Talk:Smolensk Voivodeship

Gloger, Geografia historyczna
Zygmunt Gloger, Geografia historyczna ziem dawnej Polski. W tek&#347;cie 63 autentycznych rycin, Kraków 1903

Województwo Smole&#324;skie.

W wieku IX Smole&#324;sk nad górnym Dnieprem by&#322; g&#322;ównem miastem narodu s&#322;owia&#324;skiego Krywiczów. W wieku XI zosta&#322; stolic&#261; udzielnego ksi&#281;stwa, które w wieku XIV sta&#322;o si&#281; ho&#322;downiczem Litwy, w roku za&#347; 1404 Wito&#322;d przy&#322;&#261;czy&#322; je zupe&#322;nie do Wielkiego ksi&#281;stwa i zamieni&#322; z czasem na województwo. Za Zygmunta I zdoby&#322; Smole&#324;sk r. 1514 Wielki ksi&#261;&#380;&#281; moskiewski, Wasyl Iwanowicz, a król ust&#261;pi&#322; go Moskwie traktatem z roku 1522. Odt&#261;d przez lat 89 Smole&#324;sk nale&#380;a&#322; do Moskwy. W roku 1611 odzyska&#322; go Zygmunt III i przywróci&#322; dawne województwo, które, jako województwo polskie, faktycznie istnia&#322;o tylko przez lat 56, gdy&#380; w roku 1654, za Jana Kazimierza, opanowa&#322; Smole&#324;sk car Aleksy Micha&#322;owicz, a rozejm Andruszowski roku 1667 zezwoli&#322; na przy&#322;&#261;czenie Smole&#324;ska do Rosyi, co ostatecznie potwierdzi&#322; traktat Grzymu&#322;towskiego w roku 1686.

Senatorów krzes&#322;owych mia&#322;o to województwo trzech, to jest: biskupa, wojewod&#281; i kasztelana smole&#324;skich. Dzieli&#322;o si&#281; na dwa powiaty: Smole&#324;ski i Starodubowski. Starostwo grodowe smole&#324;skie nale&#380;a&#322;o do wojewody. Herb województwa jest: laska z&#322;ota, czyli ber&#322;o, w tarczy szarej, na chor&#261;gwi czerwonej. Jako województwo tytularne dla pami&#261;tki historycznej nie przesta&#322;o istnie&#263; do ko&#324;ca Rzeczypospolitej, odprawuj&#261;c sejmiki swoje, tak zwane egzulanckie, w Wilnie: województwo w ko&#347;ciele OO. Bernardynów, a powiat Starodubowski u Karmelitów Bosych pod Ostr&#261; Bram&#261;. Na sejmikach tych wybierano z ka&#380;dego powiatu po dwóch pos&#322;ów sejmowych i po dwóch deputatów na trybuna&#322;. Mundur województwa by&#322; kontusz karmazynowy, &#380;upan i wy&#322;ogi granatowe. Powiat Starodubowski dla odró&#380;nienia u&#380;ywa&#322; kontusza szafirowego, a &#380;upana i wy&#322;ogów barwy s&#322;omianej. Przedostatnim biskupem tytularnym smole&#324;skim by&#322; znany dziejopis Adam Naruszewicz, a ostatnim Tymoteusz Gorze&#324;ski.