User talk:S JYOTIRUPA

भारतीय दर्शनंशास्त्रे आस्तिकदर्शनानि
‌   दर्शन अर्थात् दृश्यते तत्त्वं येन' इति व्युत्पत्त्या येन वस्तुनः सत्यभूतं तात्त्विकं स्वरूपं दृश्यते तद् दर्शनमुच्यते । दर्शनं इत्यस्य आङ्ग्लपदं भवती। दृशिर् प्रेक्षणे इत्यस्माद् धातो: करणे ल्युट्प्रत्यये दर्शनं इति पदं सिध्यति। शब्दोऽयं ' फिलास ' ' सोफिया ' इति द्वयोः ग्रीकशब्दयोः मिश्रणेन निष्पद्यते । शब्द - द्वयेन निष्पन्नस्य ' फिलासफी ' शब्दस्यार्थों भवति विद्यानुरागः । भारतीय दर्शनंशास्त्रे षड् अस्तिक दर्शनानि षड् नास्तिक दशनानि सन्ती।         आस्तिकदर्शनानि-सांख्यदर्शनं,योगदर्शनम्,न्यायदर्शनम् ,बैशोषिकदर्शनं, मीमांसादर्शनम्, बेदान्तदर्शनम्  च। ‌* सांख्यदर्शनम्-सांख्यशास्त्रस्य जन्मदाता महर्षिः कपिल :।सास्त्रेस्मिन चतुष्टयम् तत्वं अस्ति।तानि यथा- प्रकृतिः, प्रकृतिबिकृत्यम्भयत्मिका:,केवलबिकृति: अनुभयत्मिका च इति। ‌ *योगदर्शनम्-अस्य योगशास्त्रस्य रचयिता महर्षिः पतञ्जलिः। पतञ्जलिः जीव: ईश्वरच्चति स्वीकरोति। अत: अस्य दर्शनं(सेश्वरसायोगशास्त्र) इति नामान्तरम्। अस्मिन् योगशास्त्रे चत्वारः पादाः सन्ति। तेषां नामानि भविष्यन्ति-समाधिपादः,साधनापादः, कैवल्यपादः, विभूतिपादः च इति। अस्मिन् योगशास्त्रे सड्विंशतिः तत्वानि सन्ति। ‌ * न्यायदर्शनम्- न्याय दर्शनस्य प्रबात्तकः महर्षि: गौतमः।अस्य दर्शनस्य "अक्ष्यपादा: दर्शनं" इति नामान्तरम्।अस्मिन् न्याय शास्त्रे पञ्च अध्याय: सन्ति। प्रत्यकस्मिन् अध्याये आह्निक द्वय: सन्ति। ‌* वैशेषिक दर्शनम्- अस्य दर्शनस्य प्रणेता महर्षिः कणादः। अस्य दर्शनस्य अपर नाम " औलुक्यदर्शनं" इति।अस्य दर्शन शास्त्रे द्वयम् प्रतेक्ष्यानुमनम् च इति। अस्य दर्शन शास्त्रे सप्तपदार्थ, नवद्र्याणि सन्ति। ‌* मीमांसा द्शनम्- मीमांसाशास्त्रस्य प्रवत्तक महर्षिः जैमिनिः। एतद् शास्त्रं द्वादश अधायषु विभक्त सन्ति। प्रत्येकस्मिन् अधाये त्र्याधिका पादा: सन्ति। मीमांसा दर्शने  नवद्रव्याणि सन्ति। ‌ * वेदान्त दर्शनम्- बेदन्तसारस्य राचयता आचार्या: शङ्कराचार्य: सन्ति। अस्मिन् भाष्ये चत्वारः अध्यायाः सन्ति। प्रत्येकस्मिन् अध्याये चत्वारः पादा: सन्ति। अस्य शास्त्र द्वैताद्वत रूपेण विभक्त सन्ति। अद्वैत बादे पञ्च प्रमाणानि, सप्तदश: पदार्था: सन्ति। द्वैतवादे त्रयः प्रमाणानि, दश: पर्दार्था:, विंशतिः द्रव्याणि सन्ति। ‌ एषां सड् आस्तिक दर्शनस्य सामान्य: परिचय:। S JYOTIRUPA (talk) 05:42, 13 May 2022 (UTC)