dụng trong các máy tính đầu tiên thường gặp nhiều lỗi và tốn thời gian. Một chương trình viết bằng ngôn ngữ assembly được dịch thành mã máy bằng một chương trình tiện ích được gọi là assembler (Một chương trình assembler khác với một trình biên dịch ở chỗ nó chuyển đổi mỗi lệnh của chương trình assembly thành một lệnh Các chương trình viết bằng ngôn ngữ assembly liên quan rất chặt chẽ đến kiến trúc của máy tính. Điều này khác với ngôn ngữ lập trình bậc cao, ít phụ thuộc vào phần cứng.

Trước đây ngôn ngữ assembly được sử dụng khá nhiều nhưng ngày nay phạm vi sử dụng khá hẹp, chủ yếu trong việc thao tác trực tiếp với phần cứng hoặc hoặc làm các công việc không thường xuyên. Ngôn ngữ này thường được dùng cho trình điều khiển (tiếng Anh: driver), hệ nhúng bậc thấp (tiếng Anh: low-level embedded systems) và các hệ thời gian thực. Những ứng dụng này có ưu điểm là tốc độ xử lí các lệnh assembly nhanh.

Định nghĩa Assembly trong môi trường .Net Trong phát triển phần mềm trên nền .Net, mỗi một module là một file có thể thực thi. Mỗi module có thể là một thư viện động (.dll) hoặc là một file thực thi (.exe). Một gói kết hợp Assembly là sự kết hợp của một hoặc nhiều module, hoặc file (dll, exe,html) cần để ứng dụng hoạt động, Assembly là đơn vị nhỏ nhất của đoạn mã có khả năng thực thi, đó là đoạn mã có thể nâng cấp và sửa đổi được. Các gói Assembly có thể chứa chỉ số phiên bản ứng dụng. (Theo Cuốn Kỹ thuật lập trình ứng dụng chuyên nghiệp VB.Net)

binary (machine) code
mã nhị phân Mã nhị phân là hệ thống các đại diện cho văn bản hoặc hướng dẫn xử lý máy tính bằng việc sử dụng của hệ thống số nhị phân của hai chữ số nhị phân "0" và "1". Một chuỗi nhị phân của tám chữ số (bit) có thể đại diện cho bất kỳ giá trị của 256 kí tự, và có thể tương ứng với một loạt các ký hiệu khác nhau, chữ cái hoặc hướng dẫn. Trong bảng mã ASCII mã chữ thường được đại diện bởi một chuỗi bit 01.100.001.

Trong máy tính và viễn thông, mã nhị phân được sử dụng cho bất kỳ một loạt các phương pháp mã hóa dữ liệu, chẳng hạn như các chuỗi ký tự, thành chuỗi bit. Các phương pháp đó có thể được cố định chiều rộng hoặc biến-width.

Trong một mã nhị phân chiều rộng cố định, mỗi chữ cái, chữ số, hoặc các nhân vật khác, được đại diện bởi một chuỗi bit của cùng một chiều dài; rằng chuỗi bit, như là một số nhị phân, thường được hiển thị trong bảng mã trong bát phân, thập phân hoặc thập lục phân kí hiệu.

Có nhiều bộ ký tự và mã hóa ký tự rất nhiều cho họ.

Một chuỗi bit, như là một số nhị phân, có thể được dịch ra một số thập phân.

Boolean logic
đại số boolean: là một hệ thống hoàn chỉnh cho các hoạt động hợp lý, sử dụng trong nhiều hệ thống. Nó được đặt theo tên của George Boole, người đầu tiên định nghĩa một hệ thống đại số logic giữa thế kỷ 19. Boolean logic có nhiều ứng dụng trong điện tử, máy tính phần cứng và phần mềm, và là cơ sở của tất cả các thiết bị điện tử kỹ thuật số hiện đại. Năm 1938, Claude Shannon cho thấy các mạch điện như thế nào với rơ le là một mô hình cho logic Boolean. Điều này thực tế đã chứng minh rất sớm do hậu quả với sự nổi lên của máy tính điện tử.

browser
Trình duyệt: là một phần mềm ứng dụng cho phép người sử dụng xem và tương tác với các văn bản, hình ảnh, đoạn phim, nhạc, trò chơi và các thông tin khác ở trên một trang web của một địa chỉ web trên mạng toàn cầu hoặc mạng nội bộ. Văn bản và hình ảnh trên một trang web có thể chứa siêu liên kết tới các trang web khác của cùng một địa chỉ web hoặc địa chỉ web khác. Trình duyệt web cho phép người sử dụng truy cập các thông tin trên các trang web một cách nhanh chóng và dễ dàng thông qua các liên kết đó. Trình duyệt web đọc định dạng HTML để hiển thị, do vậy một trang web có thể hiển thị khác nhau trên các trình duyệt khác nhau.

central processing unit (CPU)
Đơn vị xử lí trung tâm(CPU): CPU có thể được xem như não bộ, một trong những phần tử cốt lõi nhất của máy vi tính. Nhiệm vụ chính của CPU là xử lý các chương trình vi tính và dữ kiện. CPU có nhiều kiểu dáng khác nhau. Ở hình thức đơn giản nhất, CPU là một con chip với vài chục chân. Phức tạp hơn, CPU được ráp sẵn trong các bộ mạch với hàng trăm con chip khác. CPU là một mạch xử lý dữ liệu theo chương trình được thiết lập trước. Nó là một mạch tích hợp phức tạp gồm hàng triệu transitor trên một bảng mạch nhỏ. Bộ xử lý trung tâm bao gồm Bộ điều khiển và Bộ làm tính.

Chip
mạch tích hợp: hay vi mạch, hay vi mạch tích hợp (integrated circuit, gọi tắt IC, còn gọi là chip theo thuật ngữ tiếng Anh) là các mạch điện chứa các linh kiện bán dẫn (như transistor) và linh kiện điện tử thụ động (như điện trở) được kết nối với nhau, kích thước cỡ micrômét (hoặc nhỏ hơn) chế tạo bởi công nghệ silicon cho lĩnh vực điện tử học.

Các vi mạch tích hợp được thiết kế để đảm nhiệm một chức năng như một linh kiện phức hợp. Một mạch tích hợp sẽ giúp giảm kích thước của mạch điện đi rất nhiều,bên cạnh đó là độ chính xác tăng lên.IC là một phần rất quan trọng của các mạch logic. Có nhiều loại IC,lập trình được và cố định chức năng,không lập trình được.Mỗi IC có tính chất riêng về nhiệt độ,điện thế giới hạn,công suất làm việc,được ghi trong bảng thông tin (datasheet) của nhà sản xuất Hiện nay, công nghệ silicon đang tính tới những giới hạn của vi mạch tích hợp và các nhà nghiên cứu đang nỗ lực tìm ra một loại vật liệu mới có thể thay thế công nghệ silicon này.

embedded computer
máy tính nhúng: máy tính đc đặt lồng trong các thiệt bị điện tử khác

graphical user interface (GUI)
Giao diện đồ họa: Là phương pháp đồ họa điều khiển tương tác giữa người sử dụng và máy tính để thực hiện các nhiệm vụ khác nhau. Thay cho việc đưa ra câu lệnh tại dấu nhắc hệ thống, người sử dụng có thể đưa ra lệnh bằng cách dùng chuột để chọn từ `a dashboard' của các lựa chọn được hiển thị trên màn hình. Các lựa chọn này có thể ở dạng các icon và các danh sách. Một số công cụ GUI ở dạng động và người sử dụng phải thao tác với các đối tượng đồ họa trên màn hình để gọi một chức năng nào đó, chẳng hạn di chuyển thanh trượt để đặt các thông số (ví dụ đặt tỷ lệ bản đồ).

hardware
Phần cứng: còn gọi là cương liệu, là các cơ phận (vật lý) cụ thể của máy tính hay hệ thống máy tính như là màn hình, chuột, bàn phím, máy in, máy quét, vỏ máy tính, bộ nguồn, bộ vi xử lý CPU, bo mạch chủ, các loại dây nối, loa, ổ đĩa mềm, ổ đĩa cứng, ổ CDROM, ổ DVD, ...

Dựa trên chức năng và cách thức hoạt động người ta còn phân biệt phần cứng ra thành:

như là bàn phím, chuột... thực thi lệnh ra bên ngoài như là màn hình, máy in, loa, ...
 * Nhập hay đầu vào (Input): Các bộ phận thu nhập dữ liệu hay mệnh lệnh
 * Xuất hay đầu ra (Output): Các bộ phận trả lời, phát tín hiệu, hay

Ngoài các bộ phận nêu trên liên quan tới phần cứng của máy tính còn có các khái niệm quan trọng sau đây:

bản nhằm khởi động, kiểm tra, và cài đặt các mệnh lệnh cơ bản cho phần cứng và giao quyền điều khiển cho hệ điều hành thiết bị ngoại vi của máy tính các con chip quan trọng sẽ giữ vai trò điều khiển thiết bị và liên lạc với hệ điều hành qua bộ điều vận hay qua phần sụn cung cấp các mệnh lệnh cho CPU và các dữ liệu từ các bộ phận như là BIOS, phần mềm, kho lưu trữ, chuột đồng thời tải về cho các bộ phận vừa kể kết quả các tính toán, các phép toán hay các dữ liệu đã/đang được xử lý
 * Bus: chuyển dữ liệu giữa các thiết bị phần cứng.
 * BIOS (Basic Input Output System): còn gọi là hệ thống xuất nhập cơ
 * CPU: bộ phân vi xử lý điều khiển toàn bộ máy tính
 * Kho lưu trữ dữ liệu: lưu giữ, cung cấp, thu nhận dữ liệu hjghjgj
 * Các loại chíp hỗ trợ: nằm bên trong bo mạch chủ hay nằm trong các
 * Bộ nhớ: là thiết bị bên trong bo mạch chủ giữ nhiệm vụ trung gian

hypermedia
siêu phương tiện: Một loại chương trình giảng dạy với sự trợ giúp của máy tính, như HyperCard chẳng hạn, được dùng để bổ sung thêm đồ họa, âm thanh, video, và tiếng nói mô phỏng vào các khả năng của một hệ thống hyperytext.

Hypermedia được sử dụng như một phần mở rộng hợp lý của các siêu văn hạn, trong đó đồ họa, âm thanh, video, đồng bằng văn bản và siêu liên kết tréo với nhau để tạo ra thường không tuyến tính trung bình của thông tin. Tương phản này với sự đa phương tiện hạn rộng hơn, có thể được sử dụng để mô tả không -thuyết trình tuyến tính tương tác cũng như siêu phương tiện. Nó cũng liên quan đến lĩnh vực tài liệu điện tử. Một nhiệm kỳ đầu tiên được sử dụng trong một bài viết 1965 bởi Ted Nelson.

World Wide Web là một ví dụ điển hình của hypermedia, trong khi không trình bày một điện ảnh tương tác là một ví dụ về đa phương tiện tiêu chuẩn do sự vắng mặt của các siêu liên kết.

Các hypermedia đầu tiên làm việc được, tranh cãi. Atkinson's HyperCard phổ biến rộng rãi siêu phương tiện văn bản, trong khi một loạt các siêu văn bản văn học và các công trình siêu văn bản, văn học và nonfiction, thể hiện lời hứa của các liên kết. Hypermedia hiện đại nhất là được gửi qua trang điện tử từ nhiều hệ thống truyền thông bao gồm cả cầu thủ, trình duyệt web, và các ứng dụng độc lập. Hypermedia Audio là mới nổi với các thiết bị lệnh thoại và trình duyệt bằng giọng nói. Hypermedia có thể được phát triển một số cách. Bất kỳ công cụ lập trình có thể được sử dụng để viết các chương trình liên kết các dữ liệu từ các biến nội bộ và các nút cho các tập tin dữ liệu từ bên ngoài. Đa phương tiện phát triển các phần mềm như Adobe Flash, Adobe Giám đốc, Macromedia Authorware, và MatchWare hòa giải viên có thể được sử dụng để tạo riêng hypermedia ứng dụng, với việc nhấn mạnh vào nội dung giải trí. Một số phần mềm cơ sở dữ liệu như Visual FoxPro và FileMaker phát triển có thể được dùng để phát triển riêng hypermedia ứng dụng, với việc nhấn mạnh vào nội dung giáo dục và quản lý kinh doanh.

Hypermedia ứng dụng có thể được phát triển trên các thiết bị nhúng cho điện thoại di động và các ngành công nghiệp kỹ thuật số sử dụng các biển báo Scalable Vector Graphics (SVG) đặc điểm kỹ thuật từ W3C (World Wide Web Consortium). Phần mềm ứng dụng như Ikivo Animator và Inkscape đơn giản hóa sự phát triển của Hypermedia nội dung dựa trên SVG. Thiết bị nhúng như iPhone nguyên bản chi tiết kỹ thuật hỗ trợ SVG và có thể được dùng để tạo ra điện thoại di động và phân phối Hypermedia ứng dụng.

Siêu liên kết cũng có thể được thêm vào các file dữ liệu bằng cách sử dụng phần mềm doanh nghiệp nhất thông qua các kịch bản giới hạn và các tính năng Hyperlinking xây dựng phần mềm in tài liệu như Microsoft Office Suite cho phép cho các liên kết siêu văn bản với nội dung khác trong cùng một tập tin, các tập tin bên ngoài, và URL liên kết đến tập tin trên máy chủ tập tin bên ngoài. Đối với sự nhấn mạnh nhiều hơn về đồ họa và bố trí trang, các siêu liên kết có thể được thêm vào máy tính để bàn sử dụng công cụ xuất bản hiện đại nhất. Điều này bao gồm các chương trình thuyết trình, như Microsoft Powerpoint, tiện ích để in bố trí các chương trình như Quark Immedia, và các công cụ để bao gồm các siêu liên kết trong các tài liệu PDF như Adobe InDesign cho việc tạo và Adobe Acrobat để chỉnh sửa. Hyper Xuất bản là một công cụ thiết kế đặc biệt và tối ưu hóa cho hypermedia và quản lý siêu văn bản. Bất kỳ biên tập HTML có thể được sử dụng để xây dựng các tập tin HTML, có thể truy cập bởi bất kỳ trình duyệt web. CD / DVD công cụ như DVD Studio Pro có thể được sử dụng để liên kết với nội dung của đĩa DVD cho đầu máy DVD hoặc liên kết web khi đĩa được chơi trên một máy tính cá nhân kết nối internet.

hypertext
siêu văn bản: Văn bản của một tài liệu truy tìm không theo tuần tự. Người đọc tự do đuổi theo các dấu vết liên quan qua suốt tài liệu đó bằng các mối liên kết xác định sẵn do người sử dụng tự lập nên. Trong một môi trường ứng dụng hepertext thực sự, bạn có thể trỏ vào ( highlight) bất kỳ từ nào của tài liệu và sẽ tức khắc nhảy đến các tài liệu khác có văn bản liên quan đến nó. Cũng có những lệnh cho phép bạn tự tạo cho riêng mình những dấu vết kết hợp qua suốt tài liệu. Các trình ứng dụng hypertext rất hữu ích trong trường hợp phải làm với một số lượng văn bản lớn, như các bộ từ điển bách khoa và các bộ sách nhiều tập.

integrated circuit (IC)
Vi mạch tích hợp, hay vi mạch, hay mạch tích hợp (integrated circuit, gọi tắt IC, còn gọi là chip theo thuật ngữ tiếng Anh) là các mạch điện chứa các linh kiện bán dẫn (như transistor) và linh kiện điện tử thụ động (như điện trở) được kết nối với nhau, kích thước cỡ micrômét (hoặc nhỏ hơn) chế tạo bởi công nghệ silicon cho lĩnh vực điện tử học.

Các vi mạch tích hợp được thiết kế để đảm nhiệm một chức năng như một linh kiện phức hợp. Một mạch tích hợp sẽ giúp giảm kích thước của mạch điện đi rất nhiều,bên cạnh đó là độ chính xác tăng lên.IC là một phần rất quan trọng của các mạch logic. Có nhiều loại IC,lập trình được và cố định chức năng,không lập trình được.Mỗi IC có tính chất riêng về nhiệt độ,điện thế giới hạn,công suất làm việc,được ghi trong bảng thông tin (datasheet) của nhà sản xuất Hiện nay, công nghệ silicon đang tính tới những giới hạn của vi mạch tích hợp và các nhà nghiên cứu đang nỗ lực tìm ra một loại vật liệu mới có thể thay thế công nghệ silicon này.

killer appliication
ứng dụng hoàn hảo Một ứng dụng killer (viết tắt app killer), trong biệt ngữ của các lập trình viên máy tính và game thủ video, đã được sử dụng để đề cập đến bất kỳ chương trình máy tính rằng như vậy là cần thiết hoặc mong muốn rằng nó chứng minh giá trị cốt lõi của một số công nghệ lớn hơn, chẳng hạn như máy tính phần cứng giống như một game console, hệ điều hành hoặc phần mềm khác. Một ứng dụng kẻ giết đáng kể có thể tăng doanh thu của nền tảng mà trên đó nó chạy.

mainframe
máy tính lớn: Loại máy tính nhiều người dùng, được thiết kế để thỏa mãn các yêu cầu về điện toán của một tổ chức lớn. Về nguồn gốc, thuật ngữ mainframe (khung máy chính) trước đây dùng để chỉ vỏ hộp kim loại chứa đơn vị xử lý trung tâm ( CPU) của các máy tính loại xưa. Thuật ngữ này đã dần dần thay đổi ý nghĩa, và nói chung, được dùng để chỉ những máy tính trung tâm loại lớn được chế tạo trong những năm 1950 và 1960, để đáp ứng các yêu cầu về kế toán và quản lý thông tin của những tổ chức lớn. Máy tính loại này cỡ lớn nhất có thể quản lý hàng ngàn thiết bị đầu cuối câm và sử dụng nhiều gigabyte bộ nhớ thứ cấp.

microcomputer
máy vi tính : Loại máy tính nhiều người dùng, được thiết kế để thỏa mãn các yêu cầu về điện toán của một tổ chức lớn.

open architecture
cấu trúc mở:

Cấu trúc trúc mở là một kiểu kiến trúc máy tính hay kiến trúc phần mềm cho phép thêm, nâng cấp và trao đổi các thành phần. Ví dụ, IBM có kiến trúc mở, trong khi Amiga 500 nhà máy tính đã có một kiến trúc khép kín, nơi mà các nhà sản xuất phần cứng chọn các thành phần, và họ thường không được nâng cấp. cấu trúc mở cũng bắt đầu được đẩy để mở rộng vào trong bối cảnh các công trình kiến trúc Thiết kế bởi nhóm Kiến trúc cho nhân loại. Các nhóm đã phát triển một dự án được gọi là Open Kiến trúc mạng nhằm mang lại những kỷ luật của Kiến trúc từ các định dạng đóng được phát huy bởi các công ty mà chọn không chia sẻ công việc của họ.

Cấu Trúc trúc mở cho phép người dùng tiềm năng để xem bên trong tất cả hay các phần của kiến trúc mà không có bất kỳ chế độc quyền. Thông thường, một kiến trúc mở xuất bản tất cả hay một phần của kiến trúc của nó mà các nhà phát triển hoặc tích hợp muốn chia sẻ. Các doanh nghiệp tham gia vào quá trình mở với một kiến trúc mở có thể yêu cầu một số giấy phép thỏa thuận giữa các thực thể chia sẻ các thông tin về cấu trúc.

open source
Mã nguồn mở: Mã nguồn mở là một cách tiếp cận để thiết kế, phát triển, và phân phối phần mềm, cung cấp khả năng tiếp cận thực tế với mã nguồn của một phần mềm. Xem xét một số mã nguồn mở là một trong những phương pháp tiếp cận thiết kế khác nhau có thể được, trong khi những người khác coi nó là một yếu tố quan trọng chiến lược hoạt động của họ. Trước khi trở thành mã nguồn mở rộng rãi thông qua, các nhà phát triển và sản xuất được sử dụng nhiều cụm từ để mô tả các khái niệm; nguồn mở hạn trở nên phổ biến với sự nổi lên của Internet, trong đó cung cấp truy cập vào các mô hình sản xuất đa dạng, các đường giao thông, và các cộng đồng tương tác.

Chi phí phát triển phần mềm trong các tổ chức đã được mời chào như đang được khoảng 15% tổng chi phí. Điều này chỉ ra rằng giá trị của một trong hơn một phương pháp luận phát triển nhiều hơn là một quyết định tiếp thị (mà khách hàng và các mô hình giá cả) như là về việc thiết kế các phần mềm. Mô hình mã nguồn mở của hoạt động và ra quyết định cho phép đồng thời đầu vào của chương trình nghị sự khác nhau, phương pháp tiếp cận và ưu tiên, và khác với nhiều đóng cửa, các mô hình tập trung phát triển [1]. Các nguyên tắc và thực hành được áp dụng phổ biến để phát triển sản xuất, đồng đẳng của mã nguồn cho các phần mềm được tạo sẵn cho sự hợp tác công cộng. Kết quả của ngang này dựa trên sự hợp tác thường được phát hành như là phần mềm mã nguồn mở, tuy nhiên, phương pháp mã nguồn mở đang ngày càng được áp dụng trong các lĩnh vực khác của nỗ lực, như công nghệ sinh học.

operating system (OS)
Hệ điều hành: Là phần mềm máy tính được thiết kế cho phép giao tiếp giữa máy tính và người sử dụng. Hệ điều hành kiểm soát luồng dữ liệu, các trình ứng dụng khác nhau, tổ chức và quản lý file và hiển thị thông tin.

parallel computing
Sự tính toán song song

personal computer
Máy tính cá nhân: Máy tính độc lập được trang bị đầy đủ với các phần mềm hệ thống, tiện ích và ứng dụng, cũng như các thiết bị vào ra và các ngoại vi khác, mà một cá thể cần thiết để thực hiện một hoặc nhiều nhiệm vụ.

program loop
Vòng lặp chương trình: Trong khoa học máy tính, vòng lặp chương trình, vòng lặp tin nhắn hoặc bơm tin nhắn là một lập trình xây dựng có công văn và chờ đợi cho các sự kiện hoặc tin nhắn trong một chương trình. Nó hoạt động bằng cách bỏ phiếu của một số nhà cung cấp "sự kiện nội bộ hay bên ngoài", nhưng nói chung các khối cho đến khi một sự kiện đã đến, và sau đó gọi xử lý sự kiện có liên quan ( "công văn sự kiện"). Sự kiện-loop có thể được sử dụng cùng với lò phản ứng, nếu nhà cung cấp sau sự kiện giao diện tập tin (mà có thể được chọn ed hay thăm dò ý kiến  ed). Vòng lặp sự kiện gần như luôn luôn hoạt động không đồng bộ với những người khởi tin nhắn.

Khi sự kiện lặp tạo thành dòng điều khiển trung tâm của một chương trình xây dựng, vì nó thường làm, và do đó ở cấp độ cao nhất trong vòng kiểm soát chương trình, nó có thể được gọi là vòng lặp chính hoặc vòng lặp sự kiện chính.

slide rule
quy tắc chiếu: Nguyên tắc chiếu là một máy tính tương tự cơ khí. Nguyên tắc trượt được sử dụng chủ yếu cho phép nhân và chia, và cũng có thể cho "khoa học" các chức năng như rễ, logarithms và lượng giác, nhưng không bình thường được sử dụng để bổ sung, trừ.

Quy tắc chiếu đến trong đa dạng phong cách và thường xuất hiện trong một hình thức tuyến tính hoặc vòng tròn với một bộ tiêu chuẩn về đánh dấu (vảy) cần thiết để thực hiện tính toán toán học. Slide quy tắc sản xuất cho các lĩnh vực chuyên ngành như hàng không hoặc tài chính thường là tính năng bổ sung có quy mô viện trợ trong các phép tính chung cho lĩnh vực đó.

William Oughtred và những người khác phát triển các quy tắc trượt trong Thập niên 1600 dựa trên các công việc đang nổi lên trên logarithms by John Napier. Trước sự ra đời của máy tính bỏ túi, nó đã được các công cụ tính toán phổ biến nhất được sử dụng trong khoa học và kỹ thuật. Việc sử dụng các quy tắc trượt tiếp tục phát triển qua các năm 1950 và 1960 thậm chí là các thiết bị kỹ thuật số máy tính đã được giới thiệu dần dần, nhưng khoảng 1.974 điện tử khoa học máy tính đã làm cho nó hầu như đã lỗi thời và hầu hết các nhà cung cấp rút khỏi thị trường.

software
Phần mềm(máy tính): Các chương trình hệ thống, tiện ích, hoặc ứng dụng, được diễn đạt theo một ngôn ngữ mà máy tính có thể đọc được.

stored program concept
Khái niệm máy tính nhớ chương trình

supercomputer
siêu máy tính: Một loại máy tính đắt tiền và tinh vi được thiết kế để thực hiện các phép tính phức tạp ở tốc độ cực đại mà công nghệ hiện đại cho phép. Siêu máy tính được dùng nhiều trong nghiên cứu khoa học, đặc biệt đối với các hệ thống động học mô hình hóa phức tạp, như thời tiết thế giới, nền kinh tế của nước Mỹ, hoặc chuyển động của thiên hà. Cray-I là một ví dụ về siêu máy tính.

Bộ tốc hoạt số

time sharing
Chia sẻ thời gian: Một phương pháp chia xẻ những tài nguyên của một máy tính nhiều người dùng, trong đó mọi thành viên đều có cảm giác mình là người duy nhất đang sử dụng hệ thống. Trong các hệ máy tính lớn có hàng trăm hoặc hàng ngàn người có thể sử dụng máy đồng thời, mà không hề biết có nhiều người khác cũng đang sử dụng. Tuy nhiên, ở những giờ cao điểm, hệ thống đáp ứng rất chậm.

transistor
Đèn bán dẫn: Là chi tiết điện tử nhỏ, dùng trong máy thu thanh, thu hình.. để kiểm tra một tín hiệu điện khi nó đi qua một mạch.

ubiquitous computing
sự phổ biến khoa học máy tính

vacuum tube
Đèn chân không

Von Neumann machine
máy Von Neumann: Các kiến trúc von Neumann, đặt theo tên John von Neumann, là một mô hình thiết kế cho một máy tính được lưu trữ chương trình kỹ thuật số có sử dụng một đơn vị chế biến và một cấu trúc đơn lưu trữ riêng biệt để chứa cả các hướng dẫn và dữ liệu. Nó được đặt tên theo nhà toán học và khoa học máy tính đầu John von Neumann. Những máy tính thực hiện một máy Turing phổ quát và có một kiến trúc trình tự.

Một máy tính được lưu trữ là một trong những chương trình kỹ thuật số mà giữ được lập trình hướng dẫn của nó, cũng như dữ liệu của nó, tại đọc-ghi, bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên (RAM). Lưu trữ máy tính chương trình đã được một tiến bộ trong chương trình điều khiển máy tính của những năm 1940, như Colossus và máy ENIAC, được lập trình bằng cách đặt thiết bị chuyển mạch và chèn vá tuyến đường dẫn đến dữ liệu và kiểm soát tín hiệu giữa các đơn vị chức năng khác nhau. Trong hầu hết các máy tính hiện đại, cùng bộ nhớ được sử dụng cho cả dữ liệu và hướng dẫn chương trình.

Các thuật ngữ "kiến trúc von Neumann" và "lưu-máy tính chương trình" thường được dùng thay thế cho nhau, và cách sử dụng đó là tiếp theo trong bài viết này. Ngược lại, các kiến trúc Harvard cửa hàng một chương trình trong một hình thức sửa đổi, nhưng không cần dùng lưu trữ cùng một vật lý hay định dạng cho dữ liệu nói chung.

=Chapter2: software tools for techies=

BMP
Ảnh nhị phân: Trong đồ họa máy tính, một bitmap là một loại hình tổ chức bộ nhớ hay định dạng tệp tin hình ảnh được sử dụng để lưu trữ hình ảnh kỹ thuật số. Các điểm ảnh hạn đến từ các thuật ngữ lập trình máy tính, có nghĩa là chỉ cần một bản đồ diểm, một mảng không gian điểm ánh xạ

browser
Trình duyệt

column
Cột

cropping
Cắt chỉ lấy 1 phần

data compression
Sự nén dữ liệu;

Trong khoa học máy tính và lý thuyết thông tin, nén dữ liệu hoặc nguồn mã hóa là một quá trình mã hóa thông tin bằng cách sử dụng bit ít (hoặc thông tin khác-mang đơn vị) so với một đại diện unencoded sẽ sử dụng, thông qua việc sử dụng chương trình cụ thể mã hóa.

Như với bất kỳ giao tiếp, truyền dữ liệu nén chỉ hoạt động khi cả hai người gửi và người nhận thông tin của Đề án hiểu được mã hóa. Ví dụ, văn bản này có ý nghĩa chỉ khi nhận hiểu rằng đó là dự định được hiểu là ký tự đại diện cho ngôn ngữ tiếng Anh. Tương tự như vậy, nén dữ liệu chỉ có thể được hiểu nếu phương pháp giải mã được biết đến bởi người nhận.

database
Cơ sở dữ liệu: Một cơ sở dữ liệu là một tập hợp các hồ sơ liên quan một cách logic hay tập hợp vào một hồ bơi chung cung cấp dữ liệu cho một hoặc sử dụng nhiều. Trong một lần xem, cơ sở dữ liệu có thể được phân loại theo các loại nội dung: thư mục, toàn văn bản, số, và hình ảnh.

Các dữ liệu trong cơ sở dữ liệu được tổ chức theo mô hình cơ sở dữ liệu. Các mô hình phổ biến nhất hiện nay được sử dụng là mô hình quan hệ. Các mô hình khác như mô hình phân cấp và mô hình mạng sử dụng một đại diện rõ ràng hơn về mối quan hệ.

database management system
Hệ quản trị dữ liệu: Một hệ thống quản lý cơ sở dữ liệu (DBMS) là một tập hợp các chương trình máy tính điều khiển sự sáng tạo, bảo dưỡng, và việc sử dụng cơ sở dữ liệu của một tổ chức và người sử dụng kết thúc. Nó cho phép các tổ chức để đặt quyền kiểm soát của tổ chức phát triển cơ sở dữ liệu rộng lớn trong tay của các quản trị cơ sở dữ liệu (DBAs) và các chuyên gia khác. DBMSs có thể sử dụng bất kỳ một loạt các mô hình cơ sở dữ liệu, như mô hình mạng hoặc mô hình quan hệ. Trong các hệ thống lớn, một DBMS cho phép người sử dụng và phần mềm khác để lưu trữ và truy xuất dữ liệu một cách có cấu trúc. Nó giúp xác định các tổ chức hợp lý cho một cơ sở dữ liệu và truy cập và sử dụng thông tin trong cơ sở dữ liệu. Nó cung cấp cơ sở cho việc kiểm soát truy cập dữ liệu, thực thi toàn vẹn dữ liệu, quản lý đồng thời kiểm soát, khôi phục cơ sở dữ liệu.

decompression
Sự giải nén

desktop pulisher
Chế bản văn phòng

flowchart
Chương trình khối: Một sơ đồ chứa các biểu tượng đại diện cho các thao tác máy tính, dùng để mô tả cách hoạt động của một chương trình.

format conversion
Sự chuyển đổi định dạng

Freeware
Là các phần mềm miễn phí, người dùng không phải trả tiền cho việc tải về và sử dụng nó.

FTP (File Transfer Protocol)
Giao thức vận chuyển tệp Nó thường được dùng để trao đổi tập tin qua mạng lưới truyền thông (chẳng hạn như Internet - mạng ngoại bộ - hoặc intranet - mạng nội bộ).

GIF (Graphics Interchange Format)
Định dạng trao đổi hình ảnh Nó là một định dạng tập tin hình ảnh bitmap cho các hình ảnh dùng ít hơn 256 màu sắc khác nhau và các hoạt hình dùng ít hơn 256 màu cho mỗi khung hình.

IDE (Integrated Development Environment)
Môi trường phát triển tích hợp Là một phần mềm kết hợp cung cấp cho người lập trình máy tính những tiện ích cho việc phát triển phần mềm.

JPG or JPEG (Photographic Experts Group)
Một định dạng ảnh nén Nó dùng một phương pháp này có thể thu nhỏ kích thước của một tệp đồ họa đến 96 phần trăm. Kỹ thuật nén dữ liệu ở đây sẽ làm cho hình ảnh trơn tru và mất đi những chi tiết, có thể thấy rõ ràng trong một số hình ảnh.

Lossless compression
Sự nén không bị mất dữ liệu.

Lossy compression
Sự nén bị mất dữ liệu.

Presentation tool
Để chỉ công cụ thuyết trình

Project management software
Phần mềm quản lý dự án Là phần mềm dùng cho việc quản lý các dự án. Nó giúp các nhà quản lý làm dễ dàng hơn trong việc phân công công việc cũng như sự giám sát quá trình hoạt động của dự án.

Rotating
Sự xoay Đó là sự xoay ảnh đi một góc nào đó, tùy thuộc vào ý định của người sử dụng.

Row
Hàng Nó là một bản ghi trong bảng thuộc tính. Hàng là tập hợp theo chiều ngang các phần tử dữ liệu của bảng bao gồm mỗi cột một giá trị.

Scaling
Sự chia tỷ lệ Đây là sự điều chỉnh trục y (trục giá trị) được chọn bởi chương trình, sao cho các cách biệt về dữ liệu được rõ ràng

Shareware
Phần mềm chia sẻ Những chương trình máy tính có bản quyền, mọi người đều sử dụng được nếu thỏa mãn một cơ sở pháp lý: nếu muốn và quyết định sử dụng chương trình đó, bạn được hy vọng sẽ trả một lệ phí cho tác giả của chương trình.

Spreadsheet
Bảng tính Một văn bản bao gồm dòng và cột để chưa thông tin và cũng có thể tính toán trên nó. Ví dụ đơn giản đó là bảng tính trong excel.

Table
Bảng Nó là một dữ liệu cơ bản, một bộ các thông tin được ngăn cách bởi hàng và cột.

Text editor
Trình soạn thảo văn bản Là một chương trình được thiết kế để soạn thảo, biên tập, và lưu trữ mã đối tượng. Trình biên tập văn bản giống trình xử lý từ, nhưng chỉ chứa những công cụ thô sơ nhất để định khuôn thức và in văn bản.

TIF or TIFF (Tag Image File Format)
Là một định dạng ảnh Một khuôn thức đồ họa ánh xạ bịt dùng cho các hình ảnh quét với độ phân giải đến 300 dpi. TIFF mô phỏng theo sự biến đổi điều hòa dải màu xám.

Word processor
Bộ xử lý văn bản

WYSIWYG
Viết tắt của What You See Is What You Get. Có thể dịch là Cái mà bạn nhìn thấy là cái mà bạn nhận được Thường được dùng trong các chương trình ứng dụng văn phòng, các chương trình biên soạn, thiết kế web

=Chapter3: computer architecture=

RAM (Random Access Memory)
Bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên

RAM là thế hệ sau của ROM. RAM lưu trữ dữ liệu mà hệ điều hành cần sử dụng. Sau khi tắt máy tất cả dữ liệu trong RAM sẽ mất đi. RAM là "random access memory", tức là thông tin có thể được truy cập không cần theo thứ tự. RAM chạy nhanh hơn ROM.

Adder
Bộ cộng

Một bộ phận mạch điện tử trong máy vi tính dùng để thực hiện các phép cộng nhị phân (bộ cộng đơn giản nhất có thể làm phép cộng cho một cặp bit nhị phân). Các mạch như thế là những thành phần thiết yếu của đơn vị số học và logic trong máy tính (ALU)

AND
phép toán and cho output là 1 khi và chỉ khi cả 2 input là 1

Arithmetic logic unit (ALU)
Một phần thông minh của bộ vi xử lí mà thực hiện các lệnh như : cộng , trừ, nhân , chia. Nó cũng biết thực hiện các lệnh Logic như : OR , AND hoặc NOT. Những thông tin từ Phần điều khiển (Control Unit) hướng dẫn cho ALU phải làm gì và sau đó nó đưa dữ liệu từ các thanh ghi cho ALU thực hiện công việc. —Preceding unsigned comment added by 118.71.188.200 (talk) 14:55, 5 October 2009 (UTC)

BIOS (basic input/output system)
Hệ thống thâu nhập thâu xuất cơ bản

BIOS nằm bên trong máy tính cá nhân, trên bo mạch chính. BIOS được xem như là chương trình được chạy đầu tiên khi máy tính khởi động. Chức năng chính của BIOS là chuẩn bị cho máy tính để các chương trình phần mềm được lưu trữ trên các thiết bị lưu trữ (chẳng hạn như ổ cứng, đĩa mềm và đĩa CD) có thể được nạp, thực thi và điều khiển máy tính. Quá trình này gọi là khởi động.

Tuy nhiên, thuật ngữ BIOS ngày nay chỉ một chương trình phần mềm khác được chứa trong các chip có sẵn trên bản mạch chính như PROM, EPROM và nó nắm giữ các chức năng chuẩn bị cho máy đồng thời tìm ra ổ nhớ cũng như liên lạc và giao sự điều hành máy lại cho hệ điều hành. —Preceding unsigned comment added by 118.71.188.200 (talk) 15:00, 5 October 2009 (UTC)

boolean basic idetnities
định nghĩa về bộ logic boolean

Boolean operator
Phép toán logic

Một ký hiệu dùng để xác định quan hệ logic bao gồm hoặc loại trừ giữa hai số lượng hoặc hai khái niệm. Trong ngôn ngữ vấn đáp, toán tử logic bao gồm ( OR) sẽ mở rộng số lượng các bản ghi tìm được, còn các toán tử logic loại trừ ( AND hoặc NOT) sẽ thu hẹp số lượng này. —Preceding unsigned comment added by 118.71.188.200 (talk) 15:06, 5 October 2009 (UTC)

BUS
Đường truyền điện tử

Đường truyền điện tử để truyền dữ liệu giữa các bộ phận trong máy tính. Khi đề cập tới CPU, bus hay bus hệ thống (system bus) ám chỉ mối liên kết giữa CPU hay bộ nhớ với các thành phần khác của PC.

BUS protocol
Thiết lập thời gian, cách vận chuyển dữ liệu trong một đường truyền điển tử.

Cache memory
Là loại memory có dung lượng rất nhỏ (thường nhỏ hơn 1MB) và chạy rất lẹ (gần như tốc độ của CPU). Thông thường thì Cache memory nằm gần CPU và có nhiệm vụ cung cấp những data thường (đang) dùng cho CPU. Sự hình thành của Cache là một cách nâng cao hiệu quả truy cập thông tin của máy tính mà thôi. Những thông tin bạn thường dùng (hoặc đang dùng) thường được chứa trong Cache, mổi khi xử lý hay thay đổi thông tin, CPU sẽ dò trong Cache memory trước xem có tồn tại hay không, nếu có nó sẽ lấy ra dùng lại còn không thì sẽ tìm tiếp vào RAM hoặc các bộ phận khác.

Thông thường Cache memory nằm gần CPU, trong nhiều trường hợp Cache memory nằm trong con CPU luôn. Người ta gọi Cache Level 1 (L1), Cache level 2 (L2)...là do vị trí của nó gần hay xa CPU. Cache L1 gần CPU nhất, sau đó là Cache L2...

CD-ROM (compact disk red-only memory)
Đĩa quang học

CD-ROM là một thiết bị quang học. CD-ROM dùng để lưu trữ dữ liệu. CD-ROM chỉ có thể đọc mà không thể sửa đội dữ liệu bên trong. Một đĩa CD-ROM 5.25-inch có thể lưu 650 megabytes dữ liệu. Chuẩn ISO 9660 xác định khuôn dạng dữ liệu được lưu giữ trên CD-ROM.

CRT (cathode ray tube)
Ống tia điện tử

Trong màn hình máy tính, đây là một ống chân không, dùng súng điện tử ( ca-tôt) để phát ra một chùm tia điện tử làm phát quang chất phosphor trên màn hình, khi chùm tia quét ngang qua. Màn hình máy tính cũng thường được gọi là CRT. Công nghệ này cũng được áp dụng trong Tivi.

Control Unit (CU)
Nó là một trong những phần quan trọng nhất của bộ vi xử lí bởi vì nó cung cấp cho mọi quá trình xử lí. Dựa trên những lệnh từ phần giải mã (Decode Unit) nó tạo ra tín hiệu điều khiển để nói cho ALU (Arithmetic Logic Unit) và những thanh ghi (Registers ) biết cách thực hiện công việc như thế nào, thực hiện công việc gì và kết quả sẽ làm gì. Control Unit để chắc chắn mọi điều xảy ra ở chỗ cần có và trong một thời gian phải có.

Decoder
Bộ giải mã

Nhiệm vụ của nó để giải mã hoặc chuyển những lệnh bằng ngôn ngữ máy phức tạp thành những kiểu mà để ALU và những thanh ghi hiểu được.

DRAM (Dynamic RAM)
DRAM là loại RAM cần cập nhật data thường xuyên (high refresh rate). Thông thường data trong DRAM sẽ được refresh (làm tươi) nhiều lần trong một second để lưu giử lại những thông tin đang lưu trữ, nếu không refresh lại DRAM thì dù nguồn điện không ngắt, thông tin trong DRAM cũng sẽ bị mất.

DVD (Digital Video Disc)
DVD là một định dạng lưu trữ đĩa quang phổ biến. Công dụng chính của nó là lưu trữ video và lưu trữ dữ liệu.DVD có nhiều điểm giống CD: chúng đều có đường kính 12 cm cho loại tiêu chuẩn, hay 8 cm cho loại nhỏ. DVD có cách lưu dữ liệu khác, với cách nén dữ liệu và các lớp quang học có khả năng chứa nhiều dữ liệu hơn CD gấp 7 lần hoặc hơn thế nữa. Về cấu trúc phần mềm, DVD cũng khác CD ở chỗ chúng đều chứa hệ tập tin, gọi là UDF, một phiên bản mở rộng của tiêu chuẩn ISO 9660 cho CD chứa dữ liệu.

Flash drive
Một công cụ lưu trữ dữ liệu có kích thước nhỏ và dung lượng bộ nhớ nhỏ. Flash drives thường được cắm vào cổng USB trên một máy tính cá nhân.

flip-flop
là 1 dạng bộ nhớ. có tác dụng lưu trữ thông tin xuất ra cho đến khi nó được thay thế

gate
cổng ( trong mạch điện tử)

interrupt handling
là 1 quá trình trong máy tính. tại nó có những tín hiệu điều khiển chương trình bình thường và điều khiểu vận chuyển chương trình đặc biệt thiết kế yêu cầu vào ra

latch
Giống flip flop

LCD (liquid crystal display)
Màn hình tinh thể lỏng

Một công nghệ hiển thị ít tốn năng lượng dùng trong các máy tính laptop, và các thiết bị điện tử chạy pin loại nhỏ như các đồng hồ đo, các thiết bị kiểm thử và các đồng hồ chỉ giờ hiện số. Thiết bị hiển thị này dựa trên cơ sở các phân tử tinh thể hình trụ, chúng thay đổi sự định hướng khi có dòng điện chạy qua. Các màn hình LCD có dạng phẳng và ít tiêu tốn năng lượng, nên độ sáng không đủ, gây mỏi mắt cho người dùng. Để bổ khuyết, người ta đã chế tạo ra loại màn hình chiếu sáng lưng, cải thiện khả năng đọc đối với màn hình LCD, nhưng đồng thời cũng tốn điện nhiều hơn.

Main Board
Bo mạch chủ

Bo mạch chủ là bản mạch in chính trong thiết bị điện tử. Nó có chứa các socket (đế cắm) và slot (khe cắm) để cắm các linh kiện điện tử và bo mạch mở rộng khác. Trong hệ thống máy tính cá nhân, bo mạch chủ chứa bộ vi xử lý, chipset, các khe cắm PCI, khe cắm AGP, khe cắm bộ nhớ và các mạch điều khiển bàn phím, chuột, các ổ đĩa và máy in. Nó cũng có thể được tích hợp sẵn các mạch điều khiển gắn liền cho modem, âm thanh, đồ họa và mạng. Bo mạch chủ của các máy tính xách tay thường được tích hợp sẵn toàn bộ các mạch điều khiển thiết bị ngoại vi.

Bo mạch chủ là bộ phận rất quan trọng trong PC. Nếu bạn có một bo mạch chủ chất lượng tồi thì máy tính của bạn sẽ thường xuyên gặp trục trặc và thật "mệt mỏi" để tìm ra nguyên nhân và cách khắc phục lỗi. Do đó vì vậy tôi cố gắng đưa ra những hiểu biết cơ bản nhất để bạn có cơ sở chọn lựa được một bo mạch chủ chất lượng tốt phù hợp với túi tiền mà đem lại hiệu quả cao, đáp ứng được yêu cầu nâng cấp sau này.

Motherboard
Bo mạch chủ

Bo mạch chủ là bản mạch in chính trong thiết bị điện tử. Nó có chứa các socket (đế cắm) và slot (khe cắm) để cắm các linh kiện điện tử và bo mạch mở rộng khác. Trong hệ thống máy tính cá nhân, bo mạch chủ chứa bộ vi xử lý, chipset, các khe cắm PCI, khe cắm AGP, khe cắm bộ nhớ và các mạch điều khiển bàn phím, chuột, các ổ đĩa và máy in. Nó cũng có thể được tích hợp sẵn các mạch điều khiển gắn liền cho modem, âm thanh, đồ họa và mạng. Bo mạch chủ của các máy tính xách tay thường được tích hợp sẵn toàn bộ các mạch điều khiển thiết bị ngoại vi.

Bo mạch chủ là bộ phận rất quan trọng trong PC. Nếu bạn có một bo mạch chủ chất lượng tồi thì máy tính của bạn sẽ thường xuyên gặp trục trặc và thật "mệt mỏi" để tìm ra nguyên nhân và cách khắc phục lỗi. Do đó vì vậy tôi cố gắng đưa ra những hiểu biết cơ bản nhất để bạn có cơ sở chọn lựa được một bo mạch chủ chất lượng tốt phù hợp với túi tiền mà đem lại hiệu quả cao, đáp ứng được yêu cầu nâng cấp sau này.

NAND
Là một phép toán logic. Nó chỉ trả về giá trị 0 khi cả 2 phần tử là 1

NOR
là 1 phép toán loại trừ nó chỉ trả về giá trị 1 khi cả 2 đầu vào bằng 0

NOT
là 1 hàm logic nó trả về 1 nếu đầu vào 0 và ngược lại

OR
phép hoặc trả về giá trị là 1 khi và chỉ khi 2 giá trị của 2 đầu vào khác nhau

PCI (Peripheral Component Interconnect)
Là một loại kênh ngoại vi trên Mainboard được thiết kế bởi Intel vào năm 1993. Nó được dùng để gắn các card mở rộng cung cấp các đường truyền tốc độ cao giữa CPU và các thiết bị ngoại vi (màn hình, mạng, đĩa cứng ngoài...).

Công nghệ PCI cung cấp khả năng "cắm và chạy" (plug and play) là khả năng tự nhận dạng và cài đặt các card PCI rất tốt. PCI cho phép chia sẻ "tài nguyên" IRQ (Interrupt Request-Ngắt hệ thống) giữa các card PCI với nhau. Đây là một đặc điểm rất quan trọng trong tình hình các card ngoại vi phục vụ nhiều thiết bị ngoại vi và ứng dụng ngày càng nhiều trong khi số lượng các IRQ được hỗ trợ thì lại giới hạn.

Polling
Kiểm soát vòng

Trong các mạng cục bộ, đây là một phương pháp dùng để kiểm soát việc thâm nhập kênh, trong đó máy tính trung tâm lần lượt hỏi (hoặc xoay vòng) các trạm máy để xác định xem chúng có thông tin cần truyền hay không. Với cách thâm nhập kênh theo kiểm soát vòng như vậy, bạn có thể xác định máy tính trung tâm phải tiến hành hỏi các trạm bao lâu một lần, và mỗi lần trong bao lâu. Khác với phương pháp thâm nhập kênh CSMA/CD và tiếp sức vòng tròn, trong đó người quản lý mạng có thể có một số nút được phép thâm nhập vào mạng nhiều hơn các nút khác.

Port
Cổng kết nối

Cổng kết nối là cổng kết nối máy tính tới các thiết bị ngoại vi,là một cổng thực, vật lý, ví dụ như là trong máy tính có cổng kết nối dây chuyền (serial port) COM1, cổng kết nối song song (parallel port) LPT1 cho máy in, cổng USB, cổng qua card mạng.

RAID (Redundant Array of Independent Disks)
Là một hệ thống đĩa cứng được sử dụng để tăng cường hiệu năng và/hoặc cung cấp khả năng chịu lỗi cho hệ thống máy tính. RAID là một tập hợp của hai hay nhiều đĩa cứng thông thường và sử dụng một Bộ điều khiển đĩa đặc biệt (specialized disk controller) có hỗ trợ chức năng RAID.

refresh rate
Tốc độ phục hồi

Register
Đăng ký

Resolution
Sự phân tích

RGB ( Red Green Blue )
Đây là 3 màu cơ bản. Từ 3 loại màu này có thể tạo ra tất cả các loại màu.

ROM(read-only memory)
Là một loại thiết bị lưu trữ dùng trong máy tính và các thiết bị khác. Nó có tên như vậy vì không dễ để ghi thông tin lên nó. ROM, theo đúng nghĩa, chỉ cho phép đọc dữ liệu từ chúng tuy nhiên tất cả các loại ROM đều cho phép ghi dữ liệu ít nhất một lần, hoặc khi sản xuất lần đầu hoặc trong bước lập trình. Một số loại ROM cho phép xóa và lập trình lại nhiều lần.

SCSI
Giao diện hệ thống máy tính nhỏ SCSI(Small Computer System Interface): Một giao diện, thực chất là một loại bus mở rộng phức tạp, trong đó bạn có thể cắm vào các thiết bị như ổ đựa cứng, ổ đựa CD ROM, máy quét hình và máy in laser Thiết bị SCSI thông dụng nhất là ổ cứng SCSI có chứa hầu hết các mạch điều khiển, nên đã làm cho giao diện SCSI trở nên tự do để thực hiện thông tin với các thiết bị ngoại vi khác Tối đa có thể mắc bảy thiết bị SCSI vào một cổng SCSI

Semiconductor
Chất bán dẫn là vật liệu trung gian giữa chất dẫn điện và chất cách điện.Chất bán dẫn hoạt động như một chất cách điện ở nhiệt độ thấp và có tính dẫn điện ở nhiệt độ phòng.

shifter
Bộ chuyển dịch

SRAM
Bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên tĩnh(SRAM): là một loại chip nhớ truy cập ngẫu nhiên có thể duy trì nội dung của nó không cần phải làm tươi thường xuyên từ CPU. Mặc dù cũng thuộc loại nhớ không cố định như các chip DRAM, nhưng SRAM không đòi hỏi CPU phải làm tươi lại nội dung của nó vài trăm lần mỗi giây. Các chip này cố tốc độ hoạt động nhanh hơn nhưng đồng thời cũng đắt tiền hơn so với các chip DRAM, do đó hầu như chỉ được dùng cho các RAM cache

System bus
Tốc độ bus của hệ thống

System clock
Bộ báo giờ hệ thống

truth table
Bảng chân lý, đầu vào thì đầu ra dựa vào các phép toán lô gic

USB
Thiết bị lưu trữ di dộng, rất nhỏ gọn

VLSI
Sự tích hợp cỡ lớn

XOR
toán tử thao tác bit XOR(còn gọi là OR có loại trừ - exclusive OR) cũng là một toán tử hai ngôi, có nhiệm vụ thực hiện tính toán (trên từng bit) với hai chuỗi bit có cùng độ dài để tạo ra một chuỗi bit mới có cùng độ dài với hai chuỗi bit ban đầu. Tuy nhiên, trên mỗi cặp bit tương ứng nhau của hai toán hạng,toán tử XOR sẽ trả về 1 nếu chỉ có một trong hai bit là 1(và bit còn lại là 0), ngược lại, XOR trả về bit 0

=Chapter4: numbering systems and data representation=

American National Standards Institute(ANSI)
Là một tổ chức tư nhân, phi lợi nhuận nhằm quản trị và điều phối sự tiêu chuẩn hoá một cách tự giác Smokey Bearvà hợp thức các hệ thống qui ước ra đời ngày 19 tháng 10 năm 1918. Cơ sở chính Mr. Furbles đóng ở Washington, D.C.. Nhiệm vụ của tổ chức là nâng cao khả năng cạnh tranh toàn cầu của hệ thống kinh doanh và chất lượng đời sống Hoa Kỳ đồng thời tạo điều kiện cho việc tự giác thống nhất các tiêu chuẩn và hợp thức các hệ thống quy ước, cũng như là bảo vệ sự nguyên dạng của các tiêu chí này. Các tiêu chuẩn của ANSI thường được ISO chấp nhận. Khi mới thành lập, 1918, ANSI có tên là American Engineering Standards Committee. Sang năm 1928, đổi thành American Standards Association, hay ASA. Vào năm 1946 ASA nhập chung với các tổ chức liên quan đến các chuẩn của 25 quốc gia khác thành International Organization for Standardization. Đến năm 1966 thì họ lại tách ra thành United States of America Standards Institute. Và, cuối cùng, vào năm 1969 thì có tên là American National Standards Institute.

American Standard Code for Information Interchange(ASCII)
Là bộ kí tự và bộ mã kí tự dựa trên bảng chữ cái La Tinh được dùng trong tiếng Anh hiện đại và các ngôn ngữ Tây Âu khác. Nó thường được dùng để hiển thị văn bản trong máy tính và các thiết bị thông tin khác. Nó cũng được dùng bởi các thiết bị điều khiển làm việc với văn bản.

binary
Một hệ đếm dùng hai ký tự để biểu đạt một giá trị số, bằng tổng số các lũy thừa của 2. Hai ký tự đó thường là 0 và 1; chúng thường được dùng để biểu đạt hai giá trị hiệu điện thế tương ứng (có hiệu điện thế, hoặc hiệu điện thế cao là 1 và không có, hoặc thấp là 0). Do có ưu điểm tính toán đơn giản, dễ dàng thực hiện về mặt vật lý, chẳng hạn như trên các mạch điện tử, hệ nhị phân trở thành một phần kiến tạo căn bản trong các máy tính đương thời

bit
Là rút gọn cho số nhị phân, 1 bit gồm số 0 và 1,và là đơn vị nhỏ nhất trong sự biểu diễn hệ thống máy tính

byte
Là một đơn vị lưu trữ dữ liệu cho máy tính, bất kể loại dữ liệu đang được lưu trữ. Nó cũng là một trong những kiểu dữ liệu (data type) trong nhiều ngôn ngữ lập trình.Trong đại đa số các máy tính hiện đại byte gồm có 8 bit

exponent
Giá trị lũy thừa(mũ)

Extended ASCII
Cũng giống như ASCII nhưng sử dụng 8 bit nhiều hơn so với ASCII thông thường chỉ có 7 bit được phát triển bởi ANSI

floating point notation
Là một phương pháp biểu diễn một số theo một cách thống nhất, con số sẽ được biểu diễn theo phần định trị nhân với lũy thừa của 10 ví dụ như 3.144543E+8

hexadecimal(hex)
Là hệ cơ số sử dụng 16 số là các số từ 1 đến 9 và A,B,C,D,E,F

Institute of Electrical and Electronic Engineers(IEEE)
là chuẩn giao tiếp mạng

IEEE-754
Là tiêu chuẩn IEEE cho phương pháp floating point exponent dùng cho nhiều phần cứng và phần mềm được sử dụng tháng 8 năm 2008

interger number
Là các số nguyên trong máy tính thường biểu diễn bằng 16-bit

mantissa
Phần định trị hay trong phương pháp floating point notation thì đó là giá trị của số sau khi thay đổi trong đó phần nguyên là số có 1 chữ số

MP3
MP3 là một dạng file đã được nén bằng cách nén dữ liệu mất đi (lossy). Nó là một dạng âm thanh PCM pulse-code modulation-encoded nhỏ hơn rất nhiều so với dữ liệu ban đầu do nó bỏ đi những phần âm thanh được cho là không quan trọng trong khoảng nghe được của con người, tương tự như cách nén JPEG dành cho hình ảnh.

nibble
Một nibble là một tập hợp của 4-bit hay là một nửa của byte. Nibble gồm có 4 bit biểu thị 16 giá trị khác nhau

pixel
Phần tử nhỏ nhất (phần tử ảnh) mà một thiết bị có thể hiện thị trên màn hình, hình ảnh trên màn hình được xây dựng nên từ các phần tử đó

positional number
Là giá trị mà mỗi vị trí trong số có. Giá trị của vị trí đó được tính bằng sự tăng của lũy thừa theo cơ số vị trí của số.

radix point
Là điểm phân cách giữa phần nguyên và phần phân của một số.

RGB encoding
Là phương pháp xác định màu và độ sáng cho 1 bit sử dụng 3 màu cơ bản
 * đỏ,xanh là cây,xanh da trời.

scientific notation
Cũng giống như floating point notation đây cũng là phương pháp biểu diễn một số dưới dạng tích của một số có phần nguyên có một chữ số với một lũy thừa của 10

Unicode
Bộ mã tiêu chuẩn quốc tế đa ngôn ngữ (tiêu chuẩn mã hoá ký tự 16 bit (do Unicode Consortium phát triển trong thời gian từ 1988 đến 1991) Do dùng hai byte thể hiện từng ký tự, Unicode cho phép thể hiện hầu hết mọi ngôn ngữ viết trên thế giới bằng một tập ký tự đơn nhất)

two's complement
Đó là một phương pháp biểu diễn số âm trong hệ cơ số 2. Thay đổi tất cả các số 0 thành 1 và 1 thành 0 rồi cộng thêm 1 ta được số âm của số ban đầu

WAV
WAV (hay WAVE), viết tắt của Waveform định dạng âm thanh, cũng gọi là Audio cho Windows, là một Microsoft và IBM định dạng file âm thanh tiêu chuẩn để lưu trữ một bitstream âm thanh trên máy tính. Nó là một ứng dụng của phương pháp định dạng RIFF bitstream để lưu trữ dữ liệu trong "khối", và do đó cũng gần với 8SVX và định dạng AIFF được sử dụng trên máy tính Amiga và Macintosh, tương ứng. Nó là định dạng chính được sử dụng trên hệ thống Windows cho nguyên và thường không nén âm thanh. Mã hóa bitstream thông thường là Pulse Code Modulation (PCM) format

whole number
Là số có phần thập phân bằng 0 hay còn gọi là số nguyên

word
Là một nhóm gồm nhiều bit trong hệ thống, số lượng bit trong word tự do,có thể là 16,32,hay 64 bit

=Chapter5: operating systems=

Booting
Sự khởi động

Command-line interface
Giao diện kiểu dòng lệnh

Là sản phẩm phần mềm cho phép người sử dụng đánh câu lệnh tại dấu nhắc. Giao diện kiểu dòng lệnh là giao diện không có đồ họa. Người sử dụng bắt buộc phải nhớ các câu lệnh để thao tác trên giao diện.

Command prompt
Command prompt là dấu nhắc lệnh. Từ và các ký tự hiển thị trên màn hình của 1 hệ điều hành kiểu dòng lệnh đang đợi người sử dụng đánh câu lệnh.

Deadlock
Khóa chết

Là trạng thái xảy ra trong môi trường đa nhiệm khi hai hoặc nhiều tiến trình đi vào vòng lặp chờ tài nguyên mãi mãi. Một tiến trình sử dụng và chiếm 1 số tài nguyên và các ứng dụng khác đang cần tài nguyên đó khi đó các ứng dụng kia phải chờ để lấy tài nguyên mà tiến trình kia đang sử dụng.

Directory
Thư mục

Một phần của cấu trúc để tổ chức các tập tin trên đĩa. Một thư mục có thể chứa nhiều tập tin và các thư mục khác. Một thuật ngữ khác cũng có ý nghĩa tương tự như directory, đó là Folder.

DOS
DOS (Disk Operating System, hệ điều hành chạy trên đĩa mềm) của Microsoft là một giao diện người dùng dòng lệnh.DOS là OS 16-bit, không hỗ trợ môi trường đa người dùng và đa nhiệm.Ở DOS, muốn điều khiển nó, bạn phải nhớ thuộc lòng hàng loạt câu lệnh, cú pháp, cho dù có thể viết tắt.

Phiên bản đầu tiên MS- DOS 1.0 phát hành hồi năm 1981 cho các máy tính IBM, và phiên bản MS-DOS cuối cùng 6.22 ra đời vào năm 1994. Mặc dù không còn được sử dụng phổ biến hiện nay, DOS vẫn còn có thể được truy xuất từ mọi hệ điều hành Windows bằng cách bài bản là mở menu Start/Run và gõ vào box open dòng lệnh command hay lệnh CMD trong Windows NT/2000/XP.

Driver
Driver là bộ trình, các lệnh điều khiển thiết bị. Driver là một dạng phần mềm đóng vai trò cầu nối giữa hệ điều hành và các thiết bị phần cứng gắn thêm vào hệ thống. Hệ điều hành Windows hỗ trợ nhiều thiết bị phần cứng như ổ đĩa CD, DVD, máy in, máy scan, webcam… Tuy nhiên, cũng là những thiết bị ấy mà chưa được Windows hỗ trợ thì người dùng phải cài thêm Driver để Windows nhận diện được và cho phép thiết bị hoạt động.

folder
Thư mục

Format
Định dạng

Trước khi một ổ đĩa được sử dụng, ổ đĩa cần được định dạng bởi hệ điều hành. Phần mềm định dạng sẽ thiết lập các phân vùng, cây thư mục cốt yếu trên ổ đĩa.

Graphical user interface
Giao diện người sử dụng đồ họa

Một dạng của giao diện giữa người sử dụng trong đó các chương trình và tập tin xuất hiện như các biểu tượng (tranh nhỏ). Sự lựa chọn của người sử dụng được chọn từ các danh mục, và dữ liệu được biểu diễn trong cửa sổ, mà người thực hiện có thể sử dụng thiết bị trỏ. Người thực hiện có thể thao tác trong nhiều cách khác nhau, tiêu biểu là bằng con chuột để chọn lựa và khởi đầu các hoạt động.

Khái niệm của GUI được đưa ra bởi công ty xerox trong những năm 1970, được phổ biến với các máy tính Apple Macintosh trong những năm 1980 và ngày nay có thể có trên nhiều dạng máy tính - hầu hết đều đáng chú ý như Windows hệ điều hành của máy vi tính cá nhân IBM được công ty phần mềm Microsoft đưa ra.

Kernel
Nhân

Trong một hệ điều hành, đây là các phần cốt lõi của chương trình, cư trú trong bộ nhớ, và thực hiện hầu hết các nhiệm vụ điều hành chính, như quản lý các thao tác vào ra đĩa, và quản lý bộ nhớ trong chẳng hạn. Nhân quản lý tài nguyên của hệ thống.

Linux
Linux là hệ điều hành nguồn mở dựa vào nhân ( Kernel) linux do Linus Torvalds phát triển từ khi còn đang là sinh viên, nay đã trải qua rất nhiều lần update và hỗ trợ rất nhiều phần cứng khác nhau, Khác với windows sau khi cài đặt HĐH bạn cón phải cài thêm các ứng dụng khác mới có thể sử dụng được. Linux là một hệ điều hành tương tự như hệ điều hành UNIX của AT&T Bell Labs. Linux có mọi đặc tính của một hệ điều hành hiện đại: hệ thống đa nhiệm, đa tuyến đoạn, bộ nhớ ảo, thư viện động, chương tŕnh dùng chung, tải theo nhu cầu, quản lư bộ nhớ, các môđun driver thiết bị, video frame buffering, và mạng TCP/IP.

Multiprocessing
Hệ thống đa xử lý

Hệ thống đa xử lý là máy tính có nhiều bộ xử lý. Hệ thống server và superserver được thiết kế để hỗ trợ nhiều bộ xử lý. Superserver bao gồm các bus tốc độ cao, vùng nhớ có dung lượng hàng chục megabyte, hệ thống RAID (redundant arrays of inexpensive), cấu trúc hệ thống cao cấp làm giảm sự tắc nghẽn, và các chức năng khác như nhiều nguồn cung cấp điện.

Multitasking
Multitasking là một chức năng của hệ điều hành cho phép chạy nhiều process (tiến trình) cùng lúc.

Network oprerating system
Hệ điều hành mạng

Hệ điều hành mạng máy tính, viết tắt là NOS (Network Operating System), cung cấp các chức năng để quản lý mạng LAN cũng như liên mạng và để phục vụ máy khách. NOS cung cấp một bộ giao thức tiếp nhận những yêu cầu từ những máy khách rồi đáp ứng những yêu cầu đó. NOS cũng cung cấp bộ tập tin hệ thống (mặc dù đó không phải là yêu cầu bắt buộc) và tập hợp các chức năng an toàn cũng như các quyền điều khiển cho user để truy cập tài nguyên của mạng.

Open source
Phần mềm mã nguồn mở

Open Source là các gọi tổng quát mô tả nhiều phần của hoạt động Free Software Licende. Tất cả mã nguồn của phần mềm là nguồn mở và có thể đọc được và thay đổi được bởi bất kì người nào. Phần mềm mã nguồn mở có thể sử dụng, thay đổi, nâng cấp bởi người sử dụng.

Operating system (OS)
Hệ điều hành.

Chương trình điều khiển hoạt động cơ bản của máy tính. Hệ điều hành tiêu biểu điều khiển các thiết bị ngoại vi, tổ chức sắp xếp hệ thống dữ liệu, bảo đảm sự liên lạc với người vận hành và chạy các chương trình khác. Các hệ điều hành độc quyền được viết cho những máy tính xác định, nhưng các máy khác được chấp nhận các tiêu chuẩn.

Partition
Phân vùng

Một đĩa cứng vật lý có thể được chia thành nhiều partition. Mỗi partition có thể được xem như là một ổ đĩa (C: D: E:...trong DOS/Windows) hoặc là một thư mục (folder) (trong Linux/Unix) tuỳ thuộc vào hệ điều hành qui định.

Platform
Nền

Là công nghệ cơ sở của một hệ máy tính. Do các máy tính là những thiết bị được phân tầng bao gồm một tầng phần cứng cấp chip, một tầng phần rắn và hệ điều hành, và một tầng trình ứng dụng, nên tầng đáy cùng của máy tính thường được gọi là một nền tảng, như trong "nền tảng IBM PC" . Tuy nhiên, các thiết kế viên ứng dụng thường xem phần cứng và phần mềm của các hệ thống như là một nền tảng bởi vì cả hai đều cung cấp phần hỗ trợ cho ứng dụng đó.

Plug and play (PnP)
Cắm là chạy

Một tiêu chuẩn về phần cứng mới nổi lên trong công nghệ đối với các bộ phận phần ứng bổ sung thêm trong máy tính, yêu cầu các bộ phận đó có khả năng tự đồng nhất hóa, và đáp ứng yêu cầu trong một loại tiêu chuẩn. Tiêu chuẩn Plug and Play (cắm vào là chạy) đòi hỏi phần cứng lẫn phần mềm đều phải thực hiện nhiệm vụ của mình. Phần cứng đó là BIOS loại Plug and Play có khả năng nhận biết được các bộ phận máy của hệ thống ngay khi khởi động máy tính. Sau đó BIOS sẽ duy trì báo động về bất kỳ những thay đổi cấu hình quan trọng nào mà bạn có thể gây ra, nên nó có thể chuyển những thông tin này cho hệ điều hành. Phần mềm này là một hệ điều hành phù hợp với Plug and Play. Với chuẩn Plug and Play bạn không cần phải "cài đặt" các thiết bị; bạn không phải quan tâm đến các cầu nối và các chuyển mạch dip, hoặc các driver máy in tương thích với phần mềm đối với các loại máy in mới nhất. Cơ sở đã được cài đặt của các thiết bị ISA không tương hợp với Plug and Play, mặc dù thế hệ kế tiếp của các bộ điều hợp mạng, các modem fax, và các thiết kế khác sẽ tương hợp.

POST (Power On Self Test)
Tự kiểm tra tình hình bản thân máy

POST được xây dựng sẵn là một chương trình máy tính để kiểm tra phần cứng, đảm bảo mọi thứ sẵn có và đảm bảo chức năng của mình, trước khi BIOS bắt đầu khởi động. POST chạy nhanh và thông thường không thông báo kết quả kiểm tra, ngoại trừ trường hợp nó gặp vấn đề. Nếu POST gặp phải trục trặc, khi bật máy, máy sẽ phát ra tiếng bíp và sau đó dừng, không tiếp tục khởi động. Loa được sử dụng vì kiểm tra này được thực hiện trước khi màn hình nhận tín hiệu. Những mẫu tiếng bíp được sử dụng để chẩn đoán các vấn đề phần cứng của máy tính. POST còn được sử dụng trong việc phát hiện các sự cố mở rộng cho PC. Các tín hiệu BIOS gửi ra khi gặp các vấn đề mở rộng có thể được dùng để "gỡ rối vấn đề" bằng giao tiếp gỡ rối

Process
Tiến trình

Là một phần mềm nhỏ chạy trong máy tính có thể đó là một phần của một phần mềm lớn.

Resources
Nguồn tài nguyên

ROOT level
Thư mục gốc, Phân vùng gốc

Là tổ chức cao nhất trên 1 ổ đĩa. Nó bao quát các thành phần bên trong ổ đĩa. Điển hình nhất trong Windows ROOT level là phân vùng C:\.

Single-tasking
Một hệ điều hành chỉ cho phép một tiến trình được chạy trong một khoảng thời gian.

Time slicing
Phân lát thời gian

Phân lát Thời gian (time-slicing) là cơ chế để có tính năng Đa tác vụ (multitasking). Phân lát thời gian là cơ chế mà CPU sẽ phân chia thời gian để thực hiện từng tiến trình một đảm bảo các tiến trình đều được thực hiện.

UNIX
Hệ điều hành Unix là hệ điều hành máy tính viết vào những năm 1960 và 1970 do một số nhân viên của công ty AT&T Bell Labs bao gồm Ken Thompson, Dennis Ritchie và Douglas McIlroy. Ngày nay hệ điều hành Unix được phân ra thành nhiều nhánh khác nhau, nhánh của AT&T, nhánh của một số nhà phân phối thương mại và nhánh của những tổ chức phi lợi nhuận.

Unix có thể chạy trên nhiều loại máy tính khác nhau, từ những máy tính cá nhân cho đến các máy chủ dịch vụ. Nó là một hệ điều hành đa nhiệm (có thể cùng lúc thực hiện nhiều nhiệm vụ) hỗ trợ một cách lý tưởng đối với các ứng dụng nhiều người dùng. Unix được viết bằng ngôn ngữ lập trình C, một ngôn ngữ rất mạnh và mềm dẻo. Unix hỗ trợ các ứng dụng mạng và hỗ trợ nhiều môi trường lập trình khác nhau. Với hàng trăm lệnh và một số lượng rất lớn các tùy chọn, Unix thực sự là một khó khăn đối với người mới bắt đầu. Với sự phát triển của các shell Unix hệ điều hành này đã trở nên phổ dụng hơn trong lĩnh vực điện toán.

Unix là một trong những hệ điều hành 64 bit đầu tiên. Hiện nay Unix được sử dụng bởi nhiều công ty tập đoàn lớn trên thế giới vì mức độ bảo mật của nó tương đối cao.

Wildcard
Ký tự đại diện

Là ký tự thay thế cho một hoặc nhiều ký tự khác, được sử dụng để chọn files hoặc folders. Ký tự đại diện điển hình trong DOS, Windows, and UNIX là (*)thay thế cho nhiều ký tự và (?) thay thế cho 1 ký tự.

Windows
Hệ điều hành Windows

Một hệ điều hành đa nhiệm (multi tasking) có thể xử lý nhiều chương trình cùng một lúc

Gồm các biểu tượng (icon). Mỗi biểu tượng đại diện cho một đối tượng (object) như thư mục hồ sơ, thư mục nghe nhạc ...

Một trình tổng hợp của những trình ứng dụng; như trình thảo văn bản, trình đồ họa và các ứng dụng hữu ích như lịch, đồng hồ, máy tính, bản tính, phần mềm lướt mạng, soạn thảo văn bản, trò chơi