User talk:Shamalwardag

شعرى ټولګى
(دوحشت انځور)

تياري هرځلمى ته په جنت کى (70 ) حورى شى* چه دهريوانتحارسره په لسګونو ميندى بورى شى*

وکړه انفجا ر په جناز و کى قتل عام و کړه*

يادننه په جومات يائي په وره کى ياپه بام وکړه*

که دلته خلک کم ٶ په واده کى ئي دافغان وکړه*

هرکله چه کونډى په خيرات غوښتو مجبورى شى*

تيارى به بياتاته په جنت کى (70) حورى شى* چه ستا دانتحار سره په لسګونو ميندى بورى شى*

جنت ته رسيدل خو قربانى غواړى*

دحورو مخ ليدل مخ ديدنى غواړى*

جهادخوصداقت رښتينولي غواړى*

ټوټى کړه ځان ټوټي کړه چه په برخه دسرى سپينى شى*

تيارى به بياتاته په جنت کى (70) حورى شى* چه ستا دانتحار سره په لسګونو ميندى بورى شى*

چيرته چه دخلکوګڼه ګوڼه څومره ډيره وى*

دومره به ستا برخه پکشى ډيره وى*

چيرته چه تورسرى ،ماشومان پکشى سربيره وى*

غږ دانفجارسره به دى ميندى خويندى هيرى شى*

تيارى به بيا تاته په  جنت  کى (70) حورى شى* که دهر يوانتحارسره په لسګونوميندى بورى شى*

عجبه ده ترڅوبه په هرچاپسى روان ٶ*

ترڅوبه په انګريزاوګوډملا پسى روان وو*

ترڅو به يادپيراوياحضرت صاب مريدانوو*

دوعاکوه (شماله)چه خوږلن په ملاپورى شى*

نوربه زموږميندى نه بى ستره نه سرتورى شى*

هلته به دى ټګ اود ټګمارکاسى نسکورى شى* درناوى Shamalwardag (talk) 01:38, 4 December 2015 (UTC)

داګودردامازديګر
څمره ښائسته دى مازديګرزموږدکلىر

ښاپيرى چه پکشى ناستى دا ګودر زموږ دکلى

هره ورځ چه شنه منګى پکشى قطار شى*

جوړدشنوبنګړيوشوراوشرنګهارشى*

سپينه سپينه هرطرف رڼارڼا شى*

که شوټيک دسورسالونه را بهر زموږ دکلى*

څومره ښائسته دىمازديګرزموږدکلى* بلبلى په سندرو کى تا ستائي*

ربابي دتار په غږکى له تا وائي*

دشپلى اواز له کومو غرونو راشى*

چه رايادکړم چنارونه کوزاوبرزموږدکلى*

څومره ښائسته دى مازديګرزموږدکلى* سورسالو که سرى لمبى پکشى بليژي*

لکه ستورى هره پيغله پکي ځليژي*

د(شمال)په زړه وږمى پکى چليژي*

هره پيغله اوځلمى ئي دزړه سرځموږدکلى*

داڅومره ښائسته دىمازدىګر ځموږدکلى* ښاپيريانى چه پکى ناستى داګودر زموږ دکلى*

(شمال وردګ دسيدنى ښار) Shamalwardag (talk) 01:47, 4 December 2015 (UTC)

غزل
4  (غزل)

عمربه تيرشى دجنون بندى خانو کى*

ىوځل که شوى بندى دتورو زلفوزولنوکى*

دسترګوپه کونجوکى به باڼه کړم لومى لومې*

بازان کړى پروازونه ستا دحسن سردروکشى*

دزړه په بام مى ګرځي ستا دحسن شنى کوترى*

دډيروشنو طوطيانو وزرمات شول په دامو کى*

مجنون دعشق څپړه په ټول عمر هيره نه کړه*

ليونيان څيرى ګريوان ډيرماليدلى بيابانو کى*

دعشق په جوارى کى (شمال)ځکه ډيراحتياط کړى*

چازړه پکشى بايللى دچا اوښکى په ليمو کى*

(شمال وردګ دسيدنى ښار) Shamalwardag (talk) 01:49, 4 December 2015 (UTC)

دسکروټودنيا
(د سکروټودنيا)      5

چه احساس دمينى هرچاسره مل شى*

دلاله ګلان ددشتوسور بخمل شى*

چه دښکلومحبت لويه ګناه شى*

کوه قاف دښاپريانوپناه ګاه شى*

دګلاب په بويدوماته روژه شى*

دبورا له غورمبيدوبه څه ګيله شى*

پاکه ربه په دنيا چه دا جزا شى*

اخيرت مومعلوم نه دى جنتونه به دچا شى*

(شمال وردګ دسيدنى ښار) Shamalwardag (talk) 01:52, 4 December 2015 (UTC)

دوردګوولايت پيژندنه
د ميدان وردګو ولايت پېژندنه

ميدان وردګ د طول البلد په ( ۶۸.۸۶۳۸۳ ) درجو، د عرض البلدپه ۳۴.۳۹۴۵۸ درجو کې موقعيت لري،د بحر له سطحې ۲۲۱۰ متره لوړ  دی. نفوس يې شاوخوا يوميليون تنه  اټکل شوى،خو بايد وويل شي چې دغه شمېر وروستى او ډيرکره نه دى. د ميدان وردګو ولايت د هېواد د مرکزي ولايتونو په ډله کې دى ، په ولايتي کچه په درېيمه درجه ولايتونو کې حسابيږي او مرکز يې (ميدان ښار) د کابل ښار سوېل لوېديځ لورته په شاوخوا ٣٥ كېلومترۍ كې پروت دی. د ميدان وردګو ولايت ختيځ ته لوګر او کابل ، لوېديځ ته يې باميان ، سوېل لوېديځ او سوېل ته يې غزني موقعيت لري ، شمال لوېديځ ته يې هم باميان او شمال ته يې پروان ولايت موقعيت  لري. د دغه ولايت ټول مساحت ( ۱۰۹۱۲ ) کيلومتره مربع ته رسيږي. په ميدان وردګو ولايت کې ټول ټال  ۴۷ ملکي اونظامي ادارې شتون لري ، چې  ټولې فعاله   دي. دغه ولايت په ۱۳۴۳ لمريز كال كې د ځانګړي ولايت په توګه منل شوى او د کابل –هرات او کابل – باميانو لويې لارې ورڅخه  تېرې شوې دي. په پسرلي او دوبي کې يې هوا معتدله خو منى او ژمى يې هوا ډېر سړه وي او د ژمي پرمهال په کې ډېره واوره ورېږي  او د هېواد په سړو سيمو کې شمېرل کېږي. ولسوالۍ : ميدان ښار ددغه ولايت مرکز او سيداباد، جغتو ، چک ، دايميرداد (جلګه ) نرخ ، جلريز ، بهسود مرکز  او  لومړۍ حصه يې ولسوالۍ دي. پوهنه: په ميدان وردګو کې ٤٥٠ښوونځيو او تعليمي مرکزونو کې ١٧٢٨٩٢زره نجونې او هلکان په زده کړو بوخت دي، چې له دې ډلې يې ٤٤٧٩١نجونې دي. چې په دې مرکزونو کې لېسې ، منځني او لومړني ښوونځي ، دارالحفاظونه،مدرسې  دارالمعليمينونه ، دارالعلومونه  او تخنيکي ښوونځي موجود دي ، چې   د (۴٧٢٩ ) تنو استادانو له  خوا ورته تدريس کيږي. ددغه ولايت ٢٣١ ښوونځي ودانۍ نلري ، چې د پوهنې وزارت له خوا يې د جوړېدو ژمنه شوې ده. په دغه ولايت کې ټول ښوونځي پرانيستي دي، خو يواځې په چک کې يو دارالعلوم د وسله والو طالبانو له خوا تړل شوى دى، دغه راز کله کله د ناپېژانده وسله والو له خوا د نجونو د زده کړو پروړاندې ګواښونه پيدا کيږي ، چې بيا د سيمو د مخورو په هڅو ورته د حل لاره لټول کيږي. دغه ولايت ته دولتي  پوهنتون هم منظور شوى ، خو لا تراوسه پورې يې په فعاليت پيل نه دى کړى ، دغه راز درې خصوصي ښوونځي او د تابش په نامه  يو خصوصي پوهنتون هم په فعاليت بوخت دى ، همدارنګه په دې وروستيو کې ددغه ولايت دچک ولسوالى د تخنيک انسټيټيوټ په ١٢ بېلابېلو څانګو او دټوپ دحسابدارۍ انسټيټيوټونه  هم دپوهنې وزارت له خوا فعال شوي ، چې دوه کلنې مسلکي زده کړې په کې کېږي. کرنه او مالداري: ددغه ولايت ډير وګړي په کرنيزو چارو بوخت دي او زياتره کورنۍ خپل ژوند له دې لارې تامينوي. ددغه ولايت کرنيزه ځمکه  ( ۴۳۹۲۱.۴ ) هکتاره ښودل شوې ده ، چې  له دې جملې (۳۲۶۹۱ ) هکتاره يې ابي ، (۱۱۱۲۰ ) هکتاره للمي او ( ۱۱۰.۴ ) هکتاره دولتي  ځمکه ده. په منځنۍ ډول ددې ولايت د ابي ځمکې (۱۰۹۸۰ ) هکتاره باغونو نيولې ده. او کېداى شي چې دا شمېر تر دې هم زيات وي، د ځينو سروې ګانو له مخې، شاوخوا ( ۱۰۷۶۴۱ ) تنه په دې ولايت کې د بزګرۍ په چارو بوخت دي. د ياد ولايت ځمکې له سيندونو، کاريزونو، چينو او د ژورو څاګانو له لارې اوبه کيږي. په دغه ولايت کې د هېواد په کچه زياتې مڼې کيږي ،چې د هېواد له  بېلابېلو ولايتونوسربېره يو شمېر هېوادونو ته لکه پاکستان ، هند ، عربي متحده امارات،سعودي عربستان  او د منځنۍ اسيا ځينو هېوادونو ته صادريږي . ددغه ولايت جورسې ، مارلينګ،بيروتۍ او ژېړې مڼې ډيرې مشهورې دې ، دغه راز  څو ډوله نورې مڼې او زردالو ، کيلاس ، شفتالو بادام ، چهارمغز  او نورې ميوې هم  په دغه ولايت کې پرېمانه کيږي او د هېواد يو شمېر ښارونو ته د پلور لپاره وړاندې کيږي ، خو کروندګر يې د پلور له بازار څخه خوښ نه دي. غنم، کچالو، جوار، لوبيا، مۍ، پياز او نور حبوبات يې له نورو کرنيزو توکو څخه دي ، چې ددغه ولايت په بېلابېلو سيمو کې کرل کيږي. که څه هم ددغه ولايت کرنيز حاصلات هر کال د بدلون په حال کې دي ، خو بيا هم  ځينې سرچينې يې په اوسط ډول د مڼو کلنى عايد  ( ۱۲۲۹۷۶ ) ټنو ، دکچالو کلنى عايد يې (۹۱۵۳۴ ) ټنه او د غنمو کلنى عايد يې (۴۱۱۴۷.۵ ټنه کيږي. ددې ولايت ځنګلي ساحه معمولا غرنيو بادامو پوښلې ، چې (۶۰۰ ) هکتاره يې يواځې د نرخ او جلريز اړوند ده. همدارنګه د علفچر ساحه يې ( ۱۷۶۵۴۵ هکتاره ده ، چې زياته برخه يې د بهسودو په لومړۍ برخه او مرکزي برخه پورې اړوند ده. دغه راز په دغه ولايت کې يو شمېر خلک د شاتو د مچيو فارمونه هم لري او له دغې لارې يوه اندازه عوايد ترلاسه کوي .دغه ډول ددې ولايت ډيرى خلک د څارويو په ساتنه  او پالنه  بوخت دي  او مالداري يې د عوايدو مهمه سرچينه ده. لاسي صنايع: ددغه ولايت زياتره وګړي ، چې په کرنه او مالدارۍ بوخت دي، ترڅنګ يې يو شمېر اوسېدونکي  د ټغرو، لمڅيو، شالونو، جاكټ ،دستكش، ګنډونه (يخنونه) او له مريو جوړشوي توکي جوړوي او بيا يې په خپلو سيمو او يانورو ښارونو کې پلوري. د اوبو اساسي بندونه: دغه ولايت په بېلابېلو ولسواليو کې د اوبو اووه اساسي بندونه لري ، چې په جوړېدو سره يې د ياد ولايت په لسګونو زره جريبه حمکه خړبيږي. ۱ – ګنده قول بند ( جغتو ولسوالۍ ) ۲ – چک بند ( چک ولسوالۍ ) ۳ – ګردن مسجدبند ( چک ولسوالۍ) ۴ – باغک بند ( سيداباد شنيز دره) ۵ – اقچي بند ( نرخ ولسوالۍ ) ۶ – سنګلاخ ( جلريز ولسوالۍ ) ۷ – سرخ اباد ( مرکزي بهسود ولسوالۍ) له پورتنيو بندونو څخه د شپږ  بندونو د جوړولو پروژې د نړيوال بانک له خوا منظورې شوي او د چک دبرېښنا بند رغولو پروژه ، چې د برېښنا د شبکې تمديد او د يوه توربين نصبول پکې راځي د اوبو او بريښنا وزارت له خوا يې د جوړېدو ژمنه شوې ، خو لا تراوسه يې د جوړېدو کوم څرک نه ليدل کيږي. د چک بند د هېواد په کچه د اوبو او برېښنا پنځم لوى بند دى ، چې درې لسيزې مخکې يې د کابل ښار ته برېښنا ورکوله ، خو په تېرو جګړيزو شرايطو کې ددغه بند زيات ځايونه تخريب او وسايل  يې ويجاړ او له کاره ولوېدل. ددغو بندونو د جوړېدو پر وړاندې ناامني ستر خنډ دى ، دغه مهمې حياتي پروژې چې د ولس غوښتنه او ګټه يې هم ټوله عام ولس ته رسيږي امنيت يې ټينګ کړي. کانونه : په دغه ولايت کې تراوسه پورې ٣٢ بېلابېل کانونه  تثبيت شوي ، چې نومونه يې په لاندې ډول دي. ۱ – د بادام د سرخ بيدک د کروميټو کان  ( نرخ ولسوالۍ )،۲ – د ابدرې دکروميټو کان ( نرخ )،۳ – د تيتمور دکروميټو کان ( مرکز ميدان ښار)،۴ – د چغرې د کروميټو کان  ( نرخ ولسوالۍ )،۵ – دده پاک د کروميټو کان ( نرخ ولسوالۍ )،۶ – د لويې ابدرې د کروميټو کان ( سيدابادولسوالۍ )،۷ – دمنګليو دکروميټو کان ( سيدابادولسوالۍ)،۸ – د هفت اسياب د کروميټو کان  ( سيدابادولسوالۍ )، ۹ – د نوريود کروميټو کان ( سيدابادولسوالۍ )،۱۰ – د تنګي چلپيکام کروميټو کان  ( سيدابادولسوالۍ)،۱۱ – د دوست قل کروميټو کان ( بهسود لومړۍ برخه )،۱۲ – د قول سليمان د مرمرو کان ( ميدانښار )،۱۳ – د خروټو د مرمرو کان ( ميدانښار)،۱۴ – د دوست قل د مرمرو کان ( بهسود لومړۍ برخه )،۱۵ – د يورد بالا  د مرمرو کان ( بهسود لومړۍ برخه ) ،۱۶ – د کامران خېلو  د مرمرو کان ( سيدابادولسوالۍ )،۱۷ – د لويې ابدرې د مرمرو کان ( سيدابادولسوالۍ )،۱۸ – د منګليو د مرمرو کان ( سيداباد ولسوالۍ)،۱۹ – د وړې ابدرې د مرمرو کان ( سيدابادولسوالۍ)،۲۰ – د سپين ورسک د مرمرو کان ( سيداباد ولسوالۍ )،۲۱ – د جوقل د مرمرو کان ( نرخ ولسوالۍ )،۲۲ – د دشت ټوپ د مرمرو کان ( سيداباد ولسوالۍ)،۲۳ – د سموچ او سرخ اباد درخامو کانونه ( بهسود دويمه برخه )،۲۴ – د شاه مقصود معدني ظواهر( بهسود لومړۍ برخه )،۲۵ – د تکانې د ابرکو کان ( جلريز ولسوالۍ)،۲۶ – د شاه کابل د سوځېدلو ياقوتو کان ( ميدانښار )،۲۷ – د اندړو د فيروزې کاني ظواهر ( نرخ ولسوالۍ )،۲۸ – د بادام د زمرد کاني ظواهر ( نرخ ولسوالۍ) ۲۹ – د فولادي پايين د ګچو کان ( دایمیرداد)،۳۰ – د فولادي بالا د ګچو کان ( دايميرداد ولسوالۍ)،۳۱ – د کامران خېلو د تلک کان ( سيداباد ولسوالۍ )،۳۲ – د ساختماني ډبرو کانونه ( ميدان ښار ) د يادونې ده ، چې دغه کانونه د ياد ولايت او نورو اړوندو رسمي ادارو لخوا تاييد شوي او دا کانونه د سيمو خلکو ته هم ښه معلوم دي او يو شمېر سيمه ييز وګړي خو په کې کله ناکله غير قانوني کيندنې هم کوي ، که چېرې د کانونو وزارت د نړيوالې ټولنې په په مرسته په دغه ولايت کې د کانونو په برخه کې دقيقې څېړنې تر سره کړي ، نو لرې نه ده ، چې په دې ولايت کې به يو شمېر نورو مهم کانونه هم کشف او راڅرګند شي. تاريخي سيمې: په ميدان وردګو ولايت کې د ډيرو ځايونو په اړه د خلکو په خولو کې خبرې شته ، چې لا تراوسه ورته رسمي ادارو مخه نه ده کړې او نه يې په اړه څېړنې پيل کړې دي ، خو په دغه ولايت کې ١٨ ځايونه تثبيت شوي ، چې تاريخي سمې دي : لکه   ۱ – ګنبد شاه او د چغتايي خاندان ( مرکز کانعزت کلی )،۲ – الغتا تاريخي ښار ګوټى ( نرخ ولسوالي )،۳ – د خواجه بلند ولي تپه ( نرخ ولسوالي )،۴ – ده مسلم تپه ( نرخ ولسوالي )،۵ – کشک تکانه غونډۍ ( جلريزولسوالۍ )،۶ – سرچشمه زيارت ( جلريز ولسوالۍ)،۷ – انګور باغ ( چک  ولسوالۍ سياب کلى )،۸ – کاپر کلا يا پاره کلا ( دايميرداد ولسوالي )،۹ – بودک غونډۍ ( دايميرداد ولسوالي )،۱۰ – چتو غونډۍ ( دايميرداد ولسوالي)،۱۱ – کتب غونډۍ ( دايميردادولسوالي )،۱۲ – بودک کلاخ ( دايميرداد ولسوالي)،۱۳ – سياب لرغونې سيمه ( چک ولسوالي)،۱۴ – باد سياب غونډۍ ( جغتو ولسوالي)،۱۵ – جوی زنګي دره (بهسود لومړۍ برخه )،۱۶ – سکرک  ( مرکزي بهسود ولسوالي)،۱۷ – ارګ غونډۍ ( مرکزي بهسود ولسوالۍ)،۱۸ – چهل کزی بابا زيارت ( نرخ ده مسلم ) . نامتو څېرې: غازي محمدجانخان وردګ،ډاکټرعبدالوکيل خان،ارسلان سليمي،غلام نبي خان وردګ،انجنيرغلام محمدفرهاد،استادګل محمد،استادعبدالجليل جدي،عصمتي وردګ،پوهاند عبدالقيوم خان وردګ،والي عبدالله خان وردګ، مولوي عبدالرب احدي،استاد حبيب الله رفيع ، پوهاند ډاکټر لطيف بهاند، محمد عارف ننګيار ، شهرت ننګيال ، پوهاند ډاکټر محمد موسى وردګ ، پوهاند اکبر وردګ ، محمد زبيرشفيقي او يو شمېر نور کسان ددغه ولايت مشهورې څېرې دي ، چې له نومونو   سره يې هېوادوال اشنا دي او کېداى شي ، چې په پورته شمېره کې ځينې نورې پاتې نوموتې څېرې هم ورزياتې شي ، چې تر دې مهاله يې موږ ته په اړه معلومات نشته په دغه ولايت کې له پخوانيو مشهورو څېرو څخه سربيره نورې نوموتې څېرې هم شته ، چې دلته  د ټولو يادول ستونزمن کار دى. رسنۍ: په ميدان وردګو ولايت کې که څه هم رسنۍ دومره مخينه نه لري، جغرافيوي موقعيت او امنيتي وضعيت ته په پام سره يې رسنيو دنورو برخو په څېر وده نه ده کړې. په دغه ولايت کې مطبوعاتي هڅې او خپرونې په تېرو لسوکلونو کې پيل شوي ،چې دبېلګې په توګه يې د جغتو، دريځ ، عهد، آذان، ځلانده راتلونکې ، وردګ، مڼه،جلګه ، ځوانان مهالنۍ او مياشتينۍ  خپرونې يادولاى شو. ددې تر څنګ دښاروالۍ راډيو، چې اوس يې خپرونې بندې شوي دي، ځينې نورې رسنۍ يې دا دی: ملي راډيوتلويزيون، يووالي غږ ، ځلاتلويزيون ،چک راډيو ،ملي هدف ، پيزوان،بدلون،ښاروالي اونيزه او مشوره. په دغه ولايت کې داسې رسنۍ هم موجودې وې ، چې د لنډې مودې لپاره چاپ شوي ، خو بيا يې چاپ په ټپه درېدلى دى. مدني او کولتوري ټولنې: په ميدان وردګو کې د لنډمهالې ادارې په رامنځته کېدو سره په دغه ولايت کې هم يو شمېر بېلابېلې ټولنې رامنځته شوې دي، چې ځينې يې په لاندې ډول دي. عهد ادبي او کولتوري ټولنه ، د جغتو مدني او کولتوري بهير، دميدان ځوانانو ادبي او کولتوري ټولنه ، د سليمان فارس فرهنګي مرکز ( د ميدان خپرندويه ټولنه)، د نرخ ځوانانو عالي ټولنه، د خواخوږي ادبي او کولتوري ټولنه، د وردګو ځوانانو ادبي ټولنه، د چک ادبي بهير،د وردګو ځوانانو مدني ټولنه، د ژورنالېستانو اتحاديه،  د ځلاند هنري او تربيوي ټولنه، د ميدان وردګو د ځوانانو ملي ټولنيز ارګان، د خويندو يون ټولنه. او ځينې نورې ادبي او کولتوري  تولنې په کې رامنځته شوې دي. کيداى شي ددغه ولايت په ځينو ولسواليو کې يو شمېر نورې ټولنې هم وي ، که مو په اړه يې معلومات پيدا کړل ، نو په دغه نوملړ کې به يې ورزياته کړو ، دغه نوملړ  موږ د ميدان وردګو  ولايت د رسمي ادارو څخه ترلاسه کړى دى ، چې اوس په دې ولايت کې په يوشکل نه يو شکل فعاليت کوي. دغه راز په دغه ولايت کې د مڼې ګل په نامه مشاعره ، چې له شاوخوا لسو کلونو راهيسې په دغه ولايت کې په شاندارو مراسمو سره نمانځل کيږي او د هېواد له بېلابېلو ولايتونو څخه ورته هېوادوال راځي. دغه مشاعره په لومړي ځل په چک ولسوالۍ کې رامنځته او له هغه وروسته ددغه ولايت په بېلابېلو سيمو کې جوړېده ،چې د ناامنيو له امله اوس ددغه ولايت په مرکز ميدان ښار کې هر کال جوړيږي. ګالري: ددغه ولايت په مرکز ميدان ښار کې د عبدالرب احدي په نامه ملي ګالري ، شاوخوا دوه کاله مخکې جوړه او د ليدونکو پرمخ پرانيستې ده. په دغې ګالرۍ کې سلګونه بېلابېل انځورنه ايښودل شوي ، چې هر ورځ يو شمېر کتونکي يې نندارې ته ورځي. په دغې ګالرۍ کې د افغانستان دپخوانيو پاچاهانو ، غازيانو ،د جهاد په دور کې ددغه ولايت د يو شمېر شهيدانو او قوماندانانو او د انځورګرانو په لاس  د خلکو د ژوند انځور شوي  بېلابېل عکسونه په کې شتون لري. لوبې: په دغه ولايت کې ، خوسى ، غېږ نيونه ، تيږه اچونه ، ژمى پر واوره يخمالک خوړل ، چندرۍ ،ګام اچول او منډه وهل يې دوديزې لوبې دي ، چې له ډير پخوا راهيسې دود دي ، خو وليبال ، فوټبال ، کرکټ ، تکواندو ، جيدو ، وزن پورته کول ، د بدن ښکلا او يو شمېر نورې لوبې په رسمي بڼه په دغه ولايت کې په فعاليت بوختې دي ، خو په دې وروستيو کې  کرکټ ، فوټبال او وليبال لوبو ډيره وده کړې او مينه وال يې زيات شوي دي. ددغو لوبو د ودې لپاره د شخصي کلبونو ترڅنګ ددغه ولايت په مرکز کې د ترکيې ولايتي بيارغونې ډلې شاوخوا پنځه کاله مخکې يو پراخ لوبغاړى جوړ،خو لوبغاړي د بېلابېلو لوبو لپاره د ځانګړو او زياتو لوبغاړو د جوړېدو غوښتنې کړې دي.

دغه لنډمعلومات چه افاقى شکل لرى خو دعلاقمندانو دپره دپملرنى وړدىمننه (نشرکونکى شمال وردګ) Shamalwardag (talk) 02:22, 4 December 2015 (UTC)

داميدونو خورجين
(داميدونوخورجين)     6)

لکه کاروان په غرورغو تيريژي*

داسى مى اوښکى په چولوکى دبڼو تيريژي*

دعمرشپه مى لا تراوسه سبا شوى نه ده*

دجرس چيغى دسحرمى ترغوږوتيريژي*

دياردسترګوتصويرونه  تصورکى ګورم*

ټول ناخورشوى اوربلونه تر قبرو تيريژي*

زمى جانان ته دسرټيک په بازارو لټوم*

ټنګورى بيرته راستنى زموږ له کوڅى تيريژي*

(شماله)جګ شه دغفلت له خوبه*

تقدير دمرګ حکم په لاس زموږله ديرى تيريژي*

(شمال وردګ دسيدنى ښار)

دجغتوولسوالى
(دجغتو دولسوالى په اړوند لند افاقى معلومات نشرکونکى (شمال وردګ

جغتو د وردگو ولايت ولسوالي، په سويل لويديز كې پرته ده چې په همدغه ولايت پورې اړه لري، گرد چاپېره غرونو يې سرحدات تشكلوي، يواځي سويل ختيز لورته يې خواجه عمري، او سويل لوديز ته د رشيدانو ولسوالۍ چې دواړه په غزني ولايت پوري اړه لري پرتې دي. جغتو د تاريخې لحاظه د اهميت وړ دى، د اسلام نه مخكې د هفتالي دولت په پير(عصر) كې جغتو د جگدو په نامه سره ياديدلو، چې وروسته په جغتو آوښتى دي، په خپله غيږ كې تاريخي ښار برغولى، بند سلطان، او د هلاكو غر ته ځاى وركړي دي، د (هيون څانگ) نومې بودايي عالم له چين څخه تر هنده او له هند څخه تر چينه يونليك په چيني ژبه لكيلى دى، نوموړى اول د بودايي دين مركز افغانستان ته د لويو لويو معابدو د لېدلو لپاره راغلي، بيا لدې ځايه هند ته سفر كړى، د هند څخه بېرته افغانستان ته راغلى، لوى استاد علامه اكاډيميسن پوهاند عبد الشكور رشاد د (هيون څانگ) او يونليك داسې راپېژني:

"هيون څانگ د بودايي دين ستر عالم په۶۰۳ ميلادي كال د چين Koushih نومي ښار كې زيږيدلى او په ۶۶۳ميلادي (۴۳هـ ق) د چين په Kaoching نومي ښار كې مړ دى، ده له هندي ژبې څخه ۷۳ بودايي متنه په چيني ژبه اړولي وو، نوموړى چې د هندوستان له سفره چين ته ورسيد، شل آسونه يې په كتابونو بار وو، په دغه كتابونو كې ۶۵۷ بودايي متنونه او شرحي وي، ده په دغه سفر كې له (۶۲۹ع)كال (۸ هـ ق) څخه تر (۶۴۴ع كال) (۲۴هـ ق) پورې پنځلس كاله تېر كړي، له هندوستانه څخه ، د ۶۴۴ع كال د جون په پنځلسمه فالانا ( اوسنى بنو) ته راغلى او د جون پر پنځوشتمه اپوكان (ابوگان ? افغان = پختيا ( اوسنى پكتيا) ته راغلى بيا له اپوگانه د جگدو (اوسنى جغتو) له لارې د ۶۴۴ع كال د جولاى په لومړۍ ورځ كاپيسا ته رسيدلى دى". لدې څخه را په ډاگه كېږي، چې د جغتو سيمه ډېر لرغونى تاريخ لري.

دسلطان بند

دا بند د جغتو په لمنه كې پروت دى، پداسې ځاى كې چې د جغتو د بيلا بيلو خوړونو لاري په همغه ځاى ورسپري دي، د ژمي د واورو او د پسرلي د بارانونو اوبه هملته غونډيږي، دغه بند د سلطان محمود غزنوي دولت پر مهال د همغه پير (عصر) په تخنيكي نورمونو اباد او د غازي امان الله خان د پاچاهۍ پر مهال بيا جوړ شوی، له دغه بند څخه د وردگو يوازې دوه كلي گټه پورته كوي او نورې ټولې اوبه د خواجه عمري په شنه او ښكلې سيمه كې، چې د هزاره گانو سيمه ده بهيږي او دغزني ښار شا او خوا سيمې خړوبوي.

د هلاكو غر

دا غر د جغتو ولسوالۍ څخه د گرد چاپيره غرونو لوړه څوكه ده، چې د جغتو په سويلي لوري كې د بند سلطان په غاړه د برغولي په نامه د پرتي سيمې په څنگ كې غزيدلې، د هلاكو بابا د غره په نامه سره د سړي ذهن ته د هغه هلاكو او د هغه پلار چنگيزخان تاتاري زوي را ټوپ كړي ، چې د منگوليا په غرو كې يې خواره واره تاتاريان تر يو بيرغ لاندي را غونډ كړل، لومړى يې د چين هېواد تر پښولاندي كړ، بيا يې اسلامي نړۍ ته مخه كړه په منځني اسيا كې يې د اسلامي پياوړي خوارزم شاهې دولت ته پښې اړم كړې، خوارزم شاهي دولت په ډېره ميړانه له اسلامي خاورې دفاع وكړه، خو څرنگه چې د چنگيز لښكري خورا ډېرې او پياوړې وې اسلامي دولت د دغه بې رحمه لښكر په وړاندې كمزورى شو تاتاري لښكر اسلامي خاورې ته را ننوتل هر څه يې تالا والا كړل، مسلمانان يې شهيدان، ښارونه يې ړنگ، جوماتو او علمي مراكز يې له خاورو سره خاورې كړل، شني او سمسوري سيمي يې په سپيرو دښتو واړولي ان افغانستان ته راورسيدل او دجغتو سيمه كې يې لويې لويې هډي او لښكر ځايونه جوړ كړل، برغولى، كلمنار او هفتاله دا دهغه وخت آبادې سيمې وې، اصلي خبره داده چې دا بل هلاكو دى او د اسلام نه وړاندې په هفتالي دولت كې تېر شوى او دې غره يې تر ننه نوم ژوندى ساتلى دى.

د هفتالي دولت پر مهال پدې ځاى كې ښارونه آباد وو، لوى استاد علامه عبدالحي ليكي، چې هفتاله د هفتالي دولت مهم ځاى ړ او هفتالي دولت د اسلام نه وړاندې پدې سيمو كې واكمن دولت وو، د همغه پير (عصر) آثار او بېلگې كشف شوي دي.

برغولى

دا سيمه د هلاكو غره او بند سلطان ترمينځ پرته سيمه ده، داسي ښكاري، چې دا سيمه د ډېرو اباديو او بې شميره نسلونو كوربه وه، همدا اوس هم په خپله غيږه كې داسې يو ځاى لري، چې د هيواد او په ځانگړي توگه د غزني څخه هر كال بي شميره هندوان ورته راځي، زيارت يې كوي، خپل ديني مراسم تر سره كوي او ډېرې قربانۍ كوي، د برغولي په سيمه كې د تېر عصر آثار موندل كيږي، قيمتي ټوټې، تيږي او داسي نور څيزونه ترلاسه كيږي، كله چې باران وشي د سيمې هلكان دې سيمې په هسكو ټېټو كې د قيمتې او ارزښتناكو توكيو پلټنه كوي، د برغولي په سيم            لوړې غونډى پكې ژرندې آباد او د باد په مټ به چلىدلى    درناوى  شمال وردګ

دثبات اوحراست شورا پنامه سرخلاصى لېيک
(دثبات اوحراست شورا) په نوم سرخلاسى ليک

د جهادى بانډونومشرانو

چه په درددوطن سوځي هغه ځوان نشته دى نــورنــودوطن کى کــوم افغــان نشتـــــه دى بــل کــوم غيــرتى اوبـــاايــمان نشتـــــه دى نــورنــودرانى اوابــداليــان نشتــــــــــــه دى

اوس تورکافر شودکعبى نګهبان ددهشتګرپه نوم اسلام شوبدنام دقاچبرپه نوم افغان شوبــدنام ټوله دنياکى مسلمان شوبــدنام لاهم ستاسوزړه يخ نه شو           (نه          ځکه)

نشته دوطن کى نورغازى محمدجانخان نشته دى چه پــه درددوطن ســوځي هغــه ځـوان نشته دى

د هــزاره پــه نــوم افغــــان شــــو حلال هلته فارياب کى ټول مشران شول حلال هلته په خــوست کى دسرووينــوسيلاب دشاه شهيــدنــــــاوريــن مونــه دى پياد لاهم ستاسوزړه يخ نه شو               (نه          ځکه)

نشته دى دتــورو اميرمسجدى خان نشتــه دى چه په درددوطن سوځي هغه ځوان نشته دى

جومات مــوپــوليګــون دانتحارشـــــو خوشحالى کى مو په رڼاورځ انفجارشو دلته دبي شرمواوسپين سترګواقتدارشو هرتــورمخى پنجابى زمــوږه پلارشـــو لاهم ستاسوزړه يخ نه شو                (نه                ځکه)

نشته دوطن کى ابراهيم بيګ محمدخان نشته دى چــه پــه درددوطن سوځي هغه ځوان نشتــه دى

تاســوزمــوږ تـــــاريخ لــه منځه يــــوړلو تاسوافغانى غيرت غرورله منځه يــــوړلو تاسوزموږمعلم اورغتياپال له منځه يوړلو تاسوپه باميانوکى(صلصال)له منځه يوړلو لاهم ستاسوزړه يخ نه شو                 (نه            ځکه)

نشه دوطن کى هزاره شيرمحمدخان نشته دى چه په درددوطن سوځي هغه ځوان نشته دى

مينــدى خوپه بيابيابورى بـــــورى شــوى خوينــدى په ژړاژړارنځـــــورى شــــــوى کونډي پــه خيرات غوښتومجبورى شوى وينى موپه خپل کور کى ضرورى شــوى لاهم ستاسوزړه يخ نه شو                      (نه          ځکه)

نشته دوطن کى ميوندى ميرويس خان نشته دى چه په درددوطن سوځي هغه ځوان نشتـــــه دى

شپينيوعملياتوزموږخوبـــونـــه تښتــــولى دى پتيښته غرورغو زموږاولادونه ستړى شوى دى تــورکافرټـــوپک پـــه ټنډه رتـــه نيــــولى دى خوستاسو زړه يخ نه شو                       (نه         ځکه  )

نشته دوطن کى نورچرخى غلام محمدخان نشته دى چــه پــه درددوطن سوځي هغه ځوان نشتــــــــه دى

تاســوبيګناه خـــورکى پــه دارکړله تاسورخشانه څنګه سنګسارکړلــــه ناهيدموله پنځم منزل غورزارکړله فرخنده موپه اورونوکى مرګبارکړله لاهم    ستاسوزړه يخ  نه شو                (نه              ځکه  )

نشته دبيننګو کى  رښتياويلوتوان نشته دى چه په درددوطن سوځي هغه ځوان نشته دى

دلتــه په رښتياويلوډيرخلق پــه دارشول دلته داغيارپه ژبه ډيرخلق سنګسارشول دلته دپردوپه خوله قومونــه تارزارشول دلته بي هرمته نن  دهرچاموراوپلارشول

لاهم ستاسوزړه يخ نه شو                 (نه          ځکه)

نورپه دبيننګوکى وجدان نشته غيرت نشته ايمان نشته دى چـــه پـــه درددوطن ســـوځي هغـــه ځـــوان نشتـــــه دى بــل کــوم غيـــــــرتى اوبـــاايــــــمان نشتـــــــــــــــــه دى نــــورنـــــودرانى اوابـــــداليـــــان نشتــــــــــــــــــــــه دى

(شمال وردګ دسيدنى ښار) 26/12/2015

ترانه دالوی افغانستان دی...دایوافغانستان دی. بیرغ ئی لوړرپیژی...پیژندلی ټول جهان دی. دالوی افغانستان دی.دایوافغانستان دی.

داوطن دی ګران وطن..ښکولی ګلستان وطن. دامودخاپوړوکور..داجنت نښان وطن. پیغلی پښتنی پکی هرځلمی یی قهرمان دی. دالوی افغانستان دی.دایو افغانستان دی. بیرغ یی لوړرپیږی.پیژندلی ټول جهان دی. دالوی افغانستان دی.دایوافغانستان دی. تکرار....:......... اناردقندهار ګوره..نارنج دننګرهارګوره. انګورپه شمالی کی دی.صنعت دچاریکار ګوره. چه غرونه یی لعلونه دازمونګه بدخشان دی. دالوی افغانستان دی.دایو افغانستان دی. بیرغ یی لوړ رپیږی پیژندلی ټول جهان دی. دالوی افغانستان دی.دایوافغانستان دی. تکرار..... همت زمونږ دځلمو ګوره. غیرت دپښتنوګوره. غلیم ته په هرځای کی.اتحاد مودقومو ګوره. پښتون دی که بلوچ که پشه یی دنورستان دی. دایوافغانستان دی. دالوی افغانستان دی. بیرغ لوړرپیږی پیژندلی ټول جخان دی. دالوی افغانستان دی.است افغانستان دی. تکرار............... وطن موشریک کوردی.حیثیت یی زمونګ دموردی. دوشمن زمونګه یودیه .که سپین دی اوکه توردی. هرځای یی دزړه سردی .که ګواډردی که مردان دی. دایو افغانستان دی.دالوی افغانستان دی. بیرغ یی لوړ رپیږی پیژندلی ټول جهان دی. دالوی افغانستان دی.دایوافغانستان دی. تکرار............. هرځای یی کار نامی لری. خپلی ولولی لری. پکتیا دری دری ده. دیاقوتو سرچینی لری. غلیمه په دی پوه شه نه پنجاب دی نه ملتان دی. دالوی افغانستان دی.دایو افغانستان دی. بیرغ یی لوړ رپیږی پژندلی ټول جهان دی. دالوی افغانستان دی. دایو افغانستان دي تکرار......... پښاور زمونګه کوردی.خیبر زمونګه کوردی. پنجشیردی که جوزجان دی.پامیرزموږ کوردی. تمدن چه یی په غیږکی دی همدا زمونګ بامیان دی. دالوی افغانستان دی.دایو افغانستان دی. بیرغ یی لوړ رپیږی پیژندلی ټول جهان دی. دالوی افغانستان دی.دایو افغانستان دی. تکرار.......... موږ به په شریکه..دغ خپل وطن اباد کړو. په پوهه هوشیاری باندی.. به خپل غلیم برباد کړو. خصلت مو دمیړانی د( شمال ) دغه بیان دی. دالوی افغانستان دی.دایوافغانستان دی. بیرغ یی لوړ رپیږی پیژندلی ټول جهان دی. دالوی افغانستان دی. دایو افغانستان دی.

(شمال وردګ). 30/04/2016

ترانه دالوی افغانستان دی...دایوافغانستان دی. بیرغ ئی لوړرپیژی...پیژندلی ټول جهان دی. دالوی افغانستان دی.دایوافغانستان دی.

داوطن دی ګران وطن..ښکولی ګلستان وطن. دامودخاپوړوکور..داجنت نښان وطن. پیغلی پښتنی پکی هرځلمی یی قهرمان دی. دالوی افغانستان دی.دایو افغانستان دی. بیرغ یی لوړرپیږی.پیژندلی ټول جهان دی. دالوی افغانستان دی.دایوافغانستان دی. تکرار....:......... اناردقندهار ګوره..نارنج دننګرهارګوره. انګورپه شمالی کی دی.صنعت دچاریکار ګوره. چه غرونه یی لعلونه دازمونګه بدخشان دی. دالوی افغانستان دی.دایو افغانستان دی. بیرغ یی لوړ رپیږی پیژندلی ټول جهان دی. دالوی افغانستان دی.دایوافغانستان دی. تکرار..... همت زمونږ دځلمو ګوره. غیرت دپښتنوګوره. غلیم ته په هرځای کی.اتحاد مودقومو ګوره. پښتون دی که بلوچ که پشه یی دنورستان دی. دایوافغانستان دی. دالوی افغانستان دی. بیرغ لوړرپیږی پیژندلی ټول جخان دی. دالوی افغانستان دی.است افغانستان دی. تکرار............... وطن موشریک کوردی.حیثیت یی زمونګ دموردی. دوشمن زمونګه یودیه .که سپین دی اوکه توردی. هرځای یی دزړه سردی .که ګواډردی که مردان دی. دایو افغانستان دی.دالوی افغانستان دی. بیرغ یی لوړ رپیږی پیژندلی ټول جهان دی. دالوی افغانستان دی.دایوافغانستان دی. تکرار............. هرځای یی کار نامی لری. خپلی ولولی لری. پکتیا دری دری ده. دیاقوتو سرچینی لری. غلیمه په دی پوه شه نه پنجاب دی نه ملتان دی. دالوی افغانستان دی.دایو افغانستان دی. بیرغ یی لوړ رپیږی پژندلی ټول جهان دی. دالوی افغانستان دی. دایو افغانستان دي تکرار......... پښاور زمونګه کوردی.خیبر زمونګه کوردی. پنجشیردی که جوزجان دی.پامیرزموږ کوردی. تمدن چه یی په غیږکی دی همدا زمونګ بامیان دی. دالوی افغانستان دی.دایو افغانستان دی. بیرغ یی لوړ رپیږی پیژندلی ټول جهان دی. دالوی افغانستان دی.دایو افغانستان دی. تکرار.......... موږ به په شریکه..دغ خپل وطن اباد کړو. په پوهه هوشیاری باندی.. به خپل غلیم برباد کړو. خصلت مو دمیړانی د( شمال ) دغه بیان دی. دالوی افغانستان دی.دایوافغانستان دی. بیرغ یی لوړ رپیږی پیژندلی ټول جهان دی. دالوی افغانستان دی. دایو افغانستان دی.

(شمال وردګ). 30/04/2016