User talk:Yemane Abadi Tigray

ሞት
‹‹ሞት ድንገት ትመጣለችና ከቀን ቀን አታሳልፍ›› ( ሲራክ 5፡7)--Yemane Abadi Tigray (talk) 08:13, 26 December 2017 (UTC)

YemaneAbadi

፨፨፨ ስግደት ፨፨፨
በፍጹም ልብ በፍጹም ነፍስ በፍጹም ኃይል (ዘዳ.6፡5) የሚወደድ የሆነውን አምላካችን እግዚአብሔርን ስናመልከው ሥጋችንንም፣ ነፍሳችንንም፣ መንፈሳችንንም አስተባብረን መሆን አለበት፡፡ መጻሕፍትን በማንበብ፣ ለብዎትን /ማስተዋልን/ በመጠቀም፣ ዕውቀትን ገንዘብ በማድረግ፣ ነቢብን /ንግግርን/ በማስገዛት፣ ሀልዎትን /መኖርን/ በመሠዋትና በመሳሰሉት እግዚአብሔርን ማምለክ ባሕርያተ ነፍስን ለአምልኮተ እግዚአብሔር ማስገዛት ነው፡፡ ጾም/ከሥጋ ፍላጎት መከልከል/ እና ስግደትን የመሳሰሉት ደግሞ በሥጋ እግዚአብሔርን የምናመልክባቸው፣ ሥጋችንን የምናስገዛባቸው መንገዶች ናቸው፡፡ (ይህ ማለት ግን ስግደት ለሥጋውያን ብቻ የተገባ ነው ማለት አይደለም፤ “መላእክቱ ሁሉ ስገዱለት”/መዝ.97፡7/ እንዳለ መላእክትም የሚሰግዱ ናቸውና፡፡) ፍቅር፣ ቸርነት፣ ምኅረት፣ መመጽወት እና የመሳሰሉት የመንፈስ ሥራዎች ደግሞ ወደ ፍጹምነት የሚወስዱን የሥጋን ድካምና የነፍስን ሐልዮት የምንቀድስባቸው እንዲሁም መንፈሳችንን ለአምልኮተ እግዚአብሔር የምናስገዛባቸው መንገዶች ናቸው፡፡ ስለዚህ ስግደት የሰው ልጅ የተፈጠረበትን ዓላማ (የሰው ልጅ የተፈጠረበት ዓላማ እግዚአብሔርን ማምለክ ነው) ከሚያሳካባቸው መንገዶች አንዱ ነው፡፡ በሌላ አነጋገር የሰው ልጅ ካለስግደት ሥጋውን ፍጹም መኮነን(መግዛት) አይችልምና ሰብእናው ምሉዕ አይሆንም፡፡ ፨ስግደት ስንት ዐይነት ነው?፨ መጽሐፍ ቅዱስ እንደሚያስተምረን ከአፈጻጸም ሥርዐት አንፃር ስግደት በሦስት ይከፈላል፡፡ የመጀመሪያው የስግደት አፈጻጸም ሥርዐት መሬት ላይ በመውደቅ ወይም ሙሉ በሙሉ ተደፍተው የሚሰግዱት ስግደት ሲሆን በልዩ ስሙ ‪#‎ወዲቅ‬ በመባል ይታወቃል፡፡ “የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን እምነት ሥርዐተ አምልኮትና የውጭ ግንኙነት” የሚለው በሊቃውንት የተዘጋጀው የቤተክርስቲያናችን መጽሐፍ ይህንን የስግደት ዐይነት ‪#‎ሰጊድ‬ /Prostration/ ብሎ ገልጾታል፡፡(ገጽ 85) ዮሐንስ ወንጌላዊ “ልሰግድለትም በእግሩ ፊት ተደፋሁ።”/ራእ.19፡10/ ያለው ወዲቅን እንደተገበረ የሚያሳይ ነው፡፡ መደፋቱ ከድንጋጤ ወይም ከመፍራት ወይም ከመታመም የመጣ እንዳልሆነ ሲነግረን “ልሰግድለትም” አለ፡፡ በእግሩ ፊት የተደፋው ሊሰግድለት መሆኑን አስረዳ፡፡ ከዚህ በተጨማሪ “ፊቱንም ደፍቶ ወደ ምድር ሰገደ” /ዘፍ.19፡1/ “ሰገደም በግንባሩም ተደፋ” /ዘኁ.22፡31/ “በግንባሩ ተደፍቶ ሰገደ” /ኢያ.5፡13/ “ማቅ ለብሰው በግንባራቸው ተደፉ” /1ኛ ዜና.21፡16/ “በፊቱ ወደ ምድር ተደፉ” /2ኛ ነገ. 2፡15/ “በእግሩ አጠገብ ወደቀች፤ በምድርም ላይ ተደፋች” /2ኛ ነገ.4፡8/ “ከእግሩ በታች ወደቀና ሰገደለት” /ሐዋ.10፡25/ የሚሉት የመጽሐፍ ቅዱስ ጥቅሶች ወዲቅ መጽሐፍ ቅዱሳዊ መሠረት ያለው የስግደት ዐይነት መሆኑን የሚያስረዱ ናቸው፡፡ ሁለተኛው የስግደት ዐይነት ‪#‎አስተብርኮ‬ /Kneeling/ በመባል ይታወቃል፡፡ ይህም ስያሜው እንደሚጠቁመው ጉልበትን ሸብረክ በማድረግ፣ በጉልበት በመቆም ወይም በመንበርከክ የሚፈጸም ነው፡፡ ወዶ ፈቅዶ ራሱን ዝቅ አድርጎ በድኅነት ከፍ ላደረገን ክርስቶስ የአምልኮ ስግደትን መስገድ እንዲገባ ሲያጠይቅ “በሰማይና በምድር ከምድርም በታች ያሉት ሁሉ በኢየሱስ ስም ይንበረከኩ ዘንድ… ነው” በማለት ቅዱስ ጳውሎስ ወደ ፊሊጲስዩስ በላከው መልእክቱ የአስተብርኮ ስግደትን ለክርስቶስ መስገድ እንደሚገባ አስረድቷል፡፡ /ፊል.2፡10/ ምንም እንኳን እያሾፉ ቢሆንም በማር. 15፡19 ላይ አይሁድ ለስም አጠራሩ ክብር ይሁንና ለጌታችንና ለመድኃኒታችን ለኢየሱስ ክርስቶስ “ተንበርክከውም ሰገዱለት” ይላል፡፡ ምንም እንኳን ስግደታቸው የሹፈት፣ የማላገጥ ቢሆንም ጥቅሱ በመንበርከክ መስገድ እንዳለ የሚጠቁመን ነው፡፡ በዚሁ ምእራፍ በማላገጥ እጅ ነሥተውት ነበርና እጅ መንሣታቸው የሹፈት እንደሆነው ሁሉ ስግደታቸውም የማሾፍ ነበር፡፡ እጅ በመንሣት አሹፈዋልና እጅ አይነሣም እንደማይባለው በመንበርከክ ሰግደዋልና በመንበርከክ መስገድ አይገባም አይባልም፡፡ አንዳንድ ሰዎች ተንበርክኮ መጸለይ፣ ተንበርክኮ መስገድ የእኛ ትውፊት አይደለም፤ የቤተክርስቲያን ሥርዐት አይደለም ብለው እንደሚያስተምሩና ተንበርክከው የሚጸልዩትንም እንደሚገሥጹ ጠቅሰው በዚህም የተነሣ ተንበርክኮ መጸለይንና በመንበርከክ መስገድን እንደሚፈሩ ብዙዎች ይናገራሉ፡፡ ሆኖም ተግሣጹ ስሕተት ነው፡፡ መጽሐፍ ቅዱስን ሌሎች ያዙትና መጽሐፍ ቅዱስን መያዝ የኛ አይደለም እንደማለት አይነት ከንቱ ጨዋነት ነው፡፡ ሌሎች ደጋግመው ጌታ ጌታ ይላሉና ጌታ ማለት የኛ አይደለም እንደማለት ያለ አላዋቂነት ነው፡፡ (በርግጥ በምዕራባውያን ዘንድ ተንበርክኮ “አምልኮ”ን መፈጸም የተለመደ ነው፡፡ ሆኖም በምሥራቁ ነገረ ሃይማኖት ተንበርክኮ መስገድም ሆነ መጸለይ የተከለከለበት ቦታ የለም፡፡) ሦስተኛው የስግደት አፈጻጸም ዐይነት ‪#‎አድንኖ‬/Bowing/ ይባላል፡፡አድንኖ ራሥን፣ ግንባርን፣ አንገትን ዝቅ በማድረግ የሚሰገድ ነው - “አድንኑ አርእስቲክሙ ቅድመ እግዚአብሔር አምላክነ…” እንዲባል በቅዳሴ፡፡ ይህም እንደቀደሙት ሁለቱ የስግደት አፈጻጸም ዐይነቶች መጽሐፍ ቅዱሳዊ መሠረት ያለው ነው፡፡ በትንቢተ ኢሳይያስ ምዕራፍ 49 ቁጥር 23 ላይ “ግንባራቸውን ወደ ምድር ዝቅ አድርገው ይሰግዱልሻል” ይላል፡፡ ካህናትም “በንስሐ ውስጥ ያላችሁ ራሣችሁን ዝቅ ዝቅ አድርጉ” ማለታቸው አድንኖን በመፈጸም ስገዱ ሲሉን ነው፡፡ ወዲቅም፣ አስተብርኮም ሆነ አድንኖ የስግደት አፈጻጸም ዐይነቶች ናቸው እንጂ ከስግደቱ ዓላማ ጋር ወይም ከሚሰገድለት አካል አንጻር የሚፈጸሙ አይደለም፡፡ በሌላ አገላለፅ ሦስቱን የስግደት ዐይነቶች ስግደት ለሚገባው ሁሉ እንፈጽማለን - ሦስቱንም ዐይነት ስግደት ለእግዚአብሔርም ለቅዱሳንም እናቀርባለን፡፡ ነገር ግን የመስገዳችን ምሥጢሩ ይለያያል፡፡ ይህንንም እንደሚከተለው እንየው፡፡ ስንዱዋ እመቤት ቅድስት ቤተክርስቲያን መጽሐፍ ቅዱስን መሠረት አድርጋ ከዓላማው አንፃር ሁለት ዐይነት ስግደት እንዳለ ታስተምራለች፡፡ በሌላ አገላለጽ ስግደቱ ከሚቀርብለት አካል ማንነት አንጻር ስግደት በሁለት ይከፈላል፡፡ ‪#‎የመጀመሪያው‬ ለእግዚአብሔር የምንሰግደው የስግደት ዐይነት ሲሆን የአምልኮ /የባሕርይ/ ስግደት ይባላል፡፡ /የአምልኮ ስንል በባሕርዩ አምላክ ለሆነው ማለታችን ነው፤ በጸጋ አማልክት የተባሉ እንደ ሙሴ ያሉ ቅዱሳን አሉና - ዘጸ.7፡1/ ይህን ስግደት አንድ አምላክ ከሚሆን ከእግዚአብሔር ውጭ ለማንም መስገድ አይቻልም፡፡በዘወትር ጸሎት ላይ “እሰግድ ለአብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐተ ስግደተ - ለአብ ለወልድ ለመንፈስ ቅዱስ አንዲት ስግደትን እሰግዳለሁ” ማለቱ ይህንን ምሥጢር የሚገልፅ ነው፡፡“አሐተ - አንዲት” የሚለው የስግደቱን መጠን ወይም ቁጥርን ለመግለፅ ሳይሆን ስግደቱ በባሕርዩ ለሚመለክ ለአንድ አምላክ የሚሰገድ ፣ ለሌላ አካል የማይሰገድ የአምልኮ ስግደት መሆኑን ሲጠቁመን ነው፡፡ “አንድ ጊዜ ብቻ ስገዱ” ብሎ ቁጥርን ለማመልከት ቢሆን ዝቅ ብሎ “3 ጊዜ በል” ብሎ አንዲት ስግደት የሚለውን 3 ጊዜ እያልን ሦስት ጊዜ እንድንሰግድ አያዘንም ነበር፡፡ “አንዲት” የሚለውን ቃል እንዲህ መተርጎማችን የመጽሐፍ ቅዱስ መሠረትነትን ይዘን ነው፡፡ ብሥራተ መልአክ ቅዱስ ገብርኤል እመቤታችንን ሊያበሥር መላኩን ቅዱስ ሉቃስ ሲገልጽ “ወደ አንዲት ድንግል ተላከ” /ሉቃ.1፡27/ ብሏል፡፡ “አንዲት ድንግል” የሚለው ቁጥርን ሳይሆን የድንግሊቱን ልዩ መሆን የሚጠቁም መሆኑ ግልፅ ነው፡፡ እሷም ድንግልናዋም የተለዩ መሆናቸውን የሚገልፅ ነው፡፡ ቁጥርን የሚገልፅ ነው ከተባለማ በዚያን ጊዜ በምድር ላይ አንዲት ድንግል ብቻ አለች ወይም በዚያን ጊዜ በምድር ላይ ያሉ ድንግሎች ብዛት ሁለት እንኳን አይሞላም ወደ ሚል ስሌት ይመራናል፡፡ ዕለቱን እንኳን ሺ የሚወለዱ ሕፃናት ደናግላን አሉ፡፡ በተመሳሳይም በዮሐንስ ራእይ “አንዲት ሴት ነበረች” /ራእ.12፡1/ ሲል በምድር ያሉት ሴቶች ሁለት እንኳን አይሞሉም ለማለት ሳይሆን የሴቲቱን ፍጹም የተለየች መሆን፣ ወይም በእሷ ደረጃ የሚገኝ ሌላ ሴት/ፍጡር አለመኖሩን ሲገልፅልን ነው፡፡ ብዙ ሴቶች በምድር እንደነበሩማ መጽሐፍ ቅዱሳችን በብዙ ቦታ መስክሯል፡፡በተመሳሳይም ከላይ ጸሎተ ሃይማኖታችንም አንዲት ስግደት ማለቱ ለእግዚአብሔር ብቻ የሚገባ መሆኑን ሲያመለክት ነው፡፡ ሁለተኛው ጸጋ እግዚአብሔርን ላገኙ ቅዱሳን ሁሉ የሚሰገድ የጸጋ ስግደት ነው፡፡ ቅድስት ድንግል ማርያም ፣ ቅዱስ መስቀል ፣ ቅዱሳን መላእክት ፣ ሰማዕታት ፣ ፃድቃን ፣ ቅዱሳን ፣ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ፣ ቅዱሳን ቦታዎች ፣ ታቦት ፣ ቅዱሳት ንዋያት እዚህ ውስጥ የሚካተቱ ናቸው፡፡ የዘወትር ጸሎት “ለአብ ለወልድ ለመንፈስ ቅዱስ አንዲት ስግደትን እሰግዳለሁ” ብሎ አያቆምም፤ “አምላክን ለወለደች ለእመቤታችን ለድንግል ማርያምም እሰግዳለሁ፤ ዓለምን ሁሉ ለማዳን ሲል ኢየሱስ ክርስቶስ ለተሰቀለበት መስቀልም እሰግዳለሁ” በማለት የጸጋ ስግደትን ለቅድስት ሥላሴ ከሚሰገደው የባሕርይ ስግደት ለይቶ እግዚአብሔር ለቀደሳቸው ሁሉ እንደሚገባ የሚያስረዳ ነው፡፡ እኛ የዘወትር ጸሎት የሚባል ነገር አናውቅም… የመጽሐፍ ቅዱስ ማስረጃ አምጡ የሚሉም ካሉ እንደሚከተለው እናስረዳለን፡፡ ፨ለቅዱሳን መስገድን ያስተማረው እግዚአብሔር ነው!፨ መጽሐፍ ቅዱስ ከኦሪት ዘፍጥረት ጀምሮ ለቅዱሳን መስገድ አንደሚገባ ያስረዳል፡፡ በዘፍ. 27፡29 “አሕዛብ ይገዙልህ ሕዝብም ይስገዱልህ ለወንድሞችህ ጌታ ሁን፥ የእናትህም ልጆች ይስገዱልህ የሚረግምህ እርሱ ርጉም ይሁን የሚባርክህም ቡሩክ ይሁን።” ብሎ ልጁን ያዕቆብን የባረከው ይሥሐቅ ነበር፡፡ ይህን ምርቃት ማግኘት የነበረበት የያዕቆብ ታላቅና በኩር የነበረው ኤሳው ቢሆንም ያዕቆብ በእናቱ ብልኃት ታግዞ ተመረቀ፡፡ ይሥሐቅን እንዲህ ብሎ እንዲመርቅ ያደረገው እግዚአብሔር አምላክም የአብርሃም ፣ የይሥሐቅና የኤሳው አምላክ በመባል ፋንታ የአብርሃም ፣ የይሥሐቅና የያዕቆብ አምላክ ተባለ፡፡ አምላካችንን ሙሴ ማነህ ብሎ በጠየቀው ጊዜም ራሱን ሲገልፅ እርሱ ራሱን ለአብርሃም ለይሥሐቅና ለያዕቆብ የሚገለጥና ምድረ ርስትንም ሊሰጣቸው ቃል እንደገባ ለሙሴ ገልፆለታል፡፡ ስለዚህ በይሥሐቅ አንደበት አድሮ ያዕቆብን የመረቀው እግዚአብሔር ነው፡፡ ይህንን የሚጠራጠሩ ቢኖሩ እንኳን የይሥሐቅን ምርቃት የፈጸመው /እንዲደርስ ያደረገው/ እግዚአብሔር ነው፡፡ ታዲያ አምላካችን ለቅዱሳን የሚገባን ስግደት የሚቃወም ቢሆን ይሥሐቅን “ሕዝብም ይስገዱልህ” ብሎ ሲመርቅ አይገሥጸውም ነበርን? ባይገሥጸው እንኳን “ልጆች ይስገዱልህ” ብሎ የመረቀ ይሥሐቅን ምርቃቱን ባለመፈጸም /እንዲደርስ ባለማድረግ/ ቃሉ ልክ እንዳልሆነ አያሳይም ነበርን? ደግሞስ ለፍጡር በሚገባ መስገድ ስሕተት ቢሆን ከብዙ ዘመን በኋላ ያዕቆብ ከነቤተሰቡ ለኤሳው በመስገድ የአባቱን የይሥሐቅን “ስሕተት” ይደግመው ነበርን? ከዘፍ.37-41 ድረስ የፃድቁን የዮሴፍን ታሪክ እናገኛለን፡፡ በዚህ ክፍል እግዚአብሔር ለዮሴፍ እንደሚሰገድለት የሚተነብይ ሕልም አሳየው፡፡ “እኔ ያለምሑትን ሕልም ስሙ፡ እነሆ እኛ በእርሻ መካከል ነዶ ስናሥር ነበርና፤ እነሆም የእኔ ነዶም ቀጥ ብላ ቆመች፤ የእናንተም ነዶች በዙሪያ ከበው እነሆ ለኔ ነዶ ሰገዱ” /ዘፍ.37፡7/፡፡ ወንድሞቹ ከሕልሙ የተነሣ እንደሚሰግዱለት ተረድተው ወንድማቸው ዮሴፍን ይበልጥ ጠሉት፡፡ለቅዱሳን አንሰግድም ብለው ቅዱሳንን የማያከብሩ ሰዎች በትዕቢት ራሳቸውን ከቅዱሳን በላይ በማድረግ፣ ወንድማቸውን ዝቅ ያደረጉትን የዮሴፍን ወንድሞች ይመስላሉ፡፡ እግዚአብሔር ግን ይህንን እንዲረዱት ዮሴፍ ነዶ በተባሉት በወንድሞቹ ብቻ ተሰግዶለት የሚቀር ሳይሆን በሌሎች ፍጥረታትም ዘንድ እንደሚከብር ሲገልፅላቸው ዮሴፍን ሌላ ሕልም ዐሳየው፡፡ “እነሆ ደግሞ ሌላ ሕልምን አለምሁ፣ እነሆ ፀሐይና ጨረቃ አሥራ አንድ ከዋክብትም ሲሰግዱልኝ ዐየሁ” /ዘፍ.37፡9/፡፡ እግዚአብሔር ተናግሮ ነገር አይቀርምና ወንድሞቹ እንዳይሰግዱለት፣ እንዳይገዙለት ሽተው ሊገድሉት ቢሞክሩም፣ ጉድጓድ ውስጥ ቢጥሉትም፣ ለነጋድያን ቢሸጡትም በሀገራቸው ሊፈጽሙት የከበዳቸውን ሐቅ ርሐብና ድርቅ ሲመጣ በባዕድ ምድር በግብፅ ሊያደርጉት ግድ ሆኖ ወንድሞቹ ለዮሴፍ መስገዳቸው አልቀረም፡፡ “የዮሴፍም ወንድሞች በመጡ ጊዜ በግምባራቸው በምድር ላይ ሰገዱለት” /ዘፍ.42፡6/፡፡ ለቅዱሳን አንሰግድም የሚሉ ሰዎች ምንም እንኳን የመጽሐፍ ቅዱስን እውነት ሊያጠፉት ሽተው ቢሰርዙና ቢደልዙትም፣ በቀላል አማርኛ በሚል ፈሊጥ ቃሉን ቢዘነጥሉትም፣ ጥቅስን ዘንጥሎ በመጣል ጉድጓድ ውስጥ ቢጥሉትም፣ አውጥተው ለሥጋዊ ስሜትና ለዓለም ክህደት ቢሸጡትም ርሐበ ነፍስ ድርቀተ መንፈስ ሲመጣ በሀገራቸው፣ በሕይወተ ሥጋቸው ያላደረጉትን እውነትን በሲዖል እንኳን ለማድረግ መጓጓታቸው አይቀርም፡፡ “የናቁሽም ሁሉ ወደ እግርሽ ጫማ ይሰግዳሉ” እንዳለ ኢሳይያስ /ኢሳ.60፡14/፡፡ በምድር ምጽዋት የነፈገውን አልአዛርን በሲዖል በአብርሃም አማላጅነት እንደለመነው ነዌ፡፡ /ሉቃ.16፡20-31/፡፡ ጳዎሎስንና ሲላስን ለመሰሉ ቅዱሳን ለእናንተ የሚገባው ስግደት ሳይሆን መታሠር ነው ብለው ደብድበው ካሠሯቸው ሰዎች መኃል አንዱ የሆነው የእሥር ቤቱ ጠባቂ በእሥር ቤቱ ውስጥ በነጳውሎስ ዝማሬ ምክንያት ከደረሰው ታላቅ መናወጽ በኋላ ከሥራቸው ተደፍቶ ሰገደላቸው፡፡ “ከጳውሎስና ከሲላስ ፊት ተደፋ” /ሐዋ.16፡29/ እንዲል ግብረ ሐዋርያት፡፡ የቅዱሳኑን ዝማሬ ሰምቶ እሥር ቤቱን አናውጾ ጠባቂውን እንዲሰግድ ያደረገው እግዚአብሔር አይደለምን? እግዚአብሔር ቃል በቃል ለቅዱሳን ስግደት እንደሚገባ የተናገረበት ቦታን ለሚሻ ደግሞ እነሆ፡- በራእየ ዮሐንስ ምዕራፍ ሦስት ላይ ሁለት የቤተክርስቲያን ጠባቂዎችን እናገኛለን፡፡ አንደኛው በሰርዴስ የሚገኘው መልአክ /ጠባቂ/ ሲሆን አንደኛው ደግሞ የፊልድልፍያ ቤተክርስቲያን መልአክ /ጠባቂ/ ነው፡፡ የሰርዴሱ ጠባቂ ሥራው በአምላክ ፊት ፍጹም ያልሆነና በቁሙም ሞተሀል የተባለ ሲሆን እንዲነቃና ንስሐ እንዲገባ አግዚአብሔር አዟል፡፡ እንዲህ ካላደረገ ግን እንደሚፈርድበት “እመጣብሃለሁ” ሲል ነግሮታል፡፡ የፊልድልፍያው መልአክ /ጠባቂ/ ግን በእግዚአብሔር ፊት የተወደደና ቅዱስ ነበርና እግዚአብሔር እንዲህ አለው “ሥራህን አውቃለሁ፤ እነሆ በአንተ ፊት የተከፈተ በር ሰጥቼአለሁ፤ ማንምም ሊዘጋው አይችልም፤ ኃይልህ ትንሽ ቢሆን ቃሌን ጠብቀሃልና ስሜንም አልካድህምና፡፡ እነሆ አይሁድ ሳይሆኑ አይሁድ ነን ከሚሉ ነገር ግን ከሚዋሹ ከሰይጣን ማኅበር አንዳንዶችን እሰጥሃለሁ እነሆ መጥተው በእግሮችህ ፊት ይሰግዱ ዘንድ እኔም እንደ ወደድሁህ ያውቁ ዘንድ አደርጋቸዋለሁ” /ራእ.3፡8-9/፡፡ ለቅዱሳን ስግደት አይገባም የሚሉ ምንኛ ያልታደሉ ናቸው? “የተከፈተ በር ሰጥቼሀለሁ ማንምም ሊዘጋው አይችልም” የተባለላቸውን ቅዱሳንን የሚመሰገኑበትን የጸጋ በር ሊዘጉ የሚሮጡ ምንኛ ምስኪኖች ናቸው? “እነሆ አይሁድ ሳይሆኑ አይሁድ ነን ከሚሉ ነገር ግን ከሚዋሹ ከሰይጣን ማኅበር” የተባሉ ክርስቲያን ሳይሆኑ ክርስቲያን ነን የሚሉ ነገር ግን የሚዋሹ ምንኛ አሳዛኝ ናቸው? እነሆ ክርስቲያን ሳይሆኑ ክርስቲያን ነኝ በሚል ቅዠት ቅዱሳንን የማይወዱ የሰይጣን ማኅበር አባላት መባላቸው እንዴት የሚደንቅ ነው? እንደ ቅዱሳን ሁሉ እንዲ ሰጣቸው ተፈጥረው እነርሱ ራሳቸው ተላልፈው መሰጠታቸውና ባይወዱም እንኳን በቅዱሳን እግር ፊት መስገዳቸው የማይቀር መሆኑ እንዴት ግሩም ነው? በተዐብዮ ራሳቸውን እኔም እንደ እገሌ ቅዱስ ነኝ የሚሉ ዘባቾች ቅዱሳንን በትሕትናቸውና አንዱ ለአንዱ በመስገዳቸው የሚወድ እግዚአብሔር “እንዴት እንደወደድሁህ ያውቁ ዘንድ አደርጋቸዋለሁ” ብሎ ለቅዱሳን ቃል መግባቱ እንዴት ያለ ምሥጢር ነው? (እግዚአብሔር ቢፈቅድ በሁለተኛው ክፍል መቼ መቼ እንደሚሰገድ ፤ ለመላእክት፣ ለቅዱሳንና ለቅዱሳን ንዋያት የሚሰገድ ስግደትን ፤ መላእኩ ዮሐንስን አትስገድልኝ የማለቱን ምሥጢር እናያለን፡፡ በሦስተኛው ክፍልም ከሰሙነ-ሕማማት ጋር በማያያዝ ስግደትን እናነሣለን፤ በተለይ የግዝት በዓላት በሕማማት ቢውሉ ይሰገዳልን የሚለውን ለመመለስ እንሞክራለን፡፡ እግዚአብሔር ይርዳን፡፡)

ምሥጢራተ ቤተክርስቲያን
ምሥጢር ማለት ምን ማለት ነው?

ምሥጢር፡- ‹‹አመሥጠረ›› አራቀቀ ካለው የግእዝ ግሥ የወጣ ሲሆን ትርጉሙም ረቂቅ የማይታይ ፣ ኅቡዕ ፣ ሽሽግ ማለት ነው፡፡ አንድም

ምሥጢር፡- በመንፈሳዊ ትርጉሙ ሲታይ የሰው ልጅ በራሱ ጥበብ መርምሮ ሊደርስበትና ሊያውቀው የማይችል አምላካዊ ግብር መንፈሳዊ ረቅቅ የማይታይ የሚደንቅ ማለት ነው፡፡ ለምሳሌ 5ቱ አእማደ ቤተክርስቲያን

ምሥጢራተ ቤተክርስቲያንን በእምነት ካልሆነ በቀር በሥጋዊ ጥበብ ሊቀበሉት አይችሉም ከሰው አእምሮ በላይ ናቸውና፡፡ ለዚህም ግልጽ የሆኑ ቃላትን በመጽሐፍ ቅዱስ መመልከት ይቻላል፡፡

ለምሳሌ ጌታችን በዮሐ 6፡56 ላይ‹‹ ሥጋዬን የበላ ከሜን የጠጣ የዘለአለም ሕይወት አለው›› ብ የቅዱስ ቁርባንን ምሥጢርናት ሲያስተምራቸው ብዙዎች ወደኋላ እንደተመለሱ ቅጥር 66 ላይ ይናገራል፡፡ እንዲሁም አሉ ‹‹ ይህ ነገር የሚያስጨንቅ ንግግር ነው ማን ሊሰማው ይችላል?›› ዮሐ 6፡60፡፡ በሌላም ቦታ ላይ በዮሐ 3፡3 ላይ ‹‹ሰው ዳግመኛ ካልተወለደ በቀር የእግዚአብሕርን መንግሥት ሊያይ አይችልም›› ብሎ ለኒቆዲሞስ ምሥጢረ ጥምቀትን ሲሰብከው ይህ ረቂቅ የሆበት ኒቆዲሞስ የመለሰው መልስ ‹‹ሰው ከሸመገለ በኋላ እንዴት ይወለዳል?›› ነበር ያለው፡፡ ጌታ በእምነት ሊቀበሉት ስለሚችል ምሥጢር ሲነግረው እሱ ግን ስለ ምድራዊ /ሥጋዊ/ ያስባል ያ መንፈሳዊ ይህ ሥጋዊ ከዛም አለው ነፋስ ሲነፍስ ታያለህ ከወዴት እንደሚመጣ ግን አታውቅም ዳግም መወለድም እንዲሁ ነው ብሎ ረቅቅነቱን ነግሮታል፡፡ ስለዚሀ ሁሉም ምሥጢራት ከኛ አእምሮ በላይ ስለሆኑ በእምነት ብቻ መቀበል አለብን ያልነው ለዚህ ነው፡፡ በዳዊት ትርጓሜ ላይም ‹‹ በሬ ቀንበር ከተጫነበት ያ ቀንበር ሲያስጨንቀው እንደሚውል እንዲሁም ባሕርየ ሥላሴን ወይም የእግዚአብሔርን ሥራ ምሥጢር እመረምራለሁ የሚል ሰውም እንዲሁ ሲጨነቅ ይኖራል›› ይላል፡፡ ስለዚሀም ሠለስቱ ምዕት ያለመመርመር እንመን ያሉት፡፡ እኛ ሥጋውያ ሰዎች እንኳን ምሥጢራተ እግዚአብሔርን ልንመረምርና ልናውቅ ቀርቶ በውስጣችን ስላለች ነፍስ እንኳን ምን እንደሆች ግብሯን ጠባይዋን ባሕርይዋን መርምረን አልደረስንበትም፡፡ በውስጣችን ያለችን ነፍስ መርምረን ካለደረስንባት ረቂቅ የሆነውን የእግዚአብሔርን ምሥጢራትማ እንዴት? ስለዚህ እግዚአብሔር ያሳወቀንን

/የገለጠልንን/ ያህል መረዳት እንጂ መመርመር ጉዳት እዳለው ከላይ የጠቀስናቸው ያስረዱናል፡፡

ምሥጢራተ ቤተክርስቲያን በሚታይ መንፈሳዊ አገልግሎት የማይታይ መንፈሳዊ ጸጋና በረከት የምናገኝባቸው የዘለአለም ሕይወት የሚያሰጡን መንፈሳዊ መሣሪያዊች ናቸው፡፡ ይኸውም ለዘላለም ተሰውሮ የነበረ አሁን በሐዲስ ኪዳን በወንጌል የተገለጠ ከእግዚአብሔር የወጣ የእውነት ቃል /ትምህርት/ እና እግዚአብሔር ወልድ ሰው ሆኖ ድኅነትን ለዓለም ሁሉ ማቅረቡ ነው፡፡ ሮሜ 16፡26 ፣ ኤፌ 1፡9

የምሥጢር አከፋፈል ምሥጢር በ3 ዓይነት አከፋፈል ይከፈላል፡፡

ጊዜያዊና ፣ ዘለአለማዊ ጊዜያዊ ምሥጢር፡- ብዙዎች የማፈያውቁት ጥቂቶች ብቻ የሚያውቁት ጊዜሊፈታው የሚችል ማለት ነው፡፡

ዘለአለማዊ ምሥጢር፡- ከእግዚአብሔር በቀር በማንም የማይታወቅ፡፡ ለምሳሌ 5ቱ አእማደ ቤተክርስቲያን ስንመለከት በእምነት ብቻ እግዚአብሔር ያሳወቀንን ያህል ስለምንረዳ ዘላለማዊ ምስጢር ተባሉ፡፡ ይህንንም አባቶች፡- ‹‹ የገናናነቱን ነገር ለመመርመር የነቢያትና የሐዋርያት አንደበት አይታቻለቸውም፡፡ ስለዚህ አንመርምር ጥልቅነቱንም አንጠናቀቅ›› አባ ሕርያቆስ በማለት ያስረዱናል፡፡ ቅዱስ ባስልዮስ ዘቂሳርያም ‹‹ የእግዚአብሔርን የጌትነቱን ነገር በነገር ትችት መመርመር ድፍረትም ኃጢአትም ነው›› የሚል ቃል ተናግሯል፡፡

የፈጣሪና ፣ የፍጡራን የፈጣሪ ምሥጢር፡- ተምረው ተመራምረው የማይደረስበት በእምነት ብቻ የሚገለጥ ምሥጢር ነው፡፡ ፍጡር ስለፈጣሪ ሊያውቅ የሚችለው የተገለጠለት ያህል ብቻ ነውና፡፡ ይህ ምሥጢር በተለይ የተገለጠው በሐዲስ ኪዳን ነው፡፡ ይህም ቢሆ ግን እንደየብቃታችን እንጂ ለሁሉም እኩል አይገለጥም፡፡ ሮሜ 16፡25

የፍጡራን ምሥጢር፡

-1ኛ የሰዎች ፤በሰዎች መካከል በድብቅ ለተወሰነ ጊዜ በምጢር ከቆየ በኋላ የሚገለጥ ነው፡፡

-2ኛ የመላዕክት ምሥጢር፤ መላእክት ረቅቃን ከመሆቸው የተነሳ የሰው ላጅ ስለመላእክት የሚያውቀው በመጸፍ የተገለጠለትን ብቻ ነው፡፡ ቅዱሳን እንኳን ሲበቁ ምሥጢራቸውን ያውቃሉ እንጂ ለሁሉም ኩል አይገለጥም፡፡

ፍጻሜ ያለውና ፣ ፍጻሜ የሌለው ፍጻሜ ያለው፤ የሰው ልጆች ሊረዱ በሚችሉበት መንገድ ስለሚገለጡ የፍጡራን ምሥጢርና ጊዜያዊ ምሥጢር ፍፃሜ ያላቸው ምሥጢራት ይባላሉ፡፡

ፍጻሜ የሌለው፤ የፈጣሪና የዘለአለማዊ ምሥጢር ፍፃሜ የሌላቸው ምሥጢራት ናችው፡፡ ምክንያቱም ከሰው ልጅ አእምሮ በላይ ስለሆኑ ነው፡፡

ኣቡነ እንድርያስ (ሰፍአን) ገዳሞምን
ገዳም ደብረ ጽጌ ኣቡነ እንድርያስ ኣብ ዞባ ደቡብ ከባቢ ሰፍኣ ዝርከብን ኣብ ኣዝዩ ልጉስ ቦታ ዝተደኰነን ኮይኑ ኣብ መወዳእታ ፲፫ ክፍለዘመን ዝተገደመ ጥንታዊ ገዳም እዩ። እዚ ገዳም በቲ ካብ ርሑቕ ዝልለየሉ ጫፍ ጭማራ ዝቕርጹ በሊሕን ጸዳፍን እምባ ዝተማእከለ ኮይኑ እቲ ቤተ ክርስቲያንን ፈዋሲ ማየ ጸሎቱን ድማ ኣብ ውሽጢ በዓቲ እዚ ጎቦ ይርከብ። መሥራቲኡ ድማ ቅዱስ ኣቦና ኣቡነ እንድርያስ እዮም። ክብረ በዓል ገዳም ኣቡነ እንድርያስ ባሕቲ የካቲት ብድምቀት ይኽበር። ኣሕጽር ኣቢልና ታሪኽ ሕይወትን ተጋድሎን ኣቡነ እንድርያስን ገዳሞምን ብዝምልከት ካብ ገድሎምን ካልኦት ጽሑፋትን ዘቀናበርናዮ ንበረኸትን ትምህርትን ክኾነና ኣስዒብና ከነቕርብ ከሎና ጸሎትን በረኸትን ኣቦና ምስ ኵላትና ሕዝበ ክርስቲያን ክኸውን ብምምኅጻን እዩ።

ታሪኽ ሕይወት ኣቡነ እንድርያስ 2.1 ትውልዶም ብፁዕ ኣቦና ኣቡነ እንድርያስ ኣቡኦም ዘአማኑኤል (ብዓል ጋዳ) ኣዲኦም ድማ ዓመተ መንፈስ ቅዱስ ይበሃሉ። ስፍራ ልደቶም ድማ ኣብ እንደርታ ደርገ ዐጀን እዩ። ወለዶም ሃብታማት ፍርሃት ኣምላኽ ዝነበሮም ለጋሳት ድማ እዮም ነይሮም፤ ኣብዚኆም ድማ ንነዳያን ምምጽዋት ይፈትዉን የዘውትሩን ነበሩ፤ ከምቲ ቅዱስ መጽሓፍ ዝእዝዞ ድማ ምቕባል ጋሻ ዘፍቅሩ እዮም ነይሮም። እንተኾነ ውላድ ስለዘይነበሮም ይጕህዩን ንእግዚአብሔር ዘሥምር ውላድ ክህቦም ድማ ብኃባር ዕለት ዕለት ለይትን መዓልትን ንሥሉስ ቅዱስ እናሰገዱ ይምህለሉ ከኣ ነበሩ። ናብ ቤተ ክርስቲያን ከይዶም ድማ መብጽዕኦም ንቅዱስ እግዚአብሔርን ንቅድስት ድንግልን የውፍዩ ነበሩ።

ሓደ ለይቲ ናብ ቤተ ክርስቲያን ኣትዮም ኣዝዩ መሪር ንብዓት እናፍሰሱን ኣብ ቅድሚ ሥዕሊ ቅድስት ድንግል ጠጠው ኢሎም እናጸለዩን ከለዉ እግዝእትነ ማርያም ብዓቢይ ብርሃን ተኸቢባ፤ ብየማንን ጸጋምን ብቅዱስ ሚካኤል ወገብርኤል ተዓጂባ መጸት እሞ ኅሩይ ዝኾነ ውላድ ከምዝረኽቡ ባዕላ ኣበሰረቶም፤ ባረኸቶም ድማ። ከምቲ ዘበሰረቶም ድማ ልክዕ ኣብቲ ናታ በዓለ ልደት ባሕቲ ግንቦት ፲፪፻፲፭ ዓ.ም. ተወልዱ። ኣብቲ መዓልቲ ልደቶም ድማ ዓቢ ብርሃን ተራእየ። እዚ ተኣምራታዊ ብርሃን ከኣ ነታ ዝተወልዱላ ቤት መልኦ። ኵለን ኣብኡ ተኣኪበን ዝነበራ ኣዋለድቲ ድማ ኣዝየን ተደነቓ። ኵሎም ኣብቲ ቤት ዝነበሩ ድማ ብኃይሊ ነጸብራቕ ናይቲ ብርሃን ናብ መሬት ወደቑ፤ እቶም ወለዲ ድማ ነዚ ምስ ረኣዩ ፍግም ኢሎም ንእግዚአብሔር ብምስጋድ ኣመስገኑ። ኣብቲ ቤት ድማ ፍጹም ሓጐስ ኮነ። ስለቲ እግዚአብሔር ዝሃቦም ጸጋን ጸሎቶም ምስምዑን ድማ ንድኻታት ምጽዋት ሃቡ። ወለዶም ድማ ነዚ ብብስራት ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ንዝተወልደ ህጻን መሓረነ እግዚእ ኢሎም ሰመይዎ።

2.2 ኣተዓባብዪኦም

እዚ መንፈስ ቅዱስ ዝባረኾን ዝገለጸሉን ህጻን ድማ ጌና ኣብ ሕቝፊ ኣዲኡ ከሎ ንእግዚአብሔር ባህ ብዘብል መዝሙር የመስግን ነበረ። እዚ ብኸምዚ ኣገባብ ዝተወልደን ዝዓዀዀን ህጻን ክሳብ ሸውዓተ ዓመት ዝመልእ ኣብ ቤት ኣቡኡ ተቐሚጡ ዝተፈላለየ ዘደንቕ ተኣምራት ይገብር ነበረ። ወዲ ሸውዓተ ዓመት ምስ ኮነ ወለዱ ናብቲ ዘጥመቖ ኤጲስ ቆጶስ ክምህረሎም ወሰድዎ። እቲ ኤጲስ ቆጶስ ድማ ነቲ ህጻን ምስ ረኣዮ መንፈስ ቅዱስ ዝዓሰሎ ምዃኑ ኣስተውዓለን ሠለስተ ሳዕ ባረኾን መረቖን ድማ። ብኡ ንብኡ ድማ መንፈስ ቅዱስ እናገለጸሉ ጸሎታትን ኵሎም መጻሕፍተ ቅዱሳት ብሉያት ሓዲሳትን መዝሙራትን ንባባቶምን ትርጓሜያቶምን ተማህረን ፈለጠን። ብኸምዚ መንፈሳዊ ኣገባብ ድማ ኣብ ትሕቲ ወለዱ ዓበየ።

2.3 ምንኵስንኦም

መሐረነ እግዚእ ዕድሚኡ ፲፪ ዓመት ምስ ኮነ “ክብረት ኣቦይን ንብረት እዚ ኃላፊ ዓለምን ንምዃኑ እንታይ ክዓብሰለይ እዩ፧! ከይደ መስቀል ሞተይ ክጸውርን ንኣምላኸይ ድማ ምስዓብ ይሕሸኒ” ብምባል ቤት ኣቡኡ ሓዲጉ ጭኽ (ትግራይ) ናብ ዝብሃል ዱር ዝኾነ ቦታ ከይዱ መነነ። ኣብኡ ድማ ብጾምን ጸሎትን ብስግደትን ብትሕርትምን ዓቢ ገድሊ ይፍጽም ነበረ። ሽዑ እታ መካነ ጸሎቱ ዝነበረት ስፍራ ፈውሲ ዘለዋ ማይ ፈልፈለት፤ ክሳዕ ሎሚውን ማየ ጸሎት ኮይና እናፈልፈለት ብስም ኣቡነ እንድርያስ ትጽዋዕ ኣላ።

ካብኡ ድማ ናብ ንኡስ ዞባ ሰንዓፈ ዝርከብ እምባ ላኻ ዝብሃል ቦታ መጺኡ ንኃያሎ ዓመታት ብጸሎት ተወሲኑ ምስ ኣምላኹ እናተራኸበ ከሎ ኣብቲ ቦታ ማይ ፈልፈለ እሞ ሕሙማት እናመጹ ካብቲ ማየ ጸሎት እናተሓጽቡን እናሰተዩን ዝሓውዩ ኮኑ። እዚ ተኣምራታዊ ፍጻመ ግና ውዳሴ ከንቱ ከየስዕበሉ ብምፍራህ ነቲ ቦታ ለቂቑ ክኸይድ ምኽንያት ኮኖ። ስለዚ ድማ ኣርሒቑ ብምኻድ ኣብ ትግራይ ጥቓ ዓድዋ ናብ እትርከብ ገዳም ሰሎዳ ኣባ ገብረክርስቶስ ኣተወ። መሐረነ እግዚእ ኣብቲ ገዳምውን ምስ ኣተወ ከምቲ ልማዱ ጾምን ጸሎትን ስግደትን እናበዝኀ ብትሕትና ናይ ርድእና ስራሕ ይሰርሕ ነበረ። እቲ እግዚአብሔር ዝሃቦ ጸጋ ልዑል ስለዝነበረ ድማ ኣብቲ ገዳምውን ማየ ጸሎት ኣፈልፊለ። መሐረነ እግዚእ ወዲ ፴ ዓመት ምስ ኮነ: ነዚን ካልእን ልዑል ዝኾነ ጸግኡን ክብሩን ዘስተውዓሉ ኣቡነ ገብረክርስቶስ ድማ ብመጀመርታ ዲቁና ኣስዒቡ ምንኵስና ቀጺሉ ድማ ቅስና ክቕበል ግድን በልዎ፤ ከምኡ ድማ ኮነ። ስሙ ድማ ኣቡነ እንድርያስ ኢሎም ሰመይዎ። ኣቡነ ገብረክርስቶስ ድማ ስለቲ መሓረነ እግዚእ ዘርእዮ ዝነበረ ሰናይ ግብርን ቃልን ባረኾን ሰዓሞን። ስለዚ ድማ ምንኵስና ኣቡነ እንድርያስ ካብ ኣብነ ገብረክርስቶስ ምዃኑ ይፍለጥ። ናይ ኣቡነ ገብረክርስቶስ ሓረገ ምንኵስና ድማ ጳኵሚስ ኢሉ ኣረጋዊ ካብ ዝብል ጨንፈር ሓረገ ምንኵስና ምዃኑ ይፍለጥ። ርእሲ ኵሎም ሓረገ መነኮሳት ግና ኣቡነ እንጦንስ እዮም።

2.4 ተጋድሎኦምን ተኣምራቶምን

እዞም ቅዱስ ኣቦ እዚኦም ኣብቲ ዝመንኰሱሉ ገዳም ከለዉ ካብቲ ቅድሚ ሕጂ ዝገብርዎ ዝነበሩ ብዝያዳ ጽንኩርን ዓቢይን ገድሊ ይፍጽሙ ነበሩ። ብትሕትና ንኵሉ ዓብይ ይኹን ንእሽቶይ ከይበሉ እናገልገሉን እናተለኣኹን ድማ በረኸት ይቕበሉ ነበሩ። ይኹን ደኣ እምበር ማዕረ ማዕሪኡ እቲ ዘለዎም ትሩፋትን ጸጋ ተኣምራትን እናተጋህደ ኵሉ ምስ ፈለጦም ሕጂውን ውዳሴ ከንቱ ፈሪሆም ካብ ገዳም ሰሎዳ ሃዲሞም ኣብ ከባቢ ኣኽሱም ደብረ ሲና ኣብ ዝብሃል ዓዲ ፍሉይ ስሙ ማይ ጉርጉንዲ ናብ ዝብሃል ቦታ ኣተዉ።

ኣብዚ ሓድሽ ቦትኦምውን እቲ ጸጋኦም ምስኦም ስለዝነበረ ብዙኅ ዕፁብ መንክር ዝኾነ ተኣምራት እናገበሩ ማየ ጸሎት ኣፈልፈሉ። ከምቲ ዝንገርውን ክሳብ ሎሚ እዋን: እዚ ማየ ጸሎት ብዙኃት ድውያንን ሕሙማትን ይፈውሰሉ ኣለዉ።

2.4.1 ምግዓዝ ጎቦ

ካብኡ እንደገና ተላዒሎም ናብ ሃገርና ብምእታው ሓበላ ጕበር ኣብ ዝተባህለ ከባቢ ዴዳ ተቐመጡ። ኣብኡ ድማ ብጸሎትን ስግደትን ትሕርምትን ምስ ጸንሑ ድንግል ማርያም ተገሊጻ “እንድርያስ ፍቁርየ ወፍቁረ ወልድየ: ተንሥእ ታቍርብ ቍርባነ ወትባርክ መርጡልየ በከመ ይቤ መጽሐፍ ብእሲ ንጹሕ ያነጽሐ ለቤተ ክርስቲያን” በለቶም። ንሶምውን ነዚ ምስ ሰምዑ ፍግም ኢሎም ሰገዱላ። በቲ ዝበለቶም ድማ ክቕድሱ ናብ ኣሥመራ ክመጹ ከለዉ ዓጽፎምን መጻሕፍቶምን ዝጽዕንዎ ገብርሔር ዝተሰምየ ኣድጊ ነበሮም። ኣብ ከባቢ ኣሥመራ (ብዙኃት ፈላጣት ታሪኽ ዝብልዎ ከባቢ ቍሸት- ጻዕዳ እምባ ዝነበረ) ድማ ነቲ ኣድጊ ምሕላፍ ዘሸገሮ ዓቢ ጸድፊ ጸንሖም። ሽዑ ጸሎት ኣብጺሖም ነቲ ጸድፊ ብትእምርተ መስቀል ባሪኾም ብስም አብን ወልድን መንፈስ ቅዱስን ሓደ ኣምላኽ ኢሎም ብስም ኢየሱስ ክርስቶስ ካብዚ ገዓዝ ኢሎም ነቲ ጸድፊ ክግዕዝ ኣዘዝዎ። እቲ ጸድፊ ዓነው ኢሉ ናብዚ ሎሚ ኣብ መንገዲ ኣሥመራ ነፋሲት ዝርከብ ዓርበ ረቡዕ ዝበሃል ኣጻድፍ ዝበዝኆ ዓዲ ገዓዘ። ኣቦና ነቲ ኣብ ወንጌል ተጻሒፉ ንዝርከብ ቃል ጐይታ ዝፈጸሙ እዮም፤ እዚውን ክንዲ ፍረ ኣድረ ትኣክል ሃይማኖት እንተደኣ ኣልያትኩም ነዚ ጎቦ ካብዚ ናብቲ ገዓዝ እንተበልክምዎ ይግዕዝ ዝበሎ ቃል እዩ ተፈጺሙ። እዚውን ኣብ ሃገርና ክንደይ ዝኣክል ዓበይቲ ቅዱሳን ከምዝነበሩ ዘረጋግጽ እዩ። ማቴ ፲፯፥፳

ነዚ ድንቂ ተኣምራት ዝረኣዩ ኵሎም ንኣምላኽ ኣመስገኑ፤ በቲ ድንቂ ነገርውን ኣዝዮም ኣስተንከሩ። ምስኦም ዝነበሩ ኣቡነ ኤዎስጣቴዎስውን ብትሕትና “ንሕነሰ መሰልከነ ሰብዓ ዘከማነ እንዘ ብከ ሃይማኖተ ዘያፈልስ ኣድባረ” በልዎም። ብኅብረት ድማ ንእግዚአብሔር እናመስገኑ ናብቲ ታቦት ቅድስት ድንግል ዘለዎ ቦታ ኣሥመራ በጺሖም። ብኸምዚ ድማ ነዚ ዝተኣዘዝዎ እናፈጸሙ ንኃያሎ ዓመታት ይመላለሱ ከምዝነበሩ መጽሓፈ ገድሎም የረድእ።

2.4.2 ማየ ዮርዳኖስን ማና ሰማይን

ቅዱስ ኣቦና ኣብ ሓደ እዋን ነቲ መድኃኔ ዓለም ክርስቶስ ንዝተወልደሉ ቤተ ልሔም ዝዓበየሉ ናዝሬት ዝተጠመቐሉ ዮርዳኖስ ጸዋተወ መከራ ዝተቐበለሉን ዝተሰቕለሉን ቀራንዮ ክርእይ ዝብል ሕሊና መጾም እሞ ናብ ኢየሩሳሌም ንምንቃል ሓሰቡ። ኣምላከ ቅዱሳን እግዚአብሔር ግና ተገሊጹ ክንዲ ቤተ ልሔም በዓቶም መቕደስ ከምዝገብራ፥ ክንዲ ዮርዳኖስ ድማ ማዮም ከምዝቕድሳ፥ ክንዲ ኢየሩሳሌም ድማ ነታ መቓብሮም ከምዝባርኻ ቃል ኣትዩሎም ተሰወረ። በዚ ድማ ኣብ መንገዲ ምምላሶም ኣብ ቦጎስ ዝተባህለ ከባቢ ስብከተ ወንጌል እናመሃሩ ሃይማኖት ከምዘስፍሑ ገድሎም ይነግር።

ድኅሪ ነዊሕ ዓመታት ኣቦና ናብዚ ሕጂ ገዳም ኮይኑሉ ዘሎ ምስ መጹን ነቲ ገዳም ምስ መሠረትዎን ናይ ኣንድነት ሥርዓት ምስ ገበሩሉን ኣዝዮም ብዙኃት መናንያን ክሰሓቡን ክፈርዩን ክኢሎም። እቲ ዝርካቡ ቆጽሊ ገዳምውን ንብምሉኦም መናንያን ስለዘይኸኣለ እቲ ገዳም ብጥምየት ክፍተን ግድን ኮነ። ነዚ ጸገም ዝረኣዩ ኣቦናውን ናብ እግዚአብሔር ኣመልኪቶም፤ ብተኣምር ድማ ማይ ናብ ወይኒ ለዊጦም ኣስተይዎም፤ ካብ ሰማይ ድማ ማና ኣዝኒሞም መገብዎም። “ኢትትሕለፉ እምዛቲ መስፈርት” ኢሎም ኸኣ ነዛ ክሳዕ ሎሚ ሕያው ምስክር ኮይና ዘላ ጎሞር ገበሩሎም። እዚ ከኣ ናይ ሎሚ ኣንድነት ምስክሩ ንሱ እዩ። በዚ ድማ ፲፬ ዓመት መገብዎም። ንሱ ምስ ኣቋረጸ ድማ ከም ብሓድሽ ወርቂ እናዝነሙ ንኡኡ እናለወጡ ንነዊሕ ዓመታት ተቐመጡ።

ኣብ ላዕሊ ኣኅጽር ኣቢልና ኣብነት ክኾነና ክልተ ተኣምራቶም ጠቐስና እምበር ገድሊ ኣቡነ እንድርያስ ኣዝዩ ብዙኅን መስተንክራዊን እዩ፤ ንሶምውን በጺሖሞ ዝነበሩ መንፈሳዊ ደረጃ ኣዝዩ ልዑል እዩ ነይሩ። ብዝያዳ ድማ ነቲ ገድሎም ምስማዕን ምንባብን እቲ ዝበለጸ እዩ።

ኣቦና እዚ ኵሉ ገድሊ ክፍጽሙ ከለዉ ሱር ዒቃ እንተዘይኮይኑ ምድራዊ እኽለ ማይ ከምዘይጠዓሙ መጽሓፈ ገድሎም ይምስክር።

2.5 ዝተዋህቦም ቃል ኪዳንን

ድኅሪ ብዙኅ መንፈሳዊ ተጋድሎ ቅዱስ ኣቦና ኣቡነ እንድርያስ ካብዚ ድኻም ዝበዝኆ ዓለም ናብቲ ዝተተስፈውዋ ዘለኣለማዊት ቤቶም ዝኸዱላ ጊዜ ምስ ቀረበ ጐይታ ባዕሉ ብዓቢይ ግርማ ተገሊጹ ዕለተ ዕረፍትኻ ቀሪቡ እዩ ኢሉ ከምቲ ንቅዱሳን ኣብ ጊዜ ዕረፍቶም ዝህቦ ቃል ኪዳን ንኣቦናውን ኪዳን ኣተወሎም።

ካብቲ ዝተኣትወሎም ቃል ኪዳን ንምጥቃስ ድማ እዞም ዝስዕቡ ይርከብዎ። ብእምነት ስምካ ዝጸወዐ፥ ዝክርኻ ዝገበረ፥ መጽሓፈ ገድልኻ ዝጸሓፈ ዘጽሓፈ ዘንበበን ዝሰምዐን ኣብ መጽሓፈ ሕይወት ክጽሕፎ እየ። ነዚ ደብሪ እዚ ከኣ ከምቲ ምውራድ ቃል ደብረ ሲናን ከምታ ዝተወለድኩላ ቤተ ልሔምን ገይረዮ ኣሎኹ። ኣብዚ ደብሪ እዚ ዝጸለየን ዝተማኅጸነን ዝለመነን ኣብ ምሳሕ ደብረ ጽዮን ምሳይ ክረፍቅ እዩ። ኣብኣ ዝነገደ ድማ ዓስብኻ ኽቕበል እዩ። ነዛ መቃብርካ ከኣ ከም ጎልጎልታ መቃብረይ ገይረያ ኣሎኹ። ኣብኣ ዝተቐብረ ድማ ንድኅነት ክጽሕፈሉ እየ። ነዚ ኣብ ውሽጢ በዓቲ ዘሎ ማይ ከኣ ከምቲ ዝተጠመቕኩሉ ማየ ዮርዳኖስ ገይረዮ ኣሎኹ። ኻብኡ ብእምነት ዝሕጸብ ኵሉ ካብ ሕማሙ ክፍውሶ እየ። መባእን ኵሉ ህያባትን ዝህብ ድማ ዓስቡ ዕጽፊ ኽቕበል እዩ። 2.6 ዕረፍቶም

ቅዱስ ኣቦናውን ቃል ጐይታ ሰሚዖም ፍግም ኢሎም ሰገዱሉ፤ ጐይታ ድማ ዕለተ ዕረፍቶም ነገሮም። ኣቦና ድማ ደወል ደዊሎም ንኣርድእቶም ኣኪቦም፤ ኵሉ ለበዋኦምን ምኅጽንትኦምን ከምኡውን ካብ ጐይታ ዝተቐበልዎ ቃል ኪዳን ድኅሪ ምንጋሮም ብትእዛዝ ጐይታን ማኅሌት መላእኽትን ብዝማሬ ዳዊትን ብእልልታ ሰማያውያንን ነፍሶም ካብ ሥጋኦም ኣብ መበል ፻፳፮ ዓመቶም ብ፲፫፻፵፩ ዓ.ም. ተፈልየት። ጸሎቶምን በረኸቶምን ምስ ኵላትና ይኹን።

2.7 ክብረ በዓል

ክብረ በዓል ገዳም ኣቡነ እንድርያስ ዓመት መጸ ባሕቲ (፩) የካቲት በቶም ገዳማውያን ክብ ብዝበለን ካብ ርሑቕን ቀረባን ነዚ ክብረ በዓል ክሳተፉን በረኸት ክቋደሱን ብዝመጹ ሊቃውንትን ውሉደ ክህነትን ምእመናንን ከምኡውን ካልኦት ኣጋይሽን ተሓጸብቲ ማየ ጸሎቶምን ብዝደመቀ ኣገባብ ማዕሪጉን ይውዕልን ይሓድርን። ብፍላይ ኣብቲ ከባቢ ብዝርከቡ ምእመናን ሰፍኣ: ጽልማ: ሊባን: ሓበላን ካልእን ካብ ንግደቱ ዘየቋርጹን ብዝግባእ ዘኽብርዎን እዮም።

ታሪኽ ገዳም ኣቡነ እንድርያስ ሰፍኣ
3.1 ስያመ

እዚ ገዳም እዚ ምሉእ ስሙ ገዳም ደብረ ጽጌ ኣቡነ እንድርያስ ጺዳርዋ ተባሂሉ ይፍለጥ። ብልምዲ ግና በቲ እቲ ገዳም ተደኵኑሉ ዘሎ ኣድያማዊ ስም ኣቡነ እንድርያስ ሰፍኣ ተባሂሉ ይፍለጥ። እዚ ስያመ’ውን ካልእ ተመሳሳሊ ስም ብዘለዎም ጻድቕ ኣቦ ካብ ዝተገደመ ገዳም ኣቡነ እንድርያስ ዕፉን ብቀሊሉ ንመፍለዪ የገልግል።

3.2 መልክዓ ምድሪ (ኣቀማምጣ)

እዚ ገዳም’ዚ ኣብ ዞባ ደቡብ ከባቢ ሰፍኣ ይርከብ። ካብ ኣሥመራ ንዝብገስ ሰብ እዚ ገዳም ዝርከበሉ ቦታ: መጀመርታ ናብ ዞባ ደቡብ ከተማ ድባርዋ ብምቅናዕ ጐላጉል ጽልማ ወዲእካ ብዓዲ ናህባይ ኣቢልካ ቍልቍል ምስ ወረድካ: ዓዲ ፈለስቲ’ውን ንየማን ገዲፍካ ርሑቕ ምስ ከድካ ዝርከብ ገዳም እዩ። እዚ ገዳም እዚ ካብ ድባርዋ ብሸነኽ ምዕራብ ኣብ ኣስታት ፵ ኪሜ ርሒቑ ይርከብ። ብሓፈሻ ካብ ኣሥመራ ብወገን ደቡባዊ ምዕራብ ኣስታት ፸፭ ኪ.ሜ ርሒቑ ይርከብ። ክነግድን ክሳለምን ንዝሓስብ ድማ መዓልታዊ ክሳብ ዓዲ ፈለስቲ ምድብቲ ኣውቶብስ ትርከብ እያ፤ ካብኡ ድማ ብእግሪ ክሳብ እቲ ገዳም ፫-፬ ሰዓት ይወስድ። ብራኸ እዚ ገዳም ኣብ ኣስታት ፩ ሺሕ ፭፻ ሜትሮ ልዕሊ ጽፍሒ ባሕሪ ይርከብ።

መልክዓ ምድሪ እዚ ገዳም እዚ ኣዝዩ ሰሓብን ካብ ማዕዶ ብቀሊሉ ክረአ ብዝኽእል ኣዝዩ በሪኽ ውጡሕ እምባ ዝልለ እዩ። ከምዚ ኣብ መንጎ ብዙኃት ሰንሰለታውያን ታባታት ተጸሪቡ ዝተሳሕለ በሪኽ እምኒ እዩ ድማ ዝመስል። እቲ ቤተ ክርስቲያንውን ኣብ ጸግኢ እዚ ጎቦ እዩ ዝርከብ። ደብረ ጽጌ ገዳም ኣቡነ እንድርያስ ኣብ ልጉስ ቦታን ኣጻድፍን ዝተደኰነ እዩ። ዝበዝኀ መሬት ገዳም ኣብ ኣኻውሕ ዝዓልብ ዝለዝኾነ ኣብቲ ከባቢ ንሕርሻ ዝኸውን መሬት ክርከብ ዝከኣል ኣይኮነን። ስለዚ እዩ ድማ ስግሪ ዶብ ኣብ ኢትዮጵያ ትግራይ ኣድያቦ ማይ ጨው ከምኡውን ጅማ ኣብ ዝተባህለ ከባቢ: ኣብ ሃገርና ድማ ኣብ ዞባ ጋሽ ባርካ ከባቢ ባድመ ሕርሻዊ ንጥፈታት ዘካይዱ ነይሮም።

ኣብዚ ከባቢ ገዳም ብብዝኂ እንስሳ ዘገዳም ነብሪ፥ ዝብኢ፥ ዓጋዜን፥ ሰሳሕ፥ ቆቛሕ… ከምዘለዉዎ ደቂ እቲ ከባቢ ዝምስክርዎ እዩ።

3.3 ኣመሠራርታ ገዳም

ኣቦና ኣቡነ እንድርያስ ምስ ኣቡነ ኤዎስጣቴዎስ ኮይኖም ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ንታቦተ ቅድስት ድንግል ማርያም ኣሥመራ እናተመላለሱ ንኃያሎ ዓመታት ድኅሪ ምግልጋሎም ሰዓት ምፍልላዮም ምስ ኣኸለ ኣቡነ እንድርያስ ናብ ማይ ምጫቃ (ከባቢ ዓዲ ናህባይ) መጹ። ኣብኡ ድማ ወሰን ሩባ ኣብ ዝነበረት በዓቶም ብጸሎቶን ብጾምን ብስግደትን ተወሲኖም እንከለዉ ኣብዚ ቦታ ክሳዕ ሎሚ ንብዙኃት ፈውሲ ዝኾኖም ማየ ጸሎት ኣፈልፈሉ።

ድኅሪ ነዊሕ ተባሕትዎ ድማ ሓደ ብመፍቅድ ዝራድኦም ዝነበረ ሃዳኒ ንእእም ዝኸውን ዝሓሸ ቦታ ከምዝረኸበሎም ድኅሪ ምስትውዓሉ፤ ጐይታ ተገሊጹ “እንድርያስ ኅሩየይ ዓጽምኻ ዝዓርፈሉን ቃል ኪዳን ዝፍጸመሉን ቦታ ከርእየካ ነዓ” በሎም። ብድኅሪ’ዚ ብመሪሕነት መንፈስ ቅዱስ ናብቲ ጺዳርዋ ዝበሃል ዝነበረ ሕጂ እቲ ገዳም ተገዲሙሉ ዘሎ ስፍራ መጹ። እቲ ቦታ በቲ ጊዜ እቲ ብዙኃት ኣራዊት ገዳም ዝርከቡሉን ተጻባእትውን ዝመልኦ እዩ ነይሩ። ይኹን ደኣ እምበር ኣቦና ነቲ ቦታ ብኵሉ ማእዝን ብትእምርቲ መስቀል ምስ ባረኽዎ ኵሉ ተጻባኢ ከም ትኪ በኒኑ ጠፍአ። ቅዱስ ኣቦና ነዚ ቅዱስ መካን እዚ ካብ እግዚአብሔር ምስ ተዋህቦም ብንብዓት እናሰገዱ ንእግዚአብሔር ኣመስገኑ። ኣስዒቦም ከኣ “ዛቲ ይእቲ ምዕራፍየ ለዓለም” (እዚኣ ናይ ዘለኣለም መዕረፊት ሥጋይ እያ) ብምባል ፈተውዋ። ኣቦና ኣብዚ ስፍራ ክሰግዱ ከለዉ ከም መንኮራኩር፤ ደው ኢሎም ክጽልዩ ከለዉ ድማ ከም ዝተተኽለ እሞ ነቕ ዘይብል ዓንዲ ይመስሉ ነበሩ። ሽዑ ዓቢ ብርሃን ካብ ሰማይ ይወርድን ኣብዚ ደብሪ እዚ ድማ ይትከልን ብርሑቕ ድማ ይረአን ነበረ።

ነቲ ብርሃን ዝረኣዩ ኣርድእትን ካህናትን ዲያቆናትን’ውን ብብዝኂ ናብዚ ብርሃን ይመጹ ነበሩ። ቅዱስ ኣቦና ድማ ሃይማኖትን ሥርዓተ ምናኔን ይምህርዎም ነበሩ። ከምቲ ኣቐዲማ ቅድስት ድንግል ማርያም ንወለዶም ብትንቢት ዝነገረቶም ድማ ብስም ቅድስት ድንግል ማርያም ቤተ ክርስቲያን ኣቖሙ። ነቶም መነንቲ ድማ ሥርዓተ ኣንድነት ማኅበር ሰርዑሎም። እዚ ዝኾነሉ ማለት ሓድነት ገዳም ዝተመሥረተሉ ዘመን ድማ ብ፲፪፻፸፬ ዓ.ም. ነበረ። እንሆ ሎሚ ድማ ፯፻፴ (730) ዓመታት ተገማጊሙ ኣሎ።

3.3 ኣበርክቶ ገዳም

እዚ ገዳም’ዝን: ኣብዚ ገዳም እዚ ዝፈረዩ ኣቦታትን ኣብ ምዕቃብን ምጽናዕን ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ሃይማኖት፤ ጕስነት ምእመናንን ምስፋሕ ስብከተ ወንጌልን ዘበርከትዎን ዘበርክትዎ ዘለዉን ብኵሉ ዝተፈልጠን ዝተመስገነን እዩ። ብፍላይ ድማ ብዝተፈላለየ ሕማምን ደዌን ተደኒሶም ናብዚ ገዳም ብእምነት ዝመጹን በቲ ፈዋሲ ማየ ጸሎት መድኃኒት ዝረኸቡን ኣእላፋት እዮም። ሕጂውን እዚ ጸጋ እዚ ጸኒዑ ዝርከብን ብዙኃት ድማ ዝረብሑሉን እዮም። ገዳም አቡነ እንድርያስውን ነቶም ኣጋይሽ ብዝግባእ ዝቕበሉን ዘአንግዱን ዓቕሞም ዘፍቅዶ ድማ ዝገብሩን ስለዝኾኑ ምስጉናት እዮም።

እዚ ገዳም’ዚ ብዘይካ እቲ ክሳብ እዚ እዋን ሕግን ሥርዓትን ቤተ ክርስቲያን ተሓልዩ ክኸይድ ዝተጋደሎ ሓዋርያዊ ገድሊን ዘፍረዮም አበው ሊቃውንትን ውሉደ ክህነትን፤ ቅድሚ ናጽነት ክልተ ሊቃነ ጳጳሳት: ድኅሪ ናጽነት ድማ ሓደ ፓትርያርክ ፍረታት እዚ ገዳም’ዚ እዮም። ንሳቶም ድማ ብፁዕ ኣቡነ ፊልጶስ፥ ብፁዕ ኣቡነ ኣትናቴዎስ፥ ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ እንጦንዮስ ሣልሳይ ፓትርያርክ ዘሃገረ ኤርትራ እዮም።

3.4 ክብጻሕን ክረአን ዘለዎ ሃብቲ ገዳም

ኣብዚ ጥንታዊ ገዳም እዚ ካብ ቅርጺ መሬትን መልክዓ ምድርን ኣትሒዙ ክረአን ክብጻሕን ዘለዎ ብዙሕ መሳጥን ዘድንቕ ነገርን ከምዘሎ ርዱእ ኮይኑ ንሎሚ ግና ኣብቲ ፈዋሲ ዝኾነ ማየ ጸሎት ኣተኵርና ክንጽሕፍ መሪጽና።

ህንጻ ቤተ ክርስቲያን እዚ ገዳምን ፈዋሴ ድውያን ዝኾነ ማየ ጸሎቱን ኣብ ውሽጢ በዓቲ ዝርከብ ኮይኑ እቲ ናይ ቀደም ህንጻ ቅድሚ ቅሩብ ዓመታት ሓደ ናይ ኣእምሮ ሕማም ብዘለዎ ተሓጻቢ ማየ ጸሎት ዘሳወሮ ተባሂሉ ብዝንገር ሓዊ እቲ ቤተ ክርስቲያን ባርዕ ኣትይዎ ተቓጺሉ ከምዝነበረን ብምትሕብባር ገበርቲ ሰናይን ገዳማዊ ኣቦታትን ብፍላይ ድማ ብትግሃት ሣልሳይ ፓትርያርክ ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ እንጦንዮስ (ኣብቲ ጊዜ እቲ ጳጳስ ዞባ ማእከል ዝነበሩ) ዳግማይ ሎሚ ዝረአ ዘሎ ህንጻ ከምዝተሃንጸን ቅድሚ ፲ ዓመት ከምዝተዛዛመ ይዝከር።

እዚ ገዳም እዚ ብፈዋስነቱ ዝፍለጥ ማይ ጸሎት ስለዘለዎ ናብኡ ዝመጹ ሕሙማት ብዙኃት እዮም። ከምቲ ኣብ ኵሎም ቅዱሳን ገዳማትና ክፍጸም ዝርአ ትእምርትን ተኣምራትን፤ ኣብዚ ገዳም’ዚ ብቓሬዛ መጺኦም ብእግሮም ዝኸዱ፥ ምስ ለምጾም መጺኦም ነጺሖም ከም ህጻን ሓድሽ ቈርበት ኣጥርዮም ዝኸዱ ወዘተ ውኅዳት ኣይኮኑን። ናብዚ ገዳም እዚ ፈውሲ ደልዮም ዝመጹ ዳርጋ ኵሉ ዓይነት ሕማም ዘጥቅዖም ይኹኑ ደኣ እምበር ብፍላይ ግና ሰባት ዝያዳ እምነት ኣሕዲሮም ብብዝኂ ግና ዝመጹ ምስ ቈርበት ዝተተሓዘ ሕማማት ዘለዎም እዮም። እዚ ክበሃል ከሎ ናይ ሰባት እምነት ንዛረብ ኣሎና እምበር ኣሚኑ ንዝመጸስ ንኵሉ ፈውሲ ዘለዎ እዩ። ኣብቲ መጽሓፈ ገድሎም’ውን ተመልኪቱ ከምዘሎ ብዙኃት ብለምጽን ሕማም ደዌን ዝሳቐዩ ዝነበሩ ሕሙማት ኣብዚ ማየ ጸሎት’ዚ ሓውዮም እዮም። ስለዚ ብእምነት ናብ ማየ ጸሎትና ንኺድ፤ ብምሕረት እግዚአብሔር ብረድኤት እቶም ቅዱስ ፈውሲ ክንረክብ ኢና። እዞም ከምዚ ዝኣመሰሉ ቅዱሳት ገዳማትና ካብ ሕማምን ደዌን ሥጋ ጥራይ ንምሕዋይ ዘይኮነስ ብዓቢኡ ተወሲንካን ካብ ዓለም ተገሊልካን ብሱባኤ (ጾምን ጸሎትን ስግደትን) ምስ ኣምላኽ ንምርኻብን ሕይወትካ ንምሕዳስን መተካእታን መወዳድርትን ዘይብሎም ኣፍ ደገ መንግሥተ ሰማያት እዮም።

ከነስተውዕሎ ዝግባእና ድማ ማየ ጸሎት ኣቡነ እንድርያስ ብማይ ምሕጻብ ጥራይ ኣይኮነን ዝፍጸም። ምስኡ ዝኸይድ ዝተመርጸ ቀይሕ ጸበል ኣሎ። እቲ ማይ ኮነ እቲ ጸበል ምሉእ ለይቲ ጸሎት ክግበረሉ ምስ ሓደረ’ዩ ነቲ ተሓጻባይ ማይ ጸሎት ዝኾነ ሕዝቢ ዝዕደል። ብኣጸዋውዓ እቲ ገዳም እቲ ማይ “ማይ ዮርዳኖስ” እዩ ዝብሃል። እቲ መጽሓፍ ገድሊ ከምዝብሎ ኣቡነ እንድርያስ ናብታ ቅድስቲ ሃገር ኢየሩሳሌም ንምብጻሕ ትምኒት ነይርዎም። ካብ እግዚአብሔር ዝረኸብዎ መልሲ ግና “ገዳምካ ከም ኢየሩሳሌም ማይካ ከኣ ከም ዮርዳኖስ ክገብረልካ እየ” ዝብል እዩ ነይሩ። እዚ ማየ ዮርዳኖስ ልዕሊ ፴ ሜትሮ ንዝስፍሓቱን ብቅዱሳን ኣሣዕል ንዝወቀበን በዓቲ ሓሊፍካ ብኮንክሪት ዝተሃንጸ መሳልል ምስ ደየብካ ካብ ፮-፯ ሜትሮ ካብ ዝዕምቆቱ ዒላ ማየ ጸሎት ዝርከብ እዩ፤ ዓመት ምሉእ ድማ ይፍልፍል። ኣብቲ ታሕቲ ሽንጥሮታት ዝርከብ ሩባታት ብቀሊሉ ማይ ክትረኽበሉ ኣብ ዘይከኣል ከባቢ ኣብ ውሽጢ እዚ በሪኽ ጎቦን በዓትን ክንድዚ ዝኣክል ፈልፋሊ ማይ ምርካብ ዕፁብ ድንቂ እዩ።

ኣቦና መዐንገሊ እቶም መነኮሳት ዝኸውን ማና ዝዝነበሎም ብወገን ደቡባዊ ምዕራብ ናይቲ ገዳም ዘሎ ቦታ “ስርናይ አርያም” ተባሂሉ ክስመ ከሎ እታ ኣቡነ እንድርያስ ነቲ ማና ክሰፍሩላ ነቶም ኣርድእቶም ዝሃብዋ “ጎመር” ዝተባህለት መስፈር ከኣ ክሳዕ ሕጂ ብዝግባእ ተዓቂባ ኣብ መቕደስ ኣላ። ምስኡ ድማ ኣቦና ዝጥቀሙሉ ዝነበሩ ገንኢ ማይ መስፈርን ምርባብ ወርቂን ድማ ክሳብ ሕጂ ተዓቂቡ ዝርከብ ምዃኑ እዩ።

3.6 መደምደምታን ለበዋን

ታሪኽ ገዳም ኣቡነ እንድርያስ ሰፍአን መሥራቲኡ ቅዱስ ኣቦና ኣቡነ እንድርያስን በዚ ሓጺር ጽሑፍ ንበረኸት ክኸውን ኢልና ተናኸፍናዮም እምበር ብዙኅ ክበሃልን ክጸሓፈሉን ዝግባእ ታሪኽ ዘለዎም እዩ። ጽሑፍና ቅድሚ ምትማምና ግና ለበዋ ኣሎና። ኣቦና ብዙኅ ከባቢታት ሃገርና ዑደት ከምዝገበሩን ዝተፈላለየ ብስሞም ዝጽዋዕ ማየ ጸሎት ከምዘፈልፈሉን ብቃል ይንገር። እዚ ብዝግባእ ክስነድ ዝግብኦ ታሪኽ እዩ።

ኣጻድፍ ዓረበ ረቡዕ ኣቦና ካብ ዝፈጽምዎም ድንቂ ዝኾነ ተኣምራት እቲ ሓደ ኣብ ከባቢ ኣሥመራ (ቍሸት - ጻዕዳ እምባ) ንዝነበረ እምባ ናብ ገማግም ዓርበ ረቡዕ ምግዓዞም እዩ። እዚ ተኣምር ዝተፈጸመሉ እምባ ብንጹር ክልለይን ክኽለልን ቤተ ክርስቲያን ድማ ክስረተሉን ዝግባእ ኮይኑ ይስምዓና፤ እዚ ናይ ዘመንና ወለዶ ድማ ንቅዱሳን ኣቦታቱ ብቃል ጥራይ ዘይኮነስ ብግብሪ ክዝክረሉ ካብ ዝግባእ መገዲ ግብራዊ መዘከርታ ብምግባርን ቀዋሚ ዓንዲ ታሪኽ ብምጽሓፍን ክኸውን ይግባእ ንብል። ሓደ ካብኡ ድማ ኣብዚ ኣቦና ዘግዓዝዎ እምባ ቤተ ክርስቲያን ብምህናጽ ክኸውን ከምዘለዎ ንኣምን። ተበግሶ ዝወስድ ኣካል እንተዝርከብ ድማ ንቤተ ክርስቲያን ይኹን ንሃገርና ዘለዎ ታሪኻዊ ጸጋ ብቀሊሉ ዘይረአ ዓቢ ትርጉም ዘለዎ ምኾነ ንብል። ስለዚ ቅዱስ ሓሳብ ድማ ኵሉ ክጽዕተሉ ዝግባእ ቅዱስ ተግባር እዩ።

ኣብ ግብጺ ዝርከብ ገዳም ስምዖን ሰፋይ ሳእኒ

ኣብ ግብጺ ዝርከብ ገዳም ስምዖን ሰፋይ ሳእኒ ብሓቂ ድማ ቅዱሳን ሃገርና ንሕና ደቆም እንተዘይዘኪርናዮምን ግብሮምውን ንዓለም እንተዘየፋሊጥናዮን መን ደኣ መጺኡ ክነግረልናን ክሰራሕልናን ንጽበ?! ንቅዱሳን ምዝካር ድማ ብቅዱሳኑ መንክር ንዝኾነ ግብሪ እግዚአብሔር ምዝካር እዩ እሞ እናስተዋዕልና ንኺድን ንስራሕን።

ምኽንያተ ታሪኽ ይፈላለ ደኣ እምበር እዚ ናይ ኣቦና ታሪኽ ምግዓዝ ጎቦ ንተመሳሳሊ ፍጻመ ታሪኽ ቅዱስ ስምዖን ግብጻዊ የዘኻኽረና። እቲ ታሪኽ ብሓጺሩ ከምዚ እዩ ነይሩ። ኣብ ግብጺ ኣቡነ ኣብርሃም ዝበሃሉ ሊቀ ጳጳሳት ኣብ ዝነበሩሉ ዘመን ገለ ኣይሁድ ናብ መራሒ ግብጺ ብምኻድ እዞም ክርስቲያናት ዘይእመን ነገር ኣብ መጽሓፎም (ሓዲስ ኪዳን) ተጻሒፉ ይርከብ ኣሎ እሞ ሓቅነት እንተለዎም ብግብሪ ፈጺሞም የርእዩና ኢሎም ከሲሶሞም። ኣቡነ ኣብርሃም ሃይማኖቶም ብዝምልከት ካብ ዝገጠሞም ፈተና ዘይኣመንቲ ንምድኃንን ሃይማኖቶም ቅንዕቲ ምዃና ድማ ከመስክሩን፤ ብጾምን ጸሎትን ንሠለስተ መዓልቲ ብሱባኤ ምስ ሕዝቦም ተወሲኖም ንኣምላኾም ድኅሪ ምምልካቶም ቅድስት ድንግል ማርያም ባዕላ ተገሊጻ፤ እቲ ዝኾነሉ መገዲ ድማ ንኣቡነ ኣብርሃም ሓበረቶ። ነዚ ቃል ጐይታ ብግብሪ ከምዘምስክር ብቕዓት ዘለዎ መን ምዃኑ ገሊጻ ንክረኽቦ ድማ ናብ ስምዖን ሰደደቶ። በዚ መሠረት ድማ ኣብቲ ጊዜ እቲ ከም ታራ ሰብ ሳእኒ እናሰፈየ ዝናበር ዝነበረ ጻድቕ ስምዖን ሓቀኝነት ተዋሕዶ ሃይማኖቱ ምእንቲ ከምስክር ነቲ ኣብ ግብጺ ዝነበረ ጎቦ ኣልዒሉ ብምግዓዝ እቲ ኣብ ቅዱስ ወንጌል ዝተነገረ ቃል ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ እሙንን ሓቀኛን ምዃኑ ኣረጋጊጹ እዩ። እዚ ሕያው ታሪኽ ነባሪ ኮይኑ ኣብዚ ወለዶ ምእንቲ ክቕጽል ድማ ኣብዚ እዋን’ዚ ናይ ግብጺ መንበረ ማርቆስ ፓትርያርክ ዘለዉ ፖፕ ሺኖዳ መዘከርትኡ ኣብቲ ተኣምር ዝተገብረሉ ስፍራ ነቲ ጥንታዊ መካን ቤተ ክርስቲያን ብምሕዳስ ዳግም ኣህኒጾሙሉ። ካብዚ ከ እንታይ ትምህርቲ ኢና ንቀስም?!

እቲ ዘገርም ምምስሳል ገዳም ኣቡነ ኣቡነ እንድርያስን ገዳም ጻድቕ ስምዖን ሰፋይ ሳእኒን ኣብ ትሕቲ ጎቦ ኣብ ውሽጢ ባዕቲ ዝርከብ ምዃኑ እዩ። ንሕና ኸ ስለምንታይ ነቲ ሰናይ ታሪኽ ቅዱሳንና ኣብ ምፍታሽን ኣብ ምጽናዕን ኣብ ምኅያልን ስለምንታይ ድኹማት ዘይግዱሳት ኮይንና ንርከብ ኣሎና? ስለዚ ነቲ ጽቡቕ ምእንቲ ክንገብርውን ኣምላኽውን ቤቱ ንዝሰርሕ ሰብ ምኽርን ጥበቡን ክገልጽ ናብ እግዚአብሔር ነመልክት፤ በረኸት ውሰድ ዝበሎን ዝዕወትን ናይ እግዚአብሔር ሰብ ድማ ቤቱ ይስራሕ።

ካልእ ክንላበዎ ንደሊ ነገር ከ ኣሎ። ውኁዳት መጻሕፍተ ገድሊ ገዳማት ሃገርና ብትግሃት መምህር ክነፈርግብ ማርቆስ ዝበሃሉ ሊቅ ተተርጒሞም ከምዝተኃትሙን ናብ ሕዝቢ ከምዝተዘርገሑን ገሌና ርኢናን ሰሚዕናን ኣሎና። ምእመናንውን ገድሊ ኣቦታቱ ቅዱሳን ብዝርድኦ ቋንቋ ትግርኛ ምትርጓሙን ምንባቡን ምስምዑን ክንደይ ከምዘሕጉሶ ዝሰሓት ኣይኮነን። ገድሊ ኣቡነ እንድርያስውን ተርጒሞሞ እዮም ዝብል ነገር ካብ ንሰምዕ እኳ ዓመታት ተቖጺሮም፤ “ተኃቲሙ” ዝብል ግና ደሃይ የብልናን። እዚ ሰናይ ስራሕ እዚ ኣብ ምንታይ ደኣ ተዋሕጠ? ንመብዛኅትኡ ከምዚ ዓይነት ቅዱስ ተግባር ዓንቃፊኡ ጕዳይ ገንዘብ ኮይኑ ከምዝርከብ ጥርጣረ ኣሎና። እሞ ገበርቲ ሰናይ ደኣ ካብዚ ዝበልጽ እንታይ ዓይነት ሰናይ ተግባር ኣሎ እዩ እሞ ሸለል ኢልና ዘሎና? እቲ ጕዳይ ሕቶ ገንዘብ እንተደኣ ኮይኑ በረኸት ዝደለየ ነቲ ጉዳይ ምስቶም ገዳማውያን ይዛራረበሉ እሞ ኣብቲ ፍታሕ ይተሓባበሮም። እቲ ጸገም ጕዳይ ምሕደራ እንተኾይኑ ድማ ምብርባር የድሊ እዩ።

ብርዱእ ምኽንያት ኣብ ቤተ ክርስቲያንና “ዓሻ ዘተኸሎ” ለባማት ድማ ምንቃል ዝዓበዮም ኣብ ዓለም ዘይተራእየን ዘይተሰምዐን “ሕጊ ማኅተም” ከምዘሎ ኣይንስሕቶን ኢና እሞ ኣይንደቅስ።

በረኸትን ጸሎትን ቅዱስ ኣቦና ምስ ኵላትና ይኹን።

“እቲ ኣባኻ ዘሎ ብርሃንሲ ጸልማት ከይኸውን ተጠንቀቕ” ሉቃ ፲፩፥፴፭/1፪35
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ።Italic text

ቅድስት ቤተ ክርስቲያን፤ ምስ ዓበይቲ በዓላት ጐይታ ጸብጺባ ካብ እተኽብሮም እቲ ሓደ በዓል፤ ትንቢት ነቢያት እተፈጸመሉ፤ ትጽቢት ኣዳምን ደቁን ክውን ዝኾነሉ ልደት ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ እዩ። ልደት ጐይታ ከም ታራ ልደት ደቂ ሰባት ዘይኮነስ፤ ብልሳን ሰባት ተዘርዚሮምን ተተንቲኖምን ዘይውድኡ ዕፁብ ዝኾኑ ምሥጢራት ዝተመሥጠሩሉ፤ ቅድሚኡ ዘይተራእየ ድኅሪኡ ዘይድገም ዘደንቕ ድንግልናዊ ልደት ዝተፈጸመሉ፤ ኣምላኽ ወዲ ኣምላኽ ምእንቲ ድኅነት ደቂ ሰባት ቤዛ ክኸውን ፍጹም ሰብ ኮይኑ ንዓለም ዝተጋህደሉ ብምዃኑ ወትሩ “አማን በአማን መንክር ስብሐተ ልደቱ” እናበለት ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ምስ ደቃ ክትውድሶን ከተስተንክሮን ትነብር ኣላ።

ኣቦና ኣዳም ፯ተ ዓመት ኣብ ገነት ብተድላን ብፍስሓን ድኅሪ ምንባር፤ ብክፉእ ምኽሪ ዲያብሎስ ተታሊሉ ትእዛዝ እግዚአብሔር ብምፍራሱ፤ ባዕሉ ብዘመጽኦ ውድቀት ከምቲ ኣቐዲሙ ዝተነግሮ ኣብ ልዕሊኡ ሞት ተዓወጀ። ኣምላኹ መሲሉ፤ ብርሃን ለቢሱ ክነብር ዝተፈጥረ ኣዳም ብሰንኪ ዝፈጸሞ በደል፤ ጸጋኡ ተገፊፉ ጸልማት ወሓጦ። ነዛ ምድሪ ድማ ብዘይወግሕ “ጸልማት” ንኽትጽልምት፤ “እሾኽን ተዀርባን” ንኽተበቝል ምኽንያት ኮነ።

ኣምላኽ መሓሪ እዩ እሞ ምስቲ ናይ ሞት ፍርዱ፤ ከምቲ ግብሪን በደልን ኣዳም ከይከደ ተስፋ ምሕረት፤ ተስፋ ድኅነት ሃቦ። (ዘፍ ፫፥፲፭/3፥15) ገነት እትመስል ስፍራ፤ ፈጣሪ ዝኾነ ጐይታ ብምስኣኑ ኣብ ጣዕሳ ኣትዩ፤ ኣብ ሓዘን ወዲቑ ንዝነበረ ኣዳም መሊሱ ድኅሪ ፭ተ መዓልትን ፈረቓን ካብ ጓል ጓሉ ተወሊዱ ከምዘድኅኖ ቃል ኣተወሉ። (መጽሓፈ ቀሌምንጦስ)። ነዚ ሕያው ተስፋ ድማ በብዘመኑ ንዝተንሥኡ ነቶም ዝቐደሙ ኣበውን ነቢያትን እናገለጸ፤ ብዝተፈላለየ ኅብረ ትንቢትን ምሳሌን ክንበዩን ክምስሉን ይገብር ነበረ። ሕዝቡ ድማ ነቲ እግዚአብሔር ሓንሳብ ንኣዳም ዝኣተዎ ተስፋ ብነቢያት ኣቢሉ በብዘመኑ ይሕደሰሎምን፤ የጸንዓሎምን ብምንባሩ ነቲ ተስፋ ድኅነት የማዕድዉዎን፤ ነታ መዓልቲ ጐይታ ኣዕዚዞም ይምነይዋን ነበሩ። (ዕብ ፩፥፩/1፥1 ማቴ ፲፫፥፲፮-፲፯/13፥16-17) ብምሳሌን ኅብረ ትንቢትን ጥራይ ዘይኮነስ ነቲ ዘመን ኣቕሪቡን፤ ነቲ ትንቢት ድማ ኣግሂዱን ከም ወንጌል ቃል ብቃል ብዛዕባ እዚ ነገር ካብ እተዛረቡ ነቢያት ልዑሉ ቃል ነቢዪ ኢሳይያስ ብቀዳምነት ይጥቀስ። ንሱ “እግዚአብሔር ባዕሉ ትእምርቲ ክህበኩም እዩ፤ እንሆ ድንግል ክትጠንስ፤ ወዲ ኸኣ ክትወልድ እያ፤ ስሙ’ውን አማኑኤል ክትሰምዮ እያ” ኢሉ ብምዝራብን “ሕጻን ተወሊዱልና ወዲ’ውን ተዋሂቡልና…” ብምባልን ድንቂ ልደት ጐይታ ኣቐዲሙ ነገረና። (ኢሳ ፯፥፲፬/7፥14 ፱፥፮/9፥6)

ነቲ ዘይገብሮ ዘይዛረብ፤ ነቲ ዝተዛረቦ ድማ ዘይተርፍ ኣምላኽ ጊዜኡ ምስ ኣኸለ፤ ብመሠረት ዘዛረቦ ትንቢት፤ ዘቝጸሮ ሱባኤ ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም፤ ኣብ ቤተ ልሔም ኣብ መብልዕ ማል ተወልደ። ሓዋርያት ድማ ብኣእዛኖም ስለዝሰምዕዎ፤ ብኣዕይንቶም ስለዝረኣዩ፤ ብኣእዳዎም ስለዝረምሰስዎ “እዚ ዅሉ እቲ እግዚኣብሄር ብነብዪ እተዛረቦ ኺፍጸም ኰነ፡ …” እናበሉ ዝሰብኩ ኮኑ። (ማቴ ፪፥፩/2፥1 ሉቃ ፬፥፯/4፥7 ቀዳማይ ዮሓ ፩፥፩ ማቴ ፩፥፳፪/1፥22) ዓመት መጸ ድማ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ንትንቢት ነቢያትን፤ ንስብከት ሓዋርያትን እናሰማምዐት ልደት ጐይታ ክሳዕ ክንደይ ዓቢይ ምሥጢር ዝሓዘለ ምዃኑን፤ ንደቂ ሰባት ኸኣ ዘለዎ ሕያው ትርጉምን መልእኽትን ብምግላጽ ብዓቢይን መንፈሳዊ ሥርዓትን ክትውድሶን፤ ክትቅድሶን፤ ክትሰብከሉን ትሓድርን ትውዕልን። ነቲ ክትዝምሮን ከተንብቦን፤ ክትሰብኮን እትሓድርን እትውዕልን ቃል ድማ ምስማዕን ጽን ምባልን፤ ኣብቲ ዝንገር ቃል ምጽናዕን ድማ ናትና ናይ ኵልና ናይ ደቂ ሰባት ግደ እዩ። ምስማዕ ጥራይ ዘይኮነስ ምፍጻም፤ ምፍጻም ጥራይ ዘይኮነ ድማ ነቶም ዘይሰምዑ ምስማዕ’ውን ሕጂ’ውን ናትና ግደ እዩ።

እምበኣር ልደት ጐይታ ነቲ ዝጸልመተ ዓለም ድሙቕ ብርሃን እዩ። ነቢያት’ውን ትንቢቶም ኣብቲ ጸልማት ዓለም ክበርቕ ብዛዕባ ዝነበሮ ኣማናዊ ብርሃን እዩ ነይሩ። “እቲ ኣብ ጸልማት ዚመላለስ ህዝቢ ዓብዪ ብርሃን ረኣየ፡ ነቶም ኣብ ምድሪ ድነ ሞት ዚነብሩውን ብርሃን ኣብርሃሎም።” ብምባል ድማ ብዛዕባ እቲ ኣብዚ ጸልማት ዓለም ዝበረቐን፤ ንጸልማትን ድነ ሞትን ዝቐንጠጠ ፀሐየ ጽድቅ ኢየሱስ ክርስቶስ ገሊጾም እዮም። (ኢሳ ፱፥፪/9፥2 ሚል ፬፥፪/4፥2) ሓዋርያት’ውን ስብከቶም ንሱ እዩ ነይሩ (ቀዳማይ ዮሓ ፩፥፲፭/1፥15)። ብርሃንና ኣብ ቅድሚ ሰብ ክበርህ፤ ብርሃናት ዓለም ኮይንና ክንርከብ ዝኣዘዘ ባዕሉ ፈጣሬ ዓለማት ኢየሱስ ክርስቶስ ንርእሱ ብርሃን ዓለም ምዃኑ ነጊሩና እዩ። “አነ ውእቱ ብርሃኑ ለዓለም” (ኣነ ብርሃን ዓለም እየ) (ዮሓ ፰፥፲፪/8፥12)

ኣብ ዓለምና ብርሃን እትፍንወልና ሓንቲ ፀሓይ ከም ዘላ፤ ብርሃን ዝዕድል፤ ምንጪ ብርሃን ዝኾነ ሓደ ኣማናዊ ፀሓየ ጽድቅ ድማ ኣሎና። ንሱ ድማ ሓደ ጐይታ እዩ። ደቂ ሰባት ብዘይ ብርሃን ፀሓይ ኣብዚ ዓለም ክነብሩ ከምዘይክእሉ፤ ብዘይ እቲ ኣማናዊ ብርሃን ኢየሱስ ክርስቶስ ድማ ፈጺሞም ብሕይወት ክነብሩ ኣይከኣሎምን እዩ። ብርሃን ዝኾነ ጐይታ ነቲ ኣብዚ ዓለም ነጊሡ ዝነበረ ጸልማት ከምዘርሓቖ፤ ንሕና ከኣ ወትሩ ኣብ ውሽጢ’ዚ ብርሃን ክንመላለስ፤ ብብርሃኑ ክንነብር፤ ግብሪ ብርሃን ክህልወና፤ ብስም ጥራይ ዘይኮነስ ብግብሪ ደቂ ብርሃን ተባሂልና ክንጽዋዕ፤ ብዛዕባ’ዚ ብርሃን ክንምስክር፤ ኣጽዋር ብርሃን ክንለብስ፤ ቅዱስ ቃሉ ይዛረበና ኣሎ።

እቲ ዘይጠፍእ ኣማናዊ ብርሃን ኢየሱስ ክርስቶስ ሓንሳብ ንዓለም እኳ እንተበርሀ፤ ደቂ ጸልማት ግና ካብ ጸልማት’ዚ ዓለም ርሒቖም ናብዚ ብርሃን ክመጹን፤ ብርሃኑ ከበርሃሎምን ኣይርከቡን ኣለዉ። እቶም ኣብ ቅድስት ቤቱ ዘሎና’ውን ብፍላጥ ይኹን ብዘይፍላጥ፤ ብድኻም ሥጋ ይኹን ብሸለልትነትና፤ ብለይቲ እናኸደና ብጸልማት ክንዕንቀፍ ንረኣየሉ እዋን ይበዝኅ ኣሎ። እቶም ብዝተፈላለየ ምኽንያት ካብቲ ቤተ ብርሃን ዝኾነ ቅድስት ቤቱ ዝተፈለና’ውን ኣብ መገዲ ጸልማት ጸኒዕና፤ እኩይ ግብርና ናብ ብርሃን ከይቐርብ እሞ ከይቅላዕ ካብ ብርሃን ርሒቕና ንነብር ዘሎና ውሑዳት ኣይኮናን። ስለዚ ብዝሓለፈ ሥርየት ብዝመጽእ ድማ ዕቀበት ረኺብና ናብዚ ብርሃን ክንወጽእ ብንስሓ ክንምለስ ይግባእ።

እምበኣር ብርሃነ ልደቱ ከነኽብር ከሎና፤ ስለቲ ዓመት መጸ ነቲ በዓል እንጽንበለሉ ሥጋዊ ኣበዓዕላን መድረኻቱን ዘይኮነስ፤ ስለቲ ብርሃን ዝኾነ ጐይታ ክንሓስብ ሓቀኛን ብርሃናዊን ትርጉም ናይዚ በዓል ብምስትንታን ክኸውን ይግባእ። እዚ ብርሃን እዚ ኣብ ነፍስ ወከፍና የብርህ ምህላዉን ዘይምህላዉን ንርእስና ምፍታሽ ግድን ከግድሰና ይግባእ። ብሓቂ እዚ ብርሃን’ዚ ኣብ ውሽጥና እንተሎ፤ ተስፋና ድሙቕ እዩ። እንተዘይኮይኑ ግና ኣባና ንዝመላለስ ዘሎ ጸልማት ከነርሕቖ ይግባእ። ካብ ዘይምለስ ናይ ‘ጽባሕ’ ጣዕሳ፤ ደቂ ኣዳም ዘብልና ነቲ መርዓዊ ንምቕባል ‘ሎሚ’ ብእዋኑ ዘይትና ክንመልእ ቀንዴልና ከነብርህ ይግባእ። ቀንዴልና ከይጽልምት’ውን ተጠንቂቕና ክንሕልዎ ግድነት ይኸውን።

ብርሃነ ልደት ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ክንብል ከሎና’ውን፤ እቲ ሓንሳብ ኣብ ቤተ ልሔም ዝተፈጸመ ድንቂ ልደት ጐይታ ጥራይ ዝምልከት ገይርና ምሕሳብ ዝከኣል ኣይኮነን። እንታይ ደኣ እቲ ኣብኡ ዝተፈጸመ ምሥጢርን ዝተገልጸ ድንቂ ሥራሕ ኣምላኽን፤ ወትሩ ኣብ ልቦና ደቂ ሰባት ኣብሪሁ ምእንቲ ክነብር እዩ። እዚ ብርሃን’ዚ ሕይወት እዩ። እዚ ብርሃን’ዚ ጸጋ እዩ። እዚ ብርሃን’ዚ ወንጌል እዩ። ከም ምዃኑ ድማ ኣብ ኵሉ እቲ ጸልማት ዘለዎ ከብርህ ይግባእ። ኣብቲ ብቀቢጸ ተስፋ ዝተሸመመ ሕይወት፤ ኣብቲ ብሓጢኣት ዝተመልአ ሕይወት፤ ኣብቲ ብክፉእ ግብርታት ዝሥልጠነ ሕይወት፤ ኣብቲ ርኽሰትን ተንኮልን ዝመልኦ ሕይወት፤ … እዚ ብርሃን’ዚ ክበርህ ይግብኦ እዩ። ሎሚ እዚ ብርሃን’ዚ ኣብ ነፍስ ወከፍና ደሚቑ ክብርህ ይግብኦ። ንሱ እዩ ድማ ትርጉም ብርሃነ ልደት።

ናብ ቤት እግዚኣብሔር ንኺድ ምስ በሉኒ ተሓጎስኩ (መዝ 122፡1)
ቤተክርስቲያን ማለት ናይ ክርስቲያን ቤት ማለት ኮይኑ፡ ትርጉሙ ንሰለስተ ነገራት የጠቓልል። 1, ኩሎም ኣወዳትን ኣወልድን ዓበይትን ንኣሽቱን ካብ ኩሉ ግብረ ስጋ ርሒቆም ጸሎት ዝገብሩሉን ናይ ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ቅዱስ ስጋኡን ኩቡር ደሙን ዝቕበሉሉ ቅዱስ ቦታ ንህንጻ ቤተክርስቲያን የመልክት (ግሃ 20፡28, 1ጢሞ 3፡15, 1ነገ 9፡3)። 2, ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ናይ ባህርይ ኣምላኽ ምዃኑ ዝኣምኑ ብመንፈሳዊ ምስጢር ዉልድነት ካብ ክርስቶስ ዝረኽቡ ኣመንቲ ክርስቲያን ይባሃሉ (ግ.ሓ 5፡11, ግ.ሓ 12፡1, 1ይ ቆር 3፡16)። 3, ሓድነት ክርስቲያን ወይ ናይ ክርስቲያን ሕብረት ይባሃሉ። ብእብራይስጥ ኣክሌስያ ይብልዎ ዝተቐደሰት ጉባኤ ወይ ጽዉዕቲ ሕርይቲ ዝኾነት ጉባኤ ማለት እዩ። ስለዚ ናይ ክርስቲያን ምትእኽኻብ ዝግበረሉ ቤት ወይ ጉባኤ ናይ ክርስቲያን ቤት ይብሃል። ናብ ቤት እግዚኣብሔር ንኺድ፥ ዘማራይ ቅዱስ ዳዊት ብዛዕባ ቤት እግዚኣብሔር ኣዝዩ ከም ዘፍቅሮን ኣብኡ ድማ ንዘለኣለም ክነብር ከምዝደሊ ብዙሕ ተዛሪቡ ኣሎ። ዘማራይ ልቢ ኣምላኽ ዳዊት ናብ ቤት እግዚኣብሔር ንኺድ ክብል እንከሎ፡ ናብ ቤት እግዚኣብሔር ጥራይካ ከም ዘይክየድን ሓሲብካ ከም ዝኽየድን ነቢይ ሚክያስ ድማ ናብ ቅድሚ እግዚኣብሔር እንታይ ሒዘ ክመጽእ፡ ከመይ ገይረኸ ኣብ ቅድሚ ልዑል ኣምላኽ ክሰግድ እየ ይብል (ሚክ 6፡6-8)። ናብ ቤት እግዚኣብሔር እንታይ ሒዝና ክንመጽእ ይግባኣና፡ መጀመርያ ትሑትን ዝተጣዕሰ ልቢ ሒዝና ክንመጽእ፡ ብተወሳኺ’ዉን ሕዝናዮ እንመጽእ መባእ ክንደይ ከምነዉድቕ ሓሲብና ወሲና ክንመጽእ የድሊ፡ ኣብ ቅድሚ ልዑል ኣምላኽ ብንጽህናን ብፍርሓትን ግቡእ ናይ ቤተክርስቲያን ኣከዳድናን ለቢስና ክንቀዉም ይግባኣ። ናብ ቤት ኣምላኽ ክትከይድ ከሎኻ ተጠንቀቕ፡ ከምቶም ጽቡቕ ካብ ክፉእ ፈልዮም ዘይክእሉ ዓያሹ ሰባት ዘቕርብዎ መስዋዕቲ ካብ ምቕራብ ኣብኡ ኬድካ ምስማዕ ይሓይሽ (መክ 5፡1-3)። ቤተክርስቲያን ዝተቐደሰት ቤት ስለዝኾነ ኣሳእና ኣዉጺእና ክፍኣት ካብ ልብና ደርቢና ብፍርሓት ክንመላለስ ኣሎና። ብቐዳምነት ናብ ቤቱ ክትኣቱ ከለካ እተቕርቦ መስዋዕቲ ከምቲ ናይ ቃየል ንጽህና ዘይብሉ ከኸዉን የብሉን። እንታይ ድኣ ከም ናይ ኣቤል ብንጽህናን ቅንዕናን ዘለዎ ክኸዉን ይግባእ። ኣነ ግና ብብዝሒ ምሕረትካ ናብ ቤትካ ክኣቱ፡ ናብ ቅድስቲ መቕደስካ ኣቢለ ከኣ ብፍርሓት ክሰግድ እየ (መዝ 5፡7)። ቤት ኣምላኽ ብፍርሓት ሰጊድካ ዝእቶ እንበር ብድፍረት ክእቶ የብሉን። ኣቦና ቅዱስ ያዕቆብ ናብ ቤት እግዚኣብሔር ከመይ ገይሮም ክኸዱ ከምዘለዎም ንስድርኡ ከምዚ ይብሎም “ኣብ ማእከልኩም ዘለው ጓኖት ኣማልኽቲ ኣርሕቑ፡ ጽረዩ፡ ክዳዉንትኹም እዉን ለውጡ። ንዑናይ ናብ ቤት ኤል ንደይብ፡ ኣነ ኸኣ ኣብኣ ነቲ ብመዓልቲ ጸባባ ዝሰማዓናንን ኣብ ዝኸድክዎ መገዲ ምሳይ ዝነብረ ኣምላኽ መሰውዒ ክገብር እየ” በሎም። ንሳቶም ከኣ ምስኣቶም ዝነበሩ ኹሎም ጓኖት ኣማልኽትን ኣብ ኣእዛኖም ዝነበረ ቀለቤትን ንያዕቆብ ሃብዎ። ያዕቆብ ድማ ኣብ ትሕቲ እቲ ጥቓ ሰኬም ዘሎ ዓበይቲ ኣእዋም ቀበሮ። ናብ ቤት ኣግዚኣብሔር ክንከይድ እንከሎና ብነፍስን ብስጋን ክንጸሪ፡ ክዳዉንትና ልብናን ክልውጥ ጓኖት ኣማልኽቲ ከነርሕቐ ኣሎና። ሎሚ ብፍላይ ደቂ ኣንስትዮ ናብ ቤት ኣምላኽ ክንመጽእ እንከሎና ልዕሊ ዓቐን ወርቅን መጋየጽን፡ ርእስኻ ከይተጎግልበብካ፡ ሓጺር ክዳን ዘይክርስቲያናዊ ኣከዳድና ተኸዲንካ ካብ ምምጻእ ምጥንቃቕ የድሊ ኣወዳትዉን ከምኡ። ብተወሳኺ “መባእካ ናብ መሰዉዒ እንተ ኣምጻእካ ሓዉኻ ከኣ ተቐይሙልካ ምህላዉ እንተዘከርካ ነቲ መባእካ ኣብኡ ኣብ ቅድሚ መሰዉዒ ሕደጎ ኪድ ቅድም ምስቲ ሓዉኻ ተዓረቕ ድሓር ድማ ተመሊስካ መባእካ ኣቕርብ” (ማቴ 5፡23-25)። ናይ ቂመኛ ጸሎት እግዚኣብሔር ኣይሰምዕን እዩ። ምኽንያቱ ሕደጉ ክሕደገልኩም ስለ ዝብለና፡ ኩሉ ሓዲግና ይቕረ ኢልና ናብ ቤቱ ምስ እንመጽእ እግዚኣብሔር ድማ ጸሎትና ይቕበሎ። “ንኺድ ምስ በሉኒ ተሓጎስኩ” ዘማራይ ቅዱስ ዳዊት ናይ እስራኤል ንጉስ እዩ “ናብ እግዚኣብሔር ንኺድ ምስ በሉኒ ግና ተሓጎስኩ” ክብል ከሎ ኢና ንምልከት። ንነገስታት ንጎልያድ ንኣማሌቃዉያን ፍልስጥኤማውያን ሲዒሩ ተሓጒሰ ኣይበለን። ሓደ ሰብ ጥራይዉን ኣይኮነን ቡዙሓት ሰባት መጺኦም ናብ ቤት እግዚኣብሔር ንኺድ ምስ በሉኒ እቲ ሰናይ ሓሳቦም ኣሐጒሲኒ እዩ ዝበለ። ምኽንያቱ ከምቲ እግዚኣብሔር ንሰሎሞን “ዓይነይን ልበይን ንሓዋሩ ኣብኣ እየን” ዝበሎ 1ነገ 9፡3። ጸሎትን ምህለላን ዝስመዓላ ዝተቐደሰትን እግዚኣብሔር ዝሓድረላ ቤት ስለዝኾነት ናብኣ ምኻድ ዘሐጉስ እዩ። ምኽንያቱ “ካብ ሽሕ መዓልቲ ኣብ ካልእ ሓንቲ መዓልቲ ኣብ ቤት መቕደስካ ምዉዓል ይሓይሽ፡ ኣብ ኣባይቲ ሓጥኣን ካብ ምንባር ኣብ ቤት ኣምላኸይ ሓልዊ ደገ ምዃን ይሕሸኒ” (መዝ 84፡10-11)። ኣብ ቤት ንግስነት ብጽሕዲ ዝወቀበ ዝተሰለመ ቦታ፡ ምንባር ኣየሐጎሶን፡ ናይ ነግስታት ዕድመዉን ኣየሐጎሶን፡ እንታይ ደኣ ናብ ቤት ኣምላኽ ንኺድ ኣብኡ ከይድና ጸሎት ንግበር ኣብኡ ከይድና ንግእዚኣብሔር ነመስግኖ ምስ በልዎ ግና የሐጒስዎ። “ንእግዚኣብሔር ሓንቲ ነገር እልምኖ ኣለኹ፡ ጽባቐ እግዚኣብሔር ንምርኣይ ኣብ መቕደሱ’ዉን ክደልዮ ምሉእ ዕድመይ ኣብ ቤት እግዚኣብሔር ክነብር እልምኖ ኣለኹ። ብጎይታ ኩሉ ግዜ ተሓጎሱ ደጊመ ተሓጎሱ እብለኩም ኣለኹ። ድልየትኩም ዘበለ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ድኣ ይፈለት እንበር ብገለ እኳ ኣይትጨነቑ (ፊሊ 4፡4-6)። እግዚኣብሔር ኩሉ ዝኽእልን ኩሉ ዘድልየናን ዝፍጽመልናን ስለ ዝኾነ ክንሕጎስ ደስውን ክብለናን ይግባእ። “ዝተሓጎሰ እንተሎ ይዘምር፡ ዝጸበቦ እንተሎ ይጸሊ ዝሓመመ እንተሎ ከኣ ንመራሕቲ ቤተክርስቲያን ይጸዉዕ” (ያዕ 5፡13-15)። ክንሕጎስ እንዝምረላ፡ ክጸበና ከም ሓና ጸሎትናን ጭንቀትናን ንኣምላኽ እነዕርገላ፡ ምስ እነሓምም እንፍወሰላ ስፍራ ብምዃና ናብኣ ምኻድ ኣዝዩ ዘሕጉስ እዩ። ብተወሳኺ ዘማራይ ቅዱስ ዳዊት ከምዚ ኢሉ ዘሚሩ ኣሎ “እቲ ንስኻ ኣብ ልበይ ዘንበርካዮ ሓጎስ ግና ካብቲ እቶም እኽሎምን ወይኖምን ምስ በዘሐ ዝሕጎስዎ ኣዝዩ ዓዘዘ” (መዝ 4፡7)። ኣብ ዓለም እንረኽቦ ደስታ ሓላፍን ግዚያውን እዩ። ኣብ ቤቱ እንረኽቦ ሓጎስን ደስታን ዘይጠፍእ ዘለኣለማዊ እዩ። ንዓናኸ እንታይኮን የሐጉሰና ይኸዉን፧ ናብ ሲነማ፡ እናመስተ፡ ናብ ጓይላን ዳንኬራን፡ ንኺድ ምስ ዝብሉና፡ ብዝሓት ሰባት ዘሐጉሰና ኣለና። እዚ ግና ሓላፊ ደስታ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ረብሓ ዘየዉህብ እዩ። ናብ ጸሎት ንጉሆ ተንስኡ ቅዳሴ ኬድኩም ኣቐድሱ ዝብለና፡ ናብ ቤተክርስቲያን ኬድኩም ትምህርቲ በረኸት ወንጌል ተኻፈሉ ኢሎም ዝነግሩና ሰባት ከም ጸላእትና ንቖጽሮም ብዙሓት ኢና። ኤልያስ ንንጉስ ኣክኣብ  ሓደ መዓልቲ ምስ ረኸቦ “ኣታ ጸላእየይ ረኺብካኒዶ” በሎ (1ነገ 21፡20)። “ኣንታ ጸላኢየይ” ዝበሎ ካብቲ ክፉእ መገዱ ክምለስ ይመኽሮን ይምዕዶን ስለዝነበረ ጥራይ እዩ። ናብ ቤት እግዚኣብሔር ንኺድ ዝብሉና ሰባት ካብ ሞት ናብ ህይወት ካብ ጸልማት ናብ ብርሃን ዝመርሑና ሰባት ስለዝኮኑ ክንጸልኦም ኣይግባእን እዩ።  ከምቲ ፊልጶስ ንናትናኤል “ናብ ኢየሱስ ክርስቶስ በዓል ናዝሬት ንኺድ” ምስ በሎ፡ “ካብ ናዝሬት እሞ እንታይ ሰናይ ነገር ክርከብ ኢሉ፧” ኢሉ ዝመለሰሉ፡ ሎሚ’ዉን ሰባት ናብ ቤተክርስቲያን ንኺድ ምስ እንብሎም “ኣብኡ ከይድና እንታይ ክንረክብ እቶም ኣብኡ ዝመላለሱ ንበዓሎም ፍቕርን ሰላምን የብሎምን” ይብሉ። ምኽንያቱ ሰይጣን፡ ሰባት ናብ ቤት እግዚኣብሔር መጺኦም ድሕነትን ህይወትን ከይረኽቡ “ኣብርሃም ከም ቀደሙ የለን” ብምባል ኣጋይሽ ናብ ቤቱ ከይመጽኡ ዝኽልክሎም ዝነበረ፡ ሎሚ’ውን ዝተፋላለየ ወረ ብምንዛሕ ሰባት ናብ ቤት እግዚኣብሔር ከይመጽኡ ይኽልክሎም ኣሎ። ፊልጶስ ግና ንናትናኤል “ንዓናይ ሰባት ብዝበሉኻ ብዝገመትካዮን ዘይኮነስ ንዓናይ ብዓይንኻ ርአ” ኢሉ ምስ ወሰዶ፡ ጎይታ ከኣ ንፊልጶስ ምስ ረኣዮ ሓጢኣት ከም ዘይብሉን ኣብ ትሕቲ ኦም በለስ ከሎ ከም ዝፈልጦን  ነገሮ። ናትናኤል ድማ እቲ ኹሉ ዝሰምዖ ዝነበረን ዝግምቶ ዝነበረን ሓቂ ከምዘይኮነ ተረደአ እሞ “መምህር ንስኻ ወዲ ኣምላኽ ኢኻ! ንስኻ ንጉስ እስራኤል ኢኻ” ኢሉ መለሰሉ። ሎሚ’ዉን ገለ ሰባት ብግምትን ሰባት ብዘውርይዎ ከንቱ ወረን ኣብ ልዕሊ ቅድስት ቤተክርስቲያን ጉጉይ ርዲኢት ዘለዎም ሰባት ኣለዉ።  ቤተክርስቲያን ግን ናይ ሰላም ወደብ፡ ንኹሉ ሓቚፋ እትቕበልን ኣደ ፍቕርን ሰላምን እያ። ስለዝኾነት ከኣ ኣብኣ ምንባር ኣዝዩ ጥዑም እዩ። እቶም ብወረ ዓዊርና ካብ ቤት ኣምላኽ ርሒቕና ዘለና  ካብዚ ጉጉይ ዝኾነ ርድኢት ተኣሊና  ናብኣ መጺእና ሰላማን ፍቕራን ጣዕማን ሰማያዊ መግባን ከነስተማቕሮ ይግባእ። ጎይታ በዓሉ ናብ ቤት መቕድስ ከም ዝኸደ ኣብ ግዜ ሆሳዕና ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣድጊ ምስ ዒሉኣ ተወጢሑ ናብ ኢየሩሳሌም ናብ ቤት መቐደስ ምስ ኣተወ፡ ነቶም ኣብኡ ዝሸጡን ዝሻየጡን ዝነብሩ ኹሎም ሰጎጎም፡ ጠረጴዛታት መሽረፍትን መናብርቲ ሸየጥቲ ርግብን’ዉን ገልበጦ። “ቤተይ ቤት ጸሎት ክበሃል እዩ፡ ንስኻትኩም ግና በዓቲ ጓሓሉት ገበርኩማ” በሎም። ደቂ መዛምርቱ ከኣ “ቅንኣት ቤትካ በልዓኒ” ዝብል ጽሑፍ ከም ዘሎ ዘከሩ። ሎሚ’ውን ቤተክርስቲያን ቤት ጸሎትን ምህለላን ድኣ እምበር፡ በዓቲ ምፍልላይ፡ ንዓይ ይጥዓመንን፡ ንግድን ከምዘይኮነት ፈሊጥና ብፍርሓትን ብቕንኣት እግዚኣብሔርን ክንመላለስ ኣሎና። ብተወሳኺዉን ጎይታ ሓደ መዓልቲ ምስ ወለዱ በዓል ከብዕሉ ካብ ናዝሬት ናብ ኢየሩሳሌም መጹ። ኣብቲ ቤት መቕደስ ድማ ምስቶም መምህራን ኣይሁድ ይዛረብ ነበረ። እቲ በዓል ምስ ተወድአ ወለዱ ናብ ናዝሬት ተመልሱ። እቲ ህጻን ኢየሱስ ክርስቶስ ምስቶም ህጻናት ዝኸደ መስሊዎም እኳ እንተነበረ ክረኽብዎ ኣይከኣሉን። ናብ ኢየሩሳሌም ድማ ተመልሱ፡ ኣብ ብዙሕ ከባቢታት እንተደለይዎ ክረኽብዎ ኣይከኣሉን። ብድሕሪኡ ናብ ቤት መቕደስ ምስ ከዱ ግን ምስቶስም ምሁራት ክከራኸር ረኸብዎ። ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ከኣ “ስለምታይ ከምዚ ገበረካና፡ እነሆ ኣነን ኣቦኻን ተሸጊርና ክንደልየካ ቀኒና” በሎቶ። ንሱ ከኣ “ንምንታይ እሞ ትደልዩኒ ኣብ ቤት ክህሉ ከም ዝግበኣኒዶ ኣይትፈልጡን ኢኹም፧” ኢሉ መለሰ። ንሕናዉን ሎሚ ኣብክንዲ ኣብዘይግበኣና ቦታ ማለት ቤት መስተን ጓይላን ክፍኣትን ምኻድ ኣብቲ ዝግብኣና ቦታ ማለት ቤት እግዚኣብሔር ክንነብር ይግባእ። ሓዋርያት ዉን ንጎይታ ተኸቲሎም ኩሉ ግዜ ናብ ቤት መቕደስ ይኸዱ ከምዝነበሩ መጽሓፍ ቅዱስ ይነግረና እዩ (ግ.ሓ 3፡3)። ናብ ቤት እግዚእብሔር መኣስ ኢና ንኸይድ፧ ናብ ቤት እግዚኣብሔር ኩሉ ግዜ ኣብ ሓጎስ ኮነ ሓዘን ብዘይ ምቁራጽ ክንከይድ ኣሎና። ገለ ሰባት ግና መጀመርታ ኣቦኦም ኣዲኦምን ክጥመቑ ሓቚፎም ምስ ኣምጽእዎም ቤተክርስቲያን ተመሊሶማ ኣይፈጡን። ምስ ሞቱ ከኣ ሰብ ተስኪሙ እዩ ዘምጸኦም። ገሊኦምዉን ክምርዓዉ ኢሎም ዝሞጹ ኣለዉ። ገለ ሰባት ከኣ ንዝምርዓዉን ዝጥምቑን ከሰንዩን ከጸብቑን ሰባት ከይቅየሙሎም ኢሎም ዝመጹ፡ ቤተክርስቲያን ቤት መስኣልን መዕለልን ዝመስሎም፡ ንዝጽሊ ሰብ ዝርብሹ እዮም። እዞም ሰባት እዚኣቶም ሰባት ክሕጎሱሎም ኢሎም ክዳኖም ቀይሮም ድቃሶም ገዲፎም ከምዚ ካብ ገበሩ፡ እግዚኣብሔር ከይቅየመልና ወይ ከይሓዝን ኢሎም ቤተክርስቲያን ዘይምምጸኦም ዘገርም እዩ። ዕላማና ንሰብ ምሕጓስ ዘይኮነስ ንኣምላኽ ምሕጓስ ክኸዉን ኣለዎ። ገለ ሰባት ዉን ኣብ ዓበይቲ ክበረ በዓላት ማለት ትንሳኤ፡ ልደት፡ መስቀል፡ ቅዱስ ዮሓንስ ዝመጹ ብድሕሪኡ ግን ቅልቅል ዘይብልዋ እዮም። ካልኦት ሰባት ድማ ምስ ኣረግካ ጥራይ ኢኻ ክትቆርብ ናብ ቤት እግዚኣብሔር ክትከይድ ዘለካ ዝብል ርድኢት ዘለዎም እዮም። ብንእስነትካ ናብ ቤት እግዚኣብሔር ምኻድ ውሰደኒ ምባልዩ ብዝብል ዘይመጽሓፍ ቅዱሳዊ ጥቕሲ  ከኣ ንሓሳቦም የሰንይዎ። እዚ ግና ጉጉይ ኣተሓሳስባን ፍጹም ተቐባልነትት ዘይብሉን እዩ። መጽሓፍ ቅዱስ  “ብንእስነትካ ¬¬¬¬ፈጣሪኻ ዘክር እዩ” ዝብል (ምሳሌ 12፡1-2)። ነዚ ጉጉይ ኣተሓሳስባ ካብ ልብና ከነውጸኦ ኣለና። ምኽንያቱ ከም በዓል ነቢይ ሳሙኤል፡ ቅዱስ ዮሴፍ፡ ኣናንያ ኣዛርያ ምሳኤል ዝኣመሰሉ ብንእስነቶም እዮም ንእግዚኣብሔር ኣገልጊሎሞ። ሓዋርያ ቅዱስ ጳዉሎስዉን “ሓደ እኳ መንሰይ ኢኻ ኢሉ ኣይንዓቕካ” እዩ ዝበለ። ስለዚ ክቡር ኣንባቢ ንስኻ ካበዮኖት ኢኻ ካብቶም ንመርዓን ጥምቀትን ከሰንዩ ዝመጽኡዶ ወይስ ካብቶም  ምስ ዓበና ነርክበሉን ዝብሉ ኢኻ ነብስኻ ፈቲሽካ ኣካይዳኻ ኣማዓራሪ። ናብ ቤት እግዚኣብሔር ምስ ሞትካ ምምጻእካ ዘይተርፍካ እዩ ስለዚ ፈቲኻ ብህይወት እከለኻ ምምጻእ ይሕሸካ። ናብ ቤት እግዚኣብሔር ዘይምኻድ ዘምጽኦ ሳዕቤን፥ “ተንስእ እሞ ነቲ መቕደስ ኣምላኽን መሰውዕን ዓቅኖ ነቶም ኣብኣ ዝሰግዱ ዘለዉ ፍቐዶም እቲ ብወጻኢ መቕደስ ዘሎ ቀጽሪ ግና ነሕዛብ ተዋሂቡ ኢዮ’ሞ ሕደጎ ኣይትስፈሮ”(ራኢ 11፡1-2)። ክንቁጸር ክንዕቀንን እንተኾይና ካብ ቀጽሪ ቤተክርስቲያን ክንወጽእ የብልናን። ካብ ቤተክርስቲያን ወጻኢ ዝነብር ሰብ ህይወት የብሉን። ከምቲ ዓሳ ካብ ባሕሪ እንተወጺኡ ዝመውት ሓደ ክርስቲያን ከኣ ካብ ቤተክርስቲያን ምስ ዝወጽእ ዋላ ብስጋ እኳ እንተ ተንቀሳቀሰ ብመንፈስ ግና ምዉት እዩ። ቤተክርስቲያን ናይ ኖህ መርከብ ምሳሌ እያ። ኣቦና ኖህ ብቅድስናን ብቑኑዕ ልብን ንእግዚኣብሔር ዘገልግሎ ዝነበረ ቅዱስ ኣቦ እዩ። ኩሉ ሰብ ድማ ብሓጢኣት ተባላሽዩ ነበረ። ምድሪ ከኣ ብዓመጻ መሊኣ ነበረት፡ እግዚኣብሔር ድማ ብዕንጨይቲ ገይርካ መርከብ ስራሕ በሎ። ንሱ ድማ ከምኡ ገበረ፡ ሰበይቱን ደቁን ካብ ኩለን እንስሳታት ድማ ናብታ መርከብ ኣእተወ። በታ መዓልቲ እቲኣ ኣብ ትሕቲ ምድሪ ዘሎ ዓይኒ ማያት ገንፊሉ ወጸ፡ መሳኹቲ ሰማይ ድማ ተኽፈተ ኣብ ምድሪ ከኣ ኣርብዓ መዓልትን ኣርብዓ ለይትን ዝናብ ዘነበ። ካብታ መርከብ ወጻኢ ዝነበሩ ኩሎም ፍጥረታት ኣብ ምድሪ ዝንቀሳቐስ ኩሉ ለመምታን ሰብን ሞቱ። እቶም ኣብ መርከብ ዝኣተዉ ኖህን ቤተሰቡን ኩሎም እንስሳታትን ግና ድሓኑ። ሎሚ’ዉን ኣብዛ ብናይ ኖህ መርከብ እትምሰል ቅድስት ቤተክርስቲያን ጸኒዕና ኩሉ ፈተና ተጻዊርና ምስ ንነብር ክንድሕን ኢና። ፈተና በርቲዑና፡ ናይ ዓለም ነገር ሲሒቡና ካብ ቤተክርስቲያን ምስ እንወጽእ ግና ህይወትና ነጥፍኣ ኣለና ማለት እዩ። ስለዚ “መንፈስ ገዛኢ ኣብ ልዕሌኻ ምስ ዝዝንቢ ስፍርኻ ኣይትሕደግ” ከምዝተባሕለ ኩሉ ዓይነት ፈተነታትን ሽግርን እኳ እንተኣጋጠመና ናብ ቤተክርስቲያን ምኻድን ከነቋርጽ የብልናን። ከምቲ ሓዋርያ ቅዱስ ጴጥሮስ ንዓና ኣብዚ ምንባር ጽቡቕ ኢዩ ዝበሎ፡ እቲ ካብ ኩሉ ዝበልጽ ቃሉ እንመሃረላ፡ ዘለኣለማዊ ህይወት ዝህብ ቅዱስ ስጋኡን ክቡር ደሙን እንቕበለላ ስለዝኾነት ኣብኣ ምንባር ጽቡቕ እዩ። ጸሎትናን ምስጋናናን ናብ እግዚኣብሔር ነቕርበላ፡ ዝተቐደሰት ስፍራ ስለዝኾነት፡ ኩሉ ገዲፍና ናብታ ቤት ጸሎትን ምህለላን ዝኾነት ቅድስት ቤተክርስቲያን ኬድና ምስ እንነብር በረኸት ንሓፍስ ጸጋና ከኣ ይበዝሓልና። “ናብዛ ዝሓረኹዉዋ ከተማን ናብዛ ብስምካ ዝሰርሓክዋ ቤት መቕደስን ገጾም መሊሶም እንተ ጸለዩ፡ ሽዑ ኣብ ሰማይ ኣብታ እትነብረላ ቦታ ኮይንካ ጸሎቶምን ምህለላኦም ሰሚዕካ ምሕረት ግበረሎም። ነቶም ዝበደልኩኻ ህዝብኻ ድማ በደሎም ሕደገሎም። ሕጂ ከኣ ኦ ኣምላኸይ ኣዕይንቲኻ ናባና ኣብል፡ ነቲ ኣብዛ ቦታ እዚኣ ኮይና ዝጸለናዮ ጸሎት ስምዓዮ (2ዜና 6፡38-39) ኢሉ ንጉስ ሰሎሞን ምስ ጸለየ፡ እግዚኣብሔር ጸሎቱ ሰሚዑ ኩሉ ኣብኣ ዝጽለ ጸሎት ሰሚዑ ፈውሰ ምሕረቱ ክሰደላ ምዃኑ ቃል ዝኣተወላ  ናይ ቃል ኪዳን ስፍራ ስለዝኾነት ካብኣ ከየልገስና ክሳዕ ፍጻመ ህይወትና ናብኣ ክንመላለስን ብጽንዓት ኣብኣ ክንነብርን ይግባእ። - - - - - ስብሓት ለእግዚኣብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር ኣሜን!!!

ምሥጢረ ቁርባን
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!

ምሥጢረ ቍርባን

‘ቍርባን’፦ ማለት መንፈሳዊ ኣምኃ፣ መሥዋዕት፣ መባእ. . . ንእግዚአብሔር ኣምላኽ ዝቐርብን ዝወሃብን እዩ። ኣብ ዘመነ ብሉይ፡ ንእግዚአብሔር ዝቐርብ መሥዋዕቲ እንስሳን እኽልን ቍርባን ይብሃል ነበረ። (ዘሌ. 4፥1-35፤ 5፥1-19፤ 6፥1-30፤ 7፥1-15) ኣብ ሓዲስ ኪዳን ግና ቍርባን ዚበሃል ናይ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ሥጋን ደምን እዩ። (ማቴ. 26፥26፤ 1ይ ቆሮ. 11፥24-27) “ሥጋይ ብልዒ ሓቂ እዩ እሞ ደመይ ከኣ መስተ ሓቂ እዩ። እቲ ሥጋይ ዚበልዕ ደመይ ውን ዚሰቲ ኣባይ ይነብር ኣነ’ውን ኣብኡ እነብር።” ዮሓ. 6፡55

ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ መልዕልተ መስቀል ንቕዱስ ሥጋኡ ቈሪሱ፡ ንኽቡር ደሙ ኣፍሲሱ ቕድሚ ምሃቡ፡ ኣብ ዘመነ ብሉይ ዝተነግሩ ትንቢታትን ምሳሌታትን ኣለዉ።

• “ጥበብ ቤታ ሓነፀት፡ ሾብዓተ ኣዕኑድ ኣቖመት። ሰባብሕታ ሓረደት፡ ወይና ዘለለት፡ መኣዳ’ውን ኣሰናደወት።” (ምሳሌ 9፡1) ዝብል ትንቢታዊ ቃል፡ ነቲ ብጸሎተ ቅዳሴ እቲ ኅብስቲ ተለዊጡ ሥጋ መለኮት፡ እቲ ወይኒ ተለዊጡ ደመ መለኮት ዝኾነሉ፣ ንሕና’ውን ዘለዓለማዊ ሕይወት ንምርካብ ናይ ክርስቶስ ሥጋን ደምን ንቕበለሉ ዓቢይ ምሥጢር ዘመልክት እዩ።

• “ክህነቱ ናይ ወልደ እግዚአብሔር ምሳሌ ኾይኑ ንዘለዓለም ይነብር” ተባሂሉ ዝተነግረሉ መልከጼዴቅ ናይ ኅብስትን ወይንን መሥዋዕቲ ኣብ ቀራንዮ ይሥውዕ ነበረ። ከምኡ’ውን አበ ብዙኃን ኣብርሃም ምስ ነገሥታቱ ኣብ ውግእ ጸኒሑ ምስ ተመልሰ ኅብስትን ወይንን ኂዙ ተቐበሎ። መልከጼዴቅ ዘቕረቦ ኅብስትን ወይንን ምሳሌ ሥጋኡን ደሙን ኪኸውን ከሎ፡ ባዕሉ መልከጼዴቅ ድማ ምሳሌ ወልደ እግዚአብሔር ኢየሱስ ክርስቶስ እዩ። (ዘፍ. 14፡18-20፣ ዕብ. 5፡6-10፣ 7፡1-3,7)

• እስራኤላውያን ካብ ናይ 430 ዓመት ባርነት ግብጽ፡ ብለውሃት ልዑለ ባህርይ እግዚአብሔር፡ ብተራዳእነት ቅዱስ ሚካኤል፡ ብመሪሕነት ነቢይ ሙሴ ካብ ምድረ ግብጽ ቅድሚ ምውፅኦም፡ ብመሥዋዕቲ ተባዕታይ በጊዕ ካብ ሞተ በኵር ድኂኖም’ዮም። “. . . . እዛ ወርኂ’ዚኣ ንኣኻትኩም መጀመርታ ኣዋርኅ ትኹን። ንዅሉ ኣኼባ እስራኤል ከምዚ ኢልኩም ተዛረቡ፡ ኣብዛ ወርኂ’ዚኣ ኣብ ዓሥረይቲ መዓልቲ ነፍስ ወከፍ ንቤት ኣቦ ሓደ ገንሸል ነንቤት ሓደ ገንሸል ይወስድ።. . . ዓመት ዝገበረ ጐደሎ ዘይብሉ ተባዕታይ ገንሸል ይኹነልኩም። ኣብዛ ወርኂ’ዚኣ ኸኣ ኽሳዕ መበል ዓሠርተው ኣርባዕተ መዓልቲ ሓልውዎ። ሽዑ ዅሉ እቲ እኩብ ማኅበር እስራኤል ኪመሲ ኸሎ ይሕረዶ። ኣብታ ዚበልዑላ ቤት ድማ ኻብቲ ደም ወሲዶም ንኽልቲኡ ቐዋሚ ልዳትን ነቲ ላዕላይ ልዳትን ይልከይዎ። ነቲ ሥጋኡ ድማ በታ ለይቲ እቲኣ ይብልዕዎ፡ ብሓዊ ጠቢሶም ብቕጫን መሪር ሓምልን በታ ለይቲ እቲኣ ይብልዕዎ። ምስ ናይ ርእሱን ኣእጋሩን ናውቲ ኸብዱን ብሓዊ ይጠበስ እምበር ካብቲ ማይ ዝበሰለ ኣይትብልዑ። ካብኡ ድማ ገለ እኳ ኽሳዕ ንግሆ ኣይተትርፉ እቲ ኻብኡ ኽሳብ ንግሆ ዝተረፈ ኸኣ ኣብ ሓዊ ኣንድድዎ. . . . ንሱ ፋሲካ እግዚአብሔር እዩ” (ዘፀ. 12፡1-12)

እቲ እስራኤል ካብ ሞተ በኵር ዝደኃኑሉ ገንሸል፡ ምሳሌ ናይ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ምዃኑ ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ናብ ምእመናን ቆሮንቶስ ኣብ ዝለኣኾ መልእኽቱ ፦ “ፋሲካና ክርስቶስ ተሓሪዱ’ዩ” ይብል። (1ይ ቆሮ. 5፡7)። ኣቐዲሙ መጥምቀ መለኮት ቅዱስ ዮሓንስ’ውን “እንሆ ኃጢኣት ዓለም ዘስተሥሪ ገንሸል እግዚአብሔር” ብምባል ናብቲ ብዕለተ ዓርቢ ንድኅነተ ዓለም ዝሥዋዕ ኣማናዊ ገንሸል ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣመልከተ። (ዮሓ. 1፡29፣ ኢሳ. 53፡1-6) እቲ ገንሸል ጐደሎ ወይ ነውሪ ዘይብሉ ምዃኑ ብባህርይኡ ንጹሕ ዝኾነ ጐይታ ብኣይሁድ ኣብ መስቀል ቤዛ ዓለም ኮይኑ ናይ ሙማቱ ምሳሌ እዩ። ደም’ቲ ገንሸል ኣብ ኽልቲኡ ልዳት ምልካዮም ንጊዜኡ ነቲ ዝቐስፍ መልኣኽ ሓበሬታ ኪኾኖ ኪኸውን ከሎ፡ ፍጻሜኡ ግና ኸምቲ ጐይታና “ሥጋይ ዝበልዐ ደመይ ዝሰተየ ናይ ዘለዓለም ሕይወት ኣለዎ” ኢሉ ዝተዛረቦ እቶም ብሥጋን ደምን ኣምላኽ ዝተኃትሙ ሞተ ነፍስ ከምዘይረኽቦምን ኣብ ዳግመ ምጽኣት’ውን ትንሣኤ ዘለክብር ከምዝትንሥኡ ዘረድእ እዩ። ‘ብማይ ዝበሰለ ኣይትብልዑ’ ምባሉ ሥጋ ጐይታና ኣብ መቓብር ፈሪሱን በስቢሱን ተሪፉ ዝብሉ ኣለዉ’ሞ ኸምኡ ኣይትበሉ ንምባል’ዩ። ‘ብሓዊ ጠቢስኩም ብልዑ’ ምባሉ እቲ ብሓዊ ዝተመሰለ መለኮት ዝተዋሓዶን ነፍሲ ዝተፈልዮን ናይ ጐይታ ሥጋን ደምን ከምትበልዑን ከምትሰትዩን እመኑ ማለቱ እዩ።

ከምኡ ድማ ምስ መሪር ሓምሊ ኺበልዕዎ ምእዛዙ ምሥጢሩ ሥጋን ደምን ኣምላኽና ንዓሠርተ ሸሞንተው ሰዓታት ጾይምና ኣፍና ዕረ ዕረ ኽጥዕመና (ምረት ክስምዓና) ኸሎ ኽንቅበል ከምዝግበኣና ዝሕብር ምዃኑ ሊቃውንተ ቤተ ክርስቲያን ይምህሩ።

• እቲ ኻልእ ምሳሌ፦ ንእስራኤላውያን ኣብ ምድረ በዳ ዝወረደሎም ማና’ዩ። ደቂ እስራኤል ናብታ ተስፋ ዝገበሩላ ምድሪ ንምእታው ኣብ ዝጐዓዙሉ ዝነበሩ እዋን፡ ኣብቲ ምድረ በዳ ዝብላዕ ስኢኖም ጠመዩ እሞ፡ ነቢይ ሙሴ ድማ ናብ እግዚአብሔር ኣመልከተ። ብድኅር’ዚ ማና ኻብ ሰማይ ወሪዱሎም ንእኡ ተመጊቦም ካብ ጥሜቶም ተዓንገሉ። ንእስራኤል ኣብ ምድረ በዳ ካብ ደመና ዝወረደሎም ማና ናይ ጐይታ ሥጋን ደምን ምሳሌ’ዩ። ምኽንያቱ ካብ ዘለዓለማዊ ጥሜት ነፍሲ እንድኅነሉ ቕዱስ ሥጋኡን ክቡር ደሙን ሂቡና’ዩ። እቲ ማና ዝተረኽበሉ ደመና ድማ ምሳሌ ናይታ ጐይታ ኻብ ሥጋኣ ሥጋ፡ ኻብ ነፍሳ ነፍሲ ወሲዱ ሰብ ዝኾነላ ቅድስት ድንግል ማርያም እዩ። (ዮሓ. 6:41) • . . . ወዘይመስሎ

ስለዚ ነዞም ትንቢታትን ምሳሌታትን ንምፍጻምን ኣማናዊ ንምግባርን ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ምሸት ኃሙስ (ቅድሚ ዓርቢ ስቕለት ዘሎ ኃሙስ) ንምሥጢረ ቍርባን መሥረተ። “ኺበልዑ ኸለዉ ኢየሱስ እንጌራ ኣልዓለ። ባሪኹ ቘሪሱ ነቶም ደቀ መዛሙርቱ ሂብዎም እዚ ሥጋይ’ዩ ውሰዱ ብልዑ’ በሎም፡ ጽዋዕ ኣልዒሉ ኣመስጊኑ ድማ ኸምዚ እናበለ ሃቦም ‘እዚ ምእንቲ ብዙኃት ንኅድገት ኃጢኣት ዚፈስስ ናይ ሓድሽ ኪዳን ደመይ’ዩ እሞ ኻብዚ ኵልኹም ስተዩ’” (ማቴ. 26፡26) በዚ ኸኣ መሥዋዕቲ ኦሪት ኃሊፉ ብመሥዋዕተ ሓዲስ ተተክአ። ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ምሸት ኃሙስ፡ ነቲ ኅብስትን ወይንን ባሪኹ እዚ ሥጋይ’ዩ እዚ ደመይ’ዩ እናበለ መሃሮምን ኣቝረቦምን።

ነዚ መሠረት ብምግባር ሎሚ’ውን እዚ ምሥጢር’ዚ ወትሩ ኣብ ቤተ ክርስቲያንና ይፍጸም ኣሎ። እቲ ካህን ነቲ ንመሥዋዕቲ ዝቐረበ ኅብስትን ወይንን ብጸሎተ ቅዳሴ ኣመስጊኑ ምስ ባረኾ፡ እቲ ኅብስቲ ተቐዪሩ ኣማናዊ ሥጋ ወልደ እግዚአብሔር፣ እቲ ወይኒ ድማ ተቐዪሩ ኣማናዊ ደመ ወልደ እግዚአብሔር ይኸውን።

ብሓፈሻ እቲ ምሸት ኃሙስ ዝተመሥረተ ቅዱስ ቍርባን፣ ብዕለተ ዓርብ መሥዋዕት ዝኾነ ከምኡ’ውን ሎሚ ኣብ ቤተ ክርስቲያንና ክሳዕ ዳግመ ምጽኣት ዝሥዋዕ ዘሎ መሥዋዕተ ሓዲስ ቅዱስ ቍርባን ኵሉ ሓደ እዩ።

ወስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር!