User:Halibutt/Curzon line

The Curzon line was a boundary line proposed in 1919 by the British Foreign Secretary, Lord Curzon, as a border between Poland, to the west, and bolshevik Russia to the east. It lay approximately along the eastern border of the Congress Poland and the border which was established between Prussia and Russia in 1797, after the third partition of Poland. The line separating the German and Union zones of occupation following the defeat of Poland in 1939 followed the Curzon Line in most places. The Line was used in 1945 as the basis for the permanent border between Poland and the Soviet Union.

Origins
Orignally the line was proposed by Grigoriy Chicherin at the beginning of the Polish-Soviet war as Russian counter-proposal to the Foch line. It was modified by lord Curzon and proposed to both sides at the Versailles conference (december 8, 1919.

Initially it started near the sources of Pregola River north of Suwalki, eastwards to Sejny and Grodno, then soutwards along the Bug River to the pre-war border between Russia and Austria-Hungary. The basis for a boundary in the former austrian Galicia was to be the frontline reached by both belligerent armies at the moment of a cease-fire. The line was initially accepted by Russia, but Poland declined. After the Russian counter-attack, at the Spa conference the line was proposed again as a last resort.

It is often said that the Curzon Line represented an ethnic border between Poles to the west and Russians and Ukrainians to the east. This was not the intention when Lord Curzon proposed the line: its origins were diplomatic and historical, not ethnic. Nevertheless it did run along a line which, with some notable anomalies, approximated a division between regions to the west which were mixed, but majority Polish, and regions to the east which were mixed but majority non-Polish. (see Ethnography of eastern Poland).

(map)

Polish-Bolshevik War
During World War I the Allies agreed that an independent Polish state should be formed from territories previously part of the Russian Empire, the Austro-Hungarian Empire and Germany. The Treaty of Versailles in 1919 said that the eastern border of Poland would be "subsequently determined." The lands lying between Poland and its eastern neighbours were inhabited by a mixed population of Poles, Jews, Lithuanians, Jews, Ukrainians and Belarussians, with no single group being a majority. During the Polish-Soviet War Lord Curzon, on behalf of the Allies, suggested a line running from Grodno through Brest-Litovsk to Lwow, although leaving unclear which side of the proposed border Lwow would be on. A later version of the Line, known as Curzon Line "B", definitely awarded Lwow to Poland (see map).

Because the Russian Empire had collapsed into a state of civil war following the Russian Revolution, there was no recognised Russian government with whom the eastern border of Poland could be negotiated. One of the first acts of the Russian provisional government in 1917 was to publicly denounce the treaties of partitions of Poland. The Bolshevik regime which came to power in October 1917, however, wanted to invade Poland in order to carry the socialist revolution into the heart of Europe, and particularly into Germany. In this circumstances war was inevitable, and broke out in late 1919.

In December 1919, the Allied powers made the following declaration: ''The Principal Allied and Associated Powers, recognising that it is important as soon as possible to put a stop to the existing conditions of political uncertainty in which the Polish nation is placed, and without prejudging the provisions, which must in the future define the eastern frontiers of Poland, hereby declare that they recognise the right of the Polish Government to proceed, according to the conditions previously provided by the Treaty with Poland of June 28, 1919, to organise a regular administration of the territories of the former Russian Empire situated to the West of the line described below [the Curzon Line]. The rights that Poland may be able to establish over the territories situated to the East of the said line are expressly reserved.''

After an initial Polish offensive into Ukraine, which captured Kiev in May 1920, the Bolsheviks gained the advantage and advanced into Poland, and in July the Poles appealed to the Allies to intervene. On 11 July Lord Curzon proposed to the Soviet government a ceasefire along the line which had been suggested the previous year. Polish parliament, after a long discussion, accepted the line because it was seen as a last chance for remaining independent. However, the Soviets, believing they had the upper hand, rejected the proposal, and fighting continued. In August, however, the Soviets were defeated just outside Warsaw and forced to retreat. At the Treaty of Riga in March 1921 the Soviets had to concede a frontier well to the east of the Curzon Line, giving Poland both Lwow and Wilno (today Vilnius). The area around Wilno, called Central Lithuania was the subject of a referendum in 1922, which was followed by its incorporation to Poland according to the wishes of 65% of the voters. The Polish-Soviet border was recognised by the League of Nations in 1923 and confirmed by various Polish-Soviet agreements.

World War II
The terms of the Molotov-Ribbentrop Pact of August 1939 provided for the partition of Poland along the line of the San, Vistula and Narew rivers. In September, after the military defeat of Poland, the Soviet Union annexed all territories east of the Curzon Line plus Bialystok and Eastern Galicia. The territories east of this line were incorporated into the Byelorussian and Ukrainian Soviet Socialist Republics after so-called referenda, and hundreds of thousands of Poles and Jews were deported eastwards into the Soviet Union. The new borderline, almost identical to that proposed in 1919 with the notable exception of Bialystok) was dubbed the Border of Peace by both Soviet and German propaganda. However, in July 1941 these territories were seized by Germany in the course of the invasion of the Soviet Union. During the German occupation most of the Jewish population was killed.

In march 1943 Roosevelt and Churchill agreed that the Polish government would have to agree to some compromise with the Soviet Union regarding the eastern border. In 1944 the Soviet armed forces recaptured eastern Poland from the Germans. The Soviets unilaterally declared the former Soviet-German border (approximately the Curzon Line) to be the new frontier between the Soviet Union and Poland. This time, however, Bialystok was retained by Poland. The Polish government-in-exile in London bitterly opposed this action, and at the Teheran and Yalta conferences between Stalin and the western Allies, the allied leaders Roosevelt and Churchill asked Stalin to reconsider, particularly over Lwow, but he refused. The Curzon Line thus became the permanent eastern border of Poland, and was recognised as such by the western Allies in July 1945.

Materaly
Uk&#322;ady o przemieszczeniu ludno&#347;ci s&#261; skutkiem zmian granicznych, szczególnie na wschodzie, si&#281;gaj&#261;ce swoimi korzeniami okresu po pierwszej wojnie &#347;wiatowej, kiedy to Rada Najwy&#380;sza Pa&#324;stw Koalicji w Wersalu, w dniu 8 grudnia 1919 roku okre&#347;li&#322;a prowizorycznie wschodni&#261; granic&#281; Polski mi&#281;dzy Rosj&#261; a Niemcami, zastrzegaj&#261;c sobie prawo do wyst&#261;pienia o dalsze przesuni&#281;cie tej linii na wschód. W dniu 6 lipca 1920 roku ówczesny premier brytyjski lord G.K. Curzon zaproponowa&#322; przesuni&#281;cie tej linii na po&#322;udnie przez ziemie by&#322;ego zaboru austriackiego, a&#380; do po&#322;udniowej granicy Polski. Zaproponowana ostatecznie w dniu 11 lipca 1920 roku granica wschodnia otrzyma&#322;a miano linii Curzona.

Ostateczny kszta&#322;t granicy wschodniej zosta&#322; ustalony po zawieszeniu broni mi&#281;dzy Polsk&#261; a Rosj&#261; bolszewick&#261; w dniu 6 pa&#378;dziernika 1920 roku, a w formie traktatowej wschodnia granica Polski zosta&#322;a ustalona na konferencji Ryskiej w dniu 18 marca 1921 r.

Tak ustalona granica wschodnia pa&#324;stwa polskiego przetrwa&#322;a do wybuchu drugiej wojny &#347;wiatowej. Przed jej formalnym pocz&#261;tkiem w dniu 23 sierpnia, a w&#322;a&#347;ciwie w nocy na 24 sierpnia zosta&#322; podpisany w Moskwie Pakt Ribbentrop - Ma&#322;atow, do którego do&#322;&#261;czono mapy, na których zosta&#322;o naniesione rozgraniczenie wp&#322;ywów Niemiec i Z.S.Z.R. Projekt skorygowano ju&#380; po w&#322;&#261;czeniu si&#281; Sowietów do wojny, a mianowicie w dniu 28 wrze&#347;nia 1939 r.

Zasadnicza linia przebiega&#322;a od granicy Prus do Bugu pozostawiaj&#261;c Bia&#322;ostockie po stronie sowieckiej, nast&#281;pnie Bugiem i dalej na zachód od Sanu, w&#322;&#261;czaj&#261;c Lwowskie do strefy sowieckiej. Rozwój zdarze&#324; w czasie II wojny &#347;wiatowej spowodowa&#322; w 1941 r. w&#322;&#261;czenie do "Wielkich Niemiec" Bia&#322;ostockiego i Lwowskiego.

Stan ten trwa&#322; zasadniczo do 1943 r., kiedy to dzia&#322;ania wojenne umo&#380;liwi&#322;y koalicji antyhitlerowskiej prowadzenie rozmów na temat uk&#322;adu stref wp&#322;ywów i granic w Europie powojennej.

Zasadnicze porozumienie Trzech Mocarstw, walcz&#261;cych z Niemcami, w sprawie zmiany granic pa&#324;stwa polskiego po drugiej wojnie &#347;wiatowej, mia&#322;o miejsce na ró&#380;nych konferencjach:

* w Teheranie (26 listopada - 1 grudnia 1943 r.), po której nast&#261;pi&#322;y rozmowy Edena z przedstawicielami Polski w grudniu 1943 r., a nast&#281;pnie Churchilla 20 stycznia 1944 roku. Stanowisko rz&#261;du polskiego w tej sprawie by&#322;o przedstawione 29 sierpnia 1944 roku w memorandum przes&#322;anym przez Miko&#322;ajczyka do Z.S.R.R. W rozmowach tych omówiono konieczno&#347;&#263; wysiedlenia Niemców z terenów na pó&#322;nocy i zachodzie, które tytu&#322;em rekompensaty mia&#322;y by&#263; przekazane Polsce z obszarów wydzielonych z Niemiec. 2 listopada 1944 r. Miko&#322;ajczyk w burzliwej rozmowie z Churchillem da&#322; wyraz w&#261;tpliwo&#347;ciom, jakie nurtowa&#322;y rz&#261;d polski i spo&#322;ecze&#324;stwo zwi&#261;zane z konieczno&#347;ci&#261; przesiedlenia oko&#322;o 7 milionów Niemców i wprowadzenia na ich miejsce 5 - 6 milionów Polaków. Problem ten by&#322; omawiany przez Churchilla z de Gaullem w Pary&#380;u 11 listopada 1944 r. W tydzie&#324; pó&#378;niej prezydent Rosvelt w pi&#347;mie do Miko&#322;ajczyka z dnia 17 listopada 1944 roku wyrazi&#322; si&#281; jak nast&#281;puje: "Je&#380;eli w zwi&#261;zku z nowymi granicami pa&#324;stwa polskiego rz&#261;d i naród polski pragn&#261; dokona&#263; przeniesienia mniejszo&#347;ci narodowych z obszaru Polski, rz&#261;d Stanów Zjednoczonych nie podniesie &#380;adnego sprzeciwu i w miar&#281; mo&#380;liwo&#347;ci u&#322;atwi takie przeniesienie". W dniu 15 grudnia 1944 r. przemawiaj&#261;c w Izbie Gmin premier brytyjski broni&#322; koncepcji nowych granic polskich - linii Curzona na wschodzie i lini Odry z Opolszczyzn&#261; na zachodzie. - W przemówieniu tym wyra&#378;nie podkre&#347;li&#322; konieczno&#347;&#263; przesiedlenia milionów ludzi ze wschodu na zachód lub pó&#322;noc, z jednoczesnym wysiedleniem Niemców z obszarów przej&#281;tych przez Polsk&#281; na zachodzie i pó&#322;nocy. Jednocze&#347;nie podkre&#347;li&#322;, &#380;e wielkie mocarstwa mog&#261; przeprowadzi&#263; t&#281; wymian&#281; ludno&#347;ci, o ile dojd&#261; do porozumienia. - 18 grudnia 1944 roku ameryka&#324;ski sekretarz stanu potwierdzi&#322; analogiczne stanowisko, wyra&#380;one ju&#380; wcze&#347;niej przez p. prezydenta USA w formie pisemnej 17 listopada 1944 roku. * Ostateczne porozumienie Wielkiej Trójki nast&#261;pi&#322;o na Konferencji Krymskiej - (4-11 lutego 1945 r.), w którym to czasie osadnicy niemieccy w krajach okupowanych, a tak&#380;e mieszka&#324;cy terenów w&#322;a&#347;ciwej Rzeszy opuszczali swoje siedziby przed zbli&#380;aj&#261;cym si&#281; frontem wschodnim. Na Konferencji Krymskiej Trzy Mocarstwa osi&#261;gn&#281;&#322;y zasadnicz&#261; zgod&#281; co do tego, &#380;e Polska otrzyma terytoria na pó&#322;nocy i na zachodzie.

Uk&#322;ad szczegó&#322;owy nie by&#322; jeszcze mo&#380;liwy z dwóch przyczyn: - po pierwsze - nie powsta&#322; jeszcze rz&#261;d polski - akceptowany przez wszystkie mocarstwa, z czym wi&#261;za&#322;a si&#281; &#347;ci&#347;le sprawa granic i ich uznania przez ten rz&#261;d, - po drugie przed konferencj&#261; mocarstwa zgodzi&#322;y si&#281; na lini&#281; Odry, natomiast na konferencji ZSRR wyst&#261;pi&#322;, by przyj&#261;&#263; linie Odry i Nysy &#321;u&#380;yckiej.

Polska po wyzwoleniu w 1944 roku, jak na wst&#281;pie podano, zawarta - w ramach dzia&#322;alno&#347;ci Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego - Uk&#322;ady o wzajemnej ewakuacji ludno&#347;ci polskiej i &#380;ydowskiej z obszarów tych Republik, a ludno&#347;ci bia&#322;oruskiej, litewskiej, rosyjskiej, rusi&#324;skiej i ukrai&#324;skiej z terenów pozostaj&#261;cych w granicach pa&#324;stwa polskiego do w&#322;a&#347;ciwych republik.

Dobrowolnej ewakuacji do Polski podlega&#322;a ludno&#347;&#263; polska i &#380;ydowska, która mia&#322;a obywatelstwo polskie przed 17 wrze&#347;nia 1939 roku.

W ramach tych Uk&#322;adów przyby&#322;o do Polski z ZSRR oko&#322;o 250 tys. Polaków do kwietnia 1945 r. do czego nale&#380;y doda&#263; oko&#322;o 300 tys. Polaków uchod&#378;ców z terenów obj&#281;tych mordami Polaków przez Ukrai&#324;ców, a którzy jako uciekinierzy znale&#378;li si&#281; na obszarach polskich wyzwolonych spod okupacji niemieckiej.

Po bezwarunkowej kapitulacji Niemiec 8 maja 1945 roku i zaprzestaniu dzia&#322;ali wojennych, odby&#322;a si&#281; w Poczdamie Konferencja Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii i ZSRR w dniach od 17 lipca do dnia 2 sierpnia 1945 r. Na pi&#261;tym posiedzeniu - 21 lipca rozpocz&#281;to dyskusj&#281; nad zachodni&#261; granic&#261; Polski. W dyskusji wzi&#281;to pod uwag&#281; masow&#261; ucieczk&#281; Niemców z terenów przewidzianych dla Polski, które zreszt&#261; znajdowa&#322;y si&#281; ju&#380; pod jej administracj&#261;.

Na terenach tych pozosta&#322;o ju&#380; bardzo ma&#322;o Niemców, jak to si&#281; okaza&#322;o w dalszym ci&#261;gu, dyskusji w dniu 22 lipca 1945 r.

Na dzie&#324; 24 lipca 1945 r. zosta&#322;a zaproszona delegacja polska. Przedstawi&#322;a ona, &#380;e na terytorium, które Polska mia&#322;a otrzyma&#263;, pozosta&#322;o jeszcze tylko 1 - 1,5 mln Niemców, po usuni&#281;ciu których i zasiedleniu tych terenów Polakami ze Wschodu - Polska sta&#322;a si&#281; pa&#324;stwem pozbawionym zasadniczo mniejszo&#347;ci niemieckiej.

Ostatecznie 31 lipca konferencja wyrazi&#322;a zgod&#281; na tekst Uk&#322;adu Trzech Mocarstw w sprawie uporz&#261;dkowania problemów narodowo&#347;ciowych przez przeniesienie ludno&#347;ci niemieckiej z Polski, Czechos&#322;owacji i W&#281;gier. Uk&#322;ad nosi dat&#281; 2 sierpnia 1945 roku i figuruje w rozdziale XII protoko&#322;u i w rozdziale XIII komunikatu, czyli sprawozdania z konferencji.

W wykonaniu tych postanowie&#324; 20 listopada 1945 roku Rada Kontroli w Berlinie - jako najwy&#380;szy organ sojuszników w okupowanych Niemczech, organ, który dzia&#322;a&#322; w miejsce rz&#261;du niemieckiego - zatwierdzi&#322;a plan usuni&#281;cia ludno&#347;ci niemieckiej z Austrii, Czechos&#322;owacji, W&#281;gier i Polski.

Aczkolwiek uk&#322;ad poczdamski nie wspomina&#322; o Austrii, okupanci jednak postanowili, &#380;e Austri&#281; b&#281;d&#261; musieli jednak opu&#347;ci&#263; ci Niemcy, którzy przybyli tam z Rzeszy po aneksji w 1938 r. (Reichsdeutche) jak i Niemcy b&#281;d&#261;cy uchod&#378;cami z Europy po&#322;udniowo - wschodniej.

Istniej&#261;ca granica polsko-niemiecka i skutki jej ukszta&#322;towania - s&#261; zatem aktami prawa mi&#281;dzynarodowego.

Nieprzestrzeganie prawa mi&#281;dzynarodowego przez w&#322;adze pa&#324;stwa polskiego, drog&#261; nierealizowania nale&#380;nej rekompensaty przesiedle&#324;com zza Buga rozumianej jako ekwiwalent, jest grubym naruszeniem obowi&#261;zuj&#261;cym w prawie mi&#281;dzynarodowym zasady, &#380;e "Ustawodawstwo wewn&#281;trzne nie ma&#380;e by&#263; sprzeczne z podpisanymi umowami mi&#281;dzynarodowymi".

Dalsze naruszanie tej zasady zmusi nas, Kresowiaków, do z&#322;o&#380;enia skargi do Komisji Obrony Praw Cz&#322;owieka i Obywatela przy Radzie Europy w Strasburgu z perspektyw&#261; wniesienia skargi do Trybuna&#322;u Sprawiedliwo&#347;ci w Hadze.