User talk:Munkhzaya Basbish

Финтекийн эрх зүйн зохицуулалт
Финтек систем хөгжихийн хэрээр түүний хууль эрх зүйн орчин, зохицуулалтын талаар судлах нь салбарын хөгжлийн тулгамдсан асуудлын нэг болоод байна. Монголбанкны зүгээс финтек хөгжлийг дэмжих тал дээр эрх зүйн орчин бүрдүүлж, холбогдох дүрэм, журмыг шинэчлэн хэрэгжүүлж байна. Монгол улсын хувьд финтекийн хууль эрх зүйн зохицуулалтын орчны хөгжлийг дараах зурагт харууллаа.

Монгол улсын финтекийн зохицуулалт

•	Бодит цагийн горим Монгол банкнаас банк хоорондын бага дүнтэй гүйлгээний системийг бодит цагийн горимд оруулж, гүйлгээ хийсэн даруйд хүлээн авах зарчимд оруулсан. •	Төлбөрийн системийн шинэчлэл Төлбөрийн системийн дэд бүтцийг сайжруулж, олон улсын жишигт нийцсэн технологи, дэд бүтэц нэвтрүүлэхтэй уялдуулан төлбөрийн системийн талаар баримтлах бодлого боловсруулж бэлэн бус төлбөр тооцооны хэрэглээг дэмжих, шинэ дэвшилтэт төлбөрийн хэрэгсэл, үйлчилгээг нэвтрүүлэх зорилготой. •	Үндэсний төлбөрийн системийн тухай хууль Цахим мөнгө нь Монгол Улсын мөнгөн тэмдэгт төгрөгтэй адил үнэ цэнэ бүхий бэлэн бус төлбөрийн хэрэгслээр тооцогдоно. •	Цахим мөнгөний журам Монгол банкнаас Үндэсний төлбөрийн системийн тухай хуулиар тодорхойлсон цахим мөнгө, түүний үйл ажиллагааг нарийвчлан зохицуулах эрх зүйн орчныг бүрдүүлэх, аюулгүй, найдвартай цахим мөнгөний системийг бий болгож хэрэглэгчийг хамгаалах зорилгоор Цахим мөнгөний журамыг шинээр боловсруулан, баталсан. •	Төрөөс Мөнгөний бодлогын талаар баримтлах үндсэн чиглэлд финтекийн асуудлыг тусгасан. Санхүүгийн зохицуулах хорооноос финтекийн хөгжилд дэмжлэг үзүүлдгээрээ алдартай Сэндбоксийг судалж байна. Үүний хүрээнд зохицуулалтыг сайжруулах, хөрөнгө оруулагч, үйлчлүүлэгчдийн эрх ашгийг хамгаалах, санхүүгийн цахим үйлчилгээний эрсдэлийг хаахад анхаарал хандуулах зорилгоор зохицуулалтыг хийж байна. Манай орны хувьд оновчтой зохицуулалтын орчинг бүрдүүлэх ажил шат дараатай хийгдэж байгаа ба Финтектэй холбоотойгоор эрсдэлийг тодорхойлох, хяналт тавих, шаардлагатай хариу арга хэмжээ авах зорилгоор олон улсад хэрэгжүүлдэг Сэндбокс зохицуулалтын туршлагыг өөрийн оронд нийцүүлэн хэрэгжүүлж байна.Санхүүгийн зохицуулах хороо “Сэндбокс зохицуулалтын орчны журам”-ыг боловсруулсан. Журамд Санхүүгийн зохицуулах хороо, Монголбанкны зохицуулалт дор хязгаарлагдмал хүрээг хамарсан бодит орчинд тодорхой цаг хугацаанд турших боломж олгох, оролцогчдод тавигдах шаардлагыг тодорхойлох, холбогдох харилцааг зохицуулахаар тусгагдсан. Журмыг Санхүүгийн тогтвортой байдлын зөвлөлийн ээлжит хурлаар хэлэлцүүлээд зөвлөлийн гишүүн байгууллагууд буюу Монголбанкны ерөнхийлөгч, Санхүүгийн зохицуулах хорооны дарга, Сангийн сайд, Хадгаламжийн даатгалын корпорацийн гүйцэтгэх захирлын хамтарсан 2021 оны 3 дугаар сарын 01-ний өдрийн А-63/64/32/А/27 тушаалаар баталсан.

СЭНДБОКС ЗОХИЦУУЛАЛТ

Санхүүгийн бүтээгдэхүүн үйлчилгээ цахим хэлбэрт шилжиж буй өнөө үед түүнд тавих зохицуулалт,хяналтын үйл ажиллагаа нь мөн адил энэ чиглэлд суурилан хөгжих ёстой гэдгийг дэлхий нийтээрх зохицуулалтын технологид хийх хөрөнгө оруулалтын өсөлтийн хэмжээнээс харж болох юм. Регтекийн хөгжлийн нэгэн хэлбэр болон гарч ирсэн шийдэл нь Сэндбокс зохицуулалтын механизм юм. Уг технологи нь санхүүгийн тогтвортой байдлыг нэмэгдүүлэх, хэрэглэгчдийн аюулгүй байдлыг хангах болон шинэ санаа инновацлаг бүтээгдэхүүнүүдийг нэвтрүүлэх нөхцлийг бүрдүүлээд буй бөгөөд одоогоор Орос, Сингапур, Малайз, Австрали, Англи, Канад болон АНУ зэрэг дэлхийн нийт 20 гаруй орон уг механизмыг хэрэгжүүлж эхлээд байна. Эдгээр улс орнууд нь хяналт шалгалтын хэлтсүүддээ энэ чиглэлээрх шинэ алба хэлтэс нээн ажиллуулж байгаа аж. Энэхүү зохицуулалтын гол зорилго нь санхүүгийн зах зээл дээр финтект суурилсан бүтээгдэхүүн үйлчилгээ нэвтрүүлэх гэж буй шинэ компаниудад зөвшөөрөл олгон албан ёсоор үйл ажиллагаагаа явуулж эхлэхээс өмнө туршилтын хугацаанд бодит хэрэглэгчдэд уг бүтээгдэхүүнээ санал болгон зах зээлтэй илүү сайн танилцаж, өрсөлдөх чадвараа нэмэгдүүлэхэд тусладаг. Мөн дан ганц шинээр зах зээлд нэвтрэгчид гэхээс гадна бүтээгдэхүүн үйлчилгээгээ төрөлжүүлэн шинэ бүтээгдэхүүн санал болгох гэж буй арилжааны банк болон банк бус санхүүгийн үйл ажиллагаа эрхлэгч байгууллагуудын эрсдэлийг бууруулах, хууль эрх зүйн хүрээнд хянах ач холбогдолтой юм. Ингэснээр тухайн байгууллагууд бизнес моделоо илүү сайжруулан хэрэглэгчдийн эрэлт хэрэгцээг бодитоор мэдэрсэн бүтээгдэхүүнийг нэвтрүүлэх боломжыг бүрдүүлж өгч байна. Зохицуулалтын уг механизмыг нэвтрүүлэх нь дараах хэд хэдэн шаардлагуудаас үүдэлтэй гэж салбарын мэргэжилтнүүд үзэж байна.

Хууль тогтоомжын хэрэгжилт ба биелүүлэлт Аливаа шинэ бүтээгдэхүүн зах зээлд нэвтрэхэд хууль эрх зүйн таатай орчин бүрдээгүйн улмаас зохицуулалттай холбоотой асуудлууд үүсч эхэлдэг.

Зохицуулагч байгууллагын хамтын ажиллагаа Бүтээгдэхүүн үйлчилгээ нэвтрүүлэх нь төрийн болон бусад зохицуулагч байгууллагуудын эрх зөвшөөрлийн үндсэн дээр хэрэгжиж эхлэх бөгөөд тэдний хамтын ажиллагааны дутмаг байдлаас үүдэн нэвтрүүлэх боломжит хугацаа хойшлох асуудал тулгардаг.

Мэдээллийн аюулгүй орчин Технологи ашиглан бүтээгдэхүүн үйлчилгээ үзүүлэх явцад мэдээллийн нууцлал алдагдах, халдлагад өртөх үүнээс үүдэн их хэмжээний зардал хүлээх гэх мэт эрсдэлүүд тохиолддог.

Технологийн өргөжилт, хөгжил Шинээр технологи хөгжих бүрийд хуучин технологиуд ашиглалтаас гарахад хүрдэг. Орчин үеийн технологийг зах зээлд нэвтрүүлэх нь их хэмжээний хөрөнгө оруулалт болоод зардал мөнгийг шаарддаг тул эдгээр зардлыг хэмнэх оновчтой шийдлүүдийг эрэлхийлсээр байна.

Дүрэм журмыг даган хэрэгжүүлэх зардал Хууль эрх зүйн орчны өөрчлөлт шинэчлэлтэд үндэслэсэн дүрэм журмын биелүүлэлттэй холбоотой зардлууд өсөх хандлагатай байна.

СЭНДБОКС ЗОХИЦУУЛАЛТЫН ЕРӨНХИЙ БҮТЭЦ

Хамрах хүрээ: Сэндбокс зохицуулалтын анхдагч шаардлага нь шинэлэг инновацын хөгжил дэвшилд зохицуулалтын дутмаг байдал нөлөөлж буйгаас болон үүддэг. Зохицуулагч байгууллагууд нь санхүүгийн тогтвортой байдал, ил тод байдал, хэрэглэгчийн аюулгүй байдал болон зах зээлийн шударга өрсөлдөөнийг хэрэгжүүлэх хүрээнд ажилладаг.

Тавигдах шаардлага: Уг зохицуулалтад хамрагдах оролцогчид нь тухайн зохицуулагч байгууллагын хяналт дор үйл ажиллагаагаа явуулж буй тодорхой шаардлагуудыг хангасан байгууллагууд байдаг. Гэвч ихэнхдээ эрсдэл бүхий шинэ финтек компаниуд болон тэдний бүтээгдэхүүнд чиглэдэг. Инноваци гэдэг нь тодорхой хэмжээний шинэ технологи, бүтээгдэхүүний хөгжүүлэлт хэлбэрээр байх бөгөөд сонгогдсон байгууллагын хувьд үйл ажиллагааны зардлыг нөхөх хангалттай хэмжээний чадвартай байхаас гадна тухайноролцогчбайгууллагууд нь зохицуулагчаас үйл ажиллагаагаа явуулах орчин нөхцлийг шаардах эрхтэй байдаг.

Эрсдэлийн менежмент, аюулгүй байдал, тайлагнал: Сэндбоксын бүтэц нь өргөдөл гаргагч байгууллагуудыг үйл ажиллагааныхүрээнд хэрэглэгчийн аюулгүй байдал, ашиг сонирхлыг хамгаалах төлөвлөгөөтэй байхыг онцолдог. Энэ нь өөрийн гэсэн зах зээлийн тодорхойлолт, тохиромжтой эрсдэлийн удирдлагын бодлого, хангалттайхамгаалалтын процедур гэх зэргийг агуулсан хөтөлбөр бөгөөд эцсийншатанд тухайн хүсэлт гаргагч байгууллага хэрхэн уг төлөвлөгөөндөө зорин хүрч ажиллаж чадсан эсэхэд харьцууланүр дүнг гаргадаг.

Бүртгэлийн зардал болон хугацаа: Төлөвлөгөөний үе шатын дараа шаардлага хангасан тохиолдолд хэрэгжүүлж эхлэх ба туршилтын хугацаа нь 6 сараас 24 сар буюу 2 жилийн хугацаатай үргэлжилдэг. Ихэнх Сэндбокс зохицуулалт нь ямар нэг төлбөр, шимтгэлгүй байдаг боловч санхүүгийн болон бусад хууль эрх зүйн асуудлаас шалтгаалантөлбөртэй байж болдог.

Эцсийн үе шат: Амжилттай ажиллаж чадсан байгууллагууд нь зөвшөөрөл лицензийг хүлээн авах бол амжилтгүй хэрэгжсэн тохиолдолд үйл ажиллагаагаа зогсооход хүрнэ.

Сэндбокс зохицуулалтыг хэрэгжүүлсэн гадны кейсүүд

Дийлэнхдээ уг зохицуулалт нь хөгжингүй орнуудад түгээмэл ашиглагдаж байгаа хэдий ч цахим бүтээгдэхүүн нэвтэрсэн улс оронд нэвтрүүлэх шаардлагатай байгаагэдгийг онцолж буй юм. Сэндбоксыг үйлажиллагаандаа нэвтрүүлж буй улсорнуудын туршлагаас авч үзвэл:

Малайз улсын төв банк нь Сэндбокс зохицуулалтыг хэрэгжүүлэгч анхдагч банкуудын нэг бөгөөд 2016 онд Санхүүгийн технологийн эрх олгогч хэмээх группыг үндэслэсэн нь шинэлэг инноваци санаануудыг дэмжихийн сацуу үйл ажиллагааны чанар, үр ашиг, хамгаалал болон санхүүгийн хүртээмжтэй байдлыг Сэндбоксоор дамжуулан нэмэгдүүлэх зорилготой байв. Бүтээгдэхүүн үйлчилгээний инноваци нь хууль эрх зүйн тодорхойлолттой нийцэхгүй байсан тул 2017 оныэхний хагасын байдлаар 4 оролцогчид хамрагдаад байсны нэг нь цахим орчин дахь хэрэглэгчийг таних буюу KYC зохицуулалтын компани байсан бөгөөд Сэндбокс зохицуулалтад амжилттай туршигдаж үйл ажиллагаагаа явуулахаар болсон байна.

Тайланд улсын төв банк нь зээл болон төлбөр тооцооны үйлчилгээ үзүүлэгч банк болон банк бус санхүүгийн байгууллагуудад зориулан 2016 онд Сэндбокс зохицуулалтыгнэвтрүүлжээ. 2018 он гэхэд олон улсын мөнгөн гуйвуулгын үйлчилгээ болон биометрик таних системийн чиглэлээрх нийт 4 оролцогчидтой болсон байна. QR кодоор дамжуулан төлбөр тооцоо шилжүүлэх үйл ажиллагаа нь 8 банк болон банк бус санхүүгийн байгууллагуудын хүрээндамжилттай хэрэгжсэн Сэндбокс зохицуулалтын үр дүнд зах зээлд албан ёсоор анх нэвтэрч байжээ.

Хонг Конг дахь финтек компаниудад зориулсанзохицуулалтын Сэндбокс механизм нь 2016 онд үүсгэн байгуулагдаж, банкууд болон финтек компаниудын инновацлаг үйл ажиллагааг хязгаарлагдмал хүрээний хэрэглэгчдэд хүргэж байна. FSS буюу Fintech Supervisory Sandbox хэмээх нэрийн хүрээнд FSS 2.0 хувилбарыг боловсруулаад буй аж. FSS-ийн хүрээнд дараах шаардлагуудыг оролцогчдод тавьж ажилладаг. Үүнд: 1.Зөвхөн Хонг Конгын банкны санаачлагаар финтек компаниудтай хамтран хэрэгжүүлж буй инновацлаг бүтээгдэхүүнийг туршилтад хамруулах 2.Сонгогдох гэж буй банкны хувьд үйл ажиллагаандаа баримтлах төлөвлөгөөний бүтэц нь дараах байдалтай байна гэж шаарддаг.

-	Хамрах хүрээ: Туршилтын хамрах хүрээ, цаг хугацаа, авах арга хэмжээ -	Хэрэглэгчдийн аюулгүй байдал: Туршилтын хугацаанд эрсдэлийг хүлээн авах чадвар бүхий сайн дураараа хамрагдах хэрэглэгчдийн эрх ашгийг хамгаалах, хэрэглэгчийн санхүүгийн хохирлыг нөхөн төлөх гэх мэт арга хэмжээний нэгдсэн төлөвлөгөөтэй байх -	Эрсдэлийн удирдлага: Хяналт зохицуулалтын шаардлага болон банкны үйл ажиллагаанаас үүдэж болох эрсдэлүүдийг удирдлагын тогтолцоотой байх

FSS 2.0 шинэчилсэн хувилбар нь банкууд болон финтек компаниудад хэрэглэгчийн тухайн бүтээгдэхүүн үйлчилгээний талаарх хандлагыг тодорхойлох боломжыг бүрдүүлж өгч буй нь туршилтын хугацаа дуусахаас өмнө тухайн бүтээгдэхүүнийг илүү сайжруулах боломжыг бүрдүүлж байна. 2018оны 3-р сарын сүүлээр 48 шинэ технологийн инновацлаг бүтээгдэхүүнхамрагдсанаас 32 нь туршилтын хугацаагаа амжилттай дуусгажээ.FSS 2.0-ийн хүрээнд Fintech Supervisory Chatroom-г нэвтрүүлсэн нь оролцогч байгууллагууд и-мэйл,видео хурал болон face to face уулзалт хийн хандах боломжтой болгосон байна.

И-мэйлээр хандах тохиолдолд Банк болон финтек компаниуд өөрсдийн үйл ажиллагааны хүсэлтийг chatroom@hkma.gov.hkхаяг руу явуулж,Хонг Конгийн мөнгөний бодлогын эрх бүхий байгууллага нь хүсэлт хүлээн авснаас 7 хоногийн дотор шийдвэрийг явуулдаг байна.

Видео хурал болон face to face уулзалт хийх тохиолдолд: • Банк болон финтек компаниудын хүсэлтэд үндэслэн хариу илгээдэг. • Хэвийн цагийн горимд өдрийн 11 цагаас шөнийн 12 цаг хүртэл хүлээж авдаг бол онцгой хүсэлтүүдэд тэр дор нь хариу үйлдэл үзүүлдэг. • Илгээсэн хүсэлт нь тохиромжтой цагт шилжиж, хэлэлцэх гэж буй бүтээгдэхүүн үйлчилгээний нөхцөл байдалтай зохицуулагч байгууллага танилцсанаар аль хэлбэрээр холбогдохоо шийднэ.

Видео хурал болон face to face хэлбэрээр холбогдох боломжгүй оролцогчид и-мэйл ашиглан холбогдох боломжтой байдаг.