User talk:Tamaan12

Gabayadii GubaGabayadii Guba
Guba waxaa isweydaarsaday labiyo toban gabyaa magacyadooduna -waa habka gabayadu isugu xigaane- waa sida hoos ku qoran: 1. Cali-Dhuux Aadan 2. Qamaan Bulxan 3. Maxamed Fiin4. Buraale Cali Ubaxle 5. Ismaaciil Mire6. Cilmi Carab Cabdi 7. Salaan Carrabey 8. Ismaaciil Cigaal Bullaale 9. Xaaji Khaliif Aw-Axmed 10. Xuseen Hudle 11. Maxamed Cumar Dage 12. Samatar Baxnaan Waa suuraggal in gabayada Guba ee halkan ku daabacanay wax ka dhiman yihiin oo intaa eeyan ku dhammayn, amain maansayahanno ka qaybqaatay la xusinnin. Labaatankakan gabay, waxaa uruuriyey oo giraan kuduubay Gabyaa Jaamac Kediye Cilmi. Waxaa giraantaay ku duubnaayeen gabayadu ka qoray Maxamed Ismaaciil"Bari-Bari", 1991. Silsiladda Guba, waxaa bilaabay Cali-Dhuux Aadan oo Harti, Dhulbahante ahaa. Ceel ceelasha Doollood ka midah oo “Cammuud“ la yiraahdo ayuu hal (geel)geeyey. Waxaa halkaa ka cabbayay niman Habar Yoonis ahaa. Sidala sheegay, hashii baa loo waraabin waayay. Dacdii ayuu neefkii geela ahaa ku sii daayay. Intay faruurdhabatayayay iska dhaqaaqday. Dabadeed Cali-Dhuux, isagoo Cartan, waa hasha magaceedee,ku halqabsanaya oo la hadlaya ayuu tiriyey tixahakan soo socda: Cartaneey Cammuud layska qaad, ceelki Reer Magane Hadday curaddadii noolyihiin, waad cabbi lahayde Nimankii ku caawiyi jiraan, cidi ka noolayne Cabdullaahi iyo Yuusuf baa, ciidda hoos maraye Beddel baa cashiiro u xigoo, waa cuq dabadeede Raggii calanku saarnaan jiriyo, Caliba loo diidye Niman baaba Caarshe u noqdiyo, Caamir oo kala’e Markuu Haybe sidii coomir degey, looga soocararye Ma la cawryi Reer Yuusuf waa, cirir Ogaadeene, Miduu caayo miduu cayriyiyo, miduu carjaameeyo Saddexdaa calaamuu ka dhigay, cuurki Reer Dalal Caqli waxaan lahayn baad tahaye, ha i caloolyeyne, Cayn iyo Hartaad leedahaye, caraqda fuuqfuuqso! Goorey muddo ka soo wareegatay, wuxuu Cali-Dhuux Aadan raaciyay gabay ah: "Doqonkii Ogaadeen ahaa, Doollo lagaqaadye". Tixdaasna, waxay furtay Silsiladdii Gabayadii Saddex geesoodka Ahaa ee GUBA. Koowaad Doqonkii Ogaadeen ahaa, Doollo laga qaadye Loo diid Dannood iyo hadduu, degi lahaa Ciide Niman baa dalkoodiyo xukuma, labadi daaroode Daratoole iyo Faafan oo, wada duraabaaya Deegaanta haradii ku taal, daaqi ma hayaane Doox kama mareershaan dhulkay, Deleb ku beerreyde. Markii duraha jiilaal kacee, doogga la idleeyo Duurka iyo dayada Hawd markay, Debec ku soo oonto Laaskuu ku dalandoolli jirey, loogu degi waaye Alla Dawguduuddii Wardheer, kama durduuraane Dawadeedu waa Jeerinleey, ugu dul geeraare Ceelkii biyaha diirranaa, looma dawdebo’e Dixda Qarandi Deer iyo Mataan, loo dardari waaye Darar kagama maalaan Cammuud, diiqo iyo xoore Maantana dukaammaa la dhigay, degelki Gaafoowe Dixda Reygareed iyo Gargaar, laysu dacareeye Deyr baaba lagu meeriyoo, loo dabbaaldegaye. Wardheer aan dagaal xumi ka dhicin, dig iyo baaruud ah Doox iyo Doh iyo Faafan waa, soo dalbanayaane Kuna dalaaqe naagihii inay, dib uga laabmayne Iiddoorku suu damacsanaa, loo diyaafadiye Hadba dunida duul baw kacoo, diin la soo shira’e Dar Ilaahay uun baa xaggiis, looga soo diraye War sow sida Darwiishkii Isaaq, duub cad uma qaadan! Makaahiilku Dooy uma kaceen, degaya Hiiraane Daacuunku meeshuu ku layn, uma dalluumeene Daal iyo hadhuudh kuma cuneen, Degelki Haarweyne Habar Yoonis bay uga durkeen, degelladoodiiye, Dullinnimo inay qaayibeen, waxa daliilkiiya; Dadba weli ma arag reer Subeer, duul ka sooqaxaye Dooyiyo dabriyo weerar iyo, ma laha duullaane Ninnaba uunka kama dawladsana, Dir iyo Daaroode Ilaah baa dabkoodiyo nasakhay, danabbadoodiiye Dadka uguma liitaane’e way, diriri waayeene. Afartaa sidii deleb la riday, maysu dabajoojey" Da’dii" aan ka qaadiyo miyaan, "Deelka" ka habawshay Ma daleeyey deelqaafku waa, kaa dilaa gabaye Dacwad kalena waa Reer Xirsiga, hal an dareensiiyey; Dadka waa la wada laynayee, waa u darraydeene Dubbihii ku dhacay Bih Ina-Cali, doogta weli haysa Waa waxay la dabandeebayaan, daqaradeediiye Waxay dalagga beeraha la qodan, waa dagaagnimo’e Damal Aboodi Deyr iyo Afmeer, dixida Gaaroodi Reerahoodu maantay degeen, daawe lagu boobye Sidii galab dawaar loogu rogey, Deleb ma maalaaneIna- Raabbi waa tii la dilay, waana Reer Dalale Dumar kuma sagootiyin kuwii, dahay Ugaaskiiye Dan baa tiriye lama duudsiyeen, Dirirki dheeraaye. Aniguba dubkaan uga nixiyo, diirka oogada’e Ma damqado’e kii dad ugu xigay, waa durduriyaaye Ilmo Dacarba duur bay indhaha, dubuq ka siiyeene Nimankii walaalkood durqumay, kama dambaysiine Degdegsiiyo waa tay ciyoow, duqaq u laayeene. Nimaanse aabbihii danashyo dhalin, looma duurxulo’e Dib baa looga yaabiyo inuu, kaaga sii daro’e Dagaalkii Kilaas ugama rayn, duulki Reer Sharace Dunta boqorka nimankii sitaye, duubi jirey shaalka Bal muu duro waxbana yaanu dilin, doorarnau layne, Geerida Hurraha diidey bay, darajo dhaamaane! Afartaa sidii deleb la riday, maysu dabajoojey, “Da’dii“ aan ka qaadiyo miyaan, “Deelka“ ka habawshay, Ma daleeyey deelqaafku waa, kaa dilaa gabaye, Dacwad kalena waa aniga iyo, dan iska sheeggayga; Maansadan dad wada qoonsadaye, diradirawqaatay Diin run ah daliilkii sharciga, yaan ka daalacaye Dembi inaanu iga raacahayn, wax u daliilkiiya: Daahyaale geelii la helay, waa kan Dayr dhalaye Duudweyn ma jiro Haamo iyo, dabo Cadaadeede Derrin iyo afkii Daadmareer, kuma dareershaane Dahab waa tan iyo qaalmihii, deyrcadka ahaaye, Durmad quruxsanleeyey ma foga, Dalawadiinniiye Dambarkiisu waydiin uraa, waana dabataane, Iyadoo dildilihii bishiyo, dacashii haaneed leh Oo wada dunuunucahayuu, idin dul joogaaye Dubuxul baaba lagu sii wadaa, dararti Baarjeexe. Afartaa sidii deleb la riday, maysu dabajoojey, “Da’dii“ aan ka qaadiyo miyaan, “Deelka“ ka habawshay, Ma daleeyey deelqaafku waa, kaa dilaa gabaye, Dacwad kalena waa aniga iyo, duun u hadalkayga; Nabsigu waa daruuraa cirkiyo, sida dabeeshaase Dersinkii wax qaatuu la’yahay, deynki godobeede Daa’iradu maantay waddaa, duulashii galaye Xaqa daguugmay duunyada la dhacay, dumarka ooyaaya, Naagaha ilmada duugayee, diilalyadu hayso Daa’imo haddaydaan ahayn, dagay xaqiinniiye Dagaalna waan jeclaa xaajo aad, dib ugu aydaane, Doqonyahay ka kaca meeshan aad, dacayda laallaadin! Cali-Dhuux Aadan [Dhulbahante] Labaad Caliyow dabuubtaada gabay, Daa’inkaa wadaye Dabaylaha xagaagii dhaciyo, daafigaa sidaye Noo dooji dooggiyo sidii, Dirirka Cawleede Diirkiyo laftuu xulay hadduu, hadal wax daawayne Dadkana uma sinnee reer tolkay, dacar ku nooleeye. Anna waa ku diirsaday Ilaah, derajo siiyoowe Daaraan garbaha qoon ku laad, damaqday Dhuuxoowe Dibirrooti buu dhacay raggaad, dabaqadayseene Waa gobol dillaacid iyo ciil, dibinta ruugaaya Iyo gobol runduda oo fadhiya, dagagga weeyaane Dib u joogso waan kula dacwiyi, doodna waan celine! Dab baad ololisaa kumana gubo, daayin abidkaaye Intaad dogob shiddaa baad taqaan, diradirayn jaane Daaskaad fadhido sow gubee, degelka qiiqaabi! Haddayse daacad xaajadu tahaan, lagu dambaabaynnin Dambaaburada Naareed haddaan, dhinacu dooneynnin War seeddow maxaad noogu digan, daqarku waa kiinne? Goormeyse degmadu noo miirin, dawgal baajira’e? Dardarsiga danaasaca la mood, dowr inaan ahaye Is dalleemintaydaa ninkii, dagani eedaaye Dubbihii ku dhacay dhinac Barwaaq, degi ad maysaane Daadduunka cayreed raggaa, dibadda meeraaya Docmo iyo Hartaa lagu ogaa, dalawadoodiiye Cali-Geriga Daadhiin shalay, naga durduurteene Waa kaa darfiyey caanihii, Dagiyo Heemaale. Anna waxaan dibbiray waa dagaag, deyro soo xulaye Nimay gacantu daabbulo tiqiin, deri hadduu daayo Oo yare dalleensado intii, docosan loo yeelo Damban maayo waagay xubnuhu, yare dubaaxshaane Inaad daysid beel dagan adaan, dani ku seeteynnin, Dabcigeedba yaa kugu yiqiin, digasho mooyaane? Hadday debecdo waw hiilisaa, doqon walaalkeede Diiftiyo ushay garan intaad, dayada haysaane, Dunna haddaadan ii tarin maxaad, iigu dano sheegan? Duunyada fardood maalintaad, Deleb ku qaadaysay Sidii duul Amxaaro ah markaad, nagu dabraynaysay Intaad haatan ii labaddiblayn, muu damqado jiirku? Daarood Ismaaciil ahaan, hilibku muu diiro? Daabaca ninkii kugu dhuftee, daabka kuu celiyey Iyo kii “duleedshaay!“ ku yidhi, wax isma doorshaane, Dakanadayda yaa kaa xigaad, igu danayn haatan? Aar soo dibjiray neef hadduu, daacuftii geliyo Oo kaga digsiiyoo ilkaha, dhiigga kaga daadsho Dugaaggaa yaryari sow kan cuna, duugga hadha maaha! Aday dilaye goormuu Isaaq, Doollo iga qaaday? Maxaa libinta Daarood lahaa, Dabacayuun siiyey? Hadday Dubuxul uga heesayaan, dacarna waan siine Ma wayse haatan daab iyo ul, kaga cabbaan dawlis? Bulsho Daalis oo dibi dhaloon, loo dambarineynnin Oo kii lahaa diiday bay, sidigtu doontaaye Kuwaan derisnay Dooxeer haddaan, sebenkadaadduunsho, Waxa adiga duug kaaga noqon, bayga degi waayay! Gabdhaha doonnan dadabtaan dhisniyo, xidid dariiqaynta Kuwaan dahannay diricay dhaleen, waa dareemada’e Muslinka haygu didin yaan Iblays, dowyo kaaridine! Darka jabay dullaalkiyo dhulkuu, dadabku meeraayo Deeqaa Ilaahay halkuu, xuliyey daadkiisa War ii daa dugaag iyo Hartay, igaga deyraane! Iiddoorse Dir weeyee hadduu, duullan soo bixiyo Dunji Habar Magaadluhu hadduu, dabarka soo gooyo Dunbuq iyo rasaastana hadduu, Debecsanowsiiyo, Horta yaa la da’a wayla yaab, dawyadaad mariye? Ogaadeen ka daan iyo ka daan, Doollo soo gudubye Diinkaan akhriyey way imaan, Dooy raggii jiraye Dunji maalintaa waxaad qabtaan, waan u daahirine Ma dammaniye daynkayga waa, dabaggelaayaaye Idinkuba darkii Caynabaad, deris ku taalliine, Dagaallama rag doorkii la laa, duubcaddii Hagare! Ama na daaya waa wada qabnaa, daawashiyo ceebe! Caliyow da’daan ahay waqaa, looma duurxulo’e Duq gaboobey iyo wiil yar baa, loo dedaa hadale Diirkaan ka garan xaajadaad, dabaqa saarteene Ma dumaalo naaguhu ninkay, nolol ku dayrshaane Dayib uma yiraahdaan jeeroo, hawli daashado’e Nin walaalki doorsaday Ilaah, derejo siin waaye Dalkaad Ina-Adeerkaa dhigtaad, weli degeysaaye. Baadida nin baa kula daydaya, daalna kaa badane Aan doonihayn inaad heshaa, daa’in abidkaaye Dadkuna moodi duul wada dhashaan, wax u dahsoonayne Dallo ma laha Aakhiro haddii, loo kitaab dayo’e. Dullaal iyo mallaal wuxuba waa, Carabta deyntoode Dibnihiinna uun baan galoo, way duddubiseene, Allay diliye Iiddoor adaa, iiga sii darane! Qamaan Bulxan [Ogaadeen] Saddexaad Calow gugakan gabaygaad tidhi, gocasho weyn reebye Wixii gacal ahaa uumiyaa, waa mid kala geyne Gabadh iyo walaalkeedba waa, kala geddoomeene Gardarriyo is yeelyeel mar buu, gubey bilaadkiiye Nin garaad leh baan kugu ogaa, gaban ahaantiiye Maantaad gu’yaal badan jirtoo, guudku ku caddaaday Bal garwaaqso warankaad gantiyo, gedaha aad joogtid! Guntigii wadaadkii la eed, gebagabayntiise Galow baa ka ciyey ceelashaad, geesi ku ahayde Buuhoodle geel looma horin, goorti dabadeede Gammaankii badnaa ugama fulo, labada geesoode Garmaaddii shubaysiyo la waa, garabyo weyntiiye Geedaha ka baxay laga ma cuno, godobyo dhowdhoowe God abaaday waakaa noqdiyo, guri madoobaade Waxa guuldarrada ugu wacnaa, geli colaadeede. Waa gaasir Reer-Cali wuxuu, wada gudboonaaye Ma gu’ yaree see Cali tashigu, uga gulaallaaday? Guhaad laguma falo ruux hadday, gogoshu kuu taalle Gaadiid ku qaadiyo haddaad, gelin lixaad weydo Gurgur lama shiraystiyo hashii, geela ka irmaane Guntana laga ma jaro geed hadduu, kuu gabbaad yahaye. Afartaa gammuuraye sidii, leebka ma u gooyey Gobo’ kalena waa erey yar aan, godob ka faalleeyey. Gondaggooye nimankii dhigaad, gacal ahaydeene Cabdi Muxumud gabannuu ka tegey, goloshki dheeraaye Geyr iyo waxay caro qabaan, garanba maysaane Aar soo gendoodsaday wuxuu, gaaro waa diliye Goonyaha haddii lagaga ciyo, guuldarraa dhiciye. Geelii Ogaadeen ninkii, goofiyaa tahaye Giddiga Reer Subeer yahay ninkii, gaaray baad tahaye Ninkii geed ku xidhay baad ahayd, galabti weyshiiye Gudaha Adari waa laga tirshaa, gabayadaadiiye. Gaal iyo Islaan nabaddu waw, gogol nasteexaade Marse haddii colaad loo guntado, Goray ma laacdeene Cid uun baa rasaas kugu gambiyi, Giibba ma lahayne. Ogaadeenku waa gama’san yahay, gamasyo haw dhiibin! Godobta ha ogeysiin rag waa, garacyo Sheyddaane! Gacalow ka joog meelahaad, gacantogaalaysay! Haddii kale aduun baw go’iye, gabayga aashaada! Maxamed Fiin [Habar Yoonis] Afraad Nimanyahow rag geeri u batoo, lagu gablaynaayo Anaa ganiyo anigaa gembiyey, goor kastaba joogta Oo lagu gartaatacahayoo, gibil madoobaaday Oo loo gashaday baal sidii, gaalannimo roonta Oo lagu garrami way la yaab, gole ka yeeraaye, Oo guriga wada meeriyoo, geela laga faani Oo maanta geenyo iyo gabadh, goosan kara qaanti Gabaggabadii Daahyaale iyo, gabaygi loo jeedshay Sow inuu geddiyo haatan Cali, lama gudboonaannin! Hadalka waa gaftaye Maxamedow, kuuma soo geline! Markii farasku kula gaabiyee, gegida kaa qaatay Gam inaad tiraahdaa damcee, Cali gabaaxaaye Naagtii gambada taabatoo, gacanta loo mayray Oo gelisey meeshii haddana, gabaygu sow maaha? Cawl baa midgaan soo gardiyay, soo gabraartegaye Isagaan wax lagu gowriciyo, geerisaba haysan Jeeniga gibsiiyoo middida, qodatay gaareeye Adiguna geddii baad tahayo, ways gunaanadiye Xaqa giigay feeraha miyaad, yara gufaacootay? Sow magani tii gaabsataan, gabay lahayn maaha? Geeraarka iyo faanku sow, Guba la xeer maaha? Garta qaybi oo had iyo goor, genefka uun taagi Oo gowrac kaa mudan asaad, gacal walaalaysay Oo gogosha kaa kicini waa, sida Gumbuurkeere, Guntigii la furay haatan sow, lama garwaaxaydsan! Labadeenna gobol xaajadeer, la isku guubaabshay Haddaydaan guddiyin oo ciyow, gunno la noo keennin, Wallee inaan tix laysugu go’o, gaagna harin sheegin! Qamaan Bulxan (Ogaadeen) Shanaad Dhankaan ka hadlay waakaa Qamaan, dhaafay hadalkiiye Dhex-xirka hayska gooyaan lahaa, dhuugga loo tolaye Haddii dhaxal adoogaa la cuno, waa dhadhamisaaye Waxaan cunaha ii dhaafin iyo, dhaashin baa jira’e. Naagahaan dhankii loo rogiyo, dhinacna diidayne Dheddigoodshahaa lagu arkiyo, dhiigga caadada’e Haddeeyan dhiilka caanaha lahayn, laguma dhaarteene. Wax ka dhigan gobtii dhawrsataan, ceeb ka dhiidhiyine Nin dharbaaxo quudheed dugsaday, dhaqayadeed maalye, Dhashaaday sugtaa xaajadaad, dhawrataa abide Dhirfal buu Isaaq marin intuu, dhaco Ogaadeene Karuur dhuumay dhaydana ka jecel, oo ay dhamayaane Dhoobada Hargeysiyo Berbera, waa dhito u taalle Dharka kama macaasheen hadday, dhuunta jarayaane Waa dhego la’yahay Reer Subeer, dhoohan weligiise Dhibta gaadha waa moog yihiin, iyo dhaliishoode Anuun baa dhalaalinahayee, dhiirran ma hayaane. Intaan dhalasho waa yaab qabtaa, dhab ugu soo ooyey Dhaladuu wax iga saaray culus, dhabalna ii raacye Dhudhunna waaba ii sheegtay adag, dhiillo i gelisii Dhawaaqayga kuma faaraxine, waa ka dhiidhiyaye. Waayeelka dhaylada sitee, dhawrta ku ilaasha Kuwaa dhebedda soo xiranayee, dhuuni kale haysan Oo dharabta jeexjeexan qaba, waad la dhalateene Dhafoorkaa ma yeesheen har galay, dhogor xumaantaase Dhoomaha Isaaq raranayee, Dhaayin laga keenay Dharkaa lagu qasaashaa intay, dhereg u daadshaane Rag baa caanahaad dhami jirteen, dhiil u hoorsadaye. Afartaasi waa dhaabad gabay, iyo dhextaashiise, Hadallo dhagaxyo waaweyn ka culus, waa dhug siin jiraye, Maansada dheh uun lama yiraa, waygu soo dhacaye, Dhugaheeda layskuma qabtee, dhibic kalaan baanay; Dhinacayga ma aan saari karo, dhuxullo naareede, Goormaan rag baa kaa dhergaye, dhidibka kuu qaaday? Dhaawucu ninkuu ku cusub yahay, dhiigga farahiisa Oo shalayto kaa dhaansadaa, Dhuurre kula yaalle Waakaa xeryaha looga dhigay, Dhogor Idiinleeye Dhaqaalaynna mayside naftaad, kala dharroocdeene Libintiinnu maantay dhowdahay, kuma dhaqaaqdaane Car ku dhaca haddaad dhalad tahoo, dhuubka boqor hayso! Afartaasi waa dhaabad gabay, iyo dhextaashiise, Hadallo dhagaxyo waaweyn ka culus, waa dhug siin jiraye, Maansada dheh uun lama yiraa, waygu soo dhacaye, Dhugaheeda layskuma qabtee, dhibic kalaan baanay; Ugaas Magan dhawaaq kuma jiroo, dhimey wadkiisiiye Bal dhexmariya Reer Webi inuu, dhaamo BahXawaadle! Cabdille Aadankii dhaadan jiray, dhab u ogeysiiya! Uga dhoofsha Dhicis Muuse Khalaf, oo dhabta u saara! Cawlyahanka dhaantaynayiyo, Dhugadna gaarsiiya Isaxaaqa dhooshiisii hanay, dhababkacna loodiidye Nimankii ku dhabannaanin jiray, dhowr ka loogsada’e Dharbaaxooyinkii soo ceshiyo, dhabarjabkaagiiye Waataa hablaha Ciise Dhamal, dhigaha laayeene, Kacoo dhididka rida waa intaad, dhimanba weydaane! Dhambaal lala ma yaaciyo waraaq, sida Dhabiileede "Hoo dhagaxa qaad iyo adeeg!", gaaladaa dhihiye Raacdadu hadday kaa dhab tahay, Dhebi dagaalkeedu Adoo dhididsan baa loo ridaa, dhamac rasaaseede Raggaan dhibiyey waa kaa dhacsaday, Dhebiyo Heemaale, Qamaan dhugo dhankaagaa tolkaa, looga soo dhacaye! Cali-Dhuux Aadan (Dhulbahante) Lixaad Dacwigii Qamaan yidhi anaan, danabku ii sheegin Ma doonayn inaan gabayo diro, amase diiqaaye Markaanse “daa!“ iraahdaba rag baa, dawga jiifsada’e. Waa iga da’weyn yahay ninkaa, dirirta oogaaya, Cali Dhuux sidaasuu damcaye, diida hadalkiisa! Haddii aqal dab galo aan ninkii, daaha laga saarin Dherigaan dalooshimo lahayn, baa dubkii hariye, Cali Dhuux sidaasuu damcaye, diida hadalkiisa! Da’day maaha reer nabad ahoo, diradireeyaaye Hadday nimanku soo wada degeen, nabad ha loo daayo! Ilma-Dacarka duufkiyo bakhtiga, dibad u meeraaya Hurre Raabbigaan dunidatan aan, diric u dhaafaynnin Maxaa derejo simay waa afkaan, daab ku leeyahaye? Ninkii Dubuxul geeliisu yimid, dumarku soo qaadye, Ogaadeen maxaa doqon ka dhigay, dawggal baa jira’e? Buraale Cali Ubaxle [Ogaadeen] Toddobaad Dan u baxay Ogaadeen hadduu, duudsi qaayibaye Dirirsiiyey diidana inay, duul ka nixiyaane Anigii dagaallaminahayey, igu dabreeyeene Duullaanna way soo baxsheen, sida Daraawiishe. Daabaca raggaa lagu dhuftee, daabka lagu jiiday Daabaqad wajiga baw hadhiyo, diillin aan go’ine, Ma iyagaan dadkii ahayn iyo, duuddi Nebi Aadan! Iyaguba dab iyo waa sitaan, damaq rasaaseede Dumbuqooda liishaanka daran, daalib ma ahayne Dawadiisu waxay saaran tahay, daacad loo rido’e Waase wuxu isaga daadsan yahay, doocna garanayne. Dowdii ha darandoorriyeen, hana dagaajeene Dushana hawgu soo dhaamiyaan, dumarku haantiiye Dabinkii xumaa iyo sibraar, ha isku duubteene Dugsi dhaxan leh haw yuururaan, diilalyiyo ciile Intay dacalo waaweyn dhigaan, dalag ha beerteene. Mar haddaanay daaqayn Walwaal, nimanku dooggeeda Oo dibinta saarayn Wardheer, loona dacareeyay Danwadaag iyaba waannu nahay, downa wada naalle, Bal Iiddoor maxaa igu diroon, Doollo ugu sheegan! Cali-Dhuux Aadan (Dhulbahante) Siddeedaad Hooyaale gabay waayadeer, haabka kuma hayne In dhoweydba waataan ka haray, himiladiisiiye Ma hawalinnin maansooyinkii, igu habboonaaye Hoorri waliba goortuu tirshaan, daayay hadalkiise. Hayeeshee xaluun baan hurdada, haatuf ii yimiye Qaar baa halleeyee haddaan, “Miinka“ ka higgaadsho Heerkaan ka maansoonayaa, loo hanweyn yahaye Iga hooya waa taad beryahan, ku holganaydeene! Hebednimadu waa waxay rag yari, kuu hunguriyayne Haddii aad halyey wada tihiin, hanad ahoo dhiirran Ninna ma holliyeen xoolahaad, gacan ku haysaane. Hubka iyo raggaba adiga oo, hodan ahoo buuxa Habaar weeye Habar Yoonis aad, hiil u dayataaye Haddii aadan hoollinayn dagaal, hebelna aadweydo Holgantoo naftaad geeridii, kala hawooteene. Waase lama huraan mowd inaad, ka hor timaaddaane Hayin iyo anoo layga dhacay, halo an maalaayay Intuu Halab karuurkeed nin kale, dhamo ma hoydeene Anoo hilib ugaadheed ku nool, kama hareen Xiise. Idinkuna hablaad ugu darteen, hadiyaddoodiiye Hayiin iyo dayiin uumiyuhu, idinku haasowye Inaad hoos u wada foorartaan, helay khabaarkiiye. Horweyntii la qaadiyo raggii, haanka lagu gooyay Haadkiyo waraabuhu ragguu, ka hirqadee laystay Ee hanaqa ay wada jareen, hebelladii laayay Hawo ineeyan kaa hayn inaad, wax u halaakayso Aad hiiftay Cali Aadankii, ficil is haynwaayay, Oo aad Hartiga eersateen, helay Qamaanoowe. Hayeeshee waxay kaa hayaan, wad ka helaysaaye Nin hashiisii laga qaaday oo, lagu hor maalaayo Oo horin ka yari haysataa, sidan u hoomaayin Oo waliba loo sii hanjabay, lana halaakeeyay. Hawaar dhabba nin lagu soo dhuftoo, haylnalaga jeexay "Ha’da" maanso kuuma ay furree, kaagu waa habowe Heeryada adaan rogin Qamaan, haanta lagu saaray, Hadalba kuuma yaallee maxaad, gabay ka hoodaamin? Cilmi Carab Cabdi(Dhulbahante) Sagaalaad Doolaabta maansada anaa, deeqsi ku ahaaye In dhoweydba waataan dedoo, diiraddow rogaye Hadba aniga oo daayay bay, igu danqaabaane Bal aan dayo dibnuhu waxay barteen, dihashadiisiiye. Sidii dirirka rooboo bishuu, di’i lahaa jooga Ama ramag diraacdii dhaloo, oon la dubayoobay Oo maqasha laga duubayoo, ololka deexaanshay Ama dowri aar oo in badan, duur cidla ah jiifay Oo dibadda neef kula dhacoo, miciyihii deenshay Dadow maqal damaashaadku waa, diririgteydiiye! Dacwad waxaan ka idhi geelayaga, loo dardaarweriyey, Dacwad kalena waa Cali hadduu, gabayga daynwaayay, Dacwad kalena waa aniga iyo, duun u hadalkayga; Dacwad waxaan ka idhi geelayaga, loo dardaarweriyey; Iyadoo dildilihii bishiyo, dacashi haaneed leh Doollaaba lagu sii wadaa, Dayrtan maanta ahe Dibna u laabmimaysoo dhulkii, dooggu ka idlaaye. Darka Qarandi deexdii Cammuud, waa dar noo xidhane Dixda Reygareed iyo Gargaar, waanan dayn karine Dumbuqyaaba laga soo guriyo, dogobbo waaweyne Afarteeda deyr bay taqaan, looga duulwado’e Anaa doonanaystaye baqaa, looga diirwaraye Dawo hadday lahayd Jeerinleey, waa dul tegayaaye Degina maayo jeeraan ku furo, degelki Gaafoowe. Daahyaale geelii la helay, waa diramayaaye Dambarkiisa waxaan loogu lumin, amase loo daalin Ninna nama daneeyeen haddii, lay daleelsado’e Deeq looma siin wiilashaan, Dayrta xoogsadaye Diishaaba laga soo rogiyo, Daakhatiyo Faafan Meeshaan ka daadigi jiraan, dabaqna saarrayne Ma na looga daray sow raggii, duuli jirey miihin? Mise doorkanaa xoog ka dhacay, duudda Habar Yoonis? Afartaa ma dalandeellinnine, daw ma ku hagaajay, Ma daleeyey arartaydu waa, dahab sidiisiiye, Dacwad kalena waa Cali hadduu, gabayga daynwaayo; Nin da’yari dambaab iyo ha galo, diradirayntaase Diintii Rasuulkiyo haddaad, daacadda ujeeddid Oo aadan dariiqada ka bixin, duuddi Nebi Aadan Oo madaxu deebtaa ku yahay, waa digniin dhab ahe, Sidee baad dawaar ugu rogtaa, dunida geestaada? Ma dugaagga cunayaad tihiyo, haadka daba jooga? Mise derisnimaa kaaga dhiman, hadalkan deelqaafka? Adaa Dir iyo Daarood dhex dhigay, dab iyo baaruude Dacar gelisey reerihii ahaa, ul iyo diirkeede Mugga haatan dirir uumiyuhu, waa is dilayaaye. Doqon iyo Ogaadeen haddaad, dala’ ku sheegayso Waxaa daarahoodii kharribay, duulka Reer Gorode Dunjiga Reer Subeer oo dhan baa, duudsi loo naqaye, Adaa dalawadoodii dhacay oo, ceeb ku daabacaye Weyl baan dabraa baad na tidhi, waana didayaane, Nimankaad dadkii wada tustoo, daawo uga yeeshay, Waa maxay baroordiiqdan aad, ugu danookhyeysey? Dadkaba haatan godob duug ah baad, ugu dahsoonayde Duhurkaaba lagu toogan laa, Dayrtan maanta ahe Ma daguugan tahay sow ma ogid, deynka idin jiifa! Naftan Dawguduud lagu guree, sidatan duurkiiya, Waa odayadoodaad disheen, ood ku digateene Idinkaa duqyaal iyo xidhxidhay, shiikhya daahira’e Halkii Aw-Xuseen lagu deldelay, waa dalluunqodane Dubbuhu wuxu ku dhacay Bihini Cali, degelladoodiiye Ku daadduume Reer Carab sidaad, uga digsiiseene Da’roontii kacdaba waydinkii, gooyey Reer Dalale, Sidaan lagu dareemeynnin baad, ugu damqaysaaye Inaan nimanku diirdiirrannayn, waxaw daliilkiiya; Dooyaalkii baad tahaye maa, lagu daqiiqeeyo? Guutada markuu Macallin Doon, kula dawaafaayay Aad sida wadaad soo dikriyey, doobta karinaysay Raggaad “Qoora-dogoblow!“ lahayd, sida dameer weyd ah Ee saca daloombiyay baqaha, daadshay qalabkiisa Annagaa ku deyranne xigtana, ugama diirtaane, Imminkana halkii dagata waad, docadocaysaaye, Haddii awr duleedka uga dhaco, waad duddubisaaye. Afartaa ma daldeelinnine, daw ma ku hagaajay, Ma daleeyey arartaydu waa, dahab sidiisiiye, Dacwad kalena waa aniga iyo, duun u hadalkayga; Deyn kale ma sheegine markay, diiftu kugu tiillay Adigoo dullooboo sidii, daabax lagu moodo Dalkayaga markaad timid haddii, aan ku derejeynnay Oo duunyo waa fududdahee, dadab laguu heelay, Aan gabadh daruur u eg aroos, kuugu dalaq siiyay, Uu kuu dabbaaldegay qabiil, daabbad wada fuulay Oo dun iyo shaal heensihii, laysku wada duubay Oo danabka Maadhiin yaruhu, kugu dinnaahyeeyey Oo ay durbaan kuu tumeen, dumar wixii joogay. Meeshaan abaal door ahoo, debecsan eegaayay Haddaad guuto noo soo duntoo, daabcadde u dhiibtay Nabsi daalay baan kula sugiye, duugga bal an dhowro! Ismaaciil Cigaal Bullaale [Habar Yoonis] Tobnaad Dabkaad hurisay Cali Aadanow, dogobbadaad oogtay, Dambaaburada aad ololisiyo, dirirta guusheeda, Maandhow Daryarey noogu timid, dacawigaagiiye! Inkastoo dalkii kala fog yahay, hadalku soo duulye Dabeelaha Xagaagii dhiciyo, dowlahaa sidaye Noo dooji dooggiyo sidii, Dirirka Cawleede. Kumana diirsan maansadu hadday, dunida aafayne Duunkaaga kuma suubbanayn, diradiraaluuye, Allaylehe dembaab lama hadlee, kulama doonayne! Dalkoo nabad ah baad uumiyaha, belo la doontaaye Dal dhan buu gubaa qaraf yaroo, duur la geliyaaye Dooxooyin idil bay xushaa, digo hulaaqdaaye. Inkastoo diciif yahay naflaha, ama la daadduunsho Inta daamankiisu is hayaan, anafo daynwaaye Deeq iyo markuu nabad heluu, daawo furayaaye. Markii aan Daraawiish jirneed, nagu duqeyneyse Nama duufsan Shiikh Maxamedkii, duubka noo xidhaye Annagaaba diintiyo sharciga, daalib ku ahayne. Dammanaansho nimankaad biddaye, doqon ku sheegeysey Cawlkii la dabay oo middida, dabaxda loo waayay Oo qoday birtii lagu dig dhabay, kuugu duurxula’e, Allaylehe dadkii kugu danniyay, waaba kuu digaye! Afartaa ma daaldaalinee, daw ma ku hagaajay, Dadku muranyey wiilyahow miyaan, deri-dhaclaysiiyey, Dubbahaan la dhacay sow finiin, kaga ma duulduulin! Dacwad kalena waan odhanayaa, bal an daliigeeyo; In Qamaan ka diday waan ognahay, diirnixii gabaye Laba dibi midkii baqanayaa, ways dalliciyaaye Dinnaahyada horaa laga gartaa, deyrka kii jebine Intuu dabada meermeeriyuu, dadab u boodaaye. Weligiiba dagaal kuma xerayn, Deleb Ogaadeene Dalkaa nabad ahaan jiray markuu, daaddahayn jiraye Duqoodii horaa lagu ogaa, inu danqaataaye. Iyadoo dildilihii bishiyo, dacashi haaneed leh Oo awrku doobbinahayaa, Deleb ku qooqaayo Daahyaale geelii la helay, dalawadii meertay Markii Dabafurkii laysku helay, lagu darbaysiiye. Daya eeyda iyo qaalmihii, soo durdurinaayay Ee doonka laga laynayiyo, dumarka ooyaaya Dar-ku-rogidda goortii horweyn, laga durduuraayo Sidii duul goboo shirey markay, wada dekeynayso Dig markay tidhaahdee fushaa, “daya!“ tidhaahdaane. Dab rasaas ah iyagoo sitey, dacas la jiifaane Dagaag magangelyo ah baannu nahay, daa’imaa odhane Xaqoodii hadday dabagalaan, kuma dambaabeene. Afartaa ma daaldaalinee, daw ma ku hagaajay, Dadku muranyey wiilyahow miyaan, deri-dhaclaysiiyey, Dubbahaan la dhacay sow finiin, kaga ma duulduulin! Dacwad kalena waan odhanayaa, bal an daliigeeyo; Doqontaa intaad diri lahayd, adigu maad duushid? Oo didisid geelaa fadhiya, Doollo dhinaciisa? Oo dumar-la-moodkii lahaa, daacad ugu geysid? Ismaaciil Mire Cilmi (Dhulbahante) Kow iyo Tobnaad Daarood baan walaalayn lahaa, warasadiisiiye Wardheer baan lahaa hayska dego, sida Wadaadkiiye Wacad baan u kala qaad lahaa, wadar ahaantoode. Ciyoon baan ku weyrixi lahaa, weris Ogaadeene Ha welwelin wargeli baan lahaa, way wahsanayaane Waxtar baan lahaa inuu ku jiro, waxa ogeysiiye. Iiddoor wagaashaan lahaa, webiga jeexsiiye Nimankii siday ugu wadeen, wiiqda kaga gooyey Waraabihii cunayaan lahaa, ha iska waabsheene. Wadaad shiikh ah weli daahiriyo, ma aha Weyteene Iyagaa werdiga hayn jirey oo, Waaxid ku ogaaye, Waaxaddii la dhacay xoolihii, wadarta loo qaaday Iyo waarihii ay galeen, wiiqda la cunsiiyey Weerkii caddaa baan lahaa, ha iska wiifsheene. Ceelkii Walwaaleed hashii, wahane loo diiday Wadaamaha Cammuud baan lahaa, ha ugu waabsheene. Wasiirtoodi hore yaa xumayd, waalidkii dhalaye Wacdigayga kuma doogsan iyo, waanadaan idhiye Wahay wahe sidaan wax u dhimay bay, wig iska siiyeene! Nacasku waa i wiiqaye Isaaq, waanigii wadaye Waa kii waddada aan ku ridey, wagacda Jiilaale Waaxdaan ka toosinayay bay, iga wareemeene Waatii wadnaha aan u galay, sida Wadaadkiiye Oo waalid xoortaan ogaa, wiish la caaridaye. Cali Dhuux Aadan (Dhulbahante) Labiyo Tobnaad Ogaadeen hadhuudhkiyo sidii, hilibka loo boobye Inkastuu hundaha iyo u dego, webiga hoostiisa Geeluu habeenka u lahaa, looga hadhiwaaye. Nin hamraday haldoorkiisu waa, lagu hamoodaaye Hilqadliyo iyaba waa sitaan, halawle Maadhiine, Hadday kaga haq siiyaan rasaas, lagama haageene. Nimankaan haraadkiyo aqoon, Hawdka mariddiisa Kolay Habar Jecliyo Ciise tahay, waw handanayaane Nin waliba haruub buu toshiyo, haamo gooniya’e, Haweenkuna hadday doonayaan, inay hidiidaane. Cali Dhuux Aadan (Dhulbahante) Saddex iyo Tobnaad Haadaaqsi gabay waayo dheer, haanso ma lahayne Hiirtaanyadiisaan ku nacay, hibashadiisiiye Hawaalawarran mooyee si kale, wawga haayiraye Goortaan hammigi gaabsadaa, layla hiigsadaye. Marka nin igu haabsado anoo, heli jawaabtiisa Dhaaxaan mid hanaqaad is biday, soo hoggaan baraye Tixdaan hiddiyo haaneedsigaan, hab ugu laayaaye Hal-abuurka layguma higsado, soo horraan baxaye. Hooyaalintaan kaga badshaa, haybad iyo luuqe Haasaasahaa laga gartaa, hagar la’aaneede, Marse haddaan hullaabta iska rogo, soo hankaabsadaye, Aan hawadiyo hoosada Burciyo, Herer ha geeyeene. Kuma hiilo hoorriga fulaa, la handabeeyaaye Anse waxaan hagaag uga tirshaa, heel la ii wacaye Inaan oday hangaafa ah noqdiyo, hayraf la i moodye, Hig ma siiyey hawraarta way, kala haleeyaane, Heeraarta maw dhigay intaan, heesna daba joojay Maansaba hog bay leedahaye, meel ma ku hagaajay. Afartaa “Ha’da“ intaan ka deyey, hilin ma qaadsiiyey, Caawana hiyiba waa hiyiye, hadal kalaan baanay; Halaq gudaya waw halis nimuu, boqon haleelaaye Waabaayo lama hiinsan karo, huurtay oo kariye Wiyil lama hunjaaliyo adoon, hootadow sidane Laga haarri hoorriga libaax, soo hamaansadaye Rag uun baa maroodiga hunduda, haamahawsida’e Hayinnimo markii lagu arkay, hilayga saareene. Hoobaaq mid waw ridi jiriyo, heego iyo roobe Baddoo huguntay hoorriga sabaha, lagu halaagmaayo, Bal maan hakiyo hir uu laacay baan, ku hafin doonaaye! Calow laguma helo geel sidaad, ku handanaysaane Qabiilki Hindi ihi maalin buu, ka hinjiyaan duule Idin ka hoostay meel uun haddaad, holin lahaydeene. Haruub daatay idinkaa ka qaday, habaqlihiisiiye Dabaq haadshihii laga hirqaday, ways hondoogeyne Waa tii lagaa hirayy adoo, qaba hamuuntiiye Huwan marag ah waatay ahayd, hadhaci waabnaaye, Hadiyad miyaad u bixiseen naftaad, kala hawooteene? Nin sagaaro heenseynayoo, haaban kari waayay Isagaan hunguri waa shiddee, hed uga yaabaynnin Haawaydu kama maaranteen, heeshigii dhalaye Haleelada ma daayeen nin cunay, hilib ugaadheede. Haaraanka iyo faanka ways, la hiddaraacdeene Kun haddaad helaysiyo barbaar, halabsatoo fuusha Qoluun baad u heensayn lahayd, hawl yaraansubaxe. Heegaale kama qayliseen, holanka Jiilaale, Goortaan hadhkaba kaa eryaad, Hawd u cararteene Waakaa hubkii sida raggii, wada hareednaaye. Habarwaana waakaa hengelan, labadi haamoode Shirshooruhuna hoy ma leh kuwaad, hilib wadaagtaane Waakaa hayaankii ku dhacay, Hoobiyiyo xeebe. Ararsame ma haybsado Nugaal, hoorashada ceele Hannas iyo harraad kulul adoo, habaqle soo guuray Caynabo haruub kama dartaan, hogo kaliileede Ka huleele Hagar Aadankii, hooballayn jiraye Aduun baa hayaayda u guntane, heeryo lagu saarye! Afartaa "Ha’da" intaan ka deyey, hirar ma qaadsiiyey, Caawana hiyiba waa hiyiye, hadal kalaan baanay; Habar Yoonis waataa hantiday, haradi Ciideede Imminkay Hundiyo reer fureen, haradi Ceel Fuude In Hutuuti khaylida la dhigay, Himidhna loo geeye Ku hungow colkay humin jireen, Caliyo Haaruune. Waxa Ammaadin webigaw hirdiyey, harabku waa khoofe Huurkii Shabeelluu galoo, hure bannaankiiye Hoobhoobsigii lagu idlee, horinti Jeeraare Nimankii hawada weyn lahaa, haatan lagu leefye. Haaruufka Dalal bawga dhiman, hegerbi Daaroode Heydaaro cadow looma tudho, heermay boqontiiye Maantana hablaha loo dhisay bay, la hamranaayaane. Ma hambayne dunidii hantiyay, tan iyo Hiiraane Haadaa qabiilnimo Isaaq, hibo Ilaah siiye Aniguna halkaad degi jirtaan, ka hawisaayaaye Hadba waxa ku soo gocan sidaan, kuu harraatiyaye. Hebednimada qaarkeed aday, kuu hed noqotaaye, Waataad haween nagu xustaye, haad ma ku cunsiiyey! Dabadeedna hoog iyo hungiyo, ciil ma la huleeshey! Tolkaa baa horweyn ku ahaa, haanta loo culaye Waakaa hareertaada Bari, looga hoy dhigaye Wax hortiina lagu maalayaa, kii Hagoogana’e. Humbannida Ogaadeen intaad, soo hirgelinayso Habqankii firdhaday Gorod Xirsaa, caydh hadaadumaye Iyagaa hiraabtiyo kallaha, hiirta waabberiye Haddaad ficil hinaasiday asaad, hiilin kari weydey, Ma afkaad ku hawl bixi cidlaad, ka hanjabaysaaye? Afartaa "Ha’da" intaan ka deyey, hirar ma qaadsiiyey, Caawana hiyiba waa hiyiye, hadal kalaan baanay; Hiinbaarsigii uma ekeyn, Habar Majeerteene Inkastoo habkay gobi lahayd, haddiyad loo siiyey" Hubso!" dhaha Hartigu waa ogyahay, haarihii Muduge. Hiinraaca waa lagu yaqaan, hiihda doqoneede Bal inuu hanfade waalan yahay, hadi la’aantiisa, Hadmuu ku hirtay Cali Yuusufkuu, humay colaaddiisa? Ninna haybta kuma raaci karo, hooyo aan dhaline Hogoggolise cadawgaad dagaal, u hansanayseene Imminkaad la wada huududaan, hoh iyo waydiiye! Habaarkii la hele Reer Taleex, hiilki loo qabaye Ku halligante hebel toogadaad, dad u heshiiseene Waataa shisheeyuhu hantiyey, ma-hudhadiiniiye. Nabsaa ku haya hagardaamo gacal, hadimadeediiye, Inkastuu higgaad qabo haddaan, anigu soo haabto Waxaw halis ah badaw hayjad galay, inu habaabaaye. Xaajada badh baa la huwiyaa, huga la saaraaye Haasaawe uma eko’e wuu, hadadafaayaaye Hullaxumada uunkoo hurduu, col u horseedaaye. Hoosiisku waa qaadi jiray, belo hugmaysaaye Waa kaa hillaacii u baxay, haatufka ahaaye Kol uun buu hilowluhu tumay, heello iyo jiibe. Dadka kale tashiga waa hojaa, kay hadhaw noqone Waxaanu hubsan Reer Cali-Gerow, haa dhowaan jiraye Waa waxa Wadaadkii ku hoday, Habar Saleebaane Iyagaa hoggaanka u ahaa, hororki waagiiye. Halaakada markaad sheegatay, holakhadeeyaane Waataad Bah Geri hoobideen, hanaddadoodiiye Kuwii boqorka heenseenayee, haafiyaad tahaye Hiirtaad baddeen baa khalqigu, hiifayaa weliye Maantana hannaankaad waddaan, waa halkii abide. Dabkaad hurin habeen iyo dharaar, holaca aad oogi Halla kuma gureyside dadkaad, ku hawiraysaaye Aduun baa hor Eebbiyo la tegi, holaci Naareede Iska hadhaye Aakhirana waa, lama huraankiiye. Salaan Carrabay [Habar Jeclo] Afar iyo Tobnaad Laaqsi gabay Salaanow adaan, layli ku ahaannin, Aan laaqin mooyee murtida, laaxin ka idleynnin Oo weli la liicliicayaad, rag isku laashaaye Lur baad kororsataa iyo inaad, dacarta leeftaaye. Adigoo aan laaqin u ahayn, kaygu waa lacage Waa laba-khasaar inaan murtida, kuu lisaa adiye, Hayeeshee sidii wax iga lumay, an ugu luuqeeyo. Leyliga lixaad lihi haween waa, luggoyn jiraye Haddii aan raggii loodinayn, dumar ma liicshaane Leeleesho gaaladu haddaanay, kugu lammaanaannin Adba ilama aad loollanteen, oo Lillaahiya’e Libna iga Wallaad haysateen, Ledana maasheene. Jar inaad ka laallaadid oo, lulato mooyaane Lugba meel bannaan ma aad dhigteen, waana loo marage Ladnaantuba waxay kuu ahayd, laba dharaaroode Gob liciifta waa la arki jiray, gunise waa liide Layaab ma leh hadduu niman waqtigu, yarehe laadaaye. Inkastoo la jaro geed haddaan, xididka loo siibin Goortuu biyaha laasimo buu, laamo bixiyaaye, Lugi faras ma gaadhiyo rakuub, tiirshey luquntiiye Laacii ka baxa meel fog waa, lagu hayaamaaye, Haddii aanu kaa lumin caqligu, waad i laab garane. Awal baan laguug badan ahaa, oo is wada leege, Haddii anigu aan liito oo, yarehe laadlaado Meeshan iyo Luuq baa tolkay, ladani yaallaaye. Liisaanka kaa yimid hadday, laydhu kor u qaaddo Ay laliso wuxuu gaarayaa, qoon libaaxyo ahe Mar haddii Suldaankii labaad, soo lallabo weerar Sidii laxam baruur iyo hilbaha, loo karshaad noqone, Adaan lumin mar keliya baan sidii, aarka kuu liqiye. Cilmi Carab Cabdi (Dhulbahante)Shan iyo Tobnaad Aarkuba haddii wiilal didi, laysu dabo joojo Marka hore siduu deyrka jebin, ways dalliciyaaye Dabadeed ninkuu dili naftay, kala dardaarmaane. Markuu duubiweynow indhaha, dibadda soo joojo Uu doorka laayoo ilkaha, darib u haanfiiro, Bal dayaay ninkii dalash ahaa, sooma daakhilo’e! Laba dibi dinnaahyayn ka siman, jeerey diriraane, Daafaha intay kala jiraan, wax isma doorshaane, Doc-ka-dhugadka daymada dambaa, mid is dalleenshaaye. Haddii Daawad deyr loo dhigoo, baarqab lagu daayo Uu dabar la soo dhaco midkay, kebaddu diifaysay, Bal dayaay markuu doobta rido, waa durduriyaaye! Orgi door ah oo naag dir badan, ari ku sii deysay, Hadduu qabatan galo oo riyaha, qaylo kaga daadsho, Bal dayaay markuu geeska daro, waa durduriyaane! Afartaasi waa gabayga dedan, dadabdhiggiisiiye; Warsangeliga caro daalisee, dibinta ruugaaya, Dirir hadduu maagana arlada, dubuq ka siinaaya, Bal dayaay dad buu ii xigaa, waana darafteeye! Suldaan duub leh daaraha khatiman, badaha duunkooda Hawiyaha dabkiisii sitee, dooni amarkiisa, Bal dayaay dad buu ii xiga, waana darafteeye! Mareexaan haddaan wiil u diro, laysu soo durugye Ogaadeen dal dheer iyo wuxuu, webiga daanshoodo Hadduu dirir xigaalkii ogyahay, igama daaleene. Damta iyo dinnaagada horuu, kaa dul dhacayaaye Allaylehe inaan deynahayn, duunka kaa haraye, Haddii dalandal kaa fiigo waa, dooxanahayaaye. Intaasoo isku dawladi anooy, dunida ii joogto Markaan Dabacayuunow arlada, nabad ku daaqsiiyay, Allaylehe inuu daawo furo, waa gun dalabkeede! Xaaji Khaliif Aw-Axmed (Dhulbahante) Lix iyo Tobnaad Ragga Cayn u kacayow war uun, Cali ha loo geeyo; Calaankii la guubaabin jiray, ciiradiis bogay dheh! Cidda Arab ah iyo Ciidagale, cuurka Habar Yoonis, Awalkaa ciriiriga u jira, ceelka Madarweyne Cabdi Bariga, Guuleed Suldaan, coodki laga qaad dheh! Cadale oo dhan Ciid iyo intaa, Ceelo uga taallo, Isaxaaqa kebed ciirayoo, Caliyo Haaruun ah, Cabdulliyo Makaahiil, Bah-Geri, callan Mareexaan ah, Hartigaa cadceed idil degoo, curadka Daarood ah, Cishihii Bah Deyraa u tegi, sidigta Coomaad dheh! Afartaa cadceedoodba waa, laga cataabaaye Haddii caaddilnimo loo warrami, ciirshe dunidiiye. Waatay cibraan iyo noqdeen, ciidan xoog badane, Waatay carruurtiyo habluhu, la ciddijiideene, Waatay caddeystii gobtii, calaf ka yeesheene, Waatii biyaha ceelka iyo, cawska loo miyaye Nimaan magan cirbaha loo fadhiyin, cayris baa dilaye. Haddaadse ciil ka bixi Xaajigii, kama carootaane Ciyaar sow shalay looma dilin, curaddadiinniidheh! Calal miyey ka bixiyeen kuwii, Ina-Camey toogtey? Xuseen Hudle (Ogaadeen) Toddobiyo Tobnaad Waayadaanba gabaygii dacmiyey, dahabku saarraaye Xaluun baa dabeeshiyo Insigu, wax igu daareene Abtirsiinyo waa dacar jinnoo, waan damqanayaaye. Dalkii nimanka tegayow farriin, dowga qabadsiiya! Dadka kale ha joogee warkaa, Cali dareensiiya! Deelqaafku waa ba’anyahaye, daacad ugu sheega! Doqonkii la guubaabin jiray, dib u guhaadowdheh! Ogaadeen Dannood iyo Digiyo, durugsay ceelkii dheh! Iiddoor dallaalnimo ka waa, Doollo iyo Ciid dheh! Daratoole iyo Faafan buu, daakhilkii yahay dheh! Deegaanta Iligeedna waa, degel Makaahiil dheh! Deris nimaan ku jooginnin ma cuno, daaqi Xodayood dheh! Daahyaale loo aar colkaad, nagu damqayseen dheh! Dagaaggoodu waa tuu tubnaa, daarihii Hererdheh! Haddaan gaalku noo dilin Isaaq, Deleb ma maaleen dheh! Majeerteenna dirirtii dhoweyd, duni u sii reeb dheh! Daandaansigii Reer Islaan, nacab u daadduun dheh! Nin dakano ka haysoo arkaa, shalay ma daayeen dheh! Daaroodka kale waa hayaa, ficil dagaalkiis dheh! Dacalkii Garaad Faarax baa, daad ka soo galay dheh! Dammani iyo baqdini waa mid ay, dir u lahaayeen dheh! Darxumoode nimankii fadhiyay, dadab Nugaaleed dheh! Dulligaad Dhulbahantow qabtaan, Dooyna laga sheeg dheh! Halkii Xaajigii lagu deldeley, kama dambaysaan dheh! Sidii xoon laxdiisii duntee, ugu dul meertaandheh! Arladuu dangiigga u ahaa, lagu dabeeshow dheh! Isagu Aakhiruu degey Ilaah, deeqi haw furo dheh! Ma xilaha dumaashow haree, dacari haysaa dheh! Agoomaha ilmada duugayiyo, dumarka ooyaaya, Doolaabta naagaha xirtiyo, duubcad iyo weerka. Kuma diilalyoodaan kuway, dir u wadaageen dheh! Dabka iyo magliga waa sitaan, la isku dooxaaye Ma dad yara’e Eebbow xukmiyey, inay dulloobaane. Hadday faro wax daaweynayaan, duud dhan baa hariye Digta kama jallaadeen hadday, dirir ku quustaane Dulligay ku raalliga noqdeen, lalama doonayn dheh! Ku dikade dilkii Ina-Camey, Daa’im baa jira’e. Damqan maayo Reer Faarixii, damaca waallaa dheh! Axmed Cigena duugow haddaan, lagu dambaabayn dheh! Ararsame dagaal kuma jiroo, daacadwaa noqoy dheh! Cali-Gerina waayadaan ka dawr, dil iyo laystaan dheh! Allow dayey nimaan diin lahayn, oo dariiqo ahe. Deyntoodu Habar Yoonis waa, lagama doontaan dheh! Duurseexadkii Muusayaal, waa ku duudsamay dheh! Niman aar ku deeqiyo qabiil, dagani waa muushe Odayaal mushaar loo diriyo, khayrki baa dihine, Dab nin keliya oo shida miyaa, duulka laga waayay? Maxamed Cumar Dage (Ogaadeen)(Oo dhashay waayadii gabayadii Guba ay bilaabmeen) Siddeed iyo Tobnaad Ha’da maanso hooyaale gabay, halalka geeraarka In dhoweyd Habbane Faaraxow, hab uma luuqayne, Huqda wax igu reebaan arkayo, waan hanganayaaye Halaaggii ku dhacay Reer Barwaaq, holaci loo geystey Haaraankii Cali Aadankii, nagu hifaateeyey, Kuwa hilinka Bari qaadayow, hal iga gaarsiiya! Raggaad hurisay hiihdii ma dayn, haatan ka horrow dheh! Isaaq waxaan la daba heetinnaa, heenso godobeed dheh! Anigoo hamuun qaba waxaan, halawda dhawrtaaba, La hubsaday hoggaankii nabsigu, hiil u soo waday dheh! Ogaadeen xaqii laga hayiyo, saami buu helaydheh! Hurre wuxuu gambiyey hayb dhan aan, hali usoofayn dheh! Togga huran hundaha Ceeliseed, harada Gaaroodi Haaruun Maxaaddaad halkuu, Halab ku beeraayay, Hogga Dubuxul Hoosada bankiyo, Hallale meeshiis dheh! Heeshiga Wardheer iyo Dannood, Harafsan guudkeed dheh! Hiyigii ku beenow intay, ugu hawoodeen dheh! Gabaggabo kob aan lagu hantiyin, heelka lagawaa dheh! Hootada waxaa lagu hanfaday, dhagixi Haarweyn dheh! Kuwii dalagga lagu hiifayaa, Heenyo saanyaday dheh! Waatay Berbera haybsadeen, habaqlahoodii dheh! Idinkaa dalkiinnii u huray, Habar Xabuusheed dheh! Hambarraacin mooyee horraad, uga hagaagteen dheh! Garaad Faarax goortay hogsheen, haatan maahayne. Hananweyde ceelkii Badweyn, haradi Ceel Dhaabe Ka hulleeshe heelkii dhexiyo, haatan Caynabo dheh! Nimaan Habar Jecliyo Muusayaal, ugu hagaagaynnin Inuu dhagaxa hoos uga degaa, haniyo weeyaane. Nimankii Nugaalba hantiyaye, horinta loo waayay, Iyagaan u hawl gelin kuwii, habacsadee laastay, Maantay halyeygii dileen, Hagar u noolaa dheh! Hab wanaagsanow Ina-Camey, halanqihii mootay, Haad iyo waraabaa habqaday, halabki dheeraa dheh! Waxaa haanka loo jaray inaan, hali u diideyn dheh! Dadku kala hannaan quruxsan oo, haybad kala roone, Haldhaa-kacay-la-moodyow markuu, hab u taxaashaayo! Haashaashka laafyaha markuu, hagac ka siinaayo, Hanqalkiyo hareedkiyo gadhkiyo, qalabka heemaalka, Iyo horin-ka-roonow ninkaa, qiimo lagu haystay! "Haq!" waxaan iraahdaa markay, igu hanqaaraane. Hab hadday martidu soo tiraa, heelka gurigiisa, Hilbo loo qalyaa iyo xumbada, Halab la siiyaaba Anfacada haddii laga hambado, huri ogaantiisa. Harka geedka fagaaraha markii, la hindisoonaayo Nin xun baa wax habayaaqiyoo, haatiyoo dila’e Arrinkii qabiilku u hugmaan, heli ogaantiisa Hindisaha ka doodka ah markii, la hanjaboonaayo Meeshii sarbeeb lagu hayaan, had iyo qoob joogin, Majliskuu ka haasaawi jiray, hadal macaankiisa. Halaakada colaadeed markii, la isku hiifaayo "Hayaay!" iyo "hayaay!" maalintii, la isku haaraamo! Fule baa habaarane naftii, hibada loo yeelay. Nin xigaalkii soo haybiyay, gacalki hoomaayay, Heensaha gammaan lagu heliyo, hal iyo awrkeed dheh! Bakhayl lagama haagee ninkii, hagar la’aantiis dheh! Intaasuu halyeygii lahaa, hadiba maayaane Anuun baw hilloobaye tolkii, uma hadaaqaane Handan maayo Hagar Aadanoo, waa hundhurayaaye, Allaylehe halaag baa ku dhacay, hebelladoodiiye! Shirshooruhuba waa habacsan yahay, Khaalid Habarwaaye Is hoogaamin mooyee arrimi, waa ka huruddaaye Haasaasahoodaan ka garan, inay hungoobene Inay aayahoodii helaan, waa ka habartoode, Waa laysku huguguulayaa, haybta guudnimo’e. Hilbaa lagu hirtaa maalintay, hedi timaaddaaye, Hambaduu ka tegay Xaaji Cumar, hogoshyo weeyaane Ma xillaan harraad kulul geleyn, huumi dirireede Caydiid nimuu waran la helo, lagu hankaageeye Bah Ugaadh hillow kuma jiriyo, nimay haleelaane Hiyigiisu Reer Maxamed waa, geel hawadintiise, Hadhow bay nimaan horor ahayn, hebel yiraahdaane. Hafri maayo oo Ina-Sii-Arag, habas ka liitee’e Halo raacid mooyee si kale, looma haybsado’e Hankii Cali Durraan lagu ogaa, hadalki beenowye Wuxuu Ina-Baxnaan haybsadaa, malaha Hiiraane, Hadduu haybad leeyahay arlada, wuu ka haayiraye Allaylehe habkii gobi lahayd, hure wanaagiiye. Illeyn horin dhan lama goobo oo, gabey halkoodiiye, Haadaa qabiil niman ah aan, habar wax yeeleynnin Oo hanaddadoodii la jaray, hiil u geliwaayay, Ogoobeey haween iyo carruur, ma hawo dhaamaane! Hartay oga dhasheen ficil rag waa, kala hagaagaaye Waxay hilib wadaagaanna waa, higilka Daaroode Hanti ay gaar ugaga qaanbaxaan, heli ma waayeene Waxay la hamradaan wayla yaab, hiil Allaa jira’e! Ragse godobti waa haybin jiray, heeray gaadhaba’e Haddaad aayihiinnii heshaan, haaddu kala weyne Haramcad iyo weer iyo libaax, kala hagaag roone Bahdii nimey ku heedhaa qabiil, laga hawaystaaye, Cawad Shire haddaan lala helayn, holaca baaruudda, Ama aan Maxamed lagu haanka jarin, haalig la afeeyey, Heegaduu fadhiyay Muruqliqaan, heermi laga yeelin, Faarax-Suusle aan lala hormarin, gumuc haliilaaya, Ama aan Jaamac hilibkiisa weyn, haadda la cunsiinnin. Haddaydaan raggaa hidin karayn, Haabin laga eegto, Ku hungowde Habar Yoonis aad, Hawd ka dayataane, Kuwa suuqa haashaynayiyo, hebello raadgooba! Halkii kiinna lagu haanka jaray, dhiig ku hagac siiya! Nafta hura iyadoo heedhey bay, hibasho reebtaaye! Haddii kale huluulaha ku jira, habi la’aantiinna! Maxamed Cumar Dage (Ogaadeen) Sagaal iyo Tobnaad Gun baan ahay gambo cad baan xidhnahay, iyo gadh naagoode Gashaantida sideedoo kalaan, guur u sugayaaye, Anigiyo hablaha loo galmoon, waa gudboonnahaye, Jeeraan gamboolka iska rogo, guudka iga saaran, Ogaadeenka noo soo gabyow, waa gar xaajaduye! Cali-Dhuux Aadan (Dhulbahante) Labaatanaad Xasan iyo anoo sida Xuseen, la i xambaaraayo Iyo haatan xaaddii gadhkoo, xayga ka caddaatay Xabbad iyo dil bay noo ahayd, Reer Xirsi Cismaane Xashiishka iyo laba Muuse way, ku xadfanaayeene Xubin keliya Hagar Aadan baa, iila xoog badane, Intaasay xumaan iyo wanaag, la xarbiyaayeene. Xaqna nalama bixin nimankii ay, na xejinaayeene Xarakada Carraaliyo Wacays, nama ay xaaleyne Cali-Gerina waa na xistiyaa, tan iyo xaataaye. Nimankii xafiiskii Berbera, xawda nagu gooyey Ee Xaajigii diley dadkaan, kala xabaal seegin Ee xayda xagarkaa geshee, kuna xalaaleeyey Mar haddii xaniinyaha la jaray, waa xamdi Ilaahe Inay guuto noo soo xugaan, waw xilgi la’aane Xaggoodaan u jeedaye nabsay, ku xarragoodeene. Weerkuba wuxuu xilo galoo, xeeda ka hayaaba Xanuunka iyo gaajada wuxuu, la xabbisnaadaaba Xoolaha wax laga ooto oo, laga xareestaaba Markay xayni soo goosatuu, ugu xasuuqaaye Mana xishoodo jeerey ilkuhu, xanaf sarreeyaane Markaasuu calooshii xidhneyd, xalus ku yeeshaaye. Anna waxaan la xoodnaa shalay, iga xayuubsheene Hadba waxaan la xarakaadayaa, waa xogtaan helaye Waakaa jirkaygii xugnaa, soo xankaakubaye Xoonkii shinnida doonayaye, xoonbax oranaayey Aan xabagbarshiyo awlallada, cidi la xaalaynnin, Xawliga durduradaan ka biqi, xeeb inaan tago’e Xaaladdooda niman baa qarshoo, xani ka raacdaaye, Xuurkiyo waraabaha miyaa, xalay ducaynaayay! Samatar Baxnaan (Dhulbahante) Dhammaad Tamaan12 (talk) 01:11, 24 June 2020 (UTC)