User talk:Priyanka Dutta11

अलङ्कारसम्प्रदायः

अलङ्कारसम्प्रदायस्योदूमभूमिः खलु सर्वज्ञानमयो वेदः । अलंपूर्वकभूषणार्थक कृधातोः करणे भावे वा धञि प्रत्यये कृतेऽलङ्कारशब्दो निष्पद्यते । अस्मिन्नेवार्थे ऋग्वेदे अरंकृत-अरंकृति शब्दयोः प्रयोग उपलभ्यते । शतपथब्राह्मणे छान्दोग्योपनिषदि च अलङ्कारशब्दस्य स्फुटः प्रयोगो दृश्यते । निरुक्ते यास्केन अरंकृत शब्दस्य पर्यायतया अलङ्कृतशब्दः प्रयुक्तः । पाणिनिमुनिना अलङ्करिष्णुशब्दस्य सिद्ध्यर्थम् अलङ्कृत निराकृञ्— इत्यादि सूत्रे अलङ्कृञेति शब्दस्य समावेशः कृतः । रामायणमहाभारतादि प्रसिद्धग्रन्थेष्वलङ्कारशह्देन सह विविधालङ्काराणां मनोरमोदाहरणान्यपि सुलभानि सन्ति । ऋग्वेदे अनुप्रासयमकश्लेषोपमारूपकातिशयोक्तिव्यतिरेकविरोधाभासादीनां बहुनामलङ्काराणां हृदयावर्जकान्युदाहरणानि समुपलभ्यन्ते । दिङ्मात्रमुदाहियते— अनुप्रासो यथा—  सो चिन्नु न मराति नो वयं मरामारे । यमकं यथा—      कंकतो न कंकतोयो......। श्लेषो यथा—       यत्रा सुपर्णा अमृतस्य.........। उपमा यथा—      जायवे पत्या उशती सुवासा उषा हस्रेव निरीणणीते अप्स्यः । यद्यप्यलङ्कारशास्त्रस्य प्राचीनतमेनाचार्येण भरतमुनिना सर्वप्रथमं चत्वारोऽलङ्कारा वर्णिताः, परमलङ्कारसम्प्रदायस्य संस्थापकत्वेन आचार्यभामहः संस्मर्यते । भामहादयोऽपि परिचिता आसन् यतस्तैः यथावसरं रसभावादीनामुल्लेखः कृतो विद्यते । तथाहि— युक्तं लोकस्वभावेन रसैश्च सकलैः पृथक् । इति । रसवदलङ्कारप्रसङ्गे दण्डिनापि कथितम्— मधुरं रसवद्वाचि वस्तुन्यपि रसस्थितिः । कामं सर्वोऽप्यलङ्कारो रसमर्थं निषिञ्चति ।। इति ।