User talk:PRAKASH KUMAR NAYAK

″नामकरणसंस्कारः″

धर्म इत्युक्ते अस्माभिः भारतीयैः सनातनहिन्दुधर्मः एतावबोध्यते । यश्च न केवलं भारतीयसंस्कृतेः मूलाधारोऽपि तु समग्रसृष्टेमूलाधार एव । एव एव धर्मः चेतः प्रमादयति, मनोऽमलोकुरुते, दुर्भावान् दमयते, दुर्गुणाम् दारयति, पापानि नाशयति, दुःखं दहति, ज्ञानज्योतिर्ज्वलयति, अविद्यातमोऽपर्हाता, सुखं साधयति, धृतिं धारयति, गुणानागमयिति, सत्यं स्थापयति, शान्तिं समादयति च । सम् उपसर्गात् कृ धातोः सु आगमे छञ् प्रत्यये (सम+कृ+धञ्) संस्कारशब्दोः निष्पद्यते । संस्कार नाम पवित्रीकरणम् । अस्य संस्कारस्य प्रयोगो भिन्नार्थिषु दृश्यते । संस्काराणां संख्याविषये स्मृतिकराणां मध्ये मतभेदः परिलक्ष्यते । गौतममतातुसारं चत्वारिंशत्संस्काराः । मनुस्मृतौ गर्माधनादारभ्य मृत्युं यावत् षोड़शी संस्काराः लभ्यन्ते । षोड़शसंस्काराः— 1. गर्भाधात्, 2. पुंसवत्, 3. सीमान्तोपनयन्, 4. जातकर्म, 5. नामकरण, 6. निष्क्रमणा, 7. अन्नप्रासन्, 8. चुड़ाकरण, 9. कर्णभेदः, 10. विद्यारम्भः, 11. उपनयन, 12. वेदारम्भः 13. केषान्न अथवा गोदान, 14. समावर्तन्, 15. विवाह, 16. अन्तोष्टि संस्कारः इति । एतेषु संस्कारेषु नामकरणसंस्कारः अन्यतम् वर्तते । नामकरणम्— नामकरणस्य महत्वं सर्वैरङ्गीकृतमस्ति । नाम्नो महत्त्वमधिकृत्य वृहदारण्यकोपनिषदि संवादः प्राप्यते । नामाखिलस्य व्यवहारहेतुः शुभावहं कर्मषु भाग्यहेतुः । नाम्नौव कीतिं लभते मनुष्यस्ततुः प्रशस्तं खलु नामकर्म ।। जन्मतो दशमी द्वादशे वा दिवसे पुण्ये मुहुर्ते नक्षत्रे वा सर्वजनप्रकाशनीयं नामक्रियत् इति मतुनापि अभिहितम् । वर्णानुसारं दशमे एकादशहि वा, त्रयोदशे षोडशे वा, विंशतितमे वा द्वाविंशे मासान्ते नामकर्म कार्यम् । नाम्नी मधुरध्वनिः स्पृहणीयः । चतुरक्षां वा घोषवदाद्यन्तस्य पुंसाम् इकारान्तमयुजाक्षां च स्त्रीणाम् । पुनश्च ब्राह्मणादीनां क्रमशः मङ्गलबलधननिन्दावायकानि नामानि कर्तव्यानि । नाम्नौवाभ्युत्थानाय प्रेरणेति प्रथममेव ग्रहणीया । PRAKASH KUMAR NAYAK (talk) 19:06, 4 March 2018 (UTC)