User talk:Sarmila Dass

″अन्तर्दर्शनविधिः″

विधिरयम् अन्तर्निरीक्षणविधिरुपेणापि प्रसिद्धः । मनोविज्ञानस्य प्राचीनतमा पद्धतिरेषा । मनोविज्ञानस्य सम्बन्धः यदा दर्शमशास्त्रेणासीत् तस्मिन्नेव काले दार्शनिकाः जनस्य अध्ययनाय तस्मै आत्मदर्शनस्य शिक्षां ददति स्मः । स्वस्य मानसिकक्रियाणामनुभूतीनाञ्च अध्ययनम् अन्तर्निरीक्षणविधौ क्रियते । अस्मिन् विधौ मनो मानसिक क्रियासु युज्यते । स्वमानसिकस्थितीनां निरीक्षणमेव अन्तर्निरीक्षणं भवति । अन्तर्दर्शनस्य प्रामुख्येन तिस्रोऽवस्थाः भवन्ति । तद्यथा— (i) यदा जनः कस्यापि मानसिकक्रियाणां विचारं करोति अथवा कस्यचित् कार्यस्य कारणमन्वेषयति । (ii) यदा जनः कस्यापि गुणदोषान् स्वयमेव चिन्तयति । (iii) यदा जनः स्वस्याचरणं परिमार्जयितुं प्रयासं करोति । (iv) आचरणपरिमार्जनाय सः स्वस्य पूर्वानुभवानपि योजयति ।

अन्तर्दशनविधेर्गुणाः— (i) अस्मिन् जनो व्यवहारानन्तरम् आत्मनिरीक्षणं कर्तुं प्रभूर्भवति । (ii) इदं निरीक्षणं तेन तटस्थतापूर्वकं कर्तुं शक्यते । (iii) निरीक्षणमिदं सर्वस्मिन्नेव काले सर्वत्र च कर्तुं शक्यते । (iv) अन्तर्निरीक्षणे प्राप्ता सूचना मौलिकी भवति ।

अन्तर्दशनविधेर्दोषाः— (i) निष्कर्षाणां सत्यापनमस्मिन् सम्भवं नास्ति । अत एव अस्मिन् वैयक्तिरतायाः दोषोऽस्ति । (ii) अस्माकं मानसिकप्रक्रिया प्रायशः क्षणिका, अस्पष्टा अस्थिरा च भवति । अतस्तासामध्ययनं दुष्करम् वर्तते । (iii) बालकाः, निरक्षराः, विक्षिप्ताश्च अन्तर्दशनं कर्त्तुमक्षमाः भवन्ति । अतस्तेषामध्ययनमनेन विधिना न सम्भवम् । Sarmila Dass (talk) 10:47, 28 February 2018 (UTC)