User talk:Sugar khouzzestan

از آغاز طرح نیشکر تا پیامدهای تخریبی زیست محیطی خوزستان
از آغاز طرح نیشکر تا پیامدهای تخریبی زیست محیطی خوزستان پرفسور حسین صدقی (پروفسور حسين صدقي اولين فرد ايراني است كه دكتراي تخصصي در رشته هيدرولوژي مهندسی را گرفت و بنیان گذار دانشکده علوم آب دانشگاه شهید چمران اهواز که به عنوان قطب آب ایران از آن یاد می شود است. عمده اساتید، پژوهشگران و دانشمندان  به نام  ایران در حیطه آب از دانشجویان ایشان هستند.)

جنگ تحميلى تمام شده بود و ما در دانشگاه جندى شاپور (شهيد چمران) پس از فراغت از درگيري هاى متعدد مستقيم و غير مستقيم مرتبط با دفاع مقدس برنامه هاى اجراى دوره هاى تحصيلات تكميلى را در برنامه داشتيم. در زمستان ١٣٦٨ اينجانب به عنوان استاد هيدرولوژي و مدير گروه آبيارى و آبادانى در دانشكده كشاورزى در جريان برنامه طرحى تحت عنوان توسعه نيشكر و صنايع جنبى در چارچوب پروژه هاى عمرانى بازسازى خوزستان از طرف وزارت كشاورزى قرار گرفتم. اين طرح قبل از انقلاب از طرف صندوق توسعه نيشكر مطرح و به دلايلى كه ما ازآن بي اطلاع بوديم در رژيم گذشته كنار گذاشته شده بود. طرح مزبور شامل افزايش ٨٦ هزارهكتار به ٣٠ هزار هكتاركشت نيشكر موجود در دو منطقه هفت تپه و گتوند به ترتيب در اراضى آبخور دز و كارون ، توزيع شده در شش پروژه در شمال و جنوب اهواز كه در هر يك توليد شكر و توليدات جنبى از قبيل چوب، كاغذ، غذاى دام و غيره گنجانيده شده بود. مخالفت هايى با اجراى اين طرح در همان زمان اتفاق افتاد و اينجانب و دو نفر از همكاران گروه زراعت و دامپروري دانشكده و نيز يكى از اساتيد دانشكده مديريت يكي از دانشگاه هاى تهران بعنوان مخالف طرح براي مصاحبه اى كه در ديماه ١٣٦٨ در روزنامه اطلاعات به چاپ رسید دعوت شديم. جو سنگينى از طرف پيشنهاد دهندگان و مسؤلين وقت وزارت كشاورزى بر فضاى بحث در مورد اين طرح حاكم شده بود و با اين كه بعد ها مسجل شد كه رييس جمهور وقت نظر مساعدى با طرح نداشته اند بانيان آن را از سوى ايشان بعنوان شاه بیت طرح هاى بازسازى خسارات جنگ معرفى كرده بودند. اينجانب تحت تأثير تبليغات اين گروه كه بعد ها سو، نيات آن ها به دفعات در طول زمان آشكارشد بدون معرفى خود نظراتم را بيان كردم و اظهار داشتم كه اجراي اين طرح با توجه به وضعيت منابع آب خوزستان امكان پذير نيست و توصيه نمى شود و همكاران ديگر مرتبط با تخصص خودشان مخالفتشان را با اجراى اين طرح اعلام داشتند. در اين مرحله من خود را بيش از اين وارد جريانات نكردم تا اين كه شايعاتى مبنى بر واگذارى مطالعات مرحله اول اين طرح درقالب شش پروژه مستقل تحت شرايط مشكوكى به مهندسين مشاور آن زمان به گوش رسيد و يك كمپين تبليغاتى وسيع بخصوص از طرف مسؤلين رده بالاى وزارت كشاورزى وعمدتأ معاون كشت و صنعت اين وزارتخانه راه اندازى شد. پس از حصول اطمينان از جدى شدن برنامه مطالعات طرح و حتى انعقاد قراردادهايى با برخي مهندسين مشاور معتبر و متوسط الحال، ما به فكر افتاديم تا اقدامات عملى مقابله با اين طرح را آغاز كنيم و رسالت خود را بعنوان يك مؤسسه معتبر علمى محلى كه خوزستان و منابع و شرايط طبيعى اش را خوب و يا حداقل بهتر از آن ها كه تا آن زمان پايشان به خوزستان نرسيده بود مى شناسد انجام دهد و خود را از بدنامى هاى ناشى از پذيرش چنين طرح خطرناكى براى آينده خوزستان برهاند و بره وار در مقابل چنان خيانتى به مردمى كه تازه از زير جنگى طولانى رهايى مى يافتند سكوت نكند. قرار شد كه با يك شيوه كاملأ علمى نظر علما و متخصصين كشاورزي و منابع طبيعى كشور را از دو طرف در كنار نظر مجريان اين طرح در معرض مقابله علمى قرار دهيم تا شايد از اين طريق بتوان به يك توافق مطلوب در تصميم گيرى دست یافت و طرح توسعه نيشكر در خوزستان را كلأ ملغى و يا حسب شرايط تعديل نمود. وزارت كشاورزى بلافاصله نسبت به اين تصميم عكس العمل نشان داد و در بهمن يا اسفند ١٣٧٠ خود همايشى متشكل از مشاورين طرح و موافقان آن را در هفت تپه گرد هم آورد و مارا نيز براى ارعاب و پشيمان كردن از برگزلري سمينار به مشاركت و ارائه مقاله دعوت نمود كه ما شرط حضور را برگزارى سمينار دانشگاه قبل از هر چيز ديگر اعلام كرديم. سمينار ما تحت عنوان توليد شكر از محصولات مختلف در خوزستان در اسفند ١٣٧٠ در دانشكده كشاورزى با مشاركت دانشگاهيان و مسئولين و مشاورين طرح توسعه نيشكر شروع بكار كرد. مقاله كليدى ما تحت عنوان ارائه الگوي كشت جايگزين نيشكر در استان خوزستان توسط اينجانب و همكارم دكتر كاشاني از گروه زراعت ارائه گرديد و به سئوالات مطرح شده پاسخ داده شد. دراين مقاله به محدوديت هاى كمى و كيفى منابع آب خوزستان اشاره شده بود و باتوجه به دو پروژه موجود ده هزار هكتارى هفت تپه در اراضى آبخور رودخانه و سد دز و پروژه بيست هزا هكتاري گتوند در اراضى آبخور رودخانه كارون و سد كارون يك كه شرايط عملكرد مطلوبى نداشتند يك الگو ى كشت توليد قند و علوفه و گندم متكي بر مصرف آب عمدتأ زمستانه معادل حدود سي درصد مصرف نيشكر و بدون هيچگونه تبعات زيست محيطى منفي پيشنهاد گرديد. اسناد و مدارك و متون مقالات اين سمينار كه در آن زمان تحويل مقامات وزارت كشاورزى، استاندارى خوزستان و حتى مقامات امنيتى استان نيز شد در آرشيو علمى دانشگاه شهيد چمران وجود دارد. در نهايت نه مستندات علمى اين سمينار و نه مطالب خيرخواهانه اى كه در جرايد آن زمان براى جلب توجه مسؤلين وزارت كشاورزى به پيامد هاى شوم اجراى اين طرح براى خوزستان و ايران هيچگونه توجهى نشد و طرح با شعارهاى توليد شكر و مواد جانبى در ابعاد و در مهلت هايى كه بارها دچار تعويق و شكست شد و در نهايت هيچوقت تحقق پيدا نكرد به اجرا در آمد. تأمين آب مورد نياز طرح براساس ٥٠ درصد آب برگشتى از آبياري سطوح زير كشت به رودخانه صورت گرفت كه به دلايلى كه در سمينار اسفند 1370 گفته بوديم هيچوقت تحقق پيدا نكرد و آب برگشتى از اراضى زير كشت نيشكر درعمل تبديل به سم مهلكى براى حيات مردم خوزستان شد و تا كنون خسارات جانى و مالى آن در دشت خوزستان غير قابل برآورد بوده است. اين بلاى خانمان سوز تا زمانى كه صدها هكتار اراضى در انحصاركشت اين تك محصول باقى بماند ادامه خواهد يافت و لطمات جبران ناپذير خود را بر جان و مال مردم اين استان وارد خواهد كرد. از تبعات دردآور ديگر اين طرح آماده سازى ده ها هزار هكتار اراضى شور كلاس هاى ٤ و ٥ استان از طريق آبشويى براى كشت نيشكر بود. ميليارد متر مكعب آب شيرين رودخانه ها برروى اراضى شور و قليايى سرازير شد و نمك استخراج شده توسط اين عمليات وارد رودخانه و از آن جا به هورالعظيم و اروند رود منتقل شد كه مورد اعتراض و شكايت حكومت عراق قرار گرفت. با طرح شكايت و رأى داورى بين المللى به توقف آلودگى مناطق مورد ادعاى عراق دست اندركاران طرح نيشكر در يك اقدام غير مسئولانه زه آب هاى ناشى از نمك كشى از خاك هاى شور يا به عبارتى نمك محلول آلوده را به تالاب شادگان در حساس ترين ناحيه استان خوزستان هدايت كردند. انجام چنين اقدامى كه نمي دانم چه اسمى مى توان بر آن نهاد تيرخلاص را بر مغز جلگه حاصلخيز خوزستان خالى كرد. تالاب شادگان رفته رفته به معدن نمك تبديل شد كه مسئوليت نمك پاشى بر جسم زخمى استان را به عهده گرفت. طرح نيشكر از اين به بعد از اعماق خاك هاى شور و قليايى به كمك آب هاى سطحى شيرين كه موجب تلطيف عمومى فضاى زيست محيطى سرزمين مي شد نمك خالص استخراج و آن را در منطقه در معرض بادها و در تالاب آب شيرين انبار مى كرد و از جريان هاى هوا براى پاشيدن نمك بر كل سطح خوزستان بهره مى گرفت. شگفتا كه لحظه اى به فكر مبتكران نابودى اين استان خطور نكرد كه چگونه با هزينه سرمايه هاى ملى در ابعاد غير قابل تصور ماشين نمك پاشى بر خوزستان و شايد بخش وسيعى از سرزمين ايران رابه چرخ انداخته اند و پيامد هاى شوم چنين حركتى چه مي تواند باشد. امروز ديگر چه كسى از تبعات شوم اين اقدامات بى خبر است و بازگشت املاح را به همراه سم و كود درآب هاى زهكشى شده اراضى كشاورزى كه عمدتأ زير كشت خود نيشكر است نمى بيند. چه كسى متوجه نيست كه فاضلاب هاى صنعتى و شهرى با ورود تدريجى در طول مسير رودخانه كار را تمام مى كنند و ديگر لجن جاى آب سالم طبيعى را مى گيرد. مساحاتى بالغ بر سى هزار هكتار كشت نيشكر در ورودى دو شاخه دز و كارون حتى در زمانى كه فقط دو سد دز و كارون ١ رود كارون بزرگ را در بالا دست خوزستان كنترل مى كردند فشار فزاينده اى را بر كميت و كيفيت رودخانه كارون در عبور از دشت خوزستان و الحاق به خليج فارس در بين النهرين تحميل مى كرد و هشدار هاى زيست محيطى بين المللى در مورد نابودى اين منطقه كه تحت تآثير دستكارى هاى جدى دجله و فرات در كشورهاى بهره بردار قرار داشت درهمان سال هاى دهه هفتاد ميلادى آغاز شده بود. در چنان شرايطى چه عقل سليمى مى توانست بپذيرد كه در دشت خوزستان تنها حدود صد هزار هكتار اضافه اراضى به كشت تك محصولى كه بيشترين نياز آب را دارد و حساس ترين گياه به شورى است اختصاص داده شود در حالى كه با رشد جمعيت و در پايان يك جنگ هشت ساله از يك طرف زير ساخت ها لطمه ديده و از طرف ديگر نياز به آب بيشتر براى ساير مؤلفه هاى مصرف ملى افزايش يافته است. پروژه ها با ولع لجام گسيخته به اجرا در آمدند و تخريب ها و شكست ها با تزريق احجام بى حساب و كتاب پول مخفى نگه داشته شدند، درحالى كه تخريب طبيعت ديگر نمى توانست پنهان بماند. مردم ابتدا در منتهى اليه دشت يعنى خرمشهر و آبادان با مشكل آب شرب مواجه شدند، لوله كشى ها شروع شد ولى با توسعه بحران به مناطق شمالى ديگر اين اقدامات در حد مسكن هم عمل نكرد و بحران محدود به آب نماند و دامن نخلستان ها و ساير مؤلفه هاى صنعت و كشاورزى و شرب را هم گرفت. در اين ميان يك رخداد ديگر كه شايد در شرايط مناسب مى توانست كمكى براى خوزستان باشد بلاى جان شد. احداث سدهاى زنجيره اى روى شريان هاى حياتى اين استان اعم از كرخه، دز، كارون، مارون و همه فضاى خفقان آورى به لحاظ منابع آب براى جلگه خوزستان كه بهره گير غالب اين آب ها در سيستم عمومى توليد آب بود ايجاد نمود. ورود سيلاب هاى شستشو دهنده خاك و هوا را قطع كرد، بر رژيم كمى و كيفى جريان هاى طبيعى آب به دشت اثرات منفى معنى دار گذاشت و بهمراه دستكارى هاى مناطق توليد آب در حوضه هاى آبريز براى انتقال آب بين حوضه اى روز به روز بر ابعاد بحران هاى پى در پى افزوده شد. آخر اين شور بختى ها، هدايت رودخانه كارون به داخل مخزن تبديل آب شيرين به نمك در ورودي اين رودخانه به دشت خوزستان با احداث سد گتوند است. زبان از بيان ابعاد خسارات مترتب بر اين پروژه براى سرزمين ايران قاصر است، اين ديگر يك فاجعه و بلاى ملى است كه دير يا زود اثرات شوم خود را به منصه ظهور خواهد گذاشت. اگر خوزستان را در رديف شماره يك صف قربانيان اين فاجعه بشمار آوريم خطا نكرده ايم چراكه مى تواند بيمارى تلقى شود كه تنها داروى نجات بخشش دقيقأ به سم آلوده شده است. سم مهلكى كه متدرجأ بيمار را به عوارض بيشمار جنبى مبتلا مى كند قبل از آن كه او را از هستى ساقط كند. اى كاش من روايتگر اين داستان درد ناك براى سرزمينى كه عمرم را براى سرافرازى او صرف كرده ام نبودم ولى آن چه بيان شد شرح همه ابعاد فاجعه نيست. از همه مى خواهم كه فقط به جبران خسارات فكر كنيم و همگان در چارچوب هاى ممكن به نجات كشور بياندشيم.

وضعیت کشت و صنعت های نیشکر در خوزستان
وضعیت کشت و صنعت های نیشکر در خوزستان دکتر محمد جعفر بهتاش (دکتر محمد جعفر بهتاش، استاد تمام و بازنشسته دانشگاه شهید چمران اهواز و از متخصصان و صاحبنظران به نام کشور در حوزه اقتصاد کشاورزی است.)

از اولین لحظه تصمیم گیری در راستای ایجاد شرکت های توسعه نیشکر و صنایع جانبی تا اکنون، همواره این شرکت ها در حال چالش و مبارزه برای ماندن و بهتر شدن بوده اند. بدیهی است که شالوده ابتدایی چنین طرح های عظیم و زیربنائی نیازمند رعایت بسیاری از اصول علمی، عملی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی است که اگر اینگونه نگردد، عمدتاً چنین کوشش هایی مثمرثمر نبوده و یا کارآئی و ثمره بخشی مورد نظر را نخواهد داشت. معمولاً اجرای طرح های توسعه ای و زیربنائی و بخصوص کشاورزی دستخوش بسیاری از عوامل وابسته و غیر وابسته می گردند که عموماً در نگاه های اولیه یا نادیده مانده اند و یا کم اهمیت تلقی گردیده اند. بهمین دلیل و به مرور زمان هرچه از عمر اجرائی اینگونه طرح ها بیشتر سپری می گردد، آثار و تبعات اینگونه عوامل بیشتر ظاهر گردیده و موجب بروز مشکلات و عوامل ناخواسته ای می شوند و طرح های توسعه نیشکر و صنایع جانبی نیز علیرغم جایگاه توجه به آنها و موفقیت های نسبی اولیه از این قاعده مستثنی نیستند. براین اساس و صرفاً به جهت بررسی وضعیت شرکت های توسعه نیشکر و صنایع جانبی، به برخی از مهمترین عوامل درونی(سر منشاء آنها در درون شرکت های توسعه نیشکر و صنایع جانبی است) و عوامل بیرونی(از خارج از شرکت های توسعه نیشکر و صنایع جانبی تاثیر گذارند) موثر بر فعالیت های شرکت های توسعه نیشکر و صنایع جانبی اشاره می شود. اگرچه این عوامل تمامی عوامل نیستند. الف) عدم تطابق نیاز آبی نیشکر با پتانسیل های منابع آبی منطقه میزان آب برداشتی شرکت های نیشکر از آبرهه های استان خوزستان موجب ایجاد اختلال در سهمیه آب برای سایر واحدهای کشاورزی کلان و خرد دولتی و غیر دولتی موجود در منطقه گردیده است و بدیهی است که مسائل و مشکلات فراوانی را برای الگوی کشت و فعالیت سایر واحدهای کشاورزی ایجاد نموده است. در مورد طرح های توسعه نیشکر، اصولاً آنچنان که باید و شاید، طرح های توسعه نیشکر نتوانسته اند به دلایل متعدد با برنامه های سازمان آب و برق به عنوان متولی وضعیت آب در خوزستان منطبق گردند. ب) تبعات و پیامدهای ناشی از چالش های زیست محیطی نیشکر در مواقعی که بقایای نیشکر به آتش کشیده می شود، دود بسیار غلیظ، سمی و سیاهی تا تا شعاع چند کیلومتری در منطقه گسترده شده و موجب آلودگی هوا و مشکلات تنفسی برای شهروندان شهرهای مجاور و یا روستائیان ایجاد می گردد. این موضوع سال ها است که در استان خوزستان جریان داشته است و مسئولین کمتر به رفع آن اهتمام ورزیده اند. چنین فرایند تولیدی شاید در ابتداء در ذهن و فکر تصمیم گیرندگان اولیه هرگز جائی نداشته بود و یا اینقدر با اهمیت تلقی نگردیده بود. ولی بهرحال با شروع به کار شرکت های توسعه توسعه نیشکر و صنایع جانبی این معضل زیست محیطی کماکان به قوت خویش باقی مانده و هر سال هزینه های بسیار گزافی را روی دست ساکنان منطقه به لحاظ بروز مشکلات تنفسی و سایر بیمارهای وابسته می گذارد. معضل زیست محیطی دیگر، آبشوئی های بسیار عظیم و هزینه بر زمین های زراعی نیشکر بوده است که باعث روان شدن انواع نمک و املاح غیر مفید در خاک و آب استان خوزستان شده است. نگاهی به آمار و ارقام EC خاک ها و آب آشامیدنی شهرهائی که در معرض این املاح و مواد شیمیائی رها شده در آبراهه های موجود استان خوزستان قرار دارند به خوبی موید این معضل زیست محیطی بسیار نگران کننده است. پ) وضعیت استخدامی نیروهای انسانی بومی و محلی در شرکت های نیشکر در آغاز فعالیت شرکت های توسع نیشکر و صنایع جانبی، تاکید فراوان بر ایجاد اشتغال برای نیروهای تحصیل کرده، بومی و روستائیان موجود در منطقه وجود داشت، اما با گذشت زمان و به دلایل متفاوت، نیروهای تحصیل کرده و فارغ التحصیل استان خوزستان و روستائیان موجود کمتر مشمول عنایت گردیده و فضای بر روی نیروهای متخصص و غیر متخصص خارج از استان خوزستان باز گردید. بهرحال وضعیت موجود تلفیقی از نیروهای کاری خوزستانی و غیر خوزستانی است که به دلایل متعدد نگرانی در آینده و احساس عدم وجود زمینه برای جهش و پیشرفت بیشتر به لحاظ کاری، فنی و حقوقی، دل نگران کننده و بدن هیچ شک و تردیدی راندمان کاری آنها تحت شعاع این عوامل قرار دارد. ت) عدم استفاده کافی و صحیح از کارشناسان و متخصصان بومی و محلی در طرح های نیشکر متاسفانه و رفته رفته حرکات و واکنش ها از طرف مسئولین شرکت های نیشکر به گونه ای رقم خورد که نه تنها موجب عدم رضایت متخصصان و دانشگاهیان منطقه گردید بلکه به طور چشم گیری علاقه آنها به همکاری و شرکت در اجرای طرح های نیشکر را تحت شعاع قرار داد. از آن به بعد این روند ادامه داشته است و البته در چند ساله اخیر مسئولین اجرائی نیشکر تلاش داشته اند تا بار دیگر با دانشگاهیان و مراکز علمی و تحقیقاتی منطقه ارتباط حسنه برقرار نمایند. ث) پائین بودن راندمان بهره وری از منابع و نهاده های موجود در شرکت های نیشکر پائین بودن راندمان نیروی کار، ماشین آلات، آب مصرفی، کود شیمیائی، بذور، تکنیک های ضعیف علمی در کاشت، داشت و برداشت محصول و عدم توجه کافی به موضوع بازاریابی از عمده شقوق کلی ضعف و پائین بودن بهره وری در جوامع جهان سوم است. با یک نگاه سطحی به میزان تولیدات کلی و عملکرد در کشت و صنعت های نیشکر، به وجود این بهره وری در مقایسه با سایر کشورهای صاحب نام در کشت نیشکر کاملاً روشن است. ج) تغییرات مدیریتی و رفتارهای گوناگون مدیران شرکت های نیشکر یکی از عوامل موفقیت در نائل شدن به اهداف از پیش تعیین شده هر سازمان، ثبات مدیریتی است. اگر مدیران یک سازمان به سرعت و پس از مدت زمان کوتاه تصدی پست تعویض گردند، بدون هیچ تردیدی امکان دست یابی به نتایج مثبت و دلخواه و اهداف از پیش تعیین شده وجود نخواهد داشت و مدیر نمی تواند اصول علمی و عملی مدیریت را در سازمان متبوعش به درستی پیاده نمائید. چنین وضعیت بی ثباتی در کشت و صنعت ها وجود دارد. چ) مستهلک شدن ماشین آلات و عدم جایگزین بموقع آنها در شرکت های نیشکر از شروع به کار کشت و صنعت ها بیش از دو دهه است که می گذرد. بررسی های انجام شده موید این نکته است که در بسیاری از ماشین آلات مورد استفاده در کشت و صنعت ها حتی فراتر از عمر مفیدشان خدمت کرده اند و راندمان و کارآئی آنها در انجام فعالیت های تهیه بستر، کاشت، داشت و برداشت نیشکر شدت کاهش یافته است. این موضوع منجر به تحمل هزینه های بسیار زیاد تعمیراتی و نگهداری و بهره بردای شده که بخش عمده ای از هزینه های کلی کشت و صنعت ها را تشکیل می دهد. ح) عدم سرمایه گذاری کافی و مناسب در کشت و صنعت نیشکر اعداد و ارقام حاکی از سرمایه گذاری و اعتبارات بسیار اندک و ناچیز سالیانه است که حتی تکاپوی هزینه های جاری و پیش پا افتاده بخش کشاورزی را پاسخگو نیست چه رسد به موضوعات زیربنائی و تحقیقاتی که نیازمند سرمایه بسیار هنگفتی است. کشت و صنعت های نیشکر نیز از این آسیب ها بی امان نمانده و نتوانسته اند از مزایای اعتبارات و بودجه های لازم و کافی برای برطرف نمودن مشکلات و موانع توسعه ای خود بهره مند گردند. خ) تاثیر تغییر سیاست های کلان در کشاورزی بروی تولیدات نیشکر هر برنامه توسعه نیازمند یک سیاست کلان کاملاً روشن و همراه با اهداف کلی توسعه جامعه می باشد. در چند ساله گذشته، بارها و بارها شاهد تغییر در سیاست های کلان کشاورزی در کشور به همراه تغییرات ایجاد شده در فضای مدیریتی کلان بوده ایم. اینگونه تغییر و تحول ها هرگز منجر به انجام یک تجزیه و تحلیل علمی و ساختاری از رفتارهای منتج نشده و هر بار فقط به بیان مسائل و مشکلات اکتفاء شده است که هرگز راه حل مناسبی ارائه نگردیده است. بدیهی است که در چنین شرایطی، سیاست های کشت و صنعت های نیشکر در خوزستان نیز دستخوش تغییر و تحول گردیده است و نتایج حاصل بخوبی حاکی از دور شدن آنها از اهداف از پیش تعیین شده است. د) نبودن توازن و همکاری لازم بین سیستم پولی و بانکی کشور و شرکت های نیشکر کشت و صنعت های نیشکر از واحدهای بسیار پیشرفته و مدرن کشاورزی هستند که هیچگاه دستاوردهای آنان و شرایط فعالیت و تولیدشان نبایستی با واحدهای کشاورزی خرده مقایسه شود. بنابراین ضروری است که سیستم پولی و بانکی کشور برای همکاری لازم و مناسب با این واحدهای پیشرفته کشاورزی، برنامه مخصوص و جداگانه ای را به اجراء دربیاورد که موجب تسهیلات بهتر و سریعتر جهت رشد و توسعه این واحدهای مدرن کشاورزی گردد. متاسفانه به دلیل ماهیت اقتصادی و صرفاً سودآورانه مؤسسات اعتباری و بانک های کشور، این همکاری لازم و مورد نیاز به چشم نمی آید و در پاره ای از مواقع نیز اگز تلاشی در این زمینه صورت گرفته است در پیچ و خم معضلات اداری و مقرارتی و بوروکراسی حاکم بر بانک ها و سیستم پولی و اعتباری کشور محو گردیده و به جائی نرسید است. ذ) تلاقی وظایف و روشن نبودن جایگاه اصلی متولیان کشت وصنعت های نیشکر مطابق قوانین و مقررات اجرائی و اساسنامه اولیه، فعالیت تمام کشت و صنعت های توسعه نیشکر زیر نظر و در چاچوب قانونی و مقرراتی وزارت جهاد کشاورزی بایستی صورت گیرد. اما با توجه به ماهیت تولیدی اینگونه واحدها و نیاز مبرم آنها به فعالیت های همجوار و جانبی به همراه تولیدات صرفاً زراعی نیشکر، معلوم می گردد که بسیاری از ارگان ها و نهادهای دولتی در این راستاء مسئولیت داشته و پیروی از قوانین و مقررات نیشکر برای کشت و صنعت های نیشکر ضرورت دارد و از همان نقطه تداخل و تلاقی وظایف پیش آمده و بسیاری از مشکلات کنونی کشت و صنعت ها را باعث می گردد. هرگونه خلل و عدم همکاری بین نهادهای دخیل در امر توسعه نیشکر، باعث بروز مسائل و مشکلات عمده ای در انجام وظایف این کشت و صنعت ها و نیل به اهداف آنها می گردد. ر) روشن نبودن وضعیت صادرات و واردات شکر باتوجه به تولیدات کشت و صنعت ها رعایت قوانین و مقررات صادرات و واردات از اهم وظایف هر تولید کننده محصولات کشاورزی و بخصوص محصول عمده ای مانند نیشکر و فراورده نهائی آن یعنی نیشکر است. بارها دیده شده است که بخصوص در سال های زراعی خوب، تولید شکر بسیار قابل توجه و زیاد انجام گرفته است به طوری که تمام انبارهای موجود آکنده از شکر تولید شده تا زیر سقف خود بوده اند. این نوید خوبی برای کشت و صنعت ها به جهت احتمال رسیدن به درآمد کافی و سود مورد نظر است. اما متاسفانه این وضعیت معمولاً مواجه با ورودی بی رویه کشتی های حامل شکر وارداتی است و بعبارت دیگر تولید کننده داخلی یارای مقابله با قیمت های نسبتاً کمتر شکر وارداتی را ندارد. ز) وجود مشکلات فرهنگی و اجتماعی منطقه و شرکت های نیشکر موضوعات فرهنگی و اجتماعی بسیار متنوع و درعین حال عمده و اساسی هستند. عدم توجه به موضوعات فرهنگی و اجتماعی در هر طرح و پروژه می تواند لطمات جبران ناپذیری را به ماهیت اصلی و اجرائی طرح وارد نماید که برطرف نمودن آن سال ها وقت نیار دارد و هزینه های گزافی را می طلبد. کشت و صنعت های توسعه نیشکر و صنایع جانبی نیز از این قاعده مستثنی نبوده اند و همواره در معرض آثار و تبعات مشکلات فرهنگی و اجتماعی قرار داشته اند. به عنوان نمونه، تخریب زیربناها، سیستم های آبیاری، عدم استفاده صحیح از ماشین آلات و بالاخره موضوع اشتغال کارگران بومی و محلی از دیگر معضلات فرهنگی و اجتماعی کشت و صنعت ها است که در پاره از مواقع توانسته اند تاثیر بسزائی در تولیدات اینگونه واحدها داشته باشند.

نفع مردم خوزستان از نیشکر بغیر از خاکستر و بوی تعفن چه بوده است؟
نفع مردم خوزستان از نیشکر بغیر از خاکستر و بوی تعفن چه بوده است؟ دکتر سیدحسین فاضلی اینکه محیط زیست خوزستان در معرض نابودی توسط شرکت های مخرب محیط زیست به نام پروژه های به ظاهر کارشناسی شده است و زندگی مردم استان خوزستان توسط شرکت های مخرب محیط زیست در مخاطره است مقوله جدیدی نیست و سال هاست که مردم به امید دولت جدید، صبوری می نمایند. ولی هر بار به طریقی امید مردم کمی تضعیف می شود. به عنوان نمونه "بسته حمایتی ویژه ریزگردها" و اختصاص بودجه تعیین شده به عنوان فقط شعاری است که مردم از زبان ریاست سازمان حفاظت محیط زیست کشور در ذهن خود دارند. اگرچه انتظار می رفت که تاکید و هشدار مقام معظم رهبری درباره حفاظت از محیط زیست مورد توجه قرار می گرفت. عدم عملکرد موفق سازمان حفاظت محیط زیست در حفاظت از محیط زیست خوزستان بارها توسط قانون گذاران هشدار داده شده بود و شکست سازمان حفاظت محیط زیست در برابر شرکت های مخرب محیط زیست خوزستان از جمله شرکت نیشکر مقوله جدیدی نیست و سال هاست تبعات این شکست گریبانگیر مردم استان خوزستان را گرفته است. اگرچه تجارب تلخ گذشته مرتبط با نحوه نگرش دولتمردان به معضلات زیست محیطی و از جمله تبعات زیست محیطی نیشکر نشان داده است که محیط زیست خوزستان نتوانسته است جایگاه حقیقی خود را داشته باشند و تا زمانی که حیات آن رو به نابودی می رفت یا واقعاً نابود می شد و یا زنگ خطر آنها در رسانه ها منعکس می شد، توجه دولتمردان را  به خود معطوف می ساخت. نگاهی به افزایش بیماری سرطان، کاهش کیفیت و کمبود آب و موارد دیگر به طور روزانه زندگی مردم استان خوزستان را تهدید می نماید و زندگی را برای آنها سخت تر و گرانتر نموده است. خرید آب های فیلتر شده یا دستگاه های فیلتر آبی به عنوان نمونه کوچکی از ترس و یقین مردم از آب ناسالم می باشد که در قبال تخریب محیط زیست استان توسط صنایع، پروژها مختلف و دیگر آلاینده ها به آنها منتقل شده است. علیرغم تمام مخاطرات زیست محیطی استان خوزستان و به مخاطره انداختن زندگی مردم خوزستان، تبعات و پیامدهای های زیست محیطی و اجتماعی نیشکر در استان خوزستان، با گذشت زمان گسترش و عمیق بیشتری می یابند و گاهی ابعاد بین المللی به خود می گیرد و حدود دو دهه است که مردم خوزستان با تبعات و پیامدهای زیست‌محیطی و اجتماعی ناشی از طرح توسعه نیشکر دست به گریبان هستند اگرچه تاکید مقام معظم رهبری "از این پس مردم باید قضاوت کنند که کدام دستگاهها به وظیفه خود برای حفظ محیط زیست عمل می کنند و کدام دستگاهها برای حفظ محیط زیست، تلاش و اقدام لازم را انجام نمی دهند" زنگ بیداری برای مردم است که مردم باید به طرف حفاظت از محیط زیست گام جدی بردارند و به عنوان همیار دولت، از خدمتگذار خود یعنی دولت بخواهند که تمام پروژه های خود را در استای حفاظت محیط زیست تصویب و اجراء یا از پروژه های غیر کارشناسی تصویب شده یا در حال اجراء جلوگیری نماید. باران خاکستر و بوی تعفن نیشکر به عنوان نمونه های بارز ارمغان فعالیت های شرکت نیشکر برای مردم خوزستان است. حال این سوالات پیش می آید که به چه گناهی مردم استان خوزستان باید تبعات شرکت نیشکر را تحمل نمایند؟ اگر هدف از انجام هر پروژه ملی، ارتقاء وضعیت زندگی مردم است، چرا این پروژه زندگی را برای مردم استان خوزستان سخت نموده است؟  شرکت نیشکر برای حل مشکل خاکستر و بوی تعفن چه نموده است؟ چرا معضل بوی تعفن نیشکر هیچ وقت حل نمی شود؟ چرا هیچ اقدام اساسی در زمینه برخورد قانونی با باران خاکستر نیشکر انجام نمی گیرد؟ چرا علیرغم اینکه نیشکر همچنان صنعت آلاینده محیط زیست خوزستان است، تحت برخورد قانونی جدی از طرف مراجع ذیصلاح قرار نمی گیرد؟ و سوالات دیگری که همچنان به عنوان ابهامات در ذهن مردم شکل گرفته است. صنعت نیشکر که که به عنوان یکی از بزرگترین مخرب ها و تهدید کننده های محیط زیست استان خوزستان می باشد از طرق مختلف آلایندگی زندگی مردم استان خوزستان را به مخاطره می اندازد و متاسفانه به جای قبول نمودن آلایندگی و تخریب محیط زیست استان خوزستان توسط شرکت نیشکر، همیشه فعالیت صنعت نیشکر به عنوان حامی محیط زیست از طرف آن شرکت معرفی می شود. حال این سوالات پیش می آیند پس این باران خاکستر نیشکری که بروی مردم استان خوزستان می بارد، آیا به عنوان چالش زیست محیطی نیست؟ آیا این بوی تعفن نیشکر که مردم استان خوزستان را آزار می دهد، نمی تواند به عنوان چالش زیست محیطی حساب شوند؟ اگرچه مقوله آلایندگی نیشکر به خاکستر نیشکر و بوی تعفن خلاصه نمی شود و روز به روز ابعاد پیچیده و حتی بین المللی پیدا نموده است. حال این ابهامات پیش می آیند که چرا علیرغم اینکه نیشکر همچنان صنعت آلاینده محیط زیست خوزستان است، تحت برخورد قانونی جدی از طرف مراجع ذیصلاح قرار نمی گیرد؟ چرا حمایت لازم از کشاورزان در برابر حقوق ضایع شده آن توسط صنعت نیشکر نمی شود؟ چرا کشاورزی و از جمله نخیلات(با توجه به اهمییت آن) باید در برابر صنعت نیشکر نابود شود؟ تولید شکر از طریق صنعت نیشکر در کشور با توجه به معضلات پیش آمده، آیا صرف اقتصادی دارد؟چرا هیچ اقدام اساسی در زمینه برخورد قانونی با باران خاکستر نیشکر انجام نمی گیرد؟ چرا معضل بوی تعفن نیشکر هیچ وقت حل نمی شود؟ و سوالات دیگری که همچنان به عنوان ابهامات در ذهن مردم شکل گرفته است. نمونه بارز که نیاز به نگرش دارد این است مقدار مصرف آب شرکت نیشکر است که بطور مستقیم بر کیفیت آب و نوع زندگی آنها و حتی محصولات کشاورزی از جمله نخیلات تاثیر منفی داشته است. اگرچه مقوله پساب های شور نیشکر روی منابع آب زیرزمینی و سطحی تاثیر و تشدید شوری آب از مهمترین مخاطرات  زندگی مردم خوزستان بوده است که مورد بی توجهی و بی مهری قرار گرفته است. اگرچه ترفند شرکت نیشکر تحت عنوان اعلام تولید اکسیژن توسط نیشکر، تولید بیشتر شکر و موارد دیگر دلیلی بر چالش های زیست محیطی و اجتماعی ایجاد شده توسط آن شرکت نمی باشد و به نوعی راهکاری برای وانمودن به صیانت شرکت نیشکر بوده است زیرا که توجه به تولید اکسیژن در قبال اعلام عدم اجتناب ناپذیر بودن تولید باران خاکستر نیشکر بر روی مردم استان خوزستان، نیاز به تامل عمیق دارد یا مصرف بیش حد آب تعیین شده توسط نیشکر در قبال ریختن زه آب نیشکر در تالاب ها نیاز به تامل دارد. در حقیقت شرکت نیشکر، چالش های زیست محیطی خود را غیر قابل اجتناب می داند و به ظاهر فواید نیشکر را وسیله ای برای صیانت می داند. مورد قابل توجه، منطق عجیب شرکت نیشکر دارد که آن را وسیله ای برای صیانت از آلایندگی شرکت استفاده می نماید یعنی اعلام اتهامات دیگر صنایع برای وانمودن صیانت شرکت نیشکر است. به طور مثال شرکت توسعه نیشکر ادعا می نماید که آیا چاه های نفت موجود در خوزستان آلاینده نیستند و گاز آلوده ندارند، صنایع فولاد خوزستان مگر آلودگی ایجاد نمی کند، فقط ما هستیم که آلاینده ایم؟ تجارب تلخ گذشته محیط زیست خوزستان و عملکرد ناموفق سازمان حفاظت محیط زیست نشان داده است که که سازمان حفاظت محیط زیست به تنهایی نمی تواند اقدامات لازم را در برابر شرکت نیشکر انجام دهد و نیاز به اراده فراتر دارد.

سمینار علمی بررسی تبعات زیست محیطی- اجتماعی صنعت نیشکر در خوزستان
سمینار علمی بررسی تبعات زیست محیطی- اجتماعی صنعت نیشکر در خوزستان آنچه که امروز در استان خوزستان شاهد آن هستیم وجود انواع تبعات مختلف زیست محیطی و اجتماعی مرتبط با سد گتوند، صنعت نیشکر، نابودی تالاب های هورالعظیم و شادگان و موارد دیگر که هر کدام به نحوی دارای متضررین و شاکیان حقیقی و حقوقی هستند.

بررسی اخبار نشان می دهد که نیشکر به عنوان مقوله خبرساز بوده است و تناقض در فعالیت های زیست محیطی شرکت نیشکر در خوزستان نیاز به بررسی و پیگیری دقیق جهت روشن شدن ابهامات آن شرکت دارد. به عنوان مثال دودهای مزارع نیشکر در برابر سبز نامیدن صنعت نیشکر و تولید اکسیژن توسط نیشکر، کم نمودن کیفی آب و تبعات آن(از جمله متضرر نمودن کشاورزان) در خوزستان توسط صنعت نیشکر در برابر وانمودن خدمت به منابع آبی خوزستان توسط آن شرکت، به مخاطره انداختن زندگی مردم از طریق تبعات زیست محیطی و اجتناعی در برایر اعلام اشتغال زایی شرکت نیشکر و موارد دیگر که باعث شده با گذشت زمان تبعات زیست محیطی و اجتماعی این طرح گسترش و عمیق بیشتری یابد و گاهی ابعاد بین المللی به خود گیرد. حال این سوالات پیش می آیند که چرا علیرغم اینکه نیشکر همچنان صنعت آلاینده محیط زیست خوزستان است، تحت برخورد قانونی جدی از طرف مراجع ذیصلاح قرار نمی گیرد؟ چرا هیچ اقدام اساسی در زمینه برخورد قانونی با باران خاکستر نیشکر انجام نمی گیرد؟ چرا معضل بوی تعفن نیشکر هیچ وقت حل نمی شود؟ و سوالات دیگری که همچنان به عنوان ابهامات در ذهن مردم شکل گرفته است. نگاهی به آمارهای تلخی که این روزها درباره محیط زیست استان خوزستان ارائه می گردد، گویای ضعف های اجرایی و نداشتن برنامه ریزی مستمر همراه با آینده نگری درباره آورگی زیست محیطی که نیشکر برای مردم استان خوزستان بوجود آورده است می باشد. اگرچه تجارب تلخ گذشته مرتبط با نحوه نگرش دولتمردان به معضلات زیست محیطی و از جمله تبعات زیست محیطی نیشکر نشان داده است که محیط زیست خوزستان نتوانسته است جایگاه حقیقی خود را داشته باشند و تا زمانی که حیات آن رو به نابودی می رفت یا واقعاً نابود می شد و یا زنگ خطر آنها در رسانه ها منعکس می شد، توجه دولتمردان را  به خود معطوف می ساخت. اگرچه تاکید مقام معظم رهبری "از این پس مردم باید قضاوت کنند که کدام دستگاهها به وظیفه خود برای حفظ محیط زیست عمل می کنند و کدام دستگاهها برای حفظ محیط زیست، تلاش و اقدام لازم را انجام نمی دهند" زنگ بیداری برای مردم است که مردم باید به طرف حفاظت از محیط زیست گام جدی بردارند و به عنوان همیار دولت، از خدمتگذار خود یعنی دولت بخواهند که تمام پروژه های خود را در استای حفاظت محیط زیست تصویب و اجراء یا از پروژه های غیر کارشناسی تصویب شده یا در حال اجراء جلوگیری نماید. باران خاکستر و بوی تعفن نیشکر به عنوان نمونه های بارز ارمغان فعالیت های شرکت نیشکر برای مردم خوزستان است. حال این سوال پیش می آید که به چه گناهی مردم استان خوزستان باید تبعات شرکت نیشکر را تحمل نمایند؟ اگر هدف از انجام هر پروژه ملی، ارتقاء وضعیت زندگی مردم است، چرا این پروژه زندگی را برای مردم استان خوزستان سخت نموده است؟  شرکت نیشکر برای حل مشکل خاکستر و بوی تعفن چه نموده است؟ اما معضل شرکت نیشکر از خاکستر و بوی تعفن شروع می شود ولی به ابهاماتی بزرگ می رسد که نیاز به بررسی علمی دارند. اگرچه همیشه شرکت نیشکر به دنبال ارائه گزارش آماری از تولید شکر، عنوان کردن کمربند سبز نیشکر و موارد دیگر به عنوان صیانتی بر فعالیت های خود بوده است. حال این سوال ها پیش می آید که آمار تولید بیشتر شکر به چه قیمتی است( به قیمت به مخاطره انداختن زندگی مردم خوزستان)؟ چرا زندگی مردم استان خوزستان به ازاء تولید بیشتر شکر باید به خطر بیافتد؟ نفع مردم خوزستان از تولید بیشتر شکر بغیر از به مخاطره افتادن زندگی آنها چه بوده است؟ و سوالات دیگر که ابهاماتی را بروی پیش ما مطرح می کنند که نیاز است همانند سد گتوند، اقدامات لازم برای پیگیری آنها انجام گردد. در این راستاء، سمینار علمی بررسی تبعات زیست محیطی- اجتماعی صنعت نیشکر در خوزستان به عنوان یکی از پیش نشست های دومین کنفرانس ملی رودخانه کارون است که با هدف بررسی چالش های زیست محیطی و اجتماعی صنعت نیشکر در استان خوزستان برگزار خواهد شد. اگر چه هم صحبتی با کشاورزان استان خوزستان نشان می دهد که مقوله نیشکر ابعاد قضائی دارد که نیاز است آگاهی سازی لازم کشاورزان در قبال حقوق خودشان و نحوه پیگیری آن انجام گیرد تا کشاورزان بتوانند نسبت به آشنایی و پیگیری حقوق خود اقدام نمایند. اگرچه حمایت لازم سازمان جهادکشاورزی خوزستان و تشکل های کشاورزی در جهت حفظ حقوق کشاورزان و پیگیری هر نوع حقوق ضایعه شده امری که نباید منکر آن شد و نیاز است موضع سازمان جهادکشاورزی خوزستان و تشکل های کشاورزی نسبت به حمایت از هر نوع حقوق ضایع شده آتی و در گذشته کشاورزان توسط شرکت نیشکر مشخص و اعلام گردد زیرا که کشاورزی فقط کاشت نیشکر نیست و کشاورزان به غیر از کشاورزی راهکاری برای امرار معاش و زندگی ندارند. اگرچه به مخاطره انداختن زندگی کشاورزان به عنوان بالاترین سرمایه ملی کشور توسط شرکت نیشکر، زنگ هشدار مجدد برای توجه دولتمردان به معضلات زیست محیطی – اجتماعی پروژه های غیر کارشناسی در خوزستان و به مخاطره انداختن زندگی مردم خوزستان می باشد. در این سمینار، اساتید دانشگاه، مدیران ادارت و نمایندگان استان خوزستان در مجلس شورای اسلامی به سخنرانی می پردازند. سمینار مذکور مورخ 28 آبان ماه 1394 توسط مؤسسه پژوهشگران اندیشمند در اهواز برگزار می گردد. اساتید دانشگاه، پژوهشگران و مدیران و نمایندگان مجلس شورای اسلامی و ادارات و سازمان ها از شرکت کنندگان در این سمینار می باشند.

سازمان حفاظت محیط زیست علیه محیط زیست خوزستان، ابهام موجود!
سازمان حفاظت محیط زیست علیه محیط زیست خوزستان، ابهام موجود! دکتر سیدحسین فاضلی افزایش بیماری سرطان در اثر عوامل محیطی، کاهش کمی و بالخصوص کیفی آب، آلودگی بحرانی هوا و فجایع دیگر زیست محیطی همگی حقایقی هستند که زندگی را بر مردم استان خوزستان سخت تر نموده است و تبعات و پیامدهای غیر قابل انکار روانی و اجتماعی آنها در طولانی مدت می تواند برای ساکنین این استان به صورت حاد و بحرانی ظاهر شود. این بلاهای زیست محیطی درحالی اتفاق می افتد که مردم به عنوان بالاترین سرمایه ملی محسوب می شوند. فجایع مخاطره انگیز زندگی مردم به طور عمده نتیجه پروژه های غیر کارشناسی و گاهی به ظاهر ملی هستند که در بعضی از موارد فقط عده ای خاص از احداث آنها بهره می برند. وزرات نیرو و نماینده آن در استان خوزستان از مهمترین عملان نابودی محیط زیست بوده اند که با ارمغان های مانند مانند سد سازی زمینه را جهت نابودی محیط زیست و به مخاطره انداختن زندگی مردم استان فراهم نموده اند. اگرچه حدود چند ماهه اخیر با توجه به هشدارهای نمایندگان مردم استان خوزستان در مجلس شورای اسلامی و اعتراض تشکل های مردم نهاد، رویه عملکرد خود را عوض نموده اند و به دنبال اصلاح اشتباه های نابودی محیط زیست خوزستان بوده اند. هم راستاء با وزارت نیرو، وزارت نفت نیز به بهای تولید نفت، زمینه نابودی محیط زیست خوزستان و به مخاطره انداختن رندگی مردم استان فراهم نمود. متاسفانه وزارت جهادکشاورزی به صورت غیر مستقیم حمایت خود را از نابودی محیط زیست خوزستان نیز عملی نموده است. فرموده مقام معظم رهبری یعنی "مسأله محیط زیست، مسأله این دولت یا آن دولت، مسأله این شخص یا آن شخص و مسأله این جریان و یا آن جریان نیست، بلکه موضوعی کشوری و ملی است" و نیز فرمایشات مقام معظم رهبری در دیدار مسئولین حفاظت محیط زیست در اسفند 1393، هشداری بود که نشان از نارضایتی با گلایه رنجیده خاطری درباره خطر نابودسازی محیط زیست است. حال با توجه به نابودی محیط زیست و به مخاطره انداختن زندگی مردم استان خوزستان، این سوالات پیش می آیند که مسئولین سازمان حفاظت محیط از دولت های گذشته تا امروز نسبت به درخواست و حساسیت های مقام معظم رهبری درباره محیط زیست استان خوزستان چگونه اقدام کرده اند؟ آیا برای حفاظت محیط زیست خوزستان، قوانین جامع و لازم را آماده سازی، تدوین یا اجراء نموده اند؟ و سوالات دیگر که نشان داده است ضعف های اجرایی و نداشتن برنامه ریزی مستمر همراه با آینده نگری درباره محیط زیست استان خوزستان وجود داشته است و کارنامه قابل قبولی از مدیریت و اجرا را در عملکرد سازمان حفاظت محیط زیست نشان نمی دهد. به عنوان نمونه روشن تر در پاسخ به سوالات و ابهامات موجود در عملکرد سازمان حفاظت محیط زیست، جریان "بسته حمایتی ریزگردها ریاست سازمان حفاظت محیط زیست" به چه سرنوشتی مبتلاء شد؟ راستی وعده های داده شده مقابله با ریزگردها تا چقدر عملی شده اند؟ و ابهامات دیگر که نیاز به تامل دارند. اگرچه هشدار پیامدها و تبعات شکست سازمان حفاظت محیط زیست در برابر شرکت های نابودکننده محیط زیست استان خوزستان به مسوولان سازمان حفاظت محیط زیست داده شده بود ولی این عملکرد سازمان همچنان در مقابل محیط زیست خوزستان در هاله ای از ابهام قرار دارد. به عنوان نمونه از دیدگاه مقام معظم رهبری مجلس شورای اسلامی یک رکن اساسی و مهم برای اداره امور کشور و آینه ای است که منعکس کننده توانایی ها، خواسته ها، موضع گیری ها، اقتدار و پایبندی به آرمان های یک ملت می باشد و می فرمایند: « مجلس شورای اسلامی، یک مرکز اساسی و تعیین کننده برای انقلاب است، همه سر رشته های امور، به مجلس شورای اسلامی بر می گردد. ». حال این سوالات پیش می آیند که عاقبت هشدارهای نمایندگان مجلس شورای اسلامی به سازمان حفاظت محیط زیست چه شد؟ نارضایتی نمایندگان مجلس شورای اسلامی از عملکرد سازمان حفاظت محیط زیست در قبال محیط زیست خوزستان می تواند چه معنی و پیامی را داشته باشد؟ اعتراضات و نظرات اخیر کارمندان سازمان حفاظت محیط زیست به وضعیت تعامل سازمان حفاظت محیط زیست به دلیل فشارهای سیاسی و دیگر موجود در سازمان، حقایق عملکرد سازمان را به نسبت محیط زیست خوزستان بیشتر روشن می نماید. به عنوان نمونه، صدور مجوزهای که پیامدها و تبعاتی به جزء تخریب محیط زیست خوزستان، چیز دیگری ندارد چه معنایی می تواند داشته باشد؟ چرا تخریب های محیط زیستی گذشته در دوره سکوت و عدم اعتراض سازمان حفاظت محیط زیست باید اتفاق بیافتد؟ چرا بعد از سال ها تخریب زیست محیطی و هشدارهای دانشگاهیان، مردم و نمایندگان مجلس، سازمان محیط زیست موضع صریح خود را در برابر تخریب های زیست محیطی مشخص کرد؟ بررسی و تحلیل سخنان مسوولان حفاظت محیط زیست از دیدگاه و منظر مجوزهای صادر شده جای تامل دارد که نیاز است ابهامات موجود روشن شود که واقعاً سازمان حفاظت محیط زیست برای این پروژه ها مجوز صادر نموده است یا خیر؟ و آنطوری که قرائن نشان می دهد که صادر نموده است، چه جوابی برای برای نابودی محیط زیست خوزستان و به مخاطره انداختن زندگی مردم دارد؟ مردم استان خوزستان چه گناهی دارند که اینگونه باید زندگی آنها بخاطر تصمیم های مبهم سازمان حفاظت محیط زیست به خطر بیافتد؟ عملکرد غیر قابل قبول سازمان حفاظت محیط زیست به دلیل عدم وجود اعتبارات و نیروی انسانی کافی، حقیقتی که کسی نمی تواند منکر آن شود. این حقیقت غیر قابل انکار زمینه را برای "کوتاه ترین دیوار به نام محیط زیست" مهیا نموده است. در استان خوزستان با توجه مقوله صنعتی و وضعیت سازمان حفاظت محیط زیست، محیط زیست بیشتر در معرض نابودی قرار می گیرد و زندگی مردم بیشتر در معرض مخاطرات زیست محیطی و بالطبع تبعات و پیاندهای اجتماعی و روانی قرار می گیرند. به عنوان نمونه، نمونه بارزی که استان خوزستان درگیر آن است، چالش های زیست محیطی نیشکر است که از باران خاکستر و بوی تعفن شروع می شود و به خود اشکال بزرگتر و پیچیده و حتی بین المللی می دهد. حال این ابهامات پیش می آیند چرا سازمان محیط زیست در برابر صنعت نیشکر شکست خورده است؟ سازمان حفاظت محیط زیست چرا حاظر به بیان وضعیت سلامت مردم استان در برابر خطرات نیشکر در استان نیست؟ راستی برای حل چالش باران خاکستر نیشکر، سازمان حفاظت محیط زیست چه اقدامی جدی انجام داده است؟ و سوالات دیگر که همگی نشان از ابهامات شکل گرفته در ذهن می باشند. یا برای بارانی های مسمومی چند ساله در استان خوزستان که ارمغانی مانند مراجعه چند هزار نفری به بیمارستان ها، بستری شدن مردم در بیمارستان و حتی مرگ را برای مردم خوزستان داشته است انتظار می رفت تا سازمان حفاظت محیط زیست با موضع صریح و بدون اغماض و با توجه به اهمیت و تاثیر سلامت محیط زیست در زندگی مردم، نسبت به ارائه گزارش کامل از وضعیت باران های مسموم چند ساله موجود و عاملان اعلام نظر نماید و نسبت به تعیین تکلیف لازم نسبت به گزینه های پیشنهادی مهم منابع آلود کننده باران ها توسط آن سازمان مانند سوزاندن نیشکر و عوامل آن یعنی شرکت نیشکر اقدام نماید زیرا آنچه برای مردم استان خوزستان مهم است توجه به هشدارهای مقام معظم رهبری است نسبت به نابودی محیط زیست و نه غیر از آن. اگرچه هیچ وقت نباید فراموش نمود که سازمان حفاظت محیط زیست به تنهایی نمی تواند اقدامات لازم را در برابر شرکت نیشکر انجام دهد و نیاز به اراده فراتر دارد و امید بر آن است تا در دولت تدبیر و امید، دموکراسی تصمیم گیری و سیاست گذاری پژوهشی برای مدیریت زیست محیطی استان خوزستان با قدرت بیش از پیش اعمال گردد.

ترویج فرهنگ اشتباه پذیری ضرورت نجات محیط زیست خوزستان
ترویج فرهنگ اشتباه پذیری ضرورت نجات محیط زیست خوزستان دکتر سیدحسین فاضلی فرهنگ انتقاد پذیری به عنوان یک آمیزه دینی همیشه مورد توجه قرار گرفته است و بزرگان دینی از آن علتی برای رونق جامعه یاد نموده اند و حدیث «کلکم راع و کلکم مسئول » (همه شما در مقابل عملکردتان مسوول هستید؛ چه حاکم، چه مردم ) از پیامبر (ص) نمونه این آمیزه دینی است. امام راحل قدس‏سره در عمل نشان می‏دهند، کرامت و عزت نفس در اعتراف به اشتباه است و نه در اصرار بر آن است. به عنوان نمونه، امام راحل قدس‏سره می فرمایند که : "من امروز بعد از ده سال از پیروزی انقلاب اسلامی، همچون گذشته اعتراف می‏کنم که بعضی تصمیمات اول انقلاب، در سپردن پست‏ها و امور مهمه‏ی کشور به گروهی که عقیده‏ی خالص و واقعی به اسلام ناب محمدی نداشته‏اند، اشتباهی بوده است که تلخی آثار آن به راحتی از میان نمی‏رود". مقام معظم رهبری نیز با فرمایشاتی مانند "مسوولان از انتقاد نه بترسند، نه خشمگین و ناامید شوند"، "مسوولان در شنیدن انتقادها سعه صدر داشته باشند"، "انتقادپذیری فرصتی برای اصلاح است، از انتقاد عصبانی نشوید" همیشه موضع صریح خود را نسبت به نقد و انتقاد پذیری اعلام نموده اند. در دولت تدبیر و امید، ریاست جمهوری نیز بر نقد و انتقاد پذیری تاکید داشته اند. لذا با توجه به اینکه جامعه نیازمند ترویج فرهنگ نقد و نقدپذیری است و هدف از انتقاد، یک مجموعه نیست بلکه اصلاح عملکرد مجموعه می باشد که تفکیک میان امتیازات مثبت و منفی عملکرد آن مجموعه با هدف ایجاد اصلاح می باشد. در این راستاء هر مجموعه در مقابل مسوولیت و عملکرد خود، موظف به پاسخگویی است و تا زمانی که مسوولان با ترفند های اداری سعی دارند اشتباه خود را به گردن دیگران بیاندازند، نمی توان انتظار داشت که آمیزه های دینی، آرمان های امام راحل قدس سره، تاکیدهای مقام معظم رهبری و تصمیم گیری های ریاست جمهوری عملی شود. بررسی نگرش های شرکت های مخرب محیط زیست خوزستان نشان می دهد که فرهنگ اشتباه پذیری نتوانسته است جایگاه و نقش خود را پیدا نماید. به عنوان مثال عملکرد شرکت آب و نیروی آب ایران در قبال سد گتوند، بعد از اعلام وزیر نیرو نمونه بارز این عدم پذیرش فرهنگ اشتباه پذیری است. در مقابل به جای به کارگیری فرهنگ اشتباه پذیری، فرهنگی دیگر در عملکرد بعضی از شرکت های مخرب محیط زیست خوزستان حاکم است. طی این فرهنگ، بعضی از شرکت ها مخرب محیط زیست خوزستان به دنبال مانور دادن بروی چالش های زیست محیطی دیگر شرکت های مخرب محیط زیست هستند. نمونه بارز را می توان در فعالیت های کشت وصنعت نیشکر در خوزستان یافت. علیرغم اینکه شرکت صنعت کشت و صنعت نیشکر به عنوان یکی از بزرگترین آلوده کنندگان محیط زیست خوزستان و به مخاطره انداز زندگی مردم این استان است، وقت خود را به دنبال بررسی چالش های زیست محیطی سد گتوند صرف می نماید. در حالی که ضرورت دارد تا آن شرکت اول معضل های زیست محیطی خود را حل نماید. مورد دیگری که شرکت های نابود کننده محیط زیست خوزستان از آن به عنوان اهرم استفاده می نمایند مانور دادن بر فواید و مزایای فعالیت های آن شرکت ها و یا حتی فقط در نظر گرفتن و مطرح نمودن جنبه مثبت یک فعالیت مخرب محیط زیست بدون در نظر گرفتن و مطرح نمودن جنبه منفی آن فعالیت است. نمونه بارز این توجیه سدسازی را می توان در عملکرد عوامل وزارت نیرو یافت که بر این تاکید می نمایند "سدسازی وسیله ای برای جلوگیری از سیلاب ها" است. بررسی های معضل زیست محیطی استان خوزستان نشان می دهد که امروزه نمک و شوری بزرگترین دشمن محیط زیست استان خوزستان است و شرکت های کشت و صنعت نیشکر و آب و نیروی ایران هر کدام زمینه را برای ایجاد شوری در استان خوزستان نموده اند. متاسفانه چالش های موجود شرکت های مخرب زیست محیطی به مقوله محیط زیست خلاصه نمی شود و ابعادی فراتر از آن دارد که نیاز تا متضررین هر مجموعه اعلام ضرر نمایند. به عنوان نمونه، ارزش میراث و آثار باستانی استان خوزستان بر کسی پوشیده نیست. اما در قبال شرکت های تابعه و زیر مجموعه وزارت نیرو از جمله شرکت آب و نیرو ایران در پروژه های خود هیچ توجهی به بعد میرث فرهنگی توجه نموده اند. اگرچه سکوت اداره میراث فرهنگی و گردشگری استان جای تامل دارد. بررسی های نگرش مدیران شرکت های مخرب محیط زیست خوزستان نشان می دهد که به دنبال "بحث انحرافی" برای نشان دادن صیانت فعالیت های آن شرکت ها هستند. اگرچه ظاهر شدن غیر قدرتمند سازمان حفاظت محیط زیست به عنوان دیده بان سلامت محیط زیست و عدم برخورد قانونی لازم از طرف مراجع ذیصلاح، نیاز به بازنگری دارد. با توجه به تکنولوژی روز دنیا، منشاء یابی و حل معضلات چالش زیست محیطی کاری آسان است، ولی بررسی های چالش های زیست محیطی استان خوزستان نشان می دهد این مقوله به عنوان مقوله گروهی است که حل آن باعث متضرر شدن گروهی خاص می شود. لذا طولانی شدن چالش های زیست محیطی حل نشده، عدم برخورد قانونی لازم با مخرب های محیط زیست خوزستان، عملی نشدن احکام محیط سازمان حفاظت محیط زیست، چه مفهومی می تواند داشته باشد؟ ارزش کیفی زندگی مردم کجاست؟ چرا مسئولان از دولت‌های گذشته تا امروز نسبت به درخواست و حساسیت‌های مقام معظم رهبری درباره حفاظت محیط‌زیست به‌طور قابل قبولی عمل نکردند؟ چرا گاهی از نابودی محیط‌زیست چشم‌پوشی می‌شود و از آن به‌عنوان یک پروژه ملی یاد و تبلیغ می‌شود؟ چرا گاهی مخالفت یا انتقاد از نابودی محیط‌زیست به‌عنوان مخالفت با منافع ملی یاد می‌شود؟ عملی شدن مدیریت نظام زیست محیطی لازم ضرورتی که بیش از پیش برای جلوگیری از تخریب های شرکت مخرب محیط زیست در استان خوزستان احساس می باشد. اگرچه جهت اعمال مدیریت نظام محیط زیستی لازم، داشتن پژوهش های لازم باید صورت گیرد در حالیکه بررسی قدرت پژوهشی اداره حفاظت محیط زیست خوزستان، سازمان جهادکشاورزی خوزستان و دیگر مراکر مرتبط نشان دهنده گسترش یافتن ابعاد فاجعه زیست محیطی استان می باشد. خطر دیگری که به نام "عدم اجماع" موجود در سازمان ها باعث جلوگیری اعمال مدیریت نظام زیست محیطی می شود. لذا ضرورت دارد تا شرکت های مخرب محیط زیست استان خوزستان به جای بررسی اتهامات و ابعاد چالش های زیست محیطی دیگر شرکت های مخرب، به دنبال پذیرفتن اشتباه های مرتکب شده خود باشند و راهکاری برای حل چالش های زیست محیطی خود را پیدا نمایند زیرا که هدف این است تا محیط زیست سالم باشد و سازمان حفاظت محیط زیست به دور از هر نوع فشار های گروهی و فقط بر اساس داده های حقیقی آن سازمان قضاوت پیشه نماید و مراجع قضائی به عنوان پشتیبان مردم جهت حفاظت از زندگی مردم، تمام قدرت خود را در جهت حفاظت از محیط زیست به کار ببرند. امید بر آن است تا دموکراسی تصمیم گیری و سیاست گذاری پژوهشی برای مدیریت زیست محیطی استان خوزستان با قدرت بیش از پیش اعمال گردد.

بعد از باران های مسموم، مردم باید منتظر چه فاجعه زیست محیطی باشند؟
بعد از باران های مسموم، مردم باید منتظر چه فاجعه زیست محیطی باشند؟ دکتر سیدحسین فاضلی در طول تمام سال مردم خوزستان با یک دغدغه روانی-اجتماعی زندگی می نمایند یک روز دغدغه ریزگردها، روز دیگر دغدغه باران خاکستر نیشکر، روز بعد کاهش کیفیت آب، روز بعد تعفن نیشکر، و دغدغه های دیگر که همگی تبعات و پیامدهای متنوع خود را دارند. افزایش بیماری سرطان بر اساس عوامل محیطی نمونه ای از وجود فجایع زیست محیطی است که گریبانگیر مردم خوزستان است. هم صحبتی و تحلیل سخنان مردم استان خوزستان نشان می دهد که خروج از فصل تابستان خیلی گرم و شرجی (با بیش از 40 درجه ساتیگراد) و بارش باران از دلایل امید به زندگی آنها در استان خوزستان است. اما با فرارسیدن اولین باران پاییزی، مراجعه هزارانی مردم به بیمارستان، بستری شدن در بیمارستان و حتی گزارش مرگ، ارمغانی که در طول این باران ها بوده است. بارانی هایی که ارمغان روانه نمودن مردم استان خوزستان به بیمارستان را دارد، چند سالی در استان خوزستان در ابهامات علل و فقط در گزینه های پیشنهادی بوده است که از مهمترین گزینه ها می توان به سوزاندن مزارع نیشکر و آلودگی فلزهای نفتی با توجه نظر سازمان حفاظت محیط زیست اشاره نمود. معضلات مالی و هزینه های گران درمانی بیماران حاصل از باران مسموم امسال و دغدغه های وجود تجهیزات لازم برای درمان در مراکز درمانی، دو دغدغه ای که درمان را بر مردم استان خوزستان در سال 1394 سخت نموده است. اگرچه به عنوان نمونه، اعلام شده بود که هماهنگی برای پذیرش رایگان بیماران تنگی نفس که در اثر آلودگی هوا به این عارضه دچار شده اند، در تمام مراکز در حال انجام است. حال اینکه باران باید به نام "باران اسیدی" مطرح شود یا نام دیگری مطرح شود یا اینکه علت تنگی نفس است و از اینگونه مقوله ها، مشکلی از بستری شدن مردم در بیمارستان و مرگ مردم در زمان اینگونه باران حل نمی نماید و آنچه مردم نیاز دارند بدانند این است که این موادی که مسئولین به آن اعتقاد دارند در باران است چیست و منابع دقیق آن چیست و در مدت این چند ساله با عاملان آن چه برخورد قانونی شده است؟ اگرچه گاهی مطرح نمودن آلرژی فصلی یا تنگی نفس به دلیل باران از طرف بعضی از مسئولین، نشان می دهد که بستری شدن شدن مردم استان خوزستان در بیمارستان و حتی مرگ، مقوله ای تصادفی بوده است یا تناقض گزارشی بعضی از مسئولین به خبرگزاری های مختلف درباره نوع باران جای تامل دارد. بارش باران اسیدی در پاییز 1392 و 1393 نیز به عنوان علت تنگی نفس مطرح شده بود اما بعد از مدتی رد شد. اگرچه تجارب تلخ ریزگردهای چند ساله و شعارهای عمل نشده سازمان حفاظت محیط زیست مانند "بسته حمایتی ریزگردها" نشان داده است که کیفیت زندگی مردم استان خوزستان پایین تر از جایگاه حقیقی آن تصور می شود. راستی چرا با مردم استان خوزستان به عنوان بخشی از بالاترین سرمایه ملی کشور اینگونه برخورد می شود؟ در مرحله اول انتظار می رود که نمایندگان مردم استان خوزستان در مجلس شورای اسلامی موضع خود را با عملکرد سازمان حفاظت محیط زیست درباره باران های مسموم مشخص نمایند. در مرحله دوم از مسئولین حفاظت محیط زیست انتظار می رود تا یکبار دیگر هشدارهای مقام معظم رهبری و از جمله هشدرهای اسفند 1393 را درباره نابودی محیط زیست یادآوری نمایند و نگرش و عملکرد غیر قابل قبول خود را که بارها از طرف نمایندگان مجلس شورای اسلامی مورد هشدار قرار گرفته بود تغییر نمایند و به دور از هرگونه فشارهای سیاسی فقط به حفاظت از محیط زیست اقدام نمایند و اگر کفایت انجام چنین وظیفه ای را ندارند به طور رسمی اعلام نمایند. در مرحله آخر، با توجه به بروکراسی اداری موجود، چشم امید مردم به مقام معظم رهبری همانند گذشته است تا بتوانند در اسرع وقت زندگی بدون باران های مسموم را در این استان لمس نمایند. رد این احتمال سخت و شاید غیر ممکن است که وجود چنین باران های مسمومی می تواند صلح و امنیت اجتماعی را به خطر بیاندازد و نگرش را به بعضی از مقوله ها تغییر نماید. لذا انتظار رود که سازمان حفاظت محیط زیست با موضع صریح و بدون اغماض و با توجه به اهمیت و تاثیر سلامت محیط زیست در زندگی مردم، نسبت به ارائه گزارش کامل از وضعیت باران های مسموم چند ساله موجود در استان خوزستان اعلام نظر نماید و نسبت به تعیین تکلیف لازم نسبت به گزینه های پیشنهادی مهم مانند سوزاندن نیشکر و عوامل آن یعنی شرکت نیشکر اقدام نماید زیرا آنچه برای مردم استان خوزستان مهم است توجه به هشدارهای مقام معظم رهبری است نسبت به نابودی محیط زیست و نه غیر از آن. امیدواریم تا از طریق رسانه ها به صورت تحلیلی و نه صرفاً اطلاع رسانی و آماردهی، علل باران های مسموم چند ساله به صورت کامل و بدون اعمال هر نوع اغماضی ارائه گردد تا مردم نسبت به حق مسلم آنها یعنی اطلاع رسانی از شرایط محیطی زندگی خود مطلع شوند و موضع خود را نسبت به شرکت های مخرب محیط زیست مانند شرکت نفت و شرکت نیشکر(گزینه های پیشنهادی سازمان محیط زیست) در ایجاد باران های مسموم بدانند. این نگرانی و سوال از ریاست سازمان حفاظت محیط زیست وجود دارد که راستی مردم استان خوزستان بعد از فجایع غیر قابل انکار زیست محیطی مانند سد گتوند، ریزگردها، باران خاکستر نیشکر و بوی تعفن نیشکر، و دیگر فجایع زیست محیطی مانند فاجعه باران های مسمومی چند ساله ، آیا باید منتظر فاجعه زیست محیطی دیگری باشند یا این آخرین اغماض ارزیابی سازمان حفاظت محیط زیست از محیط زیست خوزستان است؟ راستی متضرر شدگان چگونه می توانند از سازمان حفاظت محیط زیست به دلیل نوع ارزیابی محیط زیستی شکایت خود را مطرح نمایند؟ لذا این تقاضا از مسئولین سازمان حفاظت محیط زیست این است که فراموش نمایند که فرموده مقام معظم رهبری یعنی "مسأله محیط زیست، مسأله این دولت یا آن دولت، مسأله این شخص یا آن شخص و مسأله این جریان و یا آن جریان نیست، بلکه موضوعی کشوری و ملی است" و تاکید مقام معظم رهبری "از این پس مردم باید قضاوت کنند که کدام دستگاهها به وظیفه خود برای حفظ محیط زیست عمل می کنند و کدام دستگاهها برای حفظ محیط زیست، تلاش و اقدام لازم را انجام نمی دهند" زنگ بیداری برای مردم است که مردم باید به طرف حفاظت از محیط زیست گام جدی بردارند و به عنوان همیار دولت، از خدمتگذار خود یعنی دولت بخواهد که تمام پروژه های خود را در استای حفاظت محیط زیست تصویب و اجراء یا از پروژه های غیر کارشناسی تصویب شده یا در حال اجراء جلوگیری نماید. اگرچه این سوالات همیشه وجود دارند که مسئولین از دولت های گذشته تا امروز نسبت به درخواست و حساسیت های مقام معظم رهبری درباره محیط زیست استان خوزستان چگونه اقدام کرده اند؟ آیا برای حفاظت محیط زیست خوزستان، قوانین جامع و لازم را آماده سازی، تدوین یا اجراء نموده اند؟ و سوالات دیگر که نشان داده است ضعف های اجرایی و نداشتن برنامه ریزی مستمر همراه با آینده نگری درباره محیط زیست استان خوزستان وجود داشته است و کارنامه قابل قبولی از مدیریت و اجرا را در عملکرد سازمان حفاظت محیط زیست نشان نمی دهد. اگرچه با توجه به اهمیت آمیزه های دینی، آرمان های امام راحل قدس سره، تاکیدهای مقام معظم رهبری و موضع صریح ریاست جمهوری درباره فرهنگ نقد و انتقاد پذیری، امید بر آن است که زمینه برای تغییر نگرش و عملکرد سازمان حفاظت محیط زیست وجود داشته باشد.

باران های مسموم نفع دیگر مردم خوزستان از صنعت نیشکر
باران های مسموم نفع دیگر مردم خوزستان از صنعت نیشکر دکتر سیدحسین فاضلی نگاهی به زندگی مردم استان خوزستان نشان می دهد که مردم استان در طول سال با انواع دغدغه روانی-اجتماعی زندگی می نمایند یک روز دغدغه ریزگردها، روز دیگر دغدغه باران خاکستر نیشکر، روز بعد کاهش کیفیت آب، و دغدغه های دیگر که همگی تبعات و پیامدهای متنوع خود را دارند. افزایش بیماری سرطان بر اساس عوامل محیطی نمونه ای از وجود فجایع زیست محیطی است که گریبانگیر مردم خوزستان است. باران های مسموم دغدغه ای که چندسالی گریبانگیر مردم استان خوزستان شده است. باران های مسمومی که با فرارسیدن اولین باران پاییزی، مراجعه هزارانی مردم به بیمارستان، بستری شدن در بیمارستان و حتی گزارش مرگ، را برای مردم استان به ارمغان داشته است. معضلات مالی و هزینه های گران درمانی بیماران حاصل از باران مسموم امسال و دغدغه های وجود تجهیزات لازم برای درمان در مراکز درمانی، دو دغدغه ای که درمان را بر مردم استان خوزستان در سال 1394 سخت نموده است. اگرچه به عنوان نمونه، اعلام شده بود که هماهنگی برای پذیرش رایگان بیماران تنگی نفس که در اثر آلودگی هوا به این عارضه دچار شده اند، در تمام مراکز در حال انجام است. اگرچه بارش باران مسمومی در پاییز 1392 و 1393 به عنوان علت تنگی نفس مطرح شده بود اما بعد از مدتی رد شد، امسال نیز مطرح نمودن آلرژی فصلی یا تنگی نفس به دلیل باران از طرف بعضی از مسئولین جای تامل را بر می انگیزد. اگرچه تجارب تلخ ریزگردهای چند ساله و شعارهای عمل نشده سازمان حفاظت محیط زیست مانند "بسته حمایتی ریزگردها" نشان داده است که کیفیت زندگی مردم استان خوزستان پایین تر از جایگاه حقیقی آن تصور می شود. علیرغم همه ابهامات موجود در مقوله باران های مسموم، سازمان حفاظت محیط زیست سوزاندن نیشکر و باران خاکستر را به عنوان یکی از چهار گزینه پیشنهادی مهم علل باران های مسموم می داند. یعنی نظر سازمان حفاظت محیط زیست بر این است تا علت راهی شدن مردم استان خوزستان به بیمارستان ها و بستری شدن آنها را در بیمارستان در صنعت نیشکر بررسی نمود زیرا که صنعت نیشکر از متهمان وجود چنین باران های مسموم است. اگرچه مردم استان خوزستان تحفه های مانند باران خاکستر، بوی تعفن و شوری را از صنعت نیشکر گرفته بودند ولی تحفه باران های مسمومی نیز را یکبار دیگر از صنعت نیشکر گرفتند. در این راستاء شرکت نیشکر ضرورت دارد تا بجای بررسی اتهامات دیگر شرکت های مخرب محیط زیست خوزستان مانند شرکت آب و نیروی ایران در ارتباط با سد گتوند، چاره ای برای خطرناک بودن فعالیت های آن شرکت برای مردم عادی که هیچ سهمی به جزء مخاطره انداختن زندگی آنها از شرکت نیشکر نداشته است بنمایند. اگرچه ترفند "بحث انحرافی"، ترفند موفقی که شرکت نیشکر از آن استفاده می نمود و هم راستاء با عدم پذیرش فرهنگ اشتباه پذیری، به نتیجه ای بغیر از نابودی محیط زیست استان خوزستان و به مخاطره اندختن زندگی مردم خوزستان ندارد. راستی تولید شکر با توجه به نابودی محیط زیست خوزستان و به مخاطره انداختن زندگی مردم به عنوان بالاترین سرمایه ملی کشور صرف اقتصادی دارد؟ تولید شکر برای مردم است یا به مخاطره انداختن زندگی مردم به قیمت تولید شکر؟ ابهاماتی که صنعت نیشکر در کارنامه مدیریتی و اجرایی به ثبت رسانده است. این نگرانی ها و سوالات از ریاست سازمان حفاظت محیط زیست وجود دارد که راستی مردم استان خوزستان بعد از فجایع غیر قابل انکار زیست محیطی مانند سد گتوند، ریزگردها، باران خاکستر نیشکر و بوی تعفن نیشکر، و دیگر فجایع زیست محیطی مانند فاجعه باران های مسمومی چند ساله ، آیا باید منتظر فاجعه زیست محیطی دیگری باشند؟ موضع چند ساله سازمان حفاظت محیط زیست نسبت به فعالیت شرکت نیشکر چیست؟ و سوالات و نگرانی دیگر که تردد را در ذهن متضرر دیدگان از فعالیت های شرکت نیشکر در قبال سازمان حفاظت محیط زیست ایجاد نموده است؟ اگرچه این سوالات همیشه وجود دارند که مسئولین از دولت های گذشته تا امروز نسبت به درخواست و حساسیت های مقام معظم رهبری درباره محیط زیست استان خوزستان چگونه اقدام کرده اند؟ آیا برای حفاظت محیط زیست خوزستان، قوانین جامع و لازم را آماده سازی، تدوین یا اجراء نموده اند؟ و سوالات دیگر که نشان داده است ضعف های اجرایی و نداشتن برنامه ریزی مستمر همراه با آینده نگری درباره محیط زیست استان خوزستان وجود داشته است و کارنامه قابل قبولی از مدیریت و اجرا را در عملکرد سازمان حفاظت محیط زیست نشان نمی دهد. اگرچه با توجه به اهمیت آمیزه های دینی، آرمان های امام راحل قدس سره، تاکیدهای مقام معظم رهبری و موضع صریح ریاست جمهوری درباره فرهنگ نقد و انتقاد پذیری، امید بر آن است که زمینه برای تغییر نگرش و عملکرد سازمان حفاظت محیط زیست وجود داشته باشد.

ابهامات و سوالات بی پاسخ، تنها گزینه پیش روی محیط زیست خوزستان
ابهامات و سوالات بی پاسخ، تنها گزینه پیش روی محیط زیست خوزستان دکتر سیدحسین فاضلی چند سالی است که قطار نابودی محیط زیست خوزستان با سرعت و شتاب بالا به حرکت در آمده است. قطاری که با هدف به ظاهر ارتقاء اقتصادی کشور حرکت خود را شروع نموده است. در این چند ساله حرکت قطار نابودی محیط زیست خوزستان، ارمغان هایی مانند ریزگردها(فقط نام آن از گرد و خاک به ریزگردها تغییر یافت)، باران های اسیدی(یا باران های مسمومی که برای سال 1394 از آن یاد می شود)، باران های خاکستر نیشکر(که برای فرهنگستان زبان و ادب فارسی جهت اعلام نظر پیشنهاد می شود)، تراژدی اسفبار سد گتوند(که از آن از طرف کارفرمایان سد به عنوان افتخار ملی یاد می شود ) و دیگر ارمغان ها، نفع اصلی مردم هشت سال جنگ دیده و آواره خوزستان از پروژه های به ظاهر عمرانی، صنعتی و کشاورزی ملی بوده است. حال با توجه فرموده مقام معظم رهبری یعنی "مسأله محیط زیست، مسأله این دولت یا آن دولت، مسأله این شخص یا آن شخص و مسأله این جریان و یا آن جریان نیست، بلکه موضوعی کشوری و ملی است" و نیز فرمایشات مقام معظم رهبری در دیدار مسئولین حفاظت محیط زیست در اسفند 1393، ابهامات متعدده و سوالات بی پاسخ صریح مطرح می شود از جمله، مسئولین از دولت های گذشته تا امروز نسبت به درخواست و حساسیت های مقام معظم رهبری درباره محیط زیست استان خوزستان چگونه اقدام کرده اند؟ آیا برای حفاظت محیط زیست خوزستان، قوانین جامع و لازم را آماده سازی، تدوین یا اجراء نموده اند؟ و سوالات و ابهامات دیگر که نشان داده است ضعف های اجرایی و نداشتن برنامه ریزی مستمر همراه با آینده نگری درباره محیط زیست استان خوزستان وجود داشته است و کارنامه قابل قبولی از مدیریت و اجرا را نشان نمی دهد. در راستای عملکرد مسئولین ذی ربط در حل چالش های زیست محیطی ایجاد شده در جلگه خوزستان و کند کردن حرکت قطار نابودی یا حداقل جلوگیری از به مخاطره انداختن زندگی مردم، تراژدی اسفبار دیگری به نام "شعارهای عمل نشده" شروع می شود. شعارهایی که در زمان اوج تشوش های اذهان مردم خوزستان ارائه می گردد و بعد از آن به فراموشی سپرده می شد یا با گذشت زمام هیچ وقت چالش ها حل نمی شود. به عنوان نمونه، این سوال از ریاست حفاظت محیط زیست به عنوان متولی وضعیت محیط زیست کشور پرسیده می شود که "بعد از چندین سال اتفاق افتادن ریزگردها و پیامدهای اقتصادی-اجتماعی آن در استان خوزستان، بسته حمایتی که قول آن را از طریق رسانه ها و حتی صدا و سیما به عنوان رسانه ملی، داده بودید چه شد؟" اگرچه شعارهای عمل نشده مقوله جدیدی نیست و به عنوان ترفندی با اهداف مختلف از آن استفاده می شود ولی تنها چیزی که به ذهن مردم خوزستان خطور می کند فرموده مقام معظم رهبری است که "از این پس مردم باید قضاوت کنند که کدام دستگاهها به وظیفه خود برای حفظ محیط زیست عمل می کنند و کدام دستگاهها برای حفظ محیط زیست، تلاش و اقدام لازم را انجام نمی دهند". ابهامات و سوالات بی پاسخ محیط زیست خوزستان که به عنوان ابزاری مناسب و کارآمد برای انجام پروژهای غیر کارشناسی به ظاهر ملی هستند که هر کدام زمینه نابودی محیط زیست خوزستان و به مخاطره انداختن زندگی استان را دارد. به عنوان نمونه، نباید فراموش نمائیم که سد گتوند به عنوان یک پروژه به ظاهر ملی که روزی افتتاح آن به عنوان افتخاری برای کشور محسوب شده بود، به چه سرنوشتی مبتلا شد؟ چه تبعات و پیامدهای خطرناکی را برای جلگه خوزستان و مردم آن داشت؟ حال سوالات دیگر پیش می آیند که چرا فکری به حال پروژهایی که علیرغم مخالفت شدید داتشگاهیان، پژوهشگران و نمایندگان مجلس شورای اسلامی درحال افتتاح یا انجام است نمی شود؟ چرا بعد از انجام یک فاجعه زیست محیطی، باید به فکر راه حل افتاد؟ در این راستاء، صنعت نیشکر که از آن به عنوان یکی از بزگترین آلود کننده های محیط زیست یاد می شود هر روز به بهانه ای محیط زیست استان خوزستان را به پای مرگ می رساند. به طوری که در باران های مسموم سال 1394 که هزاران نفر را به بیمارستان راهی کرد و حتی گزارش مرگ اعلام شده بود، سوزاندن نیشکر به عنوان یکی از گزینه های مهم باران های مسموم اعلام شده بود. حال با توجه به فاجعه اسفبار پیش روی صنعت نیشکر، قرار است با صنعت نیشکر چه برخورد قانونی شود؟ یاس و نامیدی در مردم در قبال برخورد قانونی و رسیدگی قضائی با نابودکنندگان محیط زیست خوزستان وجود دارد. به عنوان نمونه، بعد از چند سال، چه برخورد قضائی و قانونی با عاملان باران های اسیدی شده است؟ چرا بعد از چند سال و با توجه به پیش روی داشتن سال 1395، علل باران های اسیدی در ابهامات بوده است؟ و دیگر سوالات که نشان از ابهامات باران های اسیدی و عاملان دارد. اگرچه هیچ وقت نباید فراموش نمودکه همیشه این قاعده و اصل حاکم بوده است که مردم خوزستان باید تاوان پروژهای غیر کارشناسی نابود کننده جلگه خوزستان را پرداخت نمایند. به عنوان نمونه، به چه گناهی هزاران بیمار باران های مسموم پاییز 1394 باید پول خود را صرف هزینه مداوا و درمان کردند؟ متاسفانه گاهی ابعاد تاوان پس دادن مردم در اثر چالش های زیست محیط، ابعاد گسترده و پیچیده ای پیدا می نماید به طور که مردم را تا حد نابودی می رساند. به عنوان نمونه در تراژدی سد گتوند، آوراه گی مردم قلب هر انسانی را به درد می آورد. مردمی که باید زمین های خود را ترک می کردند و با فروش زمین های خود که حتی معادل قیمت چند متر زمین حاشیه شهر نمی شد، به سمت شهر مهاجرت می کردند. مگر این مردم، بخشی از مردم ایران به عنوان بخشی از بالاترین سرمایه ملی نیستند؟ راستی سوال دیگری که خطاب به وزارت نیرو و سازمان حفاظت محیط زیست مطرح می شود این است که با این وضعیت مردم و سد گتوند، مقوله امنیت و صلح اجتماعی چه می شود؟ جالب تر، با توجه نمود غیر قدرتمند سازمان حفاظت محیط زیست، شرکت های نابود کننده محیط زیست خوزستان به جای قبول چالش های زیست محیطی خودشان و حل چالش های زیست محیطی ایجاد شده توسط خودشان به دنبال متهم کردن همدیگر و اصطلاحاً "وقت کشی" هستند. به عنوان نمونه، شرکت نیشکر به جای دنبال نمودن و جمع آوری اطلاعات بر علیه شرکت آب و نیرو و مقوله سد گتوند، بهتر است فکری به حال چالش های زیست محیطی خودش مانند سوزاندن نیشکر که به عنوان گزینه مهم باران های مسموم شناخته شد بکند و این مقوله درباره شرکت آب و نیوری ایران به عنوان متولی سد گتوند نیز صادق است. اگرچه این ترفند بحث انحرافی و متهم کردن، ترفند کارآمد و موفقی برای فعالیت های شرکت های مخرب خوزستان بوده است و هیچ نوع سود عملی برای نجات محیط زیست خوزستان نداشته است. با توجه به بروکراسی اداری موجود، چشم امید مردم خوزستان به مقام معظم رهبری همانند گذشته است تا محیط زیست خوزستان نجات یابد و از سازمان حفاظت محیط زیست انتظار می رود تا با موضع صریح و بدون اغماض و با توجه به اهمیت و تاثیر سلامت محیط زیست در زندگی مردم، نسبت به ارائه گزارش کامل از فجایع زیست محیطی خوزستان مانند وضعیت باران های مسموم چند ساله موجود در استان خوزستان اعلام نظر نماید و نسبت به تعیین تکلیف لازم نسبت به گزینه های پیشنهادی مهم مانند سوزاندن نیشکر و عوامل آن یعنی شرکت نیشکر اقدام نماید زیرا آنچه برای مردم استان خوزستان مهم است توجه به هشدارهای مقام معظم رهبری است نسبت به نابودی محیط زیست و نه غیر از آن. اگر سازمان حفاظت محیط زیست نیز توانایی حل چالش های زیست محیط و تسلط بر وضعیت موجود را ندارد، رسماً اعلام نمائید. اگرچه این نگرانی و سوال از ریاست سازمان حفاظت محیط زیست وجود دارد که راستی مردم استان خوزستان بعد از فجایع غیر قابل انکار زیست محیطی مانند سد گتوند، ریزگردها، باران خاکستر نیشکر و بوی تعفن نیشکر، و دیگر فجایع زیست محیطی مانند فاجعه باران های مسمومی چند ساله، آیا باید منتظر فاجعه زیست محیطی دیگری باشند یا این آخرین اغماض ارزیابی سازمان حفاظت محیط زیست از محیط زیست خوزستان است؟ (منبع: پایگاه خبری فرارو)